ئێمە لە تۆرە کۆمەڵایەتیەکان

راپۆرت

راپۆرتی ڤیدیۆیی: ساڵانە دەیان كەس لە چەم و رووبارەكاندا دەخنكێن

شارباژێڕ- نزار جەزا

ساڵانە لە چەم و روبار و دەریاچەكانی باشوری كوردستاندا دەیان كەس دەخنكێن یان لە مردن نزیكدەبنەوە، ئەمەش مەترسی بۆ سەر گیانی گەشتیاران دروستكردووە.

لەماوەی مانگی ڕابردوودا هەشت كەس بەهۆی مەلەكردنەوە لەشاری سلێمانی خنكاون، ئەمەش بەهۆی بێئاگایی مەلەوانەكان و نەبوونی ڕێنمایی پێویستی لایەنە پەیوەندیدارەكانی حكومەتی هەرێمەوەیە.

لەگەڵ هاتنی وەرزی هاوین و بەرزبونەوەی پلەی گەرمادا، هاوڵاتیان بۆ فێنكبونەوەی خۆیان و تێپەڕاندنی كاتێكی ئارام و دووركەوتنەوە لەگەرما و جەنجاڵی شار ڕوو لەئاوی چەم و ڕووبارەكان دەكەن، بۆ ئەوەی مەلە بكەن، بەڵام هەندێكجار كاتە ئارامەكەیان لێ دەگۆڕێت بۆ كارەسات.

كارەسات كاتێك دێتە پێشەوە، كە یەكێك لەمەلەوانەكان، بەهۆی باشنەزانینی مەلەوە یاخود بەهۆی دروستبونی گرفتێكی تەندروستی لەجەستەیاندا ژێرئاو دەكەون و دەخنكێن.

لەگەڵئەوەی زۆرینەی قوربانییەكان لەدەریاچەی دوكانن، بەڵام چەم و ئاوەكانی شارباژێڕیش بێ مەترسی نین، چونكە زۆرێك لەچەمەكانی ئەوێ بەهۆی هەڵكەوتەی جوگرافی شوێنەكەوە ژێرەوەیان شاخە، یاخود غەسالە كاری لەسەر كردووە و چاڵی گەورەی تێدا دروست كردووە، بۆیە كاتێك كەسێك لەنێو ئاوێكی تەنكدا مەلە دەكات، لەپڕ دەكەوێتە نێو چاڵێكەوە، بەهۆیەوە دەخنكێت.

یەكێك لەترسناكترین گۆمەكانی ناوچەی شارباژێڕ (گۆمە قازان)ە، كە یەكێكە لەو گۆمانەی لەماوەی 30 ساڵی ڕابردوودا نزیكی 50 كەسی تێدا خنكاوە، بۆیە سەردانێكی ئەو گۆمەمكرد و لەنزیكەوە وتووێژم لەگەڵ چەند كەسێك كرد كە مەلەیان دەكرد، ئەوان جەختیان لەوەدەكردەوە، كە ئەم گۆمە مەترسی هەیە و پێویستە ئەو كەسەی مەلە نازانێت لەم گۆمەدا مەلە نەكات، هاوكات دانیشتوویەكی گوندی سوورەقەڵات، كە لەو گۆمەوە نزیكە دەڵێت:”تائێستا تەرمی سێ كەسم لەم گۆمەدا دەرهێناوە، بۆیە هۆشداری دەدات، كە خەڵك نەچێتە نێو ئەو گۆمەوە مەلە نەكەن”.

فەرموون بۆ بینینی ڕاپۆرتێكی ڤیدۆیی لەسەر مەترسی چەم و گۆمەكانی شارباژێڕ

ڕاپۆرتێکم لەبارەی مەترسی چەم و گۆمەکانی شارباژێڕ لەسەر ئەو کەسانەی مەلەی تێدا دەکەن، بەتایبەت گۆمە قازان، کە لەماوەی سی ساڵی ڕابردوودا نزیکی 50 کەس تێیدا خنکاون.بۆ خوێندنەوەی زانیاری زیاتریش دەتوانن سەردانی ئەم لینکە بکەن:http://xelk.org/27365/?r=1

Posted by Nzar Jaza on Thursday, August 2, 2018

ساڵی پار لەمانگی تەمووزی ساڵی 2017 دا (خەڵك) ڕاپۆرتێكی لەسەر خراپ كاركردنی بەشێك لەغەسالەكان بڵاوكردەوە، كە تێیدا دەركەوت، ئەم غەسالانە هەم بونەتە هۆی خنكانی دەیان كەس بەهۆی دروستبونی چاڵی گەورە لەنێو چەمەكاندا، هەم بونەتە هۆی پیسبون و تێكچوونی چەمەكان و دروستبونی چەندین گۆماو، بۆ بینینی ڕاپۆتەكە كلیك لێرە بكە.

بۆ بەرگرتن لەدروستبونی ئەم كارەساتانە، ئەركی حكومەت و لایەنە پەیوەندیدارەكانە، كە ساڵانە لەوەرزی هاویندا ڕێنمایی لەو شوێنانەی مەلەی تێدا دەكرێت، هەڵبواسن، بەتایبەت لە ئەو چەمانەی بۆ مەلەكردن گونجاونین و گەنجانێكی زۆر بۆ مەلە كردن ڕووی تێدەكەن.

بەپێی ئامارێكی بەشی ڕاگەیاندن و پەیوەندییەكانی پۆلیسی سلێمانی، كە دەست(خەڵك) كەتووە، لەماوەی دەستپێكی وەرزی هاوینەوە تاكو ئێستا، هەشت كەس بەهۆی مەلەكردنەوە لەسلێمانی خنكاون، كە تەمەنیان لەنێوان 19 بۆ 48 ساڵدایە.

هەر بەپێی ئامارەكە، سێ كەسیان بەڕەگەز عەرەبن و یەكێكیان خەڵكی ڕۆژئاوای كوردستانە و چوار كەسەكەی دیكەش خەڵكی سلێمانین.

بەپێی ئامارەكە، شەش كەسیان، كە دووانیان دایك و كچن، لەدەریاچەی دووكان لەكاتی مەلەكردندا خنكاون، دوانەكەی دیكەش لەشارباژێڕ خنكاون.

كامەران حەسەن، قائیمقامی قەزای ماوەت لە شارباژێڕ بە(خەڵك)ی وت “لەسنوری ئێمەدا زیاتر گۆمەقازان خەڵكی تێدا دەخنكێت، ئەویش تابلۆیەكی گەورەی 2 مەتر بە 2 مەترمان لێ داناوە، كە ئەم گۆمە مەترسیدارە و ساڵانە سێ بۆ چوار كەسی تێدا خنكاوە، ئەمەش كاریگەری هەبووە و ڕێژەكەی كەمكردۆتەوە”.

ئەوەشی خستەڕوو، ئەو گۆمە مێژوویەكی دوورودرێژی هەیە و بەوتەی گوندنشینانی سورەقەڵات كە لەو گۆمەوە نزیكن لەماوەی 30 ساڵی ڕابردودا نزیكی 50 كەس تێیدا خنكاوە.

باسی لەوەشكرد، گۆمەكانی دیكەش كەمتر خەڵكی تێدا دەخنكێت، بەڵام لەگۆمی نەڵێ لەگوندی باناڵێ لەم چەند ساڵەی پێشوو كەسێك خنكا، هاوكات لەچەمی كونەماسیش بەهەمانشێوە ساڵانە خەڵك خنكاوە.

لەبەرئەوەی زۆرێك لەقوربانییەكان لەدەریاچەی دوكانن، كۆمەڵێك ڕێوشوێن لەو دەریاچەیە گیراوەتەبەر و شاهۆ عوسمان، قایمقامی قەزای دوكان بە (خەڵك)ی راگەیاند “سەرجەم ئەو فەرمانگانەی پەیوەندیدارن بە خزمەتكردنی گەشتیاران و پاراستنی هێمنی و ئارامییان، بەتەواوی لەحاڵەتی ئامادەباشیدان”.

ئەوەشی خستەڕوو، هەوڵدەدەن حاڵەتەكان كەمبكەنەوە، بۆیە لەگەڵ بەڕێوەبەرایەتی گەشتوگوزاری سلێمانی و دووكان و بەرگری شارستانی و بەشی پۆلیسی دووكان، ماوەی چەند هەفتەیەكە لەكۆبونەوەدان و چەند ڕێگەچارەیەكیان بۆ كەمكردنەوەی ئەو حاڵەتانە پێشنیازكردووە و دەستیان بەجێبەجێكردنی كردووە”.

لەبارەی ڕێگەچارەكانەوە وتی “سنورێكی قەدەغكراویان لەبەردەم كەپرەكان لەزێیەكانی خوارەوە دیاریكردووە، بۆئەوەی هاوڵاتیان ئاگاداربن، چەند شوێنێكیان دروستكردووە بۆ سواربوونی بەلەم، كە ماوەیەكی نزیكدا پڕۆژەكە جێبەجێدەكرێت، چەند ئاگاداركەرەوەیەك دادەنرێت، بۆئەوەی لەكاتی ئەو حاڵەتانەدا بەكاربهێنرێت”.

زیاتر ڕوونیكردەوە، لەدووكانی سەروو چەند شوێنێك هەیە بۆ مەلەكردن گونجاو نییە، بۆیە پێشتریش لەڕێگەی پۆستەر و لۆگۆی گەورەوە ڕێنمایی مەلەنەكردن و مەترسی بۆ دانراوە، بەڵام لەهەمووی گرنگتر پابەندبونی گەشتیارانە، كە پێویستە بەو ڕێنماییانەوە پابەندبن، چونكە ئەو ڕێنماییانە بۆ گەشتیارن بۆ سەلامەتی گیانی خۆیانە.

وتیشی “گەشتیاران پابەندی ڕێنماییەكان نابن، بۆیە لەگەڵ ئەوەی چەندان كەس لە دەریاچەی دووكان خنكاون، دەیان كەسی دیكەش لەلایەن تیمی مەلەوانی دوكان و گەنجانی خۆبەخشی دووكانەوە لەمردن ڕزگاركراون”.

هەرێمی كوردستان بەوە ناسراوە سیفەتی هەر چوار وەرزی ساڵی تێدا دەردەكەوێت، هەر بۆیە لەگەڵ هاتنی وەرزی هاویندا پلەی گەرما بەرزدەبێتەوە و هاوڵاتیانیش بۆ خۆ فێنك كردنەوە سەردانی چەم و گۆمەكان دەكەن.

جیهان

بەوێنە‌و ڤیدیۆ..ئەو خواردنەی زیاد لە سەدەیەكە، رۆژانە لە ئەنجومەنی پیرانی ئەمریكا لێدەنرێت

خەڵك-سەعد مەلا عەبدوڵڵا گوڵپی

زیاتر لە سەدەیەكە، رۆژانە جۆرێك لە سوپ لە ریستۆرانتی ئەنجومەنی پیرانی ئەمریكا دروست دەكرێت و بەناوی سوپی پیرانی ئەمریكی ناوبانگی دەركردووە.
تۆڕی (BBC) بڵاویكردەوە، پێشینەی ئەم سوپە دەگەڕێتەوە بۆ سەرەتاكانی سەدەی بیستەم، ماڵپەڕی ئەنجومەنی پیرانی ئەمریكی بۆچونی جیاواز لەو بارەوە ئاشكرا دەكات و دەڵێت، ناتوانرێت دڵنیایی لەبارەی كام لەو بۆچوونانەوە یەكلایی بكرێتەوە.


یەكێك لەو بۆچونانەی باس لەو سوپە دەكات دەڵێت، ئەو سوپە لە ساڵی 1900 لەسەر خواستی كەسێك بەناوی (دوبوا سیناتۆری ویلایەتی ئایداهو) دەستی پێكردووە، بۆچونێكیتر هەیە دەڵێت، نیوت نلسون سیناتۆری ویلایەتی مینیسۆتا بووە كە ئەم جۆرە سوپەی لە ناوچەكە گونجاندووە و دەگەڕێتەوە بۆ ساڵی 1903.
بۆچونێكیتر ئەوەیە دەڵێت، لە ساڵی 1904 جو كانن سەرۆكی ئەنجومەنی پیرانی ئەمریكا دوای تێگەشتنی لەوەی هیچ جۆرە خواردنێك لە ریستورانتی ئەنجومەنەكە بە دڵی ئەو نییە، فەرمانی كرد بەوەی بەبێ رەچاوكردنی كەش و هەوا ئەم جۆرە سوپە لێبنرێت، لەكاتێكدا ئەم جۆرە خواردنە زیاتر لە وەرزی زستاندا دەخورێت، بەڵام ئەوە بەدیار نەكەوتووە ئایا ئەم فەرمانە بۆ خراپی خواردنی چێشتلێنەرەكان بووە، یاخود بۆ دڵنیایی لەوەی ئەو خۆراكە دەبێت بە بەردەامی بوونی هەبێت.

ئەو سوپەی تا ئێستا دروست دەكرێت لە فاسۆلیا و گۆشتی بەراز و پیاز و كەرە و خوێ و بیبەر.

بۆ چۆنێتی دروستكردنی سوپەكە كلیك بكە بۆ بینینی ڤیدیۆكە.

ئەو سوپە ئەگەر بەشێوەیەكی سوننەتیتر دروست بكرێت پێویستی بە فاسۆلیا، گۆشتی بەراز بە ئێسقانەوە، پەتاتە، پیاز، كەرەوز و سیر.
لە تۆمارێكی ڤیدیۆییدا و لە دروستكردنی سوپەكەدا گۆشتی بەرازەكەی تێدا سڕدراوەتەوە، بەڵام لە دەیەی هەشتاكانی سەدەی رابردوو بۆ جارێكیتر گۆشتی بەرازەكە گێڕدراوەتەوە بۆ نێو سوپەكە.

فەرمانی لێنانی سوپ

فەرمانی لێنانی سوپ

بەشێك پێیان وایە سوپەكە فكرەی ویلایەتەكانی باشووری ئەمریكایە، چونكە بە هەرشێوەیەك بێت چێشتلێنەرە رەشتپێستەكانی باشووری ئەمریكا دروستیان كردووە و ئەوان سوپەكەیان بە سەلیقەیەكی زۆر جوان دروست كردووە.
دەوترێت، تەنها یەك جار لەكاتی جەنگی جیهانی دووەم و بەهۆی نەبوونی و كەمی خۆراك، یەك رۆژ ریستورانتی سەنای ئەمریكا فاسۆلیای لێنەبووە و بەو هۆیەوە لەو رۆژەدا ئەم جۆرە چێشتە لێنەنراوە، بەڵام لەو رۆژە بەدواوە رۆژانە ئەم سوپە لێنراوە بڕیاریش نییە هیچ رۆژێك بەبێ لێنانی ئەم سوپە لە ئەنجومەنی سەنا تێپەڕ ببێت.


لە ساڵی 2010ەوە، هاووڵاتیانیش دەتوانن لە كاتژمێرێكی دیاریكراو لە ریستورانتی سەنا ئەو سوپە تاقیبكەنەوە، هەڵبەتە بۆ ئەو مەبەستە دەبێت بانگهێشتی یەكێك لە سیناتۆرەكانت پێبێت و هاوشێوەی سیناتۆرەكان جل و بەرگ بپۆشیت، هەروەها ئەم سوپەش لە كۆنگرەی ئەمریكا بۆ تەواوی ئامادەبوان ساز دەكرێت.


مادەی سەرەكی ئەم سوپە فاسۆلیایەكە كە بە فاسۆڵیای دەریایی ناسراوە، چونكە پێكهاتەیەكی باشی تێدایە و نرخەكەشی هەرزانە و بۆ كاتێكی دوورو درێژیش دەتوانرێت هەڵگیرێت، ئەمەش وایكردووە لە سەدەی نۆزدەدا لەلایەن هێزە دەریاییەكانی ئەمریكا هەڵبگیرێت.
هێزە دەریاییەكانی ئەمریكاش فاسۆلیایەكی سپی تایبەتیان هەیە كە هاوشێوەی سوپەكەی ئەنجومەنی پیرانی ئەمریكایە، بەڵام لەبری كەرەوز، گێزەر و ئاردی گەنم یان خودی گەنمەكە تێدا بەكاردەهێنرێت.

بەردەوام بە لە خوێندنەوە

راپۆرت

نۆڕینگەكانی لاكۆڵان بەپێی بەرنامەی چاكسازی دەرمان نامێنن

 

خەڵك-ئارام سەردار

حكومەتی هەرێمی كوردستان بەمەبەستی رێگری كردن لە بەبازاڕكردنی دەرمانی خراپ و كوالێتی نزم، هەروەها رێگری لەبازرگانیكردنی نابەجێ بەسەر ژیانی هاوڵاتیان، ژمارەیەك بڕیاری بۆ چاكسازی و ریفۆرم لەكەرتی دەرمان دەركرد، جێگری نەقیبی سەندیكای دەرمانسازانیش رایدەگەیەنێت، ئەگەر بڕیارەكان وەك خۆیان جێبەجێ بكرێن ئەوا لەشەش مانگ بۆ ساڵێك كاریگەریەیكانی دەردەكەون.

نۆرینگەی لاكۆڵان نامێنێت
هێژا ئەنوەر سەرۆكی بەشی چاودێری و بازاڕ لەكوالێتی كۆنتڕۆڵ لەبارەی بڕیارەكانی حكومەت سەبارەت بەریفۆرمی هاوردەكردن و فرۆشتنی دەرمان لەبازاڕەكانی كوردستان بە(خەڵك)ی راگەیاند، گرینگترین خاڵ لەم بڕیارە نۆرینگەی لاكۆڵان نامێنێت، چونكە پێشتر زۆركات گوێبیست دەبوین كە فلان یاریدەدەری پزیشك كەسێكی كوشتوە، ئەمەش بەهۆی بەكارهێنانی دەرمان بەهەڵە كە نازانن ئەوە كاری ئەوان نییە، هەروەها یەكێكی تر لەخاڵە گرینگەكان پێویستە پزیشكانی دەرمانساز دەوامی خۆیان بكەن و ناكرێت كەسێك بڕوانامەی دەرمانسازی هەبێت و دەرمانخانەیەك بكاتەوە مانگی جارێك بچێت تەنها بۆ پارە وەرگرتن، ئێستا دەبێت دەرمانساز خۆی لەوێ بێت.

هاوكات عەدنان بورهان جێگری نەقیبی سەندیكای دەرمانسازانی كوردستان بە(خەڵك)ی راگەیاند، ئەو بڕیارانەی حكومەت وەكو ئەنجومەنی سەندیكای دەرمانسازان پاڵپشتی تەواوی دەكەین، چونكە یاساكەی ئێمەش سەرچاوەكەی لەم بڕیارانەوەیە كە یاسای دەستدانە پیشەی دەرمانسازییە، بەشێكی تریش بڕیارەكان بۆ پزیشك و كارمەندانی تەندروستییە، بۆیە ئەگەر ئەو بڕیارانەی دەرچووە بۆ چاكسازی لەدەرمان وەك خۆی جێبەجێ بكرێت بەگوێرەی كات كاریگەری باشی دەبێت بۆ دابین كردنی دەرمانێكی باش و تەندروست بۆ نەخۆش.

جێگری نەقیبی سەندیكای دەرمانسازانی كوردستان بە(خەڵك)ی راگەیاند، كۆمەڵێك خەڵك هەیە، ئەگەر یاسا جێبەجێ بكەی زەرەرمەند دەبن، بەڵام ناكرێت بەرژەوەندی گشتی بۆ بەرژەوەندی چەند كەسێك بەلاوەبنرێت، ئەگەر خەڵكێكی هەڵپەرستیش بیەوێت دەرمانی خراپ بێنێتە بازاڕەوە دەبێت بەتوندترین شێوە سزا بدرێن، چونكە ئەگەر ئەو كەسانە پۆستێكیشیان هەبێت، ئەوا بۆ بەرژەوەندی خۆیان بەكاری دێنن.

لای خۆشیەوە هێژا ئەنوەر سەرۆكی بەشی چاودێری و بازاڕ لەكوالێتی كۆنتڕۆڵ سەبارەت بەجۆری سزاكانیش بۆ ئەو كەسانەی مامەڵەی خراپ دەكەن دەڵێت “پێشتر بەپێی یاسایەكی تر كە ئەویش عێراقی بوو مامەڵە لەگەڵ ئەو كەسانە دەكرا كە یاسای دەستدانە پیشەی دەرمانسازیان هەبوو، بەڵام ئێستا بەپێی یاسای ١١١ی سزادانی عێراقی ساڵی ١٩٦٩ كاردەكرێت، كە بەپێی یاسای پێشتر بابەتەكە دەچوە چوارچێوەی كەتن، بەڵام ئێستا بەپێی یاسای سزادانی عێراقی دەچێتە چوارچێوەی تاوان و سزادانەكان قورس بوون”.

وتیشی “ئێمە لەهەرسێ پارێزگاكەی هەرێم دەستمان كرد بەكاركردن، بەڵام لەسلێمانی كێشەی كەمی ستافمان هەبوو، بەڵام لەهەولێر و دهۆك كاری زیاتر كراوە و سەردانی سەرجەم شوێنەكان دەكرێ لەناوشار و دەرەوەی شار، تاوەكو ئێستاش ٢٢ كەس دراونەتە دادگا كە سێ كەسیان دەرمانسازن”.

هاوڵاتیان لەرێگای مۆبایلەوە دەتوانن زانیاری لەسەر جۆری دەرمانەكان وەرگرن
هێژا ئەنوەر سەبارەت بەزانین و كاتی هاتنی دەرمانەكە بۆ (خەڵك) وتی “ئیستا لە هەوڵی دروست كردنی ئەپڵیكەیشنێكین كە هاوڵاتیان دەتوانن لەرێگای مۆبایلەوە بزانن ئەو دەرمانە كەی دەرچوە و كەی هاتۆتە بازاڕ و سیستەمێكیش دادەنرێت بۆ سەرجەم دەرمانخانەكان بەیەكەوە دەبەسترێنەوە تاوەكو حكومەت بزانێ چ دەرمانێك فرۆشراوە و كۆنترۆڵیش دادەنرێت بۆ دەرمانەكانی كە تەنها دەبێ بەرەچەتەی پزیشك بدرێت وەك ترامادۆڵ و جۆرەكانی تر بۆ ئەمەش رەچەتەی پزیشك بۆ یەكجار بەكاردێت”.

دەبێ ریفۆرم لەتەواوی سێكتەری تەندروستی بكرێت
عەدنان بورهان جێگری نەقیبی سەندیكای دەرمانسازانی كوردستان وتی “ئێمە كێشەی زۆرمان لەبواری تەندروستی هەیە و ئەو بڕیارانەش هەرچەندە لەبواری دەرمانە بەڵام ئەمەش بەشێكە لەكێشەكان و پیویستیشە ریفۆرم و چاكسازی لەسیستەمی تەندروستی و دەزگاكانی بكرێ بەكۆی گشتی، ئینجا دەتوانین خزمەتگوزاریەكی سەردەمیانە بۆ هاوڵاتیان دابین بكەین، چونكە چاكسازی تەنها لەرێگەی دەرمانەوە ناكرێ، هەرچەندە ئەمە دەرگایەكی زۆرباشە بۆ كاركردن و چاكسازی لەسەرجەم كەرتی تەندروستی، بۆیە پشتیوانی دەكەین”.

ئەوەشی خستەڕوو، بەپێی ئەم بڕیارە بڕیارێكی پێشووی ئەنجومەنی وەزیران هەڵوەشایەوە كە مافی دابوو بەغەیری دەرمانساز كە ئەو كارە بكەن، ئێستا دەبێ تەنها كەسی پسپۆڕی دەرمانساز كار لەسەردەرمان بكات، لەماوەی داهاتووش كە شەش مانگ بۆ ساڵێك كاریگەریەكانی دەردەكەوێت.

بۆ پاككردنەوەی بازاڕیش لەدەرمانی قاچاغ و كوالێتی خراپ، عەدنان بوڕهان جێگری نەقیبی سەندیكای دەرمانسازانی كوردستان بە(خەڵك)ی راگەیاند، پەیامی ئێمە بۆ لایەنی پەیوەندیدار ئەوەبوە كە یاسای دەستدانە پیشەی دەرمانسازی و یاسای كۆمپانیاكان و سەندیكا هەیە ئەگەر كار بەیاساكان بكرێت كێشەكان چارەسەر دەبێت، بەتایبەت كە ئێستا دەرمانی تەزویر و قاچاغ چین، دەرمانی تەزویر هیچ سێكتەرێكی تەندروستی جیهانی لەگەڵی نییە و وڵاتانیش بەرنامەیان هەیە بۆ بەرەنگاربونەوەی، بەڵام مەسەلەی دەرمانی قاچاغ شتێكە بەفەرمی نایەتە وڵات بەڵام مانای ئەوە نییە ئەو دەرمانە قاچاغ بێت بەڵكو پێویستی هاوڵاتیانە، تەنها بەهۆكارێكی كوالێتی كۆنتڕۆڵ یان رێوشوێنی وەزارەتی تەندروستی نایەتە هەرێم كە رەنگە لە ١٥ پارێزگاكەی تری عێراق هەبێت و دەبێت چارەسەر بدۆزرێتەوە ئەو دەرمانانەی پێویستن بۆ هاوڵاتیان و بەقاچاغ دەهێنرێت دەبێ بەفەرمی بێتە ئەو وڵاتە، چونكە بەكارهێنانی دەرمانەكە یاساغ نییە، ئەگەر رێنماییەكان پێداچونەوەی پێدا بكرێ دەرمانەكان بەشێوەی فەرمی دێت.

وەزیری تەندروستی، هێنانی دەرمان كۆنتڕۆڵ دەكرێ
ئەمەش لەكاتێكدایە رێكەوت حەمەرەشید وەزیری تەندروستی رایگەیاند، دامەزراوەیەكی نیشیتمانی دادەمەزرێت بۆ هاوردەكردنی دەرمان كە لە٥١%ی پشكەكانی هی حكومەت دەبێت و لە ٤٩%ی بۆ كەرتی تایبەت دەبێت و كۆنترۆڵیی هێنانی دەرمان دەكرێ، مانگانەش كوالێتی كۆنترۆل پشكنین هەزار دەرمان دەكات.

بەردەوام بە لە خوێندنەوە

راپۆرت

سەركردە گەنجەكانی یەكێتی گەڕێكی دیكەی ململانێی پارتییان دەستپێكرد

قوباد تاڵەبانی كوڕی جەلال تاڵەبانی و جێگری سەرۆك وەزیرانی هەرێم، بافڵ تاڵەبانی كوڕی جەلال تاڵەبانی، لاهوری شێخ جەنگی بەرپرسی ئاژانسی پاراستن و زانیاری/ زانیاری

خەڵك- بەشی هەواڵ

بافڵ تاڵەبانی كوڕە گەورەی جەلال تاڵەبانی سكرتێری كۆچكردووی یەكێتی نیشتمانی كوردستان، كە بە ڕای چاودێران بە داڕێژەر و بڕیاردەری سەرەكی سیاسەتەكانی ئێستای یەكێتی نیشتمانی كوردستان بە هاوكاری قوباد تاڵەبانی برای و لاهوری شێخ جەنگی ئامۆزای دادەندرێت، خەریكە یەكێتی بەرەو هێزەكەی سەردەمی زێڕێنی خۆی دەگێڕێتەوە و قۆناغێكی نوێی ململانێی پارتییان دەستپێكرد، ئەمەش خواستێكی زۆرینەی جەماوەری یەكێتی و بگرە جەماوەری بزوتنەوەی گۆڕان و زۆری خەڵكی ناوچەی سەوزیشە، كە پێیانوایە بەهۆی لاوازی حزبەكانی دەڤەری سەوزەوە و ملكەچبوونیان بۆ پارتی ناوچەكە پشتگوێخراوە، بەڵام ئەمە وا بەئاسانی بە لای پارتییەوە قەبوڵ ناكرێت، بۆیە پارتیش خۆی بۆ قۆناغێكی نوێی ململانێ لەگەڵ یەكێتی سازدەكات و ساڵوەگەڕی شازدەی ئۆكتۆبەریش دەكاتە خاڵی دەستپێك.

  یەكێتی دوای هیچ لایەنێك ناكەوێت 
بافڵ تاڵەبانی لە چەند لێدوانێكدا ڕایگەیاندووە، یەكێتی چی دیكە دوای هیچ حزبێكی دیكە ناكەوێت، بەڵكو دەبێت حزبی دیكە دوای یەكێتی بكەون.
ناوبراو ئاماژەی بەوەشكردووە، یەكێتی هەڵساوەتەوە و ئێستا لە هەموو كاتێك بەهێزترە.
بەڕای چاودێران ئەم لێدوانانەی بافڵ تاڵەبانی وەڵامە بۆ ئەو ڕەخنانەی پێشتر لە یەكێتی گیران بەهۆی سازشكردنی زۆر بۆ پارتی و ملدان بۆ سیاسەت و بڕیارەكانی پارتی.

لاهوری شێخ جەنگی بەرپرسی ئاژانسی پاراستن و زانیاری/ زانیاری، بافڵ تاڵەبانی كوڕی جەلال تاڵەبانی

پێش بافڵ تاڵەبانیش لە زاری لاهوری شێخ جەنگی و ئاڕاس شێخ جەنگی برایەوە بەتایبەت لە دوای ڕووداوەكانی شازدەی ئۆكتۆبەری 2017وە لێدوانی هاوشێوە دراون، كە یەكێتی چی دیكە بە دوای كەس و لایەنی دیكە ناكەوێت و خۆی خاوەن بڕیار دەبێت.

 قۆناغێكی نوێ لە سیاسەتی یەكێتی 
ئەم پەیام و گوتارانە سیاسەتێكی نوێ و قۆناغێكی نوێی یەكێتی لێ دەخوێندرێتەوە هاوكات لەگەڵ هاتنەپێشی قوباد تاڵەبانی وەك كەسی یەكەم و نوێنەری یەكێتی لە بانگەشەی هەڵبژاردنەكانی پەرلەمانی كوردستان لە 30ی ئەیلولدا، كە لە گوتارەكانیدا جەختی لە سیاسەتی نوێی یەكێتی و بەرنامەی حزبەكەی بۆ خزمەتكردنی خەڵك دەكردەوە و بەهۆی ئەو لێدوانانەوەش چەند جارێك لەگەڵ بەرپرسانی پارتی بەریەككەوتن و بەرپرسانی پارتی نیگەران كرد.

ئەم سیاسەتە نوێیەی یەكێتی كە لە دوای شازدەی ئۆكتۆبەری 2017 دەستیپێكردووە و بە چونە نێو ململانێیەكی سەخت لەگەڵ پارتی بۆ بردنەوەی پۆستی سەرۆك كۆمار و دواجار بردنەوەی یارییەكە لە پارتی گەیشتە لوتكە و ئێستاش بەرەو بردنەوەی پارێزگاری كەركوك و هەنگاوێكی دیكە بۆ چڕبوونەوەی ململانێكان دەڕوات و ڕەنگە لە پێكهێنانی حكومەتی عێراق و هەرێمدا بۆ حاڵەتی نەخوازراویش پەل بهاوێژێت.

هاوكات بەپێی هەندێك زانیاری ڕۆژنامەنووسی یەكێتی ئەو پرۆژەهاوبەشەی پێشتر لەگەڵ پارتی ئامادەیانكردبوو بۆ بەغدا بەلاوە ناوە و پرۆژەی تایبەتی خۆی هەیە بۆ بەشداریكردن لە حكومەتی نوێی عێراقدا.

 كاردانەوەكانی سیاسەتی نوێی یەكێتی 
كاردانەوەی ئەم سیاسەتە نوێیەی یەكێتی بە ئاشكرا لە سەر گۆڕەپانی سیاسی هەرێمی كوردستان بەدەر كەوتووە، لە نێوخۆی حزبەكە و لە دەرەوەی حزبەكەش.

بەپێی زانیارییەكان ئەندازیاری سەرەكی گێڕانەوە و كاندیدكردنی بەرهەم ساڵح بۆ پۆستی سەرۆك كۆمار بافڵ تاڵەبانی و هاوكارەكانی بوون سەرباری ناڕەزایەتییەكانی هەندێك سەركردەی یەكێتی لەوانە مەلا بەختیار، هێرۆ ئیبراهیم ئەحمەد و شاناز ئیبراهیم ئەحمەد.

تاكو ئێستا دەزگای مێدیایی “كوردسات” كە دەگوترێت لە هێرۆ ئیبراهیم ئەحمەدەوە نزیكە رووماڵی هەواڵەكانی تایبەت بە گەڕانەوەی بەرهەم ساڵح بۆ نێو یەكێتی و بوون بە سەرۆك كۆماری نەكردووە، تەنانەت بێلایەنی هەڵبژارد لەو شەڕە مێدیاییەی پارتی و یەكێتی لەسەر پۆستی سەرۆك كۆمار كردیان و ئێستا رووماڵی هەواڵەكانی سەرۆكایەتی كۆماری عێراق ناكات، ئەمەش نیگەرانی بەشێك لە یەكێتییەكانی لێكەوتەوە و لە تۆڕە كۆمەڵایەتییەكانەوە لەوبارەیەوە بابەتیان نووسی.

بەرهەم ساڵح سەرۆك كۆماری عێراق و بافڵ تاڵەبانی كوڕی جەلال تاڵەبانی

بەپێی زانیارییەكان لەوكاتەشەوە هێرۆ ئیبراهیم ئەحمەد بەشداری كۆبونەوەی مەكتەبی سیاسی یەكێتی نەكردووە و مەلا بەختیاریش ئەو كۆبونەوەیەی بە نیگەرانییەوە بەجێهێشت كە بۆ كاندیدكردنی بەرهەم ساڵح دیاریكرابوو.
لە چەند نوسینێكیشدا شاناز ئیبراهیم ئەحمەد بەرپرسی رێكخستنەكانی دەرەوەی یەكێتی نیگەرانی خۆی لە گەڕانەوەی بەرهەم ساڵح نیشان داوە.
لای خۆشیەوە ماڵپەڕی “چاودێر”ی یەكێتی كە خاوەن ئیمتیاز و سەرنووسەرەكەی مەلا بەختیارە لە ڕاپۆرتێكدا نووسیبووی “بڕیاربەدەستەكانی یەكێتی ئەگەر شەرعیەتی كۆنگرە وەرنەگرن، ئەوا یەكێتی لە حزبێكی سۆشیالدیموكراتەوە دەبێتە حزبێكی بنەماڵەیی و تاكڕۆیی”.
بەپێی چاودێران سەركردە گەنجەكانی یەكێتی بڕیاریان لەدەستی سەركردە كۆنەكانی یەكێتی وەرگرتووەتەوە، هەندێك لە سەركردە كۆنەكانیش پابەندن و قەبوڵیان كردووە، هەندێكیشیان نیگەرانن و پێیان قەبوڵ ناكرێت.

مەلا بەختیار بەرپرسی دەستەی كارگێڕی مەكتەبی سیاسی یەكێتی 

هاوكات مەلا بەختیار لە ساڵوەگەڕی شازدەی ئۆكتۆبەریشدا ڕەخنەی گرتووە و ڕایگەیاندووە كە سەركردایەتی و مەكتەبی سیاسی و كۆسرەت رەسوڵ بەرپرسیارێتی شازدەی ئۆكتۆبەر لە ئەستۆ ناگرن.
مەلا بەختیار بەرپرسی دەستەی كارگێڕی مەكتەبی سیاسی یەكێتی دوێنێ لە چەند لێدوانێكدا جەختی لە قسەكانی ساڵی رابردووی كردەوە كە دوو رۆژ دوای رووداوەكان كردبوونی.
مەلا بەختیار دەڵێت “ئێستاش هەمان ئەو بۆچوونانەی هەیە كە ئەوكات نوسیویەتی لە ساڵی رابردوودا، بەڵام بەرژەوەندپەرست و هەلپەرستەكان بۆچونی خۆیان گۆڕی” وەك ئاماژەكردن بەو كەسانەی لەگەڵ ریفراندۆم بوون و دواتر كشانەوە.
دەشڵێت “بێگومان، ئەم رووداوانە لەخۆڕا رویاننەداوە. هەرلایەك بەپێی سەنگی خۆی ‌و هەموو كاربەدەستێكیش، بەپێی پێگەكەی، پشكی كارەسات‌ و رووداوەكانی بەردەكەوێت‌، ‌و هەرزە ئەقڵەكانی ناو یەكێتی ‌و فەیسبووكبازەكانیش كە هەر خەریكی شێواندنی زهنیەتی خەڵكن، وەكو پێشینان گوتویانە: (دز بازاڕی شێواوی هەیە).ئەمانەش، لەناو هەموو رەوت‌ و جەمسەرەكاندا، زۆر نابەرپرسیارانە، لە رابردوودا بەگشتی ‌و لە دوو مانگی رابردوودا بەتایبەتی، دەستیان هەیە لەم دۆخەی یەكێتی تێیكەوتووە. كە بەداخەوە بەشێك لەئامانجە گڵاوەكانیان هێناوەتەدی”.

 كاردانەوەكانی پارتی 
لە دەرەوەی یەكێتیش پارتی دیموكراتی كوردستان هێرشی توندی لە مێدیا فەڕمی و نافەڕمی و تۆڕە كۆمەڵایەتییەكانەوە بۆ سەر بڕیاربەدەستەكانی ئێستای یەكێتی دەستپێكردووە، بەتایبەت لە ساڵوەگەڕی شازدەی ئۆكتۆبەردا هێرشە مێدیاییەكانی پارتی گەیشتنە لوتكە ئەوان بە “گرووپی خیانەت” ناو دەبەن و تەنانەت داوای دادگاییكردنیشیان دەكەن.
رێبوار كەریم وەلی ڕۆژنامەنووسی پارتی چەند رۆژی ڕابردوو لە لێدوانێكدا نیگەرانییەكانی مەسعود بارزانی سەرۆكی حزبەكەی لەرەوشی ئێستای هەرێم و پەیوەندییەكانی لەگەڵ یەكێتی ئاشكراكرد.

مەسعود بارزانی سەرۆكی پارتی

رێبوار كەریم وەلی ئاشكرایكرد بارزانی گوتویەتی كە ڕێگا نادات بەرهەم ساڵح پێ بنێتە هەوڵێرەوە و لاریشی لە دووئیدارەیی نەبووە.
پێشتریش ئاری هەرسین ئەندامی پەرلەمانی كوردستان لە فراكسیۆنی پارتی لە لێدوانێكدا ئەوەی ڕاگەیاند، لە دروستبوونی دووئیدارەییدا پارتی سودمەند و یەكێتی زیانمەندە.

لەبارەی ڕووداوەكانی شازدەی ئۆكتۆبەرەوە سیروان بارزانی فەرماندەیی سەربازی پارتی دیموكراتی كوردستان بۆ دەنگی ئەمریكا دەڵێت “لەبەردەم دادگا ئامادەم قسەكانی خۆیان بكەمە بەڵگە ئەگەر ئەوان لەسەر ئەم قسانە سكاڵام لەسەر تۆمار بكەن لەو بەڵگە زیاتر چی كە خۆیان بەدەمی خۆیان ددانیان بەخیانەتدا نا لەسەر تەلەفزیۆن، با ئەوان بێن پێچەوانەكەی بسەلمێنن، ئەوانە بەڵگەی خۆیانن، بەڵام دەبێت كەسوكاری شەهیدەكان بچن سكاڵا لەسەر ئەو سەركردانە تۆماربكەن، دەبێت دادگای خەڵك ئەو “خیانەتكارانە” دادگایی بكات، بەبۆچونی من ئەگەر دادپەروەری هەبێت دەبێت دادگای كورد و پێشمەرگە دادگایی ئەوانە بكات، ئیشی من وەك پێشمەرگەیەك بەرگریكردنە لەكوردستان.”
دەشڵێت “هۆكاری (16)ی ئۆكتۆبەر لەپێناو بزنس و چەند تەنكەرە نەوتێك بوو، لەكاتێكدا كەركوك دڵ و قودسی كوردستانە بەڵام ئەوان فرۆشتیان بە چەند تەنكەرە نەوتێك”.
لای خۆیەوە مەسعود بارزانی سەرۆكی پارتی دیموكراتی كوردستان، كە ئەو كات سەرۆكی هەرێم و فەرماندەی گشتی هێزە چەكدارەكان بوو، لە بەیاننامەیەكاندا ڕایگەیاند “ئێمە پێشبینیی هەموو ئەگەرێكمان كردبوو، بەڵام هەرگیز چاوەڕوانی ئەوە نەبووین دەستێكی ناوخۆیی بەمشێوەیە خەنجەر لە پشتی گەلی كوردستان بدات”.

 یەكێتی لەسەر شازدەی ئۆكتۆبەر وەڵامی هەیە 
لەبەرامبەردا یەكێتی نیشتمانی كوردستانیش لە ڕێگای مێدیا فەڕمی و نافەڕمییەكانیەوە وەڵامی تۆمەتەكانی پارتی دیموكراتی كوردستان دەداتەوە و پێیوایە كە رووداوەكانی شازدەی ئۆكتۆبەر دەرئەنجامی ریفراندۆمی سەربەخۆیی 25ەی ئەیلولی 2017 بووە.
بەرپرسان و مێدیاكانی یەكێتی نیشتمانی كوردستان ئاماژە بەوە دەكەن، لە پێناو پاراستنی خەڵكی كەركوك و شارەكە و دورخستنەوەی لە وێران بوونی پاشەكشەیان كردووە، چونكە هێزەكانیان لەگەڵ هێزەكانی عێراق نابەرابەر بوون، نەیانویستووە كەركوك وەك موسڵی لێ بێت.
مەڵبەندی دووی كەركوكی یەكێتی نیشتمانی كوردستان لە بەیاننامەیەكدا ڕایگەیاند “هەموو خەڵكی كوردستان ئەو راستییە باش دەزانن كە ڕووداوی ١٦ی ئۆكتۆبەر لە دەرەنجامی سیاسەتی هەڵە و غروری سەركردایەتی پارتییەوە بوو، بەهۆی گوێنەدانیان بەهەڕەشە و ئامۆژگارییەكانی كۆمەڵگای نێودەوڵەتی ‌و حیساب نەكردن بۆ دۆستانی گەلەكەمان، سەرەنجام مافی چارەنوسی گەلی كوردیان كردە قوربانی.”
مەڵبەندی دووی یەكێتی لە ڕاگەیەنراوەكەدا بەرامبەر بە بارزانی دەڵێت: “لێرەوە بە پارتی ‌و بارزانی دەڵێین، ئێوە دواین كەسن دەبێت‌ باسی خیانەت بكەن. چونكە خیانەت سەرتاپای مێژووی ئێوەی داپۆشیوە.”

بەردەوام بە لە خوێندنەوە
حکومەتی داهاتووی هەرێمی کوردستان دەتوانێت خزمەتی هاوڵاتیان بکات؟

کوردستان

دوایین