سەردێر

عەلی باپیر؛ ئاگركردنەوە لەنەورۆزدا ڕەوایە چونكە بارودۆخ گۆڕاوه

خەڵك
سەرۆكی كۆمەڵی دادگەریی كوردستان ڕایدەگەیەنێت ، ئاگركردنەوە لەنەورۆزدا ئەگەر بەنیاز و مەبەستی خراپ نەبێت و سەرجەم هەڵس ‌و كەوتەكان ڕەوایە، چونكە هیچ دەقێكی شەرعیی تایبەت لەسەر قەدەغەكردنی نیە.

عەلی باپیر، سەرۆكی كۆمەڵی دادگەریی كوردستان لەروونكردنەوەیەكیدا لەبارەی ئاگركردنەوە لەڕۆژی نەورۆزدا دەڵێت ڕایگەیاندووە، ئاگركردنەوە لەو ڕۆژەدا ئەگەر بەنیاز و مەبەستی خراپ نەبێت “وەك بەپیرۆز گرتنی ئاگر كە عادەتی مەجووسییەكان بووە”، ئەوە بەپێی بنچینەی هەڵس‌ و كەوتەكان لەبنەڕەتدا ڕەوان، مەگەر ئەوەی شەرع قەدەغەی كردبێت.

دەشڵێت،”ئاگر كردنەوە چ لەڕۆژی نەورۆزدا “وەك یادێكی نەتەوەیی”، وە چ لەهەر ڕۆژێكیدیكەدا، وەك سەرجەم هەڵس‌وكەوتەكان ڕەوایە، چونكە هیچ دەقێكی شەرعیی تایبەت لەسەر قەدەغەكردنی نیە”.

ڕاشیگەیاندووە، هەركات حاڵ‌ و بارودۆخ گۆڕا، پێویستە فەتواش بگۆڕێ، پێشم وانیە هیچ مسوڵمانێك كە ئاگری نەورۆز دەكاتەوە، بە پیرۆزگرتنی ئاگری هەر بەبیریشدابێ، بۆیە پێویستە خۆمان بە فەتوایەكەوە نەبەستینەوە كە لەكات‌ و شوێنی دیكەداو بۆ خەڵك ‌و حاڵەتێكی دیكە گوتراوە، ئەگەرنا لە بنەمای: (الفتوی تختلف زمانا ومكانا وشخصا وعرفا وحالا) لامانداوەو ستەمیشمان لەخەڵكێكی مسوڵمان كردوە، كە بەناهەق تۆمەتبارمان كردوون بەشیرك‌و ئاگر پەرستییەوە”.

ڕوونكردنەوەیەك لەبارەی ئاگركردنەوە لەڕۆژی نەورۆزدا
بسم الله الرحمن الرحیم
لەسۆنگەی ئەوەوە كە لەنووسینێكی پێشترمدا لەبارەی ڕۆژی نەورۆزەوە باسی ئەوەم كردبوو كە ئاگركردنەوە لەوڕۆژەدا ئەگەر بەنیازو مەبەستی خراپ نەبێ “وەك بەپیرۆز گرتنی ئاگر كە عادەتی مەجووسییەكان بووە”، ئەوە بەپێی بنچینەی: هەڵس‌و كەوتەكان لەبنەڕەتدا ڕەوان، مەگەر ئەوەی شەرع قەدەغەی كردبێ (اڵاصل فی المعاملات الإباحە الاّ ما حرَّمه الشرع) ئاگر كردنەوەش چ لەڕۆژی نەورۆزدا “وەك یادێكی نەتەوەیی”، وە چ لەهەر ڕۆژێكیدیكەدا، وەك سەرجەم هەڵس‌و كەوتەكان ڕەوایە، چونكە هیچ دەقێكی شەرعیی تایبەت لەسەر قەدەغەكردنی نیە، بەڵێ لەسۆنگەی ئەوەوە بیستم كە هەندێك ڕەخنەو گلەییان لەوبارەوە دەربڕیوە، بە بەڵگەی ئەوە كە لەهەندێك شوێنەواران (ێ‌پار)دا هاتوە كە هاوەڵان ئاگر كردنەوەیان لەڕۆژی نەورۆزدا قەدەغە كردوە!
جا لەوبارەوە دەڵێم:
ئەگەر گریمان سەنەدی ئەو شوێنەوارو گێرڕاوانە ڕاستیش بێ، نابێتە بەڵگەی قەدەغەبوونی ئاگركردنەوەی خەڵكی ئەم ڕۆژگارە بەبۆنەی نەورۆزەوە، چونكە:لەئاشكرایەكانی فیقهی ئیسلامییە كە فەتوا بەپێی كات‌و شوێن‌و شەخس‌و عورف‌و حاڵ دەگۆڕێ (الفتوی تختلف زماناً ومكاناً وشخصاً وعرفاً وحالاً)، ئنجا ئەگەر هەندێك لەهاوەڵان‌و زانایانی پێشین ئاگركردنەوەی نەورۆزیان قەدەغە كردبێ، دیارە زانیویانە كە خەڵكی ئەوكاتە كە لەڕۆژگاری حوكمی مەجووسییەكانەوە نزیك بوون، بەپاڵنەر بەپیرۆزگرتن (تقدیس)ی ئاگر ئەوكارەیان كردوە، بۆیە قەدەغەیان كردوە، بەڵام بێگومان حوكمی ئەو مەسەلەیە دەگۆڕێ لەكاتێكدا خەڵكێكی مسوڵمان‌و خواپەرست “نەك نا مسوڵمان‌و ئاگرپەرست” بەپاڵنەری یادكردنەوەی بۆنەیەكی نەتەوەیی‌و خۆشحاڵی دەربڕین بە دەربازبوون لەستەم‌و چەوسێنرانەوە، ئەوكارە دەكەن!
وەك چۆن پێغەمبەری خوا “صلی الله علیە وسلم” لەسەرەتاوە كە خەڵكەكە لەڕۆژگاری شیرك‌و بتپەرستییەوە نزیك بوون سەردانی گۆڕستانی لە مسوڵمانانی قەدەغەكردبوو نەوەك گیرۆدەی شیرك‌و پاڕانەوە لەمردووان ببن، بەڵام دوایی كە دڵنیابوو خوا بەیەكگرتن (توحید) لەدڵیاندا چەسپیوەو مەترسی شیركیان لێناكرێ، ڕێگای دان وەك فەرموویەتی: (كنت نهیتكم عن زیارە القبور فزوروها) مسلم: 977، واتە: پێشتر سەردانی گۆڕستانم لێ قەدەغە كردبوون، بەڵام ئێستا سەردانیان بكەن.
لەڕیوایەتێكدا هاتوە: ((فمن أراد أن یزور القبور فَلْێزُرْ فإنها تژَكِّر باڵاخرە) أبو داود: 3235، والنسائی: 2032، واتە: هەركەس دەیەوێ سەردانی گۆڕستان بكات بابچێ، چونكە دوا ڕۆژ دەخاتەوە بیر.
كەواتە: هەركات حاڵ‌و بارودۆخ گۆڕا، پێویستە فەتواش بگۆڕێ، مادام بەهۆی بارودۆخێكی جیاوازو تایبەتەوە ئەو فەتوایە درابێ! پێشم وانیە هیچ مسوڵمانێك كە ئاگری نەورۆز دەكاتەوە، بە پیرۆزگرتنی ئاگری هەر بەبیریشدابێ، بۆیە پێویستە خۆمان بە فەتوایەكەوە نەبەستینەوە كە لەكات‌و شوێنی دیكەداو بۆ خەڵك‌و حاڵەتێكی دیكە گوتراوە، ئەگەرنا لە بنەمای: (الفتوی تختلف زماناً ومكاناً وشخصاً وعرفاً وحالاً) لامانداوەو ستەمیشمان لەخەڵكێكی مسوڵمان كردوە، كە بەناهەق تۆمەتبارمان كردوون بەشیرك‌و ئاگر پەرستییەوە.
ئەوە بەنسبەت لایەنە شەرعییەكەیەوە، بەڵام بەنسبەت لایەنی ژینگەیی‌و تەندروستییەوە، بێگومان بۆ هیچكەس دروست‌و ڕەوا نیە هیچ هەڵس‌و كەوتێك بكات كە زیان بەژینگەو تەندروستی خەڵك بگەیەنێ، وەك ئاگركردنەوەیەكی زیانبەخش، بۆ وێنە: سووتاندنی تایەو قیرو هتد…، كەواتە: ئەوانەی بەو بۆنەیەوەو بەنیازو مەبەستێكی شەرعییەوە ئاگر دەكەنەوە، دەبێ ئاگر كردنەوەكە بەجۆرێك بێ‌و بە كەرەستەیەك بێ، كە نەبێتە مایەی زیانگەیاندن بەژینگەو تەندروستی خەڵكی، ئەگەرنا با لەئەسڵیشدا ڕەوابێ، بەهۆی زیانباربوونی خەڵكەوە قەدەغە دەبێ، وەك چەندان دەقی قورئان‌و سوننەت دەیگەیەنن، بۆ وێنە: (((ولا تفسدوا فی اڵارچ بعد إصلاحها ژلكم خیر لكم ان كنتم مۆمنین) اڵاعراف -85-، واتە، وە دوای ئەوەی سەرزەمین باشكراوە، خراپەی تێدا مەكەن ئەگەر ئیمانتان هەیە، ئەوە بۆ ئێوە باشترە.
هەروەها پێغەمبەری خوا “صلی الله علیە وسلم” فەرموویەتی: (لاچرر ولا چرار) رواه مالك: 1494، وابن ماجه: 2340، والحاكم والبیهقی وصححه اڵالبانی فی “صحیح الجامع الصحیح وزیادته”:1517، واتە: لەسەرەتاوە زیان بەخەڵك گەیاندن‌و لەبەرانانبەر زیاندا، زیان بەخەڵك گەیاندن “وەك تۆڵە” ڕەوا نیە.پێشم وایە هەركەس بە ئینصافەوە ئەم چەند دێڕە بخوێنێتەوەو شتێك لەبارەی (فقە) و أصول الفقە))ەوە بزانێ، بایی قەناعەت پێهێنانی دەكات‌و، ئەوەی هەر لەبیانوو گرتنیش بخەفتێ‌و حەزی لەشەڕە قسە بێ، ئەوە ڕێ لەبیانوو گرتن ناگیرێ.
هیواداریشم كەس وا لەقسەكانم حاڵی نەبێ كە ئێمە خەڵك بۆ ئاگركردنەوەی نەورۆز هاندەدەین! بەڵكو مەبەستی سەرەكییم ئەوەیە كە بەبێ بەڵگەی ڕوون‌و بێ چەندو چوونی شەرعیی، شتی موباح لەخەڵك قەدەغە نەكەین، چونكە خوا فەرموویەتی: (ولا تقولوا لما تصف ألسنتكم الكژب هژا حلال وهژا حرام لتفتروا علی الله الكژب، ان الژین یفترون علی الله الكژب لایفلحون) النحل -116-، واتە: وە هەروا بە وەسفكردنی زمانتان بەدرۆ مەڵێن: ئەمە حەڵاڵەو ئەمە حەڕامە وە سەرەنجام بەناوی خواوە درۆ هەڵببەستن، بێگومان ئەوانەی درۆ بەخواوە هەڵدەبەستن سەرفراز نابن.
پێغەمبەری خواش “صلی الله علیە وسلم” فەرموویەتی: (ان الله تعالی فرچ فرائچ فلا تچیعوها، وحدّ حدوداً فلا تعتدوها، وحرم أشیا‌و فلا تنتهكوها، وسكت عن أشیا‌و رحمە لكم غیر نسیانٍ فلا تبحپوا عنها)، رواه الدار قگنی والگبرانی فی الكبیر والبیهقی وحسّنه النووی. واتە: بێگومان خوای بەرز هەندێك فەڕزی داناون زایەیان مەكەن، وەهەندێك سنووری دیاریی كردوون مەیانبەزێنن، وە شتانێكی قەدەغە كردوە توخنیان مەكەون، وە لەڕووی بەزەییەوە بەرانبەرتان بەبێ لەبیرچوون لە هەندێك شت بێدەنگ بووە، لێیان مەكۆڵنەوە.خواش بە لوتف‌و كەڕەمی بێ سنووری خۆی شارەزایی بەدین‌و ئاشنایی ژین بۆ هەموولایەكمان زیاد بكات.
عـەلـی باپـیـر
18/3/2012
هەولێر