سەردێر

پێویستە حكومەت بوودجەی وشكەساڵی دابینبكات

خەڵك-ئارام سەردار

مامۆستایەكی زانكۆ پێی وایە زیانەكانی وشكەساڵی لە ڕووی ئابوورییەوە زۆر زۆرن و تەنانەت شۆڕدەبێتەوە بۆ سەر تاكی كۆمەڵگا.

نەوزاد مجید هەمەوەندی، مامۆستای زانكۆ و پسپۆڕی ژمێریاری و دارایی لەبارەی زیانەكانی وشكەساڵی لەسەر هەرێم بە(خەڵك)ی ڕاگەیاند، وشكە ساڵی زیانێكی ئابووری گەورەی سروشتییە بەهۆی نەبارینی بارانی پێویست و كاتی گونجاوی بەرووبوومە كشتوكاڵییەكانە بەتایبەت دانەوێڵە كە بە خۆراكێكی سەرەكی ژیان و گوزەرانی هاوڵاتییان هەژمار دەكرێت .

دەشڵێت، هەركاتێك وشكە ساڵی ڕوو لە وڵاتێك یان ناوچەیەك دەكات ڕاستەوخۆ زەنگی برسیەتی و بێخۆراكی لە گوێمان دەزرینگێتەوە، عیراق و كوردستان و ناوچەكەش بێبەش نەبوونە لەم نەهامەتییە بەڵام كات و ڕێژەی وشكەساڵییەكە گۆڕانكاری بەخۆیەوە بینیوە، هەربۆیە ئەمساڵیش بەهۆی نەبارینی بارانی پێوست نیشانەكانی وشكەساڵی لە زۆر ناوچەی عیراق و كوردستان و هەندێك لە وڵاتانی تری عەرەبی دەركەوتووە.

ئەوەشی خستەڕوو، بە پێی زانیارییەكانی ڕێكخراوی كەش و هەوای جیهانی گەرمترین سێ ساڵی ڕابردوو بریتین لە ساڵەكانی 2016 و 2019 و 2020 , هەربۆیە گەرمی و بێبارانی ساڵانی پێشوتر كاریگەری نەرێنی دەبێت بۆ ساڵانی داهاتووی هەر بۆ ئەم مەبەستە زۆربەی وڵاتان بڕێك لە بوودجەی گشتی وڵات تەرخان دەكەن بۆ بەرەنگاربوونەوەی ئەم وشكەساڵییە بۆ ئەوەی كاریگەرییەكانی ئەم وشكەساڵییە زیاتر ڕەنگ نەداتەوە، و حكومەت و خەزێنەی حكوومەتیش ئەركی خەرجی زیاتری دەكەوێتە ئەستۆ بۆ هاوكاری كردنی ئەم جووتیارانەی بەهۆی وشكەساڵییەوە توشی زیان بوونەتەوە.

نەوزاد هەمەوەندی وتیشی، زیانەكانی وشكەساڵی كاریگەری نێگەتیڤی دەبێت لەسەر كشتوكاڵ و پڕۆژەكانی پەلەوەر و ئاژەڵ بە خێوكردن , و زیانەكانی پەلدەكێشێت بۆ دەریاچەكان و ئاوی ژێر زەوی و كیڵگە بەرهەمهێنەكانی ماسی و لەوەڕگا و دارستانەكان، زیانی گەورەش دەدات لە گەشت و گوزار و شوێنە گەشتیارییەكان، تەنانەت زیانە ئابوورییەكان شۆردەبێتەوە بۆ تاكی كۆمەڵگا ئەویش بە بەرزبوونەوەی نرخی ئەم بەرووبومانەی كە لەناوخۆ بەرهەم دەهێنرێت و ئەوانەشی لە دەرەوەی ووڵات هاوردە دەكرێت ، چونكە لە ڕووی ئابوورییەوە كەمی خستنەڕوو هۆكارێكە بۆ بەرزبوونەوەی نرخ.

ئەو مامۆستایەی زانكۆ پێشی وایە، ئەركی حكومەت و لایەنە پەیوەندی دارەكان بڕێك لە بوودجەی گشتی تەرخان بكرێت بۆ بەرەنگاربوونەوەی ئەم وشكەساڵییە و پلانی پێشوەختە بۆ ساڵی داهاتوو هانی جووتیاران بدرێت و هاوكاری مادی و مەعنەوی بكرێن بۆ دانانی پڕۆژە و بەستنی ئاوی دەستكرد بۆ كێڵگە و زەوییە كشتوكاڵییەكانیان تایبەت بەرهەم هێنانی دانەوێڵە، چونكە بەرهەم هێنانی دانەوێڵە سەرچاوەیەكی گرنگی ئابووری هەر ووڵاتێكە و ڕاستەوخۆ پەیوەندی بە ژیان و گوزەرانی خەڵكەوە هەیە و بە پایەكی گرنگی ئابووری وڵات هەژمار دەكرێت .