سەردێر

ئەحمەد ئەنوەر: “دادگایەكی تایبەت دەتوانێ‌ كەیسەكانی گەندەڵی یەكلابكاتەوە”

 

خەڵك-ئارام سەردار

د.ئەحمەد ئەنوەر، سەرۆكی دەستەی دەستپاكی هەرێم لەچاوپێكەوتنی لەگەڵ تۆڕی میدیایی (خەڵك)ڕایدەگەیەنێت، ئێستا نزیكەی ١٠٠ كەیسی گەندەڵی هەیە بەشێكی هی ساڵی ڕابردووە لەچاوەڕوانی دادگاییكردندان، دروستكردنی دادگایەكی تایبەت دەتوانێ لەماوەیەكی كەم كەیسەكان یەكلایی بكاتەوە، جەختیش دەكاتەوە لەوەی هیچ پڕۆسەیەكی چاكسازی ڕیشەیی سەرناگرێت ئەگەر دژی گەندەڵی نەبێت.

خەڵك: دروستكردنی دادگای بەرەنگاربوونەوەی تاوانەكانی گەندەڵی بەچی گەیشت؟

د.ئەحمەد ئەنوەر: ماوەیەكی زۆرە داوای دروستكردنی دادگای بەرەنگاربوونەوەی تاوانەكانی گەندەڵی دەكەین، بەسوپاسەوە ئەنجوومەنی دادوەری بڕیاری لەسەردا، پێشتریش لەڕاپۆرتەكانمان بۆ پەڕلەمان ئاماژەمان پێكردووە دواكەوتنی بڕیاردان لەكەیسەكانی گەندەڵی كە ئەمەش بەئەنقەست نەبووە بەڵكو بەهۆی سەرقاڵی دادگاكانی تاوان بوو بەكەیسەكانی تر وایكردوە یەكلاكردنەوەی كەیسەكانی گەندەڵی ماوەیەكی زۆری پێبچێت، ئومێد دەكەین لەماوەیەكی كەم پێداویستیەكانی دادگاكە دابین بكرێت، چونكە كاریگەری باشی دەبێت لەسەر خێرا یەكلاكردنەوەی كەیسەكانی گەندەڵی، دادگای لەم شێوەیەش دوو ساڵە لەعیراق هەیە، سەرجەم كەیسەكانی گەندەڵی تێدا یەكلادەكرێتەوە و ڕوڵی دەبێت لەڕووبەڕووبونەوەی گەندەڵی، كۆمەڵێك دادوەری باش بۆ دادگاكە دادەنرێت.

خەڵك: ئەم دادگایە بەكام یاسا كار دەكات؟

د.ئەحمەد ئەنوەر: دادگاكە تەنها كار لەسەر كەیسەكانی گەندەڵی دەكات، ساڵانە لەنێوان ١٠٠ بۆ ١٥٠ كەیس دەبێت هەندێ جار كەمتریشە، بۆیە ئێستاش نزیكەی ١٠٠ كەیسێك هەیە بەشێكی هی ساڵی ڕابردووە لەچاوەڕوانی دادگاییكردندان، دادگاكە دەتوانێ لەماوەیەكی كەم یەكلاییان بكاتەوە بەهەمان ماددەكانی هەمواری یاسای سزادانی عیراق ١٩٦٩ كاری پێدەكرێت، بەپێی ئەوەی پڕۆسەی دادگایی كردن بەشێوەی ئاشكرایە ڕاگەیاندنەكانیش دەتوانن بەشداربن لەنێو پڕۆسەكە، تەنها ئەو دادگاییانە نەبێت كەسەرۆكی دادگا پێی باشە بەنهێنی بێت، پێشتریش هەروابووە بەڵام هیچ ڕۆژێك ڕاگەیاندنەكان نەهاتوون لێمان بپرسن چەند كەیس لەدادگایە و كاتەكانمان پێ بڵێن بۆ ئەوەی ئامادەبن، بەڵام ئێستا دەتوانن پەیوەندیمان پێوەبكەن بۆ بەشداری كردن.

خەڵك: پڕۆژەی ستراتیژی نیشتیمانی بۆ دژایەتی گەندەڵی بەچی گەیشت؟

د.ئەحمەد ئەنوەر: گەندەڵی پەتایەكی ترسناكە و هەڕەشە لە لاوازبوونی دامەزراوەكان دەكات و داهاتێكی زۆر بەهەدەر دەڕوات، بۆیە پڕۆژەیەكمان بەناوی ڕەشنووسی ستراتیژی نیشتیمانی بۆ دژایەتی گەندەڵی پێشكەش بەئەنجوومەنی وەزیران كردووە،
لە ساڵی لە٢٠١٧ بڕیاری لەسەردرا بەڵام كاری پێ نەكرا، كابینەی نوێ كە گەندەڵی لەهێڵە گشتیەكانی دانا، ساڵی ڕابردوو هەمواری ستراتیجیەكەمان كردوە بۆ گونجان لەگەڵ هێڵە گشتیەكانی حكومەت بۆ ڕووبەڕووبونەوەی گەندەڵی، ئێستا ڕەوانەی وەزارەتەكان كراوە ڕای خۆیان لەسەر بدەن، پێشبینی دەكرێت لە دووهەفتەی داهاتوو دەنگی لەسەر بدرێت، پڕۆژەكەش لەهەموو ئەو وڵاتانەی گرنگی بەدژایەتی گەندەڵی دەدەن كاری پێدەكرێت، پڕۆژەكە بۆ پێنچ ساڵە و UNDP بەفەندێكی گەورە هاتۆتە پێشەوە پاڵپشتی لەجێبەجێكردنی ستراتیجەكە دەكات بۆ ئەوەی لەچوارساڵی داهاتوو جێ بەجێ بكرێت، لەڕووی دابینكردنی پێداویستی و شارەزای دەرەكی، دەبێتە هۆكارێك تاوەكو حكومەت چی بكات بۆ پێشخستنی دامەزراوەكانی و كەمكردنەوەی كەلێنەكانی گەندەڵی و چالاككردنی دەزگاكان.

خەڵك: دروستكردنی ئەو دادگایە لەچوارچێوەی پڕۆسەی چاكسازیدایە؟

د.ئەحمەد ئەنوەر: چاكسازی پڕۆسەیەكی گشتگیرە، دژایەتی گەندەڵی یەكێكە لەكۆڵەگە سەرەكیەكانی چاكسازی هیچ پڕۆسەیەكی چاكسازی ڕیشەیی سەرناگرێت ئەگەر دژی گەندەڵی نەبێت لەبەدادگاییكردنی گەندەڵكاران و ڕێگری لەبەهەدەردانی سامانی گشتی.

خەڵك: ڕێژەی گەندەڵی لەهەرێم لە چ ئاستێكدایە؟

د.ئەحمەد ئەنوەر: گەندەڵی لەوە دەرچووە كەس نكۆڵی لێبكات وهەمووان گەندەڵی بەمەترسی دادەنێن، هەرچەندە لەپڕۆسەی دامەزراندنی دادگا دواكەوتووین بەڵام هەر باشترە لەوەی نەكرێت، لەڕێگای هێڵی گەرم هاوڵاتیان دەتوانن بەخۆڕایی پەیوەندی بكەن یان لەڕێگای ئیمێڵ و سۆشیال میدیا و ڕاگەیاندنەكان، یان لەڕێگەی بەڕێوەبەرایەتیەكان كەیسەكان بگەیەنرێن جگە لەوەش حكومەت و پەڕلەمانتاران كەیسەكان ڕەوانە دەكەن، كەیسەكانی گەندەڵیش خۆی دەبینێتەوە لەخراپ بەكارهێنانی دەسەڵات و بەهەدەردانی سامانی گشتی و بەرتیل وەرگرتن بەشی سەرەكی گەندەڵین بۆ دەستكەوتی كەسی، ساڵی ڕابردوو كۆمەڵێك كەیس یەكلاكرانەوە و لە ماوەی داهاتووش دواین ڕاپۆرتی خۆمان لەسەر كەیسەكان بڵاو دەكەینەوە.