ئێمە لە تۆرە کۆمەڵایەتیەکان

راپۆرت

شەمەندەفەری لایەنە ناڕازییەكانی هەرێم تاكەی بەردەوام دەبێت؟

خەڵك-سەعد مەلا عەبدوڵڵا گوڵپی

دوای راگەیەندانی ئەنجامی بەرایی هەڵبژاردنەكانی عێراق شەش لایەن لە هەرێمی كوردستان ناڕەزایەتییان بۆ ئەنجامەكان ئاشكراكرد و ئاماژەیان بۆ ئەوە كرد كە ساختەكاری گەورە كراوەو پێكەوە راگەیەندراوی هاوبەشیان بڵاوكردەوە.

بەپێی زانیارییەكان، هیچ نوسراوێكی فەرمی لەنێوان ئەو شەش لایەنەدا بوونی نییە كە وەك هاوپەیمانییەتییەك پێكیانەوە ببەستێتەوە، بەڵام وەك خۆیان ئاماژەی بۆ دەكەن ساختەكارییەكان ئەوانی لەیەك نزیك كردووەتەوەو تا كۆتایی پرسەكەش پێكەوە دەبن.

بەرای بەشێك لە چاودێران تاكە خاڵ كە ئەو لایەنانەی كۆكردووەتەوە، پرسی ساختەكاری هەڵبژاردنەكان بووە، بۆیە لێكنزیكی ئەم لایەنانە ناگاتە ئاستی بەرە یان هاوپەیمانی و لە هەر كاتێكدا بێت پەرتەوازە دەبن، سێ لایەن یەكگرتوو، بزوتنەوە و شیوعی پێشتر لەبەرەی دەسەڵات بوون و چاوەڕێی ئەوەیان لێ ناكرێت بتوانن لە دژی دەسەڵات رابوەستن.

هەرچی حزبە نوێیەكەی بەرهەم ساڵح جێگری پێشووی سكرتێری گشتی یەكێتی نیشتمانی كوردستان ( هاوپەیمانی بۆ دیموكراسی و دادپەروەری”شە، تاكو ئێستا هەڵوێستێكی نیشان نەداوە، كە بتوانێت لە ئایندەدا بەرەوڕووی دەسەڵات ببێتەوە و دەسەڵات وەربگرێت، لە باشترین حاڵەتدا وەك هەڵبژاردنەكەی دوازدەی ئایار هێنانی چەند كورسییەكە.
لەبارەی گۆڕانیشەوە لە دوای ساڵی 2015 و دەركرانی لە حكومەت و دواتر مۆركردنی رێككەوتن لەگەڵ یەكێتی لە 2016 هەڵوێستەكانی تەنها لە بەیاننامە و راگەیەندراودا خۆیان دەبیننەوە، چاوەڕێی ئەوەی لێناكرێت لە دوای كۆچی دوایی رێكخەرەكەی پێشووی نەوشیروان مستەفا لە 2017 بگەڕێتەوە سەردەمی زێڕینی خۆی و ببێتە ركابەرێكی سەرەكی پارتی دیموكراتی كوردستان و یەكێتی نیشتمانی كوردستان.
هەرچی كۆمەڵی ئیسلامییشە هەڵوێستەكانی ئەویش هاوشێوەی گۆڕان لە چوارچێوەی بەیاننامە و قسە و گوتاردا چڕبووەتەوە، قەبارەی سنوورداریشی رێگای پێنادات كاریگەرییەكی گەورەی لەگۆڕەپانی سیاسیدا هەبێت لە ئایندەدا.
چاودێران دەڵێن پێویستبوو ئەو شەش لایەنە بۆ سەلماندنی هەڵوێستی خۆیان و قسەكانیان كە ساختەكارییان بەرامبەر كراوە، خۆپیشاندانێكی گەورەیان سازبكردایە لەسەرانسەری هەرێم، تاكو بە دەسەڵاتی نیشان بدەن، كە ئەوان جەماوەریان لەگەڵدایە و ساختەكارییان لێكراوە، جۆرێك لە هەڕەشەشیان لە دەسەڵات بكردایە، كە ئەوان جەماوەریان لەگەڵە و وەك كارتێكی بەهێز بەكاریان بێنایە، بەڵام كۆبوونەوەی ژمارەیەكی كەمی خەڵك لە پێش بارەگای نەتەوە یەكگرتووەكان لە هەولێر كە ئەو شەش حزبە بۆ شەرمەزاركردنی ساختەكاری سازیانكردبوو، بەڵگەی ئەوەبوو كە ئەو حزبانە كاریگەرییان بە پێویست نەماوە.

كوێستان محەمەد ئەندامی جڤاتی گشتی بزوتنەوەی گۆڕان بە (خەڵك)ی راگەیاند، ئاگاداری نوسراوێكی فەرمی نیم لەنێوان ئەو لایەنانەدا، بەڵام هێندەی من ئاگاداربم ئەو شەش لایەنە وا قسە دەكەن كە پێكەوە بمێننەوە‌و یەكتر جێنەهێڵن‌و بەرەیەك پێكبهێنن كە بەرەی خەڵك‌و داخوازییەكانی نیشتمان بێت.

لای خۆشییەوە موئمین یاسین زەڵمی ئەندامی ئەنجومەنی گشتی هاوپەیمانی بۆ دیموكراسی‌و دادپەروەری بە (خەڵك)ی راگەیاند، ئەوەی ئەو هێزانەی كۆكردەوە، تاكو ئێستا رێڕەوێكە بە ئاڕاستەی هەڵوەشاندنەوەی ئەنجامەكانی هەڵبژاردن‌و دووبارەكردنەوەی هەڵبژاردنەكان.

وتیشی “ئەو شەش لایەنە تا ئێستا پێكەوە بوون‌و گەرموگوڕییەكی باش هەیەو پشتیوانی یەكتر دەكەین دەربارەی سكاڵاكان و ئەو رێوشوێنە نێودەوڵەتی و ناوخۆییانەی گیراونەتەبەرو ئەنجامی باشیشی هەبووە، بۆ هەر بابەتێكیتریش حەتمەن لەكاتێ خۆیدا قسەمان دەبێت.”

لەلایەكیتریشەوە سەلیم كۆیی ئەندامی سەركردایەتی كۆمەڵی ئیسلامی بە (خەڵك)ی راگەیاند، نوسراوی فەرمی و پێكەوە بوون پەیوەندی بە خودی پڕۆسەوەكەوە هەیە، كێ لەگەڵا پڕۆسەكەدا بێت ئەوە لەگەڵ رەوایەتی پڕۆسەكەدایە، كێش لەگەڵی نەبێت‌و بكشێتەوە ئازادە، هەر لایەنێكیش بكشێتەوە یان سازش بكات ئەوە دیارە ئاڕاستەكەی بەرەو كوێ دەڕوات‌و ئەو پاشەكشەی كردووە.

وتیشی “خودی بابەتەكە بە یەكێتی‌و پارتیشەوە لەگەڵ ئەوەدان بابەتەكە رەوایە، ئێمە داوای شتێكی حزبیمان نەكردووە، بەڵكو داوای پڕۆژەیەكی چاكسازیمان كردووە”.

ئاشكراشیكرد، وەكو كۆمەڵ بە تەنیاش بن لێی پەشیمان نین‌و پەشیمان نابنەوە، لایەنەكانیتریش ئەو بڕوایەیان هەیەو ئەگەر واش نەبێت ئەوە ئاڕاستەیەكی خراپی دەبێت لە ئۆپۆزسیۆنەوە بچیتە لای دەسەڵات یان لە داوای خەڵكەوە بچیتە لای داوای بابەتی كەسی.

ئاماژەی بۆ ئەوەش كرد، نزیكبوونەوەی ئەم لایەنانە پێویست بە رێكەوتن ناكات، ئێمە بە ئاڕاستەیەك دەڕۆین، خۆی بۆ خۆی ئەمە گەورەترین رێكەوتنە كە بەرگری لە قوت‌و سەروەت‌و سامان‌و دەنگی ئەم خەڵكی كوردستانە بكەیت.

هەندێك لە چاودێرانی سیاسی ئاماژە بۆ ئەوە دەكەن، كە هەڵوێستی ئەو شەش لایەنە شەرمنانەیە و تا ئێستا نەیانتوانیوە بەشێوەیەكی ئەرێنی هەڵوێست وەربگرن و لە چوارچێوەی بەیاننامە و راگەیەندراو قەتیس ماون، ئەمەش هۆكار بووە بۆ ئەنجامدانی بەردەوامی ساختەكارییەكان لەلایەن حزبە دەسەڵاتدارەكانەوە.

ئاشكراشیدەكەن، ئەو لایەنانە لە رابردوو و لە ئێستادا خۆیان بە ئۆپۆزسیۆن و دژی گەندەڵییەكانی دەسەڵات دەزانن، بەڵام پێشتر بەشداری حكومەتیان كردووە و لە حزبەكانی دەسەڵاتەوە بە شێوەی جۆراوجۆر نزیك بوون، ئێستاش كە ناتوانن خۆیان لە بەرەیەك یان لیست‌و فراكسیۆنێك كۆبكەنەوە، تاكو كاریگەری زیاتریان هەبێت.

بزووتنەوەی ئیسلامی هەرچەندە پێشتر و لەچوار ساڵی رابردوودا حزبێكی ئۆپۆزسیۆن بووە، بەڵام لە بەرەی دەسەڵات و بە تایبەت پارتی دیموكراتی كوردستانەوە نزیكبووە، لە دوای هەڵبژاردنەكانەوە هاتووەتە نێو بەرەی حزبە ناڕازییەكان.
عیرفان عەلی عەبدولعەزیز رابەری گشتی بزوتنەوەی ئیسلامی بە كەناڵی ئێن ئاڕ تی راگەیاندووە، كە ئەو لایەنانە ستراتیژێكی بەهێزیان نییە لەسەر ئەو كارەی كە هەڵیانگرتووە.

وتیشی “لە یەكەم كۆبونەوەی باڵای ئەو شەش لایەنەدا پێشنیاری پێكهێنانی ئەنجومەنێكی كارگێڕیمان لەسەر ئاستی مەكتەبی سیاسی لایەنەكان كرد تاكو بەردەوام لە كۆبونەوە و گفتوگۆدا بن بۆ چارەسەركردنی كێشەكان و رووبەرووی هەر ئەگەرێك ببنەوە، بەڵام تا ئێستا ئەو ئەنجومەنە پێكنەهێنراوە”.

راپۆرت

حكومەت ئینتەرنێت رادەگرێت
باشووری عیراق : خۆپیشاندەران بارەگای 9 حزب دەسوتێنن

خەڵك- بەشی هەواڵ
بەرپرسان لە وەزارەتی ناوخۆی عیراق رایدەگەیەنن، ژمارەیەك نوسینگە و بارەگای حزبە سیاسییەكان لە شارەكانی باشوور، لەلایەن خۆپیشاندەرانەوە سوتێنراون كە چوارییان بارەگای حزبی دەعوەیە، و ئەوانی تریش بارەگاكانی رەوتی حیكمە و حزبی فەزیلە و بارەگای هاوپەیمانی فەتح و نوسینگەیەكی ملیشیاكانی عەسائیبە كە نزیكە لە ئێرانەوە.

ئەفسەرێك لە وەزارەتی ناوخۆی عیراقەوە رایگەیاندووە”ژمارەی قوربانییەكانی خۆپیشاندانەكانی بەسرە و میسان و زیقار و نەجەف و كەربەلا و واست، بۆ 61 بریندار و 2 كوژراو بەرزبۆتەوە، 30 لە بریندارەكانیش لە هێزە ئەمنییەكانن”.

هەر بە وتەی ئەو ئەفسەرە كە بە رۆژنامەی (العربی الجدید)ی قەتەری راگەیاندووە” لە شەوی رابردوودا، لانی كەم 40 رێگەی سەرەكی لەلایەن خۆپیشاندەرانەوە داخران، تا كاتژمێر 1ی شەو ژمارەی خۆپیشاندەران رووی لە زیادبوون دەكرد”، ئاماژەی بە سوتاندن و تاڵانكردنی نۆ بارەگا و نوسینگەی حزبە سیاسییەكانیش كرد.

سوتاندنی بارەگاكانی حزبە سیاسییەكانی عیراق، لە پارێزگاكانی نەجەف و میسان و بەسرە و شارۆچكەكانی باشووری عیراق رویاندا، لە هەمان كاتدا هێزەكانی بنبڕكردنی ئاژاوەگێڕی توانیبویان خۆپیشاندەران لە فڕۆكەخانەی نەجەف و بارەگا حكومییەكان بكەنە دەرەوە، بەڵام دوای ئەوەی خۆپیشاندەران كاولكارییەكی زۆریان لەو دامەزراوانەدا كردبوو، بە تایبەتیش لە فڕۆكەخانەی نەجەف.

سەرچاوەیەك لە شاری نەجەفەوە باسی لەوەكردبوو كە “دەسەڵاتدارانی عیراق لە بەغدا، خزمەتگوزاریی ئینتەرنێتیان لە ژمارەیەك شاردا راگرتووە، بە تایبەتیش لە شارو شارۆچكەكانی پارێزگاكانی بەسرە و نەجەف و ناسریە و میسان و هەندێك شوێن لە پارێزگای بابل”، هەر بە وتەی ئەو سەرچاوەیە، ئینتەرنێت بۆ خزمەتگوزاریی مۆبایلی (3 جی) راگیراوە.

هەر لەو چوارچێوەیەدا، نوسینگەی حەیدەر عەبادی سەرۆك وەزیرانی عیراق، كۆبوونەوەیەكی بۆ تاوتوێكردنی دۆخی ئەمنی وڵات سازكرد. بەپێی بەیاننامەیەكی كورتی نوسینگەی عەبادی، سەرۆك وەزیران كۆبوونەوەیەكی وەزاری ئەمنی بۆ تاوتوێكردنی دۆخی ئەمنی لە باشووری وڵات سازكردووە.

ئەم كۆبوونەوەیە لەكاتێكدا بووە كە پێشتر حكومەت، هێزی سەربازی و ئەمنی رەوانەكردبوو، بە وتەی بەرپرسانی بەغداش، زیاتر لە 10 هەزار سەرباز رەوانەی ئەو پارێزگایانە كراون كە دۆخی ئەمنیان ناجێگیرە بەهۆی بەرزبوونەوەی تەوژمی ناڕەزایی تێیاندا.

شێخ سەعد حەلەفی، ئەندامی ئەنجومەنی هۆزەكانی بەسرەش بە رۆژنامەی (العربی الجدید)ی راگەیاندبوو”خۆپیشاندانەكان بەردەوام دەبن تا ئەو كاتەی دڵنیادەبین گۆڕانكارییەكی تەواوەتی روودەدات، هاتینە دەرەوە و بەنیاز نیین بگەڕێینەوە، تا ئەو كاتەی گۆڕانكارییەكی تەواوەتی بەدی دەكەین، رێگە بە كەسیش نادەین سواری تەوژمی خۆپیشاندانەكان ببێت، بە تایبەتیش سیاسییەكان”، لەبارەی بەیاننامەكەی نوری مالیكیشەوە كە پشتیوانی خۆی بۆ خۆپیشاندەران دەربڕیبوو، ئەو ئەندامەی ئەنجومەنی هۆزەكانی بەسرە رایگەیاندبوو”مالیكی سەری بەڵاكەیە، پێویستە شەرمەزار و بێدەنگ بێت”.

بەردەوام بە لە خوێندنەوە

راپۆرت

قاسملو چۆن شەهید كرا؟
ئەمڕۆ 29 ساڵ بەسەر شەهیدكردنی قاسملو تێدەپەڕێت

خەڵك- بەشی هەواڵ

ئەمڕۆ 13ی تەمموز، 29 ساڵ تێدەپەڕێت بەسەر شەهید كردنی عەبدولڕەحمان قاسملو، سكرتێری پێشووی حزبی دیموكراتی كوردستانی ئێران و هاوڕێكانی، كە لە ساڵی 1989 لەكاتی دانوستانی لەگەڵ وەفدی ئێران لە ڤیەننای پایتەختی نەمسا شەهید كران و هیچ لێكۆڵینەوەیەك-یش لەبارەی شەهیدكردنیان نەكرا.

عەبدولڕەحمان قاسملو لە شەوی زستان (شەوی یەلدا)ی ساڵی ١٣٠٩ی ھەتاوی (٢٢ی 12ی ساڵی ١٩٣٠) لە شاری ورمێ لە بنەماڵەیەكی خاوەن موڵكی دەست ڕۆیشتوودا لە دایك بوو. خوێندنی سەرەتایی‌ و ناوەندی، پێشان لە ورمێ ‌و دوایە لە تاران تەواوكرد.

قاسملو خۆی باسی چوونە ناو دنیای سیاسەت دەكات
سەبارەت بە چوونە ناو دنیای سیاسەت، قاسملۆ لە كتێبی “چل ساڵ خەبات لە پێناوی ئازادی‌”دا پاش باسی سەفەری ٣٠ كەس لە كوردەكان بۆ باكۆ لە سەر بانگھێشتنی سۆڤیەت، نووسیویەتی، “ھەر چەند ئەو كاتە من تەمەنم 11 ساڵ بوو، بەڵام وەك زۆر منداڵی ئەو سەردەمە سیاسەت سەرنجی ڕاكێشا بووم”.

عەبدولرەحمان قاسملو ساڵی ١٣٢٤ی هەتاوی (1945ی زایینی) تێكۆشانی سیاسیی خۆی بە دامەزراندنی یەكیەتیی لاوانی دێموكرات لە شاری ورمێ دەست پی كرد، بەڵام ساڵێك دواتر كۆماری كوردستان لە مەهاباد رووخا، بۆیە بە دوای ئەوەدا ئەویش بۆ خوێندن چووە تاران.

وێستگەكانی كاری زانستی و سیاسی قاسملو
ساڵی ١٣٢٧ بۆ درێژە پێدانی خوێندن چوو بۆ پاریس پایتەختی فەرەنسا، گەیشتنی بە پاریس ھاوكات بوو لەگەڵ تەقە كردن لە شا لە زانكۆی تاران (٢٥ی رێبەندانی ١٣٢٧) بەو بۆنەیەوە كۆبوونەوەیەكی بەرینی خوێندكارە ئێرانییەكان لە پاریس پێكھات، كە لەوێدا قاسملو بە درێژی لە دژی شا ‌و ڕێژیمەكەی قسەی كرد لە ئاكامدا خوێندكاران پەیامێكی ناڕەزاییان بۆ محەممەد ڕەزا پەھلەوی نارد. ئەم كارە بوو بەھۆی فشاری باڵیۆزخانەی ئێران لە پاریس، تەنانەت حكومەتی فەڕەنسا بۆ سەر قاسملو، سەرئەنجام ناچار بوو پاریس بە جێبھێڵی‌ و وەك یەكەم بوورسیەی ئێرانی “یەكیەتیی نێونەتەوەیی خوێندكاران” چوو بۆ پڕاگ-ی پێتەختی چێكۆسلۆڤاكیا، ھەر لەو ماوەیەدا كە لە فەڕەنسا بوو، بە ھاوكاریی چەند خوێندكاری دیكەی كورد “كۆمەڵەی خوێندكارانی كورد لە ئەورووپا”یان دامەزراند.

قاسملو لە ساڵی ١٩٦٢ لەزانستگەی پڕاگ دكتۆرای زانستی ئابووریی وەرگرت‌ و ھەتا ساڵی ١٩٧٠ لە زانستگەی پڕاگ دەرسی ئابووریی سەرمایەداری و ئابووریی سۆسیالیستی و تیئۆریی ھەڵدانی ئابووریی وتۆتەوە.

لەو ماوەیەدا قاسملو چەندین كتێب‌ و نامیلكەی لە سەر گیر‌وگرفتە ئابووری‌ و كۆمەڵایەتی‌ و سیاسییەكان نووسی، كە لە ھەموویان بە ناوبانگتر كتێبی “كوردستان ‌و كورد”ە، ئەم كتێبە لە جێدا بە زمانی (چێك)ی نووسراوە، تا ئێستا بە زمانەكانی: ئینگلیزی سلۆڤاكی، پۆڵەندی، عەرەبی‌ و كوردی و فارسی و هیندی و چەند بەشیشی بە فەڕەنسی) چاپ و بڵاو كراوەتەوە.

دكتۆر قاسملو زمانەكانی (كوردی، فارسی، توركی، عەرەبی، ئینگلیزی، فەڕەنسی، چێكۆ ـ سلۆڤاكی، ڕووسی) بە باشی زانیوە و بە زۆر زمانی دیكەش وەك ئەڵمانی و زمانەكانی سڵاڤ تا ڕادەیەك ئاشنا بوو.

قاسملو 18 ساڵ سكرتێری حزب بوو
پاش دەرچوونی بەیاننامەی ١١ی ئازار و رێككەوتنی نێوان رێبەرایەتیی بزووتنەوەی كورد لە باشووری كوردستان و دەوڵەتی ئەو كاتەی عیراق، قاسملو لە ئەوروپاوە گەڕایەوە و بە ھاوكاریی چەند كەس لە یارانی نیزیكی ئەركی زیندووكردنەوەی رێكخراوەكانی (حزبی دیموكراتی) بەئەستۆ گرت، بۆ ئەوەش لە كۆنفرانسی سێھەمی حزبدا، كە مانگی جۆزەردانی ساڵی ١٣٥٠ گیرا، دكتۆر قاسملوو بە ئەندامی كۆمیتەی ناوەندی و پاشان بە (سكرتێری گشتیی حزبی دیموكراتی كوردستانی ئێران) ھەڵبژێردرا‌ و لەو كاتەوە لە ھەموو كۆنگرەكانی حزب دا بۆ ماوەی 18 ساڵ وەك سكرتێری گشتی ھەڵبژێرایەوە.

ساڵی ١٣٣١ ھەتاوی لە سەردەمی حكوومەتی میللی دكتۆر محەۆمەد موسەددیقدا، عەبدولڕەحمان قاسملو پاش ئەوەی لە زانكۆی پڕاگ لیسانسی زانستی كۆمەڵایەتی و سیاسی وەرگرت گەڕایەوە ئێران. ئەو كاتە لە نێوان حزبی دێموكراتی كوردستانی ئێران و حیزبی توودەی ئێراندا یەكیەتی تەشكیلاتی ھەبوو. قاسملو پاش شەش مانگ تێكۆشان لە تاران ھاتەوە مەھاباد و لەوێ بەرپرسایەتی كاری حزبی دیموكراتی گرتە ئەستۆ.

پاش كودەتای ٢٨ی گەلاوێژی ١٣٣٢ ناچار بوو بە تەواوی خۆی بشارێتەوە و بە نھێنی لە تاران و لە كوردستان خەریكی كاری حزبی بێ. لەو ماوەیەدا عەبدولڕەحمان قاسملو سەرپەرستی ڕۆژنامەی (كوردستان) ئۆرگانی كۆمیتەی ناوەندی حزبی بە ئەستۆوە بوو كە تەنیا (پێنج) ژمارەی بە نھێنی لـێ دەرچوو. ھەر لەو ماوەیەش دا بوو، كە كۆمیتەیەكی سەرانسەری بۆ كاروباری حزبی دیموكراتی كوردستانی ئێران بە بەرپرسایەتی ئەو پێكھات.

عەبدولڕەحمان قاسملو پاش پێنج ساڵ تێكۆشانی سیاسی لە ئێران و بەتایبەتی لە كوردستان، ساڵی ١٣٣٦ جارێكی دیكە چۆوە چێكۆسلۆڤاكیا.

قاسملو چۆن شەهید كرا؟
دكتۆر قاسملو ڕۆژی (٢٢ی پووشپەڕی ساڵی‌١٣٦٨ واتە ١٣ی‌ تەمموزی ١٩٨٩) لە كاتێكدا بۆ دۆزینەوەی رێگای چارەسەری ئاشتیخوازانەی كێشەی كورد لە ئێران دا لەگەڵ چەند نوێنەری حكومەتی كۆماری ئیسلامی ئێران لە ڤیەننا لە سەر مێزی وتووێژ دانیشتبوو لەگەڵ عەبدوڵا قادری ئازەر، ئەندامی كۆمیتەی ناوەندی‌ و نوێنەری حزب لە ئەوروپا بە دەستی نوێنەرانی كۆماری ئیسلامی ئێران بۆ وتووێژی ئاشتی، شەھید كرا.

هەر لەو تیرۆرەدا دكتۆر فازل ڕەسوڵ، هاوڵاتی باشووری كوردستان شەھید بوو.

قاسملو لە كاتێكدا تێرۆر كرا، كە بۆ دۆزینەوەی رێگاچارەیەكی ئاشتییانە بۆ مەسەلەی كورد لە ئێران و بۆ وەدەستەھێنانی مافە سیاسی و ئینسانییەكانی گەلی كورد چووبووە ئەم دیدارە، سەرەڕای بەڵگە حاشاھەڵنەگرەكانی كاتی تێرۆركردنی، دەوڵەتی نەمسا ڕێگای بە پۆلیس و دەزگای قەزایی خۆی نەدا لێكۆڵینەوە و بەدواداچوونەكان بە ئەنجام بگەیەنن؛ لە ئاكامدا ئەم تاوانە كەم وێنەیە، كە لە نێو دڵی وڵاتێكی دیموكراتیكی ئەوروپا دا ئەنجام درابوو بێ سزا مایەوە و دۆخە یاسایییەكەی ھیچ كات چارە نەكرا.

بەردەوام بە لە خوێندنەوە

راپۆرت

یەكێتی لە نزیكبوونەوەی پارتی و گۆڕان نیگەرانە

خەڵك-بەشی هەواڵ

یەكێتی نیشتمانی كوردستان نیگەرانە لە نزیكبوونەوەی پارتی دیموكراتی كوردستان و بزوتنەوەی گۆڕان لە هەنگاوێكی بێ پێشینەدا لە ماوەی چوار ساڵی رابردوودا، دوای ململانێیەكی توندی نێوانیان.

فراكسیۆنەكانی پارتی و گۆڕان لە پەرلەمانی كوردستان دوو پرۆژەیان بۆ هەڵپەساردنی پۆستی سەرۆكی هەرێم پێشكەشكرد و پرۆژەكە لەلایەن پەرلەمانەوە دوێنێ پەسەند كرا.

جەعفەر ئیمینیكی جێگری سەرۆكی پەرلەمانی كوردستان بە دەنگی ئەمریكای راگەیاند، كە پرۆژەكانی پارتی و گۆڕان لێكتێگەیشتنی هاوبەش بووە.

بزوتنەوەی گۆڕان بە پشت بەستن بە ئەنجامەكانی هەڵبژاردنەكانی 2013 كە دووهەم حزب بوو لەگەڵ پارتی دیموكراتی كوردستان یەكەم براوەی هەڵبژاردن رێككەوتنی پێكهێنانی كابینەی هەشتی حكومەتیان كرد و گۆڕان زۆرینەی پۆستەكانی یەكێتی وەك سەرۆكی پەرلەمان، وەزارەتی دارایی، وەزارەتی پێشمەرگە و پۆستی جێگری سەرۆكی پەرلەمانی عێراقیشی بە پشتیوانی پارتی وەرگرت.

یەكێتی نیشتمانی كوردستان دوای نیگەرانییەكی زۆر بە نا بەدڵی چووە نێو حكومەتەوە كە تەنها پۆستی باڵا كە وەریگرت جێگری سەرۆكوەزیران بوو، كە دوای ماوەیەك زۆرینەی دەسەڵاتەكانی پێشووش لە جێگری سەرۆك وەزیران سەندرایەوە كە لە ئیدارەی ناوچەی سلێمانی هەیبوون.

لە 23ی حوزەیرانی 2015 یەكێتی نیشتمانی كوردستان و بزوتنەوەی گۆڕان لەگەڵ كۆمەڵ و یەكگرتوو و بزوتنەوەی ئیسلامی پرۆژەی هەمواری یاسای سەرۆكایەتی هەرێمیان بردە پەرلەمان و خوێندنەوەی یەكەمیان بۆ كرد.

بەم هۆیەوە پەیوەندییەكانی گۆڕان و پارتی كە رۆژ بەرۆژ بەرەو هەڵكشان دەچوون، هاتنەوە خاڵی سفر تاكارگەیشتە دەركردنی گۆڕان لە حكومەت لەلایەن پارتییەوە لە مانگی 10ی 2015دا.

لەوكاتەوە یەكێتی نیشتمانی كوردستان ئەگەرچی رێككەوتنی سیاسی لەگەڵ بزوتنەوەی گۆڕان كرد لە 2016 و جێبەجێنەكرا و لەلایەن گۆڕانەوە هەڵپەسێردرا، بەڵام بەردەوام یەكێتی هاوسەنگی لەنێوان گۆڕان و پارتیدا راگرتووە و زیاتریش لە زۆر هەنگاودا لە پارتییەوە نزیكتربووە بەتایبەت لە پرسی سازكردنی ریفراندۆمی سەربەخۆییدا.

ماوەیەكە لە مێدیای فەڕمی بزوتنەوەی گۆڕانەوە باس لە رێككەوتنی نوێی ستراتیژی پارتی و یەكێتی دەكرێت و بەرپرسانی یەكێتی و پارتیش نایشارنەوە كە لێكتێگەیشتن هەیە، بەڵام رێككەوتن نییە.

لە نوێترین پێشهاتیش پارتی و گۆڕان لە پرۆژەیەكی هاوبەشدا بۆ هەڵپەساردنی سەرۆكایەتی هەرێم كۆبوونەوە، بەپێی زانیارییەكانی گەیشتوو بە (خەڵك) یەكێتی لەم نزیكبوونەوەی پارتی و گۆڕان نیگەرانە و مەترسی هەیە هەمان سیناریۆكەی 2014 دووبارە ببێتەوە.

پەرلەمانتارێكی یەكێتی نیشتمانی كوردستان ئاشكرایدەكات “ئەگەر ئێمە رێكەوتنمان لەگەڵ پارتی هەبوایە، دەبوو ئێمە پڕۆژە یاسای هەڵپەساردنی سەرۆكایەتی هەرێمان بناردایەتە پەرلەمان”.

هەرچەندە پارتی و یەكێتی بۆ دابەشكردنی پۆستەكانی عێراق لێكتێگەیشتنی هاوبەش لەنێوانیاندا هەیە و دەیانەوێ پێكەوە پۆستەكانی بەغدا وەرگرن و دابەشیان بكەن و پێكەوەش بەڕێوەیان بەرن، بەڵام وەك پەرلەمانتارێكی یەكێتی ئاماژەی بۆ دەكات هیچ رێكەوتنێكیان لەگەڵ پارتی نییە.

عەباس فەتاح ئەندامی پەرلەمانی كوردستان لە فراكسیۆنی یەكێتی بە (خەڵك)ی راگەیاند “ئەگەر رێكەوتنامەی ستراتی لەنێوان ئێمە و پارتی هەبوایە، ئەوكات ئێمە پڕۆژەی سڕكردنی یاسای سەرۆكایەتی هەرێمان دەكرد كە لە مێژە پارتی داوای دەكات”.

وتیشی “كێ ناڵێت لایەنیتر ئەو رێكەوتنامەیە دەكات، بۆیە پڕۆژەی بۆ پێشكەش دەكات، ئەمە تەنها بۆچونی خۆمەو هیچ شتێكم نەبیستووە كە رێكەوتنێك هەبێت لەنێوان یەكێتی‌و پارتی”.

رونیشیكردەوە “ئەو قسەیەی دەیكەم بەو مانایە نییە كە یەكێتی‌و پارتی بەردەوام شەڕیان بێت، پێمباشە هەمیشە رێكەوتنیان هەبێت بۆ چارەسەركردنی كێشەكانی خەڵك، رێكەوتن باشە هەموو لایەنێك بیكات، نەك لایەنێك بیكات لەسەر حیسابی لایەنێكیتر، بەڵكو پێویستە هەموومان بیكەین لەسەر حسابی بەرژەوەندی گشتی”.

ئاشكراشیكرد “لە سیاسەتدا هەموو شتێك هەیە، ئەگەر رێكەوتنێكی ژێربەژێر هەبێت، سبەی ئاشكرا دەبێت، با چاوەڕێ بكەین‌و تەنها بیر لەوە نەكەینەوە كە یەكتر بشكێنین، بەڵكو هەموو واقیعەكە بۆ خەڵكی كوردستان دەردەكەوێت”.

پارتی دوو رێگای لەبەردەمدایە نزیكبوونەوە لە گۆڕان یان یەكێتی، هەردووكیشیان ئەگەرچی دەبنە كۆڵەكەیەك بۆ درێژەدان بە دەسەڵاتەكەی و ناچارە لەگەڵ یەكێكیان درێژە بە دەسەڵاتەكەی بدات، بەڵام دڵی پارتیش رازی ناكەن، بۆیە ئێستا پارتی دوو دڵە، كە كامیان هەڵببژێرێت.

بەردەوام بە لە خوێندنەوە
ریکلام

کوردستان

دوایین