سەردێر

كاسبكاران لەزۆری باج و ڕسومات و كرێكان نیگەرانن

خەڵك – نزار جەزا

بەشێك لەدوكاندارەكانی ناو بازاڕی سلێمانی مانگانە یان ساڵانە نۆ جۆر پارە وەك كرێ و باج و ڕسومات دەدەن، ئەمەش بووەتە بارگرانی لەسەر خاوەن دوكانەكان دروستكردووە و وایكردووە كاڵانیان بەگران بفرۆشن، ئەمەش بارگرانییەكەی دیكەیە بۆ هاووڵاتییان.

“كرێی كارەبای مۆلیدە، كرێی كارەبای حكومی بەبازرگانی، كرێی پاسەوان، پارەی ئاو، پارەی خۆڵ و خاشاك، پارەی تابلۆی سەر دوكانەكان، سەرقفڵانەی دوكان، كرێ دووكان و تازەكردنەوەی مۆڵەتی ساڵانە”، ئەمانە ئەو كرێ و باج و ڕسوماتانەن كە پێویستە دوكاندار مانگانە یان ساڵانە بیدات.

دوكاندارێكی نێو بازاڕی سلێمانی بێزاری خۆی لەو هەموو كرێ و باجە خستەڕوو و وتی: بەرپرسان دەڵێن كاربكەن، بەڵام ئێمە لەناو ئەو هەموو ئەركەدا چۆن كاربكەین، ئەوەی دەیكەین بەشی كرێ و باج و ڕسومات دەكات.

ئەو دوكاندارە دووپاتیكردەوە، ناچارن بۆئەوەی كەمێك قازانج بكەن و دوكانەكەشیان دانەخەن، نرخەكان بەرزبكەنەوە، ئەمەش زیان بەگیرفانی هاووڵاتییان دەگەیەنێت، بەڵام ئەگەر وانەكەن دەبێت دوكانەكانیان دابخەن.

دوكاندارەكە بەپێویستیزانی حكومەتی هەرێم هاوكاریان بێت، بۆئەوەی بارسووكی لەسەر شانی كاسبكاران بكەن، لەم كاتەشدا نرخی كاڵاكان كەمدەبنەوە، ئەمەش لەقازانجی هاووڵاتییاندایە.

گفتوگۆیەكمان لەگەڵ دوو ئەندامی ژووری بازرگانی و پیشەسازی سلێمانی ئەنجامدا، ئەوان باسیان لەئەوەكرد، ئەو ئەركەی دەخرێتە سەر شانی كاسبكاران پێویستە لەئاستێكدا بێت، كە بتوانن جێبەجێی بكەن، بۆئەوەی لەكاركردن بەردەوامبن، واتە هەر شتێكی زیادە زیان بە حكومەت و كاسبكار و هاووڵاتییانیش دەگەیەنێت.

ئەندامەكانی ژووری بازرگانی و پیشەسازی ئاماژەیان بەخاڵە سنوورییەكاندا، كە لە هەر ئەوێیوە ڕسوماتێكی زۆر لە كاسبكاران وەردەگیرێت، كاتێكیش ئەم كاڵایە دێتە ناو بازاڕەوە ڕسومات و باجێكی زۆری دیكەش دەچێتەسەر، ئەمەش گرانی دروستدەكات.

ژووری بازرگانی و پیشەسازی سلێمانی داوایان لە حكومەت و پەرلەمانی كوردستان كردووە و ڕاپۆرتیان بۆ چارەسەری ئەم پرسانە خستووەتەڕوو، بەڵام گوێ لەداواكارییەكانیان ناگیرێت یان هەر جێبەجێناكرێن و حكومەتیش ئەوە دەكات، كە خۆی دەیەوێت.

یوسف شەریف ئابووریناس ئاماژەی بەئەوەدا، باج ئامڕازێكە بۆ سەقامگیركردنی بازاڕ، بەجۆرێك لەكاتی خۆگوزەرانی و داهاتی زۆردا، باج زیاددەكرێت، بۆئەوەی نرخ بەرزنەبێتەوە، لەكاتی قەیرانەكانیشدا باج كەمدەكرێتەوە، بۆئەوەی نرخ بەرزنەبێتەوە و هاووڵاتییان بتوانن كاڵاكان بكڕن، بەڵام ئێستا لەم دۆخەشدا كە بێبازاڕییە باج و ڕسومات و ئەركەكان لەسەر كاسبكاران هەر بەردەوامە، بگرە زیادیش كراوە.

لەكاتی قەیرانەكاندا پێویستە حكومەت پاڵپشتی هاووڵاتییان و كاسبكاران بێت، بەڵام لەگەڵ هاتنی قەیرانی داراییدا لەهەرێمی كوردستان دەركەوت، بابەتەكە پێچەوانەیە، واتە هاووڵاتییان و كاسبكاران بوونە پاڵپشتی حكومەت، بەجۆرێك باج و ڕسومات لەسەر هاووڵاتییان زیادكرا، بۆئەوەی حكومەت بتوانێت خەرجییەكان و مووچەی لێ بدات.