سەردێر

“سەمون و پیاز بخۆن”

دانیار فاروق

مانشیتی وتارەکە، ناونیشانى گوتەى نورەدین نەباتى، وەزیرى دارایی تورکیایە، کاتێک هەڵاوسان و دابەزینى بەهاى لیرەى وڵاتەکەى لەبەرانبەر دۆلار، تەنگى بە دۆخى ئابورى و دارایی وڵاتەکەى هەڵچنیوە و ناڕەزایی توندى هاووڵاتیانى ئەو وڵاتە و پارتە ئۆپۆزسیۆنەکانى لێکەوتوەتەوە، بارتەقاى ئەو دۆخە، وەزیرى دارایى تورکیا، لەبرى دۆزینەوەى رێگەچارەى گونجاو بۆ دەربازبون لەو دۆخەى تێیکەوتون، کێشەکانى وڵاتەکەى بەوجۆرە موخاتەبەى هاوڵاتیانى دەکات.
گوتەکەى وەزیرى دارایى، بەهۆى ئەو دۆخە ئابوریەوەیە، کە وڵاتەکەى تێیکەوتوە، لەلایەک وەک وەڵامێکە بۆ پارتە ئۆپۆزسیۆنەکانى تورکیا، کە هەڵمەتێکى گەورەیان دەستپێکردوە، بەئامانجى گۆڕانکارى لەدۆخى سیاسى و ئابورى تورکیاو داواى ئەنجامدانى هەڵبژاردنى پێشوەختە دەکەن، لەلایەکى دیکە وەک ئامۆژگاریکردنى هاوڵاتیانى تورکیایە، کە دەبێت لەمەودوا، یاساى “سک هەڵگوشین”، پێڕەوبکەن.
ئەم گوتەیە، بەخێرایی لە تۆڕە کۆمەڵایەتیەکان بڵاوبوەوە و هاووڵاتیانى تورکیاى توڕەکرد و بوە ترێندی رۆژەڤ، چونکە و ا بڕوایان  بۆدروستبوو، کە حکومەت و بەرپرسانى وڵات، وەک گاڵتەجاڕى بەوان، ئەمجۆرە لێدوانانە بڵاودەکەنەوەو رەخنەى توندیان لێیگرت.
بەبڕواى من، ئەمە شکستى گەورەى رەجەب تەیب ئەردۆغان سەرۆککۆمارى تورکیا دەردەخات، چونکە ئەوانەى نزیکن لە ئەردۆغانەوە، کە بانگەشەى پەیڕەوکردنى “سک هەڵگوشین” دەکەن، زۆرینەیان لە دەوڵەمەندەکانى تورکیان، لەبەرئەوەى ئەو جۆرە کەسانە، هەمیشە لەکاتى رودانى قەیرانە ئابورى و داراییەکان، لەسەر حسابى هەژاران  قازانج دەکەن.
تورکیا ئێستا بەدۆخێکى دژوار و ناهەموارى ئابورى و داراییدا تێپەڕدەبێت، کە لەمێژووى خۆیدا، ئەمە یەکەمجارە رووبەڕووى دۆخێکى لەوشێوەیە بووبێتەوە.
نورەدین نەباتى وەزیرى دارایى تورکیا، لەمیانەى چالاکیەکانى کۆمەڵەى پیاوانى کارسازى سەربەخۆى تورکیا، رایگەیاند: “ئابورى وڵاتەکەیان بەڕێژەى سەتا 40 گەشە دەکات لە ساڵى 2022دا، بەڵام شەقامى تورکى، ئەم گوتار و لێدوانانە ناچێت بەگوێیدا، کار گەیشتوەتە ئەوەى سەرەى راوەستانى هاووڵاتیانى تورکیا بۆ سەمون و نان، بە سەدان مەتر درێژ بێتەوە.
رۆژنامەى نیویۆرک تایمزى ئەمریکى، لەرێگەى پەیامنێرەکەیەوە، لە یەکێک لە گەڕەکەکانى ناوشارى ئیستەنبوڵى تورکیا، چاوپێکەوتنى لەگەڵ، ئەو هاووڵاتیانە کردوە، کە لەبەیانى زووەوە، وەستاون بۆ سەرەى نان و سەمون.
بەگوێرەى رۆژنامەکە، بەشێک لەو کەسانە نەیانویستوە لێدوان بۆ رۆژنامە ئەمریکیەکە بدەن، چونکە ترساون لەوەى لەلایەن حکومەتەکەى رەجەب تەیب ئەردۆغانەوە، لێپرسینەوەیان لەگەڵ بکرێت، ئەگەر بێت و ئەوان رەخنە لە حکومەت بگرن، لەوانەیە رووبەڕووی گرتن و لێپێچینەوە ببن.
ئەوانەى لێدوانیانداوە، بەمجۆرە باسى دۆخى دەستنەکەوتنى نان دەکەن لە ئیستەنبوڵ: “حکومەت لە دۆخیان ناپرسێتەوە، ئەوەتا نرخى سەمون و نان لە بەیانیان جۆرێکە و ئێواران جۆرێکە”، سەرە گەیشتوەتە چەند سەد مەترێک.
ئێستا دەبینین، دۆخى ئابورى تورکیا، پێش بڕیاری ئەردۆغان، بە دابەزاندنی بەهای سوودی بانک چۆن بووەو دوای بڕیارەکەش چۆنە.
ئەگەر بیر لەماوەی 19 ساڵەی مێژووی حوکمڕانی ئاک پارتی بکەین لە تورکیا، ئەم دۆخە ئەوە دەسەلمێنێت، کە پێدەچێت خۆرى ئاک پارتى بەرەو ئاوابوون بڕوات.
گوتەیەک هەیە، دەڵێت: “دەستبردن بۆ قوتى خەڵک و دەستخستنە ناو ژیانى تایبەتى خەڵک ئاکامەکەى باشى ناهێنێت”، پێدەچێت ئەم گوتەیە، وێناى ئەو دۆخەى ئێستاى تورکیا بکات و لە داهاتوودا، کاردانەوەى خراپى لێبکەوێتەوەو چیدى هاووڵاتیانى ئەو وڵاتە ئەمە قبوڵنەکەن.
بەبڕواى من، ئەگەر بەخێرایی ئەردۆغان، چارەسەرى دۆخەکە نەکات، دوورنیە، مێزەکەى بەسەردا قڵپ بێتەوەو دۆخەکە باڵبکێشێت بۆ خۆپیشاندانى ملیۆنی و داواى دەستلەکارکێشانەوەى جدى نەکرێت،  لەوانەشە، بەردەوامی دۆخەکە ببێتە خێر و بەرەکەت بۆ خودى ئەردۆغان و دەسەڵاتەکەى.