سەردێر

“دەستوور ڕەنگدانەوەی خواستی زۆرینە دەبێت”

خەڵك-

سەرۆكی ئەنجومەنی وەزیرانی هەرێمی كوردستان ڕایدەگەیەنێت، دەتوانین دەستوورێك دروست بكەین، كە ڕەنگدانەوەی كۆمەڵگەی ئێمە بێت، رەنگدانەوەی ویست و خواستی زۆرینەی خەڵكی كوردستان بێت.

مەسرور بارزانی سەرۆكی ئەنجومەنی وەزیرانی هەرێمی كوردستان لەكاتی بەشداریكردنی لە پانێڵی نووسینەوەی دەستوور لە وتارێكیدا ڕایگەیاند، شانازی دەكەین بە پێكەوەژیانی ئاشتییانەی نەتەوەكان و ئایینەكان لە كوردستان، بە سەدان ساڵ بە یەكەوە ژیاوین، دەبێت دەستووری كوردستان ڕەنگدانەوەی ئەو پێكەوەژیانەبێت.

دەقی وتارەكەی مەسرور بارزانی، سەرۆكی حكومەتی هەرێمی كوردستان:

بەناوی خوای گەورە و میهرەبان
بەڕێز كاك نێچیرڤان بارزانی، سەرۆكی هەرێمی كوردستان
بەڕێز رێواز خان، سەرۆكی پەرلەمانی كوردستان
بەڕێز جەنین خان، نوێنەری نەتەوە یەكگرتووەكان
بەڕێزان نوێنەرانی حزب و لایەنە سیاسییەكان و پیاوانی ئایینی و بەڕێزانی ئامادەبوو لەم كۆنفرانسە

زۆر خۆشحاڵ دەزانم كە دەرفەت رێكخرا، بەشداری لەم كۆنفرانسە بكەین، كە باس لە یەكڕیزی دەستووری هەرێمی كوردستان دەكات، یەكڕیزی وشە و دروشمێكی جوانە، پێش ئەوەی یەكڕیزی دروست بكەین، پێویستە ئێمە ئامانجی خۆمان یەك بخەین، ئێمە یەكڕیز بین بۆ گەیشتن بە قۆناغێك كە ئەو قۆناغە بۆ هەموومان وەكو یەك وابێت، ناكرێت داوای یەكڕیزی بكەین و بەرەو دوو ئاراستەی جیاواز جووڵە بكەین، ناكرێت ئێمە لەناو پاپۆڕێك بین ئەگەر دوا قۆناغ و مەقسەدمان یەك نەبێت، لەبەر ئەوە پێویستە پێش ئەوەی یەكڕیزی وەكو وشە یان وەكو دروشم بەكاربێت، پێویستە ئێمە باس لە دوا قۆناغی خۆمان بكەین، كە بۆچی یەكڕیز دەبین، ئەنجام و ئامانجی ئێمە لەو یەكڕیزییە چییە و دەمانەوێ چی بكەین؟

بێگومان ئەمەش هەروا دروست نابێت، ئەگەر گفتوگۆی لەسەر نەكرێت، لە هەمووی گرنگتر ئەوەیە هەموو لایەنەكان بە یەكەوە و لە نزیكەوە قسە لەگەڵ یەكتربكەن، بە مێشكێكی فراوانەوە ئامادەبن گوێ لە یەكتربگرین و یەكتر قەبوڵ بكەین، بۆ ئەوەی ئەو ئامانجەی كە مەبەستی هەموو خەڵكی كوردستانە، ئێمە بتوانین لەسەری رێكبكەوین و بەیەكەوە بەرەو ئەو ئامانجە هەنگاو بنێین، بەوە دەتوانین یەكڕیزی خۆمان بپارێزین، بە دەستنیشانكردنی ئامانجی هاوبەش، دەتوانین یەكڕیزی خۆمان رێكبخەین و بەیەكەوه ‌بەرەو ئەو ئامانج هەنگاو بنێین.

ئێمە نموونەی زۆرمان هەیە،‌ لەو كاتانەی یەكڕیز بووین دەستكەوتەكانمان چی بوون، لەسەرەتای راپەڕینی 1991 هەموومان بینیمان كە بە یەكڕیزی لایەنە كوردستانییەكان دەستكەوتەكانمان چی بوون، ئێمە توانیمان كیانێك دابمەزرێنین، كە ئێستا ئێمە لە ئەنجامی خەبات و ئەو هەوڵ و ئەو یەكڕیزییە بەیەكەوە دەژین و بووینەتە خاوەنی حكومەت و پەرلەمانیش.

لە دوا قۆناغدا بینیمان لە هەنگاوی هاوكاریكردن لەگەڵ یەكتر لە دەربازكردنی یاسای بودجەی عێراقی ئەمساڵ، كە چۆن بەیەكڕیزی توانیمان ئەو ئامانجەش بپێكین، شتێكی زۆر ئاساییە ئێمە بۆچوونی جیاوازمان هەبێت، ئاساییە وەكو حزب و لایەنە سیاسییەكان بیركردنەوەی جیاوازمان هەبێت، بەڵام دەبێت هەندێك سنوور و چوارچێوە هەبێت، كە لەو چوارچێوەیەدا كار بكەین و بەیەكەوەمان ببەستێتەوە، ئەو چوارچێوەیەش دەكرێت لە دەستووردا دەستنیشان بكرێت. چین ئەو شتانەی كە نابێت هیچ یەكێك لە ئێمە لێی لابدات، چین ئەو شتانەی كە دەتوانین بەیەكەوە كاری بۆ بكەین، ناكرێت یەكێك داوای سەربەخۆیی بكات و یەكێك داوای شتێكی دیكە بكات، یەكێك داوای مەبدەئـو پرەنسیپ بكات، یەكێك داوای شتێكی تر بكات. دەبێت هەموومان بە یەكەوە داوای یەك ئامانجی دیاریكراو بكەین.

ئەو كاتە دەتوانین ئەو كێشە و گیروگرفتانەی كە هەیە لەنێوانمان بەلایانەوە بنێین و بە یەكەوە بگەینە بڕوایەكی هاوبەش، كە بەیەكەوە ئیش بكەین.

من پێموایە ئێمە دەتوانین‌ ئەو چوارچێوەیە لە دەستووردا پێناسە بكەین و دیاری بكەین، دەستوور گرنگە بۆ دوو شتی زۆر گرنگتر، بۆ ئەوەی زەمانەتی ئەوە بدات، كە ئەو كەسانەی نوێنەرایەتی خەڵكی خۆیان دەكەن، نوێنەرایەتی هاونیشتمانیان دەكەن، پێویستە ئەوان بە شێوەیەكی دروست نوێنەرایەتی بیروبۆچوونی زۆرینەی خەڵكی كوردستان بكەن، ئەمە یەك، دوو؛ ئەو هێز و دەسەڵاتەی دەسەڵات دەگرێتە دەست پێویستە بەرپرس بێت بەرامبەر بە خەڵكی خۆی، لە دەستووردا ئێمە دەتوانین ئەو شتانە دروست بكەین.

ئێمە دەتوانین دەستوورێك دروست بكەین، كە رەنگدانەوەی كۆمەڵگەی ئێمە بێت، رەنگدانەوەی ویست و خواستی زۆرینەی خەڵكی كوردستان بێت، ئێمە شانازی دەكەین بە پێكەوەژیانی ئاشتییانەی نەتەوەكان و ئایینەكان لە كوردستان، بە سەدان ساڵ بە یەكەوە ژیاوین، دەبێت دەستووری كوردستان رەنگادنەوەی ئەو پێكەوەژیانەبێت، رەنگدانەوەی رێزگرتن لە ئایین و نەتەوەكان بێت، دەبێت دەستوور مافی تاك بە تاكی هاووڵاتیانی كوردستان بپارێزێت، هەر یەكێك بە تەنیا ناتوانێت ئەو فشارە لەسەر دەسەڵات دروست بكات بەوەی، كە بە كۆمەڵ خەڵكی كوردستان بە یەكەوە دەتوانن ئەو فشارە دروست بكەن، ئەوەش بێگومان لە دەستووردا دەتوانێت رەنگ بداتەوە.

ئێمە پێویستە هەموو هەوڵێكمان بۆ ئەوە بێت، كە دەستووری ئێمە بە باشترین شێوە نوێنەرایەتی ویست و خواستی خەڵكی كوردستان بكات، نەك تەنیا لە ناوخۆی كوردستان، بەڵكو لە عێراق و لەسەر ئاستی ناوچەكە و لە دونیاشدا.

كوردستان وڵاتێكی دەوڵەمەندە بە مێژوو و خەبات و پێكەوەژیانی ئاشتییانەی خۆی، پێویستە دەستوور ئەمە دەستەبەر بكات، ئێمە ناتوانین تەنیا بۆچوونی لایەنێك بكەین بە بنەمای دەستوورێك، كە پێویستە نوێنەرایەتی هەموو خەڵكی كوردستان بكات، بۆچوونەكان پێویستە لە یەكتر نزیك بكرێنەوە، ئەگەر نزیكیش نەبن، وەكو باسمكرد بە یەكخستنی ئامانجی خۆمان لە داهاتوو دەكرێت ئەو بۆچوونانەش لە یەكتر نزیك بكرێنەوە و ئەو دەستوورەش لەسەر ئەو بنەمایە دروست بكرێت.

ئێمە ئەوەی پێمان بكرێت لەلایەن حكومەت هەرێمی كوردستان دەیكەین، بۆ ئەوەی كەشێكی وا بێتە ئاراوە، خەڵك بتوانێت بە ئازادی دەنگی خۆی بدات، خەڵك بتوانێت بەبێ ئەوەی لەژێر هیچ فشارێك بێت، دەنگ بە دەستوورێك بدات، كە رەنگدانەوەی ویست و خواستی خۆی و كۆمەڵگەكەیەتی، ئەوەش ناكرێت جیابكرێتەوە لەوەی حەقیقەتێك بەبیرخۆمان بهێنینەوە، پێویستە رێز لە مافی هەموو تاكێكی كوردستان وخەڵكی كوردستان بگرێن، رێز لە ئازادییەكان بگرین، ئازادی رادەربڕینە، ئازادی خواپەرستییە، ئازادی بیروبۆچوونی سیاسییە، بەڵام لەگەڵ ئەوەشدا نابێت ئازادی و بەڕەڵایی جیا نەكەینەوە.

ئەركی ئێمەیە هەموو خەڵكی كوردستان پارێزراو بێت، ئەركی ئێمەیە ئەوەی لە تواناماندا بێت بیكەین، بۆ ئەوەی هەموو كەسێك هەست بە ئازادی و سەلامەتی خۆی بكات، دەبێت ئەو شتانە لە یەكتر جیابكەینەوە، دەبێت هەموومان هەوڵ بدەین بە یەكەوە كار بۆ ئەو ئامانجە یەكگرتووە بكەین، كە باسمكرد، ئەوەش بێگومان بە گفتوگۆ دەكرێت، بە لەیەكدابڕاندن و دووركەوتنەوە، ناتوانین مێشكی یەكتر بخوێنینەوە، دەبێت لە یەكتر نزیك بین، بزانین هەر لایەكمان چیمان دەوێت و چی لەبەرژەوەندی گشتی كوردستاندایە ئەوە بكەین بە ئامانجی سەرەكی خۆمان.

ئێمە جارێكی تریش دەڵێین لە حكومەت هەموو هەوڵێك دەدەین ئەم حكومەتە حكومەتی هاووڵاتی بێت، حكومەتی گەیاندنی خزمەت بێت بۆ هەموو تاكێك كورد بە هەموو تاكێك بە بیروبۆچوونی جیاوازی خۆیانەوە، ئێمە حكومەتێك نین تەنیا هی ئەو لایەنانە بێت، كە بەشدارن لە حكومەت، حكومەتێكین بۆ ئەوەی نوێنەرایەتی و خزمەت بگەیەنێت بە هەموو تاكێكی ئەم وڵاتە بەو لایەنە سیاسییانەی كە لە دەرەوەی حكومەتی هەرێمیشدان، حكومەت بتوانێت لە خزمەت ئەوانیشدا بێت.

ئێمە داوامان كردووە، لەناو حكومەتدا لایەنە بەشداربووەكان یەكڕیز و یەكهەڵوێست بن بۆ باشتر خزمەتكردنی خەڵك، دووبارەش داوا دەكەینەوە هەموو ئەو لایەنە سیاسییانەی لە دەرەوەی حكومەتن، پاڵپشت و هاوكار بن بۆ ئەو چوارچێوە نەتەوەیی و نیشتمانییەی كە لە بەرژەوەندی خەڵكی كوردستانن، ئەگەر هەڵەش بكەین، هەڵەكانمان چاك بكەنەوە، ئەگەر چاكەشمان كرد، دەستخۆشیمان لێبكەن.

هیوادارم ئێمە بە یەكەوە بتوانین پێبهاوێژینەوە قۆناغێكی تر و لە نزیكەوە لەگەڵ یەكتر كاربكەین و ئامانجی ئێمە خزمەتی خەڵك و نیشتمانەكەی خۆمان بێت.

جارێكی دیكە سوپاستان دەكەم دەستخۆشیتان لێدەكەم، زۆر زۆر بەخێربێن و سوپاس بۆ ئەم دەرفەتەش.