سەردێر

ڕۆژنامەوانی مۆبایل  

  • بەشێک لە ڕاپۆرتی خوێندکارانی بەشی راگەیاندن، کە وێبسایتی خەڵک وەک هاندان و هەوڵدان لەبواری خوێندنەکەیاندا بۆیان بڵاو دەکاتەوە.

 ڕۆژنامەگەری لە ماوەی دە ساڵی ڕابردوودا گۆڕانکارییەکی گەورەی لێکەوتووەتەوە و سودی وەرگرتووە لە ئەنجامی داهێنانە تەکنەلۆژییە هەمەجۆرەکان ئەم پێشکەوتنە داوا دەکات کە ڕۆژنامەگەریی نەریتی لەگەڵ گۆڕانکاری بەردەوامدا بگونجێت بۆ ئەوەی میدیا بتوانێت چاوەڕوانیەکانی بینەر ببینێت، بە تایبەتی لە ڕووی متمانە و کاتەوە.

 

لەنێو ئەم پەرەسەندنە تەکنەلۆجیایەدا، دەرکەوتنی تەلەفۆنی زیرەک، لەگەڵ تەکنەلۆجیای دیجیتاڵ و وای-فای، بە قووڵی گۆڕاوە و بەردەوامە لە گۆڕانکاری رۆژنامەگەری نەک تەنها مۆبایلە زیرەکەکان بۆتە ئامێرێکی گرنگ بۆ بەکارهێنانی هەواڵ، بەڵکو هەروەها چەقێکی میدیایی بە قەبارەی گیرفان بۆ ڕۆژنامەنووسان دابین دەکات.

 

ڕۆژنامەگەری مۆبایل ڕێگایەکی زەمینییە بۆ ئەنجامدانی ڕۆژنامەگەری، تەنها بە مۆبایلێکی تەلەفۆنی مۆبایلەوە چەکدارە، رۆژنامەنووسان توانادارن کە نزیکەی هەر چیرۆکێک لە کاتی خۆیدا و بە شێوەیەکی پارێزراوتر داپۆشن یەکێک لە سوودە بەرچاوەکانی ڕۆژنامەگەری مۆبایل ئەوەیە کە وا لە ڕۆژنامەنووس دەکات کە زاڵ بێت بەسەر تەحەدا و بەربەستە بەردەوامەکاندا، زۆرجار ئازادی ڕادەربڕین و گەیشتن بە زانیاری بەهێز دەکات  حاڵەتێک لە خاڵدا هەواڵی شکاندنیە.

 

کاتێک کارەساتێکی سروشتی یان ڕووداوێکی گەورە ڕوودەدات بە نەریتی پێویستی بە سەرچاوە گرنگەکان هەیە، لەوانە بڵاوکردنەوەی کەلوپەلی قورس و گرانبەها ئەم مەسرەفانە گواستنەوەی تاقمێک بۆ ناوچە شاخاوییەکانی باکوری پاکستان بۆ راپۆرتکردنی بومەلەرزەیەک، بەڵام راستە لە راپۆرتی قەیرانی پەنابەران لە ئەوروپا نموونەیەکی تر ڕووماڵکردنی جەنگە، کە زۆرجار ڕۆژنامەنووسان دەکرێنە ئامانج بۆ ڕاپۆرتدان لەسەر خۆپیشاندان یان سنورداربوون لە گەیشتن بە ناوچە ناکۆکییەکان.

پێناسە

ڕۆژنامەنووسێکی مۆبایل یان مۆجۆ پەیامنێرێکی ئازادە ستافێکە کە بەشێوەیەکی ئاسایی ئامێرە هەڵگیراوەکان بەکاردێنێت وەک مۆبایلە تەلەفۆنەکان، تابلێتەکان، کامێرای دیجیتاڵ یان لاپتۆپ بۆ کۆکردنەوەی، تەقەکردن، پەخشی ڕاستەوخۆ، بژارکردن یان هاوبەشکردنی هەواڵ.

هەواڵ دەبێ بنێردرێت بۆ ژووری هەواڵەکان یان دەکرێت ڕاستەوخۆ لە تۆڕە کۆمەڵایەتییەکان هاوبەش بکرێت لەلایەن مۆجۆ.

 

کورتە مێژووی ڕۆژنامەگەری مۆبایل

گڵێن مولکاهی بە  دامەزرێنی مۆجۆکۆن دادەنرێت، یەکەم ئامرازی پۆرتکراو کە لەلایەن ڕۆژنامەنووسانەوە بەکارهێنراوە کامێرایەکی 35 میلیمەتری لایکا بوو کە لە ساڵی 1913دا دروست کرا.

ئەوە سەرەتای هەردوو مۆجۆ و فۆتۆجوورنالیزم بوو.

کامێراکە بۆ یەکەم جار ئازادی راستەقینەی دا بە پەیامنێران بە مێزێک نەبەسترابوون و دەیانتوانی هەواڵەکە لە هەر شوێنێک بگرن.

 

ڕۆژنامەگەری مۆبایل

فۆرمێکی نوێ لە چیرۆک گێڕی میدیاییە کە پەیامنێران ئامێرە ئەلکترۆنییە هەڵگیراوەکان بەکاردێنن لەگەڵ گرێدانی تۆڕ بۆ کۆکردنەوە و دەستکاریکردن و دابەشکردنی هەواڵ لە کۆمەڵگەکەیەوە.

ئەم جۆرە پەیامنێرانە، کە هەندێک جار بە مۆجۆ ناسراوە (بۆ ڕۆژنامەنووسێکی مۆبایل)، کارمەند یان ڕۆژنامەنووسێکی ئازادن کە لەوانەیە کامێرا و کامێرای دیجیتاڵ، کۆمپیوتەری لاپتۆپ، مۆبایلی تەلەفۆنی یان ئامێرەکانی تابلێت بەکاربهێنن. گرێدانی بێسیمی فراوان یان تۆڕی تەلەفۆنی خانەیی بەکاردێت بۆ گواستنەوەی چیرۆک و وێنە بۆ بڵاوکردنەوە. زاراوەی مۆجۆ لە ساڵی 2005ەوە بەکارهێنراوە، کە لە فۆرت مایرز نیوز پرێس سەرچاوە دەگرێت و دواتر بە درێژایی زنجیرەی ڕۆژنامەی گانیت لە ئەمریکا ناوبانگی پەیدا کردووە .

عەقڵییەتی ڕۆژنامەوانی مۆبایل وێنە و ڤیدیۆ و دەنگ و گرافیک دەکرێت لەسەر تەلەفۆن دروست بکرێت و دەستکاری بکرێت و باربکرێت بۆ ژووری هەواڵەکان خزمەتکارەکان، و بۆ پلاتفۆرمی سەرهێڵ و کۆمەڵایەتی ڕاستەوخۆ لە ئامێرەکەوە. هەروەها دەتوانیت وەڵامی پرسیارەکانی بینەران و بەردەنگەکان بدەیت لە ڕێگەی کاربەرنامەکانی چات، پەیامی کۆمەڵایەتی و ئیمەیڵەوە

ڕۆژنامەگەری مۆبایل شێوازی بەکارهێنانی زانیاری گۆڕیوە، بە نوێکردنەوەی خێرا و فیدی زیندوو، ئەم شێوە دیجیتاڵییەی چیرۆک گێرانەوە جیهانی گرت بە گەردەلوول. لە کاتێکدا ئامێرە ئەلەکترۆنییە هەڵگیراوەکان ئەم فۆرمە هونەریەیان بۆ گونجاو کردووە، ئەو کارەی کە لە لایەن ژووری هەواڵەکان و هەڵگری مۆبایل و پلاتفۆرمی تۆڕە کۆمەڵایەتییەکان وەک یەک ئەنجام دراوە پشتگیری لە بەردەوامی گەشەی کردووە  توێژینەوەیەکی توێژینەوەی پیو ئاشکرای کرد کە لە ساڵی 2019 زیاتر لە نیوەی گەورەکانی ئەمریکا هەواڵی خۆیان لە تۆڕە کۆمەڵایەتییەکان یان زۆرجار یان هەندێک جار دەست دەکەوێت. فەیسبووک سەرچاوەی زاڵە لە هەواڵی تۆڕە کۆمەڵایەتییەکان، دواتر یوتوب و پاشان لە لایەن تویتەرەوە.  ئەم پلاتفۆڕمانە بوونەتە بەشێک لە گەورەترین کۆمەکی بەرنامە ڕۆژنامەوانییەکان و هاوبەشیەکانی ڕاگەیاندن ئەم پلاتفۆڕمانە بوونەتە بەشێک لە گەورەترین کۆمەکی بەرنامە ڕۆژنامەوانییەکان و هاوبەشیەکانی ڕاگەیاندن هەروەها کۆڵبەرەکان لە هەوڵی پشتگیری داهاتووی مۆبایلی رۆژنامەگەریدا لە سەر تەختەکە باز دەدەن لە سەرەتای ساڵی 2019 ڤێریزۆن هاوکارییەکی لەگەڵ نیویۆرک تایمز ڕاگەیاند بۆ گەیاندنی 5G بۆ ئۆپەراسیۆنەکانی کۆمپانیاکە

 

ماستەرکردنی ڕۆژنامەگەری مۆبایل

 کلیلی سەرکەوتن لە ڕۆژنامەگەریی مۆبایل ڕاهێنانە ڕۆژنامەنووسان دەبێت ڕۆڵی نەریتی خۆیان فراوان بکەن: پێویستە کامێرامان و سەرنووسەری خۆیان بن گۆڤاری مۆبایل – پەرستەکان توانای تەواوکردنی تەواوی پرۆسەی بەرهەمهێنانی هەواڵەکانیان هەیە لە بواری هەواڵەوە تا بڵاوکردنەوە و پەخشکردن.

 

  • کارامەی
  1. بەنرخکردنی هەواڵ سەلماندن
  2. بژارکردن
  3. بڵاوکردنەوە
  4. بەژداری کردن
  • ئامێرەکان
  1. بەکارهێنانی مۆبایلی زیرەک

 

  • تەکنەلۆجیا

.1بەکارهێنانی مۆبایل  و تەکنەلۆجیاو کار بەرنامەکان

گرنگی ڕۆژنامەگەرمۆبایل

 

١.تێچووی کەمتر

ڕۆژنامەگەری مۆبایل پارە پاشەکەوت دەکات. باریکی باش لە ڕۆژنامەی مۆبایڵی هونەری – کیتی ism کەمتر لە 1000$ دۆلار تێدەچێت. هەروەها، تۆ پێویستت بە تاقمێکی گەورە نییە و دەتوانیت پاشەکەوت بکەیت لەسەر تێچووی بەرهەمهێنان.

 

٢.جوڵە

دەستەی گەورە و ئامێرە قورسەکان چیتر پێویست بە راپۆرتکردنی چیرۆکەکان ناکەن: ئەو ڕۆژنامەنووسانەی کە تەلەفۆنی تەلەفۆنیان هەیە دەتوانن خێراتر بن و دەتوانن لە کاتی شکاندنی دۆخی هەواڵدا سەرەتا ڕاپۆرت بدەن هەروەها زیاد بوونی جوڵە ڕێگە بە ڕۆژنامەنووسان دەدات کە بگەنە ئەو شوێنانەی پێشتر بەردەست نین، یان بەهۆی قەدەغەکردنی ڕۆژنامەگەرییەوە، یان کارەساتێکی سروشتی،

 

٣.سەلامەتی

سەلامەتی رۆژنامەنووسان بەرز کردۆتەوە بەکارهێنانی مۆبایلێکی تەلەفۆنی لە جیاتی ئامێرەکانی راپۆرتی گەورە و قورس ڕێگە بە ئەوان دەدات کە کەمتر تێبینیان هەبێت و باشتر بتوانن تێکەڵ بە قەرەباڵغی بکەن.

 

٤.کوالێتی 4K 4

نوێترین نەوەی ئایفۆن، دەست پێ دەکات بە ئایفۆن 6S، ڕێگەت پێدەدات بۆ تەقەکردن، دەستکاری کردن و بارکردنی ڤیدیۆی 4K. ڕۆژنامەگەری مۆبایل چیتر بە کوالێتی سنووردارەوە بەستراوە. لە کاتێکدا زۆربەی کامێراکانی هەواڵی تەلەفزیۆن و سیستەمی بژارکردن هێشتا ئێچ دین، ئامێرە مۆبایلەکان کوالیتی 4K دابین دەکەن.

 

٥.جۆگەی زیندوو

مۆبایلەکان دەتوانن بە شێوەیەکی سادەتر و کەمتر گرانبەها پەخش بکەن لە کەرەستەی نەریتی، و کاربەرنامەکانی جۆی زیندوو پرۆسەکەیان ئاسان کردووە. گەیشتن بە بینەرانی کاتی راستەقینە بایەخێکی سەرەکیە بۆ ژووری هەواڵەکان، هەروەک توانای پێوانەکردنی ئەدای ناوەڕۆکە لە ڕێگەی ئامارەکانی کاتی ڕاستەقینەوە، بە زیندوویی لە نێو پلاتفۆرمی کۆمەڵایەتیدا ڕێ بە ڕۆژنامەنووسان دەدات کە لە کاتی پەخش کردندا لەگەڵ بینەرەکانیان تێوەگلێن، کار بەرنامەی ڕاست هەڵبژێرە لەسەر بنەمای پێداویستیەکانی پەخشکردنەکەت، بینەری ئامانج، و تێچووی تەکنیکی، لە نێوان پێوەرەکانی تر.

 

٦.ئیشی کارا دەکات

ڕۆژنامەنووسانی مۆبایل دەتوانن بگوازنەوە

بۆ ژوری هەواڵەکە ڕاستەوخۆ یەک کرتە

وە ژوری هەواڵەکە هەواڵی تەواوی هەیە

چیرۆکێک کە بە ئیمەیڵ یان هاوبەشکراوە گەیەنراوە

لە ناو هەورەکەدا هەروەها لەگەڵ

ڕاهێنانی ڕاست و دروستی ڕۆژنامەنووس دەکرێت

بە کامێرامانی خۆیان.

 

٧.دیزاینەر

ڕێگە بە داهێنان دەدات و پێویستی بە تاقیکردنەوە هەیە

ڕۆژنامەنووسان دەرفەتی ئەوەیان هەیە کە بە لێهاتوویی و تەکنیک تاقی کردنەوە بکەن، بۆ گواستنەوەی زانیاری و دووبارە هێنانەوەی شێوازی باسکردنی چیرۆکەکان مۆبایلە تەلەفۆنەکان دەرفەت دەدەنە ڕۆژنامەنووسان و دەزگاکانی ڕاگەیاندن بۆ ئەوەی ببنە هێزی لێخوڕینی شۆڕشێک کە شێوازی بەکارهێنانی زانیاری و هەواڵەکانی گۆڕیوە

 

پێوەرە ئیتیکیەکانی  ڕۆژنامەوانی مۆبایل

 

  • ڕاست و دروستی …
  • سەربەخۆیی …
  • دادپەروەری و بێلایەنی. …
  • من زۆرم پێ دەدەیت …
  • ژمێریاری.

 

 

3 هۆکاری بەهێز بۆ ئەوەی کاری ڕۆژنامەوانی مۆبایل کارامەیی پەیامنێرەکەت باشتر بکات

 ئاسانە

تۆ لەوانەیە پێشتر بزانیت کە چۆن کامێرای ڤیدیۆیی لەسەر مۆبایلەکەت بەکاربێنیت و ئەگەر ڕۆژنامەنووس بیت، لەوانەیە تۆش بزانیت چۆن چیرۆکێکی ناچارکەر بگێڕیتەوە. مۆبایلە تەلەفۆنەکان زۆربەی بەربەستە تەکنەلۆجیاکانی شکاندوە کە پێشتر لە نێوان چیرۆکەکانت و بینەرەکانتدا هەبوون و هەڵگەڕانەوەیان هەبوو

  1. خێرایە

یەکەم جار بیت کە هەواڵێک یان ڕووداوێک پەخش دەکات. میدیاکانی تر دەبێت دەستەی پەخشی تەواو ڕێکبخەن، دڵنیابن کە هەموو ئامێرەکان بەردەستن، بگەنە ئەوێ و هەموو شتێک لە کاتی گەیشتندا ڕێکبخەن پێش ئەوەی بە زیندوویی بڕۆن. مۆجۆ تەنها پێویستی بە هەڵگرتنى جانتاى پشتى هەیە، بگەنە ئەوێ و دەست بە پەخش دەکات.

  1. بێئامێدی بڕۆ

ڕۆژنامەنووسانی مۆبایل دەتوانن بە سوپاسەوە بچن بۆ ئامێرە بچووکەکانیان. مۆبایلە تەلەفۆنەکان وەک کامێرای چاپ ناکرێن بۆیە تۆ دەتوانیت چیرۆکەکان لە شوێنەکان بتەقێنیتەوە کە رۆژنامەنوسانی ڤیدیۆیی ستاندارد هەرگیز ناتوانن بڕۆن

 

چۆن ڕۆژنامەگەری مۆبایل شێوازی بەکارهێنانی زانیاری گۆڕیوە

بە نوێکردنەوەی خێرا و فیدی زیندوو، ئەم شێوە دیجیتاڵییەی چیرۆک گێرانەوە جیهانی گرت بە گەردەلوول. لە کاتێکدا ئامێرە ئەلکترۆنییە هەڵگیراوەکان ئەم فۆرمە هونەریەیان بۆ گونجاو کردووە، بەڵام ئەو کارەی کە لەلایەن ژووری هەواڵ و مۆبایل و سەکۆی تۆڕە کۆمەڵایەتییەکانەوە ئەنجام دراوە پشتگیری بەردەوامی گەشەیان کردووە.

‎توێژینەوەیەکی توێژینەوەی پیو ئاشکرای کرد کە لە ساڵی 2019 زیاتر لە نیوەی گەورەکانی ئەمریکا هەواڵی خۆیان لە تۆڕە کۆمەڵایەتییەکان یان زۆرجار یان هەندێک جار دەست دەکەوێت. فەیسبووک سەرچاوەی زاڵی هەواڵی تۆڕە کۆمەڵایەتییەکانە، دواتر یوتوب و پاشان لە لایەن تویتەرەوە.  ئەم پلاتفۆڕمانە بوونەتە بەشێک لە گەورەترین کۆمەکی بەرنامە ڕۆژنامەوانییەکان

 

هەندێک لە سوودە سەرەکیەکانی ڕۆژنامەگەری مۆبایل لە بەراورد لەگەڵ میتۆدە ئاساییەکان

  • توانای بەخشندەیی.
  • پۆرتاڵکردن.
  • چاولێکردن.
  • نزیک بوونەوەی و ئاسانبوونی دەستگەیشتن بۆ دەستپێکەران.

 

چۆن ڕۆژنامەگەری مۆبایل جیاوازە لە راپۆرتی نەریتی.

 ‎شێوازەکانی تۆڕە کۆمەڵایەتییەکان لە پەیوەندیکردنی دەستبەجێدا پێشبینی نوێیان هێناوەتە بواری ڕۆژنامەگەرییەوە هەواڵەکە ئەمڕۆ دەبێت بژی ئەگەر ئەوە بەڕاستی بۆ دەرکردن وروژانی کەش و هەوای بەکارهێنەرەکان بێت. لەگەڵ ئەمەشدا ئێستا چاوەڕوان دەکرێت ڕۆژنامەنووسان ببنە جاک- هەموو بازرگانیەکان، کە توانای نووسین و تەقەکردن و بەڕێوەبردنی حیسابەکانی تۆڕە کۆمەڵایەتییەکانیان هەبێت.

‎کلتورێکی دڵخۆشی خێرا فێرمان کردووە کە پێویست ناکات چاوەڕێ بین بۆ وەرگرتنی زانیاری. ڕاستیەکەی ڕۆژنامەگەری مۆبایل ئەوەیە کە تەنیا ئەوە دابین دەکات ڕاپۆرتی نەریتی، لەلایەکی ترەوە، لە مەوداکەیدا سنوردارترە وەک ئەوەی پشت بە کەم بەستووە نەک زۆرەکان. ڕۆژنامەنووسانی نەریتی بەرهەمێکی جیا و تەواو بۆ میدیای بەکۆمەڵ دروست دەکەن، لەکاتێکدا ڕۆژنامەنووسانی مۆبایل بە ئاشکرابوونیان پارچە چیرۆکەکە بڵاو دەکەنەوە

 

‎جیهانگیری

‎ڕۆژنامەگەری مۆبایل یەکێکە لە گەورەترین بەشداربووەکانی جیهانگیری بەکارهێنانی میدیا بەکۆمەڵەکان ڕۆڵێکی گرنگ دەبینێت لە ئاگادارکردنەوەی خەڵکی ئەو ڕووداوانەی کە لە دەرەوەی دەوروبەریان ڕوودەدات ئەم پەیوەندیە پەیوەندیەکی نێوان وڵاتان و هەرێمەکان دابین دەکات، ڕێگە بە ئاڵوگۆڕی ئاسان بیرۆکە و کلتورەکان دەدات زانیاری ئێستا بەردەستتر و دنیاییترە لە هەموو کاتێکی تر.

 

دەرئەنجام

 

ڕۆژنامەگەری مۆبایل بەشێوەیەکی بەرچاو کاری میدیای و گەیاندنی ئاسان  کردووە وە تێچوی کەم و کاتی کام و خێرای لە گەیاندن  وە بڵاوکردنەوەی پەیامەکان  لە هەموو جیهان هۆکارن بۆ پێشکەوتن و زۆربونی ئەم جۆرە ڕۆژنامە نوسانە کە لەگەڵ پێشکەوتنی تەکنەلۆجیا ئەم میدیایە پێشدەکەوێت.

ڕۆژنامەوانی مۆبایل هیچ زیانێکی نیە گەر وەک هەموو ڕاگەیاندراوەکانی کە بە پێی یاساو ئیتیکی لە لایەن ڕۆژنامەنوسانەوە کاری پێبکرێت .

 

سەرچاوە

  • Wikipedia , mobile journalism , wwwwikipedia.org
  • The magazine basic theme by bavotasan.com
  • zanyary.com
  • Mobile journalism manual ,www mojo- manwal.org
  • Mobile journalism pdf , inistuty.aljazeera.net
  • ڕۆژنامەوانی مۆبایل یاخود مۆجۆcom

 

ئامادەکردن 

 ئەوین عیزەت

زینەب مەحموود

گەشبین حیکمەت