سەردێر

حكومەتی هەرێم وەڵامی ئەمنستی ئینتەرناشناڵ دەداتەوە

خەڵك

دوای ئەوەی ڕێكخراوی لێبوردنی نێودەوڵەتی (ئەمنستی ئینتەرناشناڵ) سەپاندنی سزای زیندان بەسەر چالاكوانانی بادینان بە نادادپەروەرانە ناوبرد و داوای دەستبەجێ ئازادكردنیانی كرد، نووسینگەی ڕێكخەر بۆ ڕاسپاردە نێودەوڵەتییەكان لە حكومەتی هەرێمی كوردستان ڕایگەیاند، “دادگا سەربەخۆیە لە حكومەت و حكومەتی هەرێمی كوردستان دەست لە پڕۆسە یاساییەكان وەرنادات”.

ڕۆژی دووشەممە 10-05-2021 ڕێكخراوی لێبوردنی نێودەوڵەتی ڕایگەیاند: “بڕیاری دادگای پێداچوونەوەی هەرێم بۆ سزادانی شێروان شێروانی، گوهدار زێباری، هەریوان عیسا، ئەیاز ئەكرەم و شڤان سەعید، بە دڵنیاییەوە ڕەتدەكەینەوە، چونكە ئەو پێنج چالاكوان و ڕۆژنامەنوسانە لە دادگایەكی نادادپەروەرانەدا سزایان بەسەردا سەپێنراوە، لەو كاتەوە كەس و كاریان نەیانتوانیوە بیانبینن و داوا لە حكومەتی هەرێم دەكەین بەپەلە و بێ مەرج ئازادیان بكات”.

لەبەرامبەردا، نووسینگەی دیندار زێباری، ڕێكخەر بۆ ڕاسپاردە نێودەوڵەتییەكان لە وەڵامی نیگەرانی ڕێكخراوی لێبوردنی نێودەوڵەتی لەبارەی سەپاندنی سزای زیندان بەسەر چالاكوانانی بادینان بڵاویكردووەتەوە، دادگا سەربەخۆیە لە حكومەت و حكومەتی هەرێمی كوردستان دەست لە پڕۆسە یاساییەكان وەرنادات.

نووسینگەی دیندار زێباری ئاماژەی بۆ ئەوەشكردووە، حوكمی پێنج سزادراوەكە هیچ پەیوەندییەكی بە پیشەی ڕۆژنامەگەری و چالاكوانییەوە نەبووە. بەڵگەكان ئاماژە بەوە دەكەن كە تاوانباربوون بە كۆكردنەوەی زانیاری نهێنی و گواستنەوەیان بۆ بۆ ڕێكخراوێك كە زۆرجار بەشداری لە چالاكی تیرۆریستیدا كردووە، بەمەش ژیانی سیاسەتمەدارانی ناوخۆ و بیانیان لە هەرێمی كوردستان خستووەتە مەترسییەوە.

 

دەقی ڕاگەیەنراوەكەی نووسینگەی ڕێكخەر بۆ راسپاردە نێودەوڵەتییەكان:

وەڵام بۆ لێبوردنی نێودەوڵەتی

ڕۆژی 16ی شوبات دادگای تاوانی هەولێر سزای شەش ساڵ زیندانی بەسەر پێنج دەستگیركراودا سەپاند. دوای ئەوەی پەڕاوەكانیان راپێچی دادگای پێداچوونەوە كرا، دادگای پێداچوونەوە بڕیارەكەی پەسەندكرد. ڕێكخراوی لێبوردنی نێودەوڵەتی چەند نیگەرانییەكی لەبارەی پەسەندكردنی بڕیارەكە لەلایەن دادگای تەمییزەوە خستۆتەڕوو.

دادگا سەربەخۆیە لە حكومەت و حكومەتی هەرێمی كوردستان دەست لە پرۆسە یاساییەكان وەرنادات. حوكمی پێنج سزادراوەكە هیچ پەیوەندییەكی بە پیشەی ڕۆژنامەگەری و چالاكوانییەوە نەبووە. بەڵگەكان ئاماژە بەوە دەكەن كە تاوانباربوون بە كۆكردنەوەی زانیاری نهێنی و گواستنەوەیان بۆ بۆ رێكخراوێك كە زۆرجار بەشداری لە چالاكی تیرۆریستیدا كردووە، بەمەش ژیانی سیاسەتمەدارانی ناوخۆ و بیانیان لە هەرێمی كوردستان خستۆتە مەترسییەوە.

وەك تۆمەتبار لەناو هۆڵی دادگا، لە لایەن پارێزەرەكانی خۆیانەوە نوێنەرایەتیان كراوە. هەروەها، چاویان بە پارێزەرەكانیان كەتووە لە كاتی ڕاگرتن بەر لە دادگای له دادگای تاوانی هەولێر.

ڕاستەوخۆ دوای دادگایی، دادگای تاوانەكان پەڕاوە یاساییەكانیان گواستەوە بۆ دادگای پێداچوونەوە، كە خاوەنی دوا بڕیارە بۆ پەسەندكردن یان ڕەتكردنەوەی بڕیارە یاساییەكان. دادگای پێداچوونەوە بڕیاری دادگای تاوانی لە 6 ی ئایاری 2021 دا پەسەندكرد. لەگەڵ ئەوەشدا، دوابەدوای پەسەندكردنی بڕیارەكە، تۆمەتباران 30 ڕۆژیان هەیە بۆ ئەوەی تانە لە بڕیارەكە بدەن، دوای ئەوە دەستەی گشتی دادگای پێداچوونەوە كۆدەبێتەوە بۆ ئەوەی دوا بڕیار لە كەیسەكە بدات. لە كۆتاییدا، سەرۆكایەتی هەرێمی كوردستان دەسەڵاتی ئەوەی هەیە كە لێبووردنی تایبەت دەربكات.

كۆمیتەی نێونەتەوەیی خاچی سوور (ICRC) و ڕێكخراوی نەتەوە یەكگرتووەكان بۆ هاریكاری عێراق (یونامی) دەستگەیشتنیان بە دەستبەسەركراوەكان هەبووە.

حكومەتی هەرێمی كوردستان تەواو پابەندە بە حوكمی یاسا و بە پرۆسەی یاسایی دادپەروەرانە و بێلایەن، و ئازادی ڕاگەیاندن كاری لەپێشینەیەتی. حكومەت لەگەڵ یونامی و نوسینگەی كۆمیسیاری باڵای مافەكانی مرۆڤ كاردەكات بۆ دڵنیابوون لەوەی كە كوردستان بەتەواوی پابەند بە پێوەرە نێودەوڵەتیەكانی مافی مرۆڤ، بە تایبەتی لە بواری ئازادی میدیادا.

نووسینگەی ڕێكخەر بۆ ڕاسپاردە نێودەوڵەتییەكان