ئێمە لە تۆرە کۆمەڵایەتیەکان

تەندروستی

ئاوی سپی چاو چی یە؟ چۆن خۆتی لێدەپارێزیت؟

خێزان

ئاوی سپی چاو دروست دەبێت بەهۆی کۆبوونەوەی پڕۆتین لەسەر هاوێنەی چاو لەگەڵ هەڵکشانی تەمەندا و دەبێتە هۆی لێڵبوونی چاو و گرفتی بینین دروست دەکات.

ئەم نەخۆشییە زیاتر لە کەسانی تەمەن سەروو چل ساڵدا دەردەکەوێت، ئەمانەی خوارەوە کۆمەڵێک ڕێنماییە بۆ خۆ پاراستن لە توشبوون بەم نەخۆشییە:

-خەوتن:شەوانە خەوتنی بڕی پێویست کە ٧ کاتژمێرە لە ڕۆژێکدا زۆر پێویستە بۆ تەندروست بوونی جەستە و پاراستنی چاو لە دروستکردنی ئاوی سپی.

-جگەرەکێشان:لێکۆڵینەوەکان دەریانخستووە جگەرەکێشان مەترسی توشبوون بە ئاوی سپی چاو سێ هێندە زیاتر دەکات بۆیە وازهێنان لە جگەرە کێشان ڕێگەیەکی باشە بۆ دوور بوون لەم نەخۆشییە.

-چاویلکە:هەوڵبدە هەرکاتێک چویتە دەرەوە و تیشکی خۆر لێیدایت چاویلکەی دژە تیشکی خۆر بەکاربهێنیت بۆ پاراستنی چاو لە تیشکە زیانبەخشەکانی خۆر.

-نیشاستە:هەموو کات خۆت بەدوور بگرە لەو خۆراکانەی نیشاستەیان تێدایە چونکە نیشاستە دەبێتە هۆی دروستبوونی زیاتری پرۆتین.

-میوە و سەوزە:خواردنی میوەی وەک ترێ و شیلک و سەوزەی وەک کولەکە وتەماتە زۆر بەسوودن بۆ پاراستنی چاو لە توشبوون بە ئاوی سپی بەهۆی بوونی دژە ئۆکسیدان تێیاندا.

تەندروستی

ئەو ناوچانەی داری زەیتونی زۆرە خەڵکەکەی تەندرووستترن، لە ١٦ خاڵدا هۆکارەکەی بزانە

خێزان

زەیتون بە یەکێک لە میوە پڕ ماددە خۆراکییەکان و ڤیتامینەکان دادەنرێت،     لە ئەنجامی چەند توێژینەوەیەکدا دەرکەوتوە لەو ناوچانەدا کە بڕی داری زەیتون زۆرە، دانیشتوانەکەی تەندرووستن و کەمتر توشی نەخۆشیە درێژخایەنەکان دەبن،  لەم بابەتەدا چەند گرنگیەکی زەیتون دەخەینە ڕوو :

–  زەیتی زەیتون لەگەل زۆر لە دەرمانەکانی پزیشکی تێکەل دەکرێت کە بۆ چارەسەری نەخۆشیەکانی پێست بە کاردێت.

– کولێندراوی گەلاکەی وەک سارد کەرەوەی (تا) بەکار دەهێندرێت.
-گەلای زەیتۆن هۆکارەکانی توشبون بە نەخۆشی ئایدز کەم دەکاتەوە،چۆنکە بەرگری لەش زیاد دەکات .
-زەیتی زەیتون وەک چارەسەرێک بۆ قەبزی دادەنرێت.
-گەلاکانی بۆ کەم کردنەوەی ئازارەکانی نەخۆشی شێرپەنجەو ئایدز بە سوودە.
-زەیتی زەیتون سوودبەخشە بۆ نەخۆشیەکانی دڵ وکاریگەری هەیە لە دابەزاندنی پاڵەپەستۆی خوێن وکۆلیسترۆل.
-گەلاکانی بۆ چارەسەری نەخۆشیەکانی سەرما بوون وهەڵامەت و ئەنفلەوەنزا بە سوودە.
-کولێندراوی گەلاکانی بە کار دێت بۆ دابەزینی رێژەی شەکر لە خوين.
-زەیتی زەیتۆن بە سوودە بۆ خوروو،سووتان، سووتانی بەر خۆر و هەو کردن ی پێست.
-خواردنی زەیتی زەیتۆن دەبێتە هۆی بەهێزکردنی چاو.
-گەلای زەیتون بۆ حەسانەوەی جەستەیی و دەرونی و هۆش ،بە کار دێت.
-زەیتی زەیتۆن کاریگەری هەیە بۆ کەم کردنەوەی ئەگەری تووشبون بە جەلتەی دڵ وشێرپەنجە.
-زەیتۆن چارەسەرە بۆ نەخۆشیەکانی پوک ،وە ددان سپی دەکاتەوە..
-خواردنی زەیتون بە هەموو شێوەكانیەوە سودبەخشە بۆ توانی سێکس.
-زەیتی زەیتون دەبێتە هۆی بەهێزکردنی قژ و ڕيگە گرتنی لە ڕوتانەوە.
-بە سەرچاوەیەکی گرنگی ڤیتامین E دادەنريت.

بەردەوام بە لە خوێندنەوە

تەندروستی

ئیدی مەڵێ ساور ناخۆم! سوودی زۆرە بۆ جەستە

خێزان

ساوەر یەكیكە لەخواردنە زۆر بەسودەكان بەوپێیەی كە بڕێكی تەواو بەهای خۆراكی تێدایە لە پێكهاتەكەیدا و بەخواردنی ١٠٠ گرام لە ساوەر بڕێکی زۆر بەهای خۆراکیت پێدەگات کە لە خوارەوە شیکراوەتەوە:

ساوەر لەگەنم دروست دەكریت لەجۆری گەنمی زبر كە ناوی زانستیەكەی Triticum Durum كە ئەم جورە گەنمە جیاوازە لەگەنمی نان كە لە جۆری گەنمی نانە كە ناوی زانستی گەنمی نان Bread Weat یان Triticum Aestivium.

ئەگەر ١٠٠ غرام لە ساوەرمان هەبێت ئەوا ئەم بەها خوراكیانەت دەست دەكەویت:

ئاو یان شێ : ٪؜ ٦.٥
پڕۆوتین:  ٪؜١٤.٨
چەوریی:  ٪؜ ٢.٦
مادە ڕیشاڵیەکان ٪؜١.١
كاربوهیدرات ٪؜٧٦.٣
توخمە كانزاییەكان ١٠٠ غرام
ئاسن ٢٦،٤ملغم/١٠٠ غرام
مەنگەنیز ١٧،١ملغم/١٠٠ غرام
كالسیوم ٩٨.٣ملغم/١٠٠ غرام
مەگنسیوم ٢٠٠.٣ملغم/١٠٠ غرام
هەندیك لەو ڤیتامینانەی كە بەزۆری لەساوەردا هەن ملغم/١٠٠ غرام
ڤیتامین B1 ٠،٦٨ملغم/١٠٠ غرام
رایبوفلافین B2 ٠،٤٧ملغم/١٠٠ غرام
ڤیتامین B3 ٠،١٣ملغم/١٠٠ غرام

 

ئەمەش هەندێک لە سوودە گرنگەکانی:

– زۆر بەسودە بو دابەزاندنی كێش چونكە بەبڕێکی كەم تێر دەخۆیت و كاتیكی زۆریشت دەوێت تاوەكو برسیت دەبێت.
– بەسودە بو دایكی دووگیان چونكە بڕێكی زور باش لە فولیك ئەسیدی تێدایە كەبەسودە بۆ دایكەكە و بۆ گەشەی كۆرپەلە.
– هەروەها توخمی كانزای توتیا Znی تیایە كەبەرپرسە لە گەشەی باڵای لەش .
–  چەندین بەهای خۆراكی زۆری تێدایە.

 

ئامادەکردنی: شێخ زانیار بەرزنجی
ماستەر لە کواليتی کۆنترۆڵ و کيميای خۆراک
بەردەوام بە لە خوێندنەوە

تەندروستی

پێستت چەورە؟ ئەم تێکەڵەیەی بۆ بەکار بهێنە!

خێزان

بەشێوەیەکی گشتی بەشێک لە پێکهاتەی پێست مولولەی چەوریە، بۆ شێدار کردنەوەی پێست و گونجاندنی لەگەڵ کەشوهەوا جیاوازەکاندا، بەڵام ڕێژەی دەردانی چەوری مولولەکان لە کەسێکەوە بۆ کەسێکی دیکە دەگۆڕیت،  هەندێک جار بە ڕێژەیەک زۆر دەبێت کە دەبێتە هۆی بێزار کردن، لێرەدا تێکەڵەیەکی سرووشتی دەخەینە ڕوو بۆ ڕزگاربون لە چەوری بێزارکەری پێست.

 

کەرەستەکان :

– ٢ تەماتە
– ئاوی لیمۆ

 

ئامادەکردن:

تەماتەکان بپاڵێوە بەجۆرێک تەنها ئاوەکەی نەبێت بەڵکو خڵتەکەشی لەگەڵدابێت، چەند قەترەیەک ئاوی لیمۆزیاد بکە و بەباشی تێکەڵیان بکە تاوەکو ماسکێکی چڕ دروست دەبێت، بۆ ماوەی ١٥ بۆ ٢٠ خولەک بەجێ بهێڵە تاکو وشک دەبێتەوە، بەهۆی زۆری ڕێژەی ترشی لە لیمۆ و تەماتەدا ڕاستەوخۆ ماسکەکە چەوری دەموچاوت هەڵدەمژێت.

بەردەوام بە لە خوێندنەوە
کام لەم وەزارەتانەی کابینەی ٨ لە ئاست خزمەتکردن بە هاولاتیان جێدەستی دیار بووە؟

کوردستان

دوایین