سەردێر

هەولێر.. ڕۆژی جیهانی كاتژمێری زەوی بەڕێوەچوو

خەڵك – ئارام سەردار

كاتژمێری زەوی چاڵاكییەكی جیهانییە لەكۆتایی شەممەی مانگی ئاداری هەموو ساڵێك ئەنجام دەدرێت، بۆ ئەم ساڵ ئەو یادە دەكەوێتە (٢٠٢١/٣/٢٧)، لەم ڕۆژە و بەدیاریكرای ئێوارەكەی بۆ ماوەی (١)یەك كاتژمێر كارەبا دەكوژێتەوە، لەكاتژمێر (٨:٣٠ تا ٩:٣٠)، ئەم هەنگاوەش بۆ یارمەتیدانی گۆی زەوییە، بۆ ئەوەی بڕێكی كەمتر وزەو سەرچاوە سرووشتییەكان بەكاربێت و كەمتر گازەكان تێكەڵ بەهەوابن، هەروەها پەیامێكی هۆشیاریشە بۆ مرۆڤایەتی بەئامانجی پاراستنی گۆی زەوی.

ئەحمەد محەمەد، وتەبێژی دەستەی پاراستن و چاككردنی ژینگەی هەرێم ڕایگەیاند، كاتژمێری زەوی یادێكی گرنگی ڕێكخراوی سندوقی نێودەوڵەتی سرووشتە، ساڵانە بەبەشداری ملیۆنان كەس لەجیهان ئەو یادە بەرز رادەگیرێت لە نزیكەی (٧٠٠٠) حەوت هەزار شار و شارۆچكەی دونیا، زیاتر لە(١٨٠) وڵات بەشداری دەكەن، ئامانج لەم چالاكییە كەمكردنەوەی زیانەكانی وزە و سەرچاوەی سروشتییە كەهۆكاری سەرەكین بۆ گۆڕانكاری كەش و هەوا.

ئەحمەد محەمەد دەشڵێت، ئەم دەستپێشخەرییە جیهانییە، بۆ یەكەمجار لە (٢٠٠٧/٣/٣١) لە سیدنی پایتەختی ئوستڕالیا بەڕێوەچوو، بەو بۆنەیەوە سەدان كارگە و شوێنی بازرگانی ئامێرە كارەباییەكانیان بۆ ماوەی یەك كاتژمێر كوژاندەوە، پەیامێك بوو بۆ ئەوەی مرۆڤایەتیش لەماڵەكانیان و لەسەر كارەكانیان ئەم هەنگاوە بنێن، دواتریش لەكاتی پێویست نەبێت ئامێرە كارەباییەكان دانەگیرسێنن و ڕێگربن لەپیسبوونی هەوا، لەوكاتە بەدواوە ساڵانە ئەم یادە زیندوو دەكرێتەوە.

وتەبێژی دەستەی پاراستن و چاككردنی ژینگەی هەرێم وتیشی، لەساڵی ڕابردوو بەهۆی ڤایرۆسی كۆرۆنا لەوڵاتان ئەم یادە بەسنوورداری كرایەوە، ژمارەیەكی كەم لەكەسایەتییەكانی جیهان بەشداریان كرد، لەهەرێمی كوردستان بۆ یەكەمجار دەستەی پاراستن و چاككردنی ژینگە لەساڵی ۲۰۱۳ ئەم یادەی كردەوە، بۆ ئەم ساڵیش بڕیاروایە بەڕەچاوكردنی رێكارەكانی خۆپارێزی لەڤایرۆسی كۆرۆنا بەشێوەیەكی سنووردار ئەم یادە بەرز ڕابگیرێت.

ئەحمەد محەمەد ئەوەشی خستەڕوو، هەرێمی كوردستان وەكو بەشێك لەسیستمی ژینگەی جیهانی بەقەبارە و ڕێژەی خۆی كاریگەری لەسەر پیسبوونی هەوا بەردەكەوێت، ۱٤ وێستگەی كارەبا لەهەرێم هەن، زۆریان بە نەوتی ڕەش و گازوایل كاردەكەن، ٥۳٦٥ مۆلیدەی گەڕەكمان هەیە، جگە لە مۆلیدەی ماڵان (ماڵ هەیە بۆخۆی دایناوە) بەهۆی بەكارهێنانی جۆری سووتەمەنییەكان و خراپییان ڕێژەیەكی زۆر لەگازە زیانبەخشەكان تێكەڵ بەهەوا دەكەن.

وتەبێژی دەستەی پاراستن و چاككردنی ژینگەی هەرێم باس لەوەشدەكات، ژمارەی ئۆتۆمبێل لەهەرێمی كوردستان تا ۲۰۲۰/١٢/٣١ بەرزبووەوە بۆ ۱٫٨۳۹٫٥۰٦ ئۆتۆمبێل، لەگەڵ ۱۹۲ پاڵاوگەی نەوتی كەبەشێكیان لەبازاڕی ڕەش نەوت پەیدا دەكەن و كواڵێتیان زۆرخراپە، بوونی ژمارەیەكی زۆر لە كارگەو پڕۆژە خزمەتگوزاری و پیشەسازی و بازرگانی و تەندروستییەكان، هەموو ئەمانە بەیەكەوە هۆكاری سەرەكین بۆ پیسكردنی هەوای كوردستان.

كاركردن بە وزەی خاوێن بۆ دابینكردنی وزەی كارەبا و گرنگیدان بەهێڵی گشتی و داخستنی پاڵاوگە نایاساییەكان و دامەزراندن و پشت بەستن بەچەند پاڵاوگەیەكی نیشتمانی ستاندارد و دامەزراندنی چەند كارگەیەكی ڕیسایكلین و ئیجباركردنی كارگە و كارخانەكان و كۆی پڕۆژەكان بە كاركردن بەئامێری پێشكەوتوو وادەكات هەرێمی كوردستان كەمترین زیانی بۆ بەرگە هەوا هەبێت.