ئێمە لە تۆرە کۆمەڵایەتیەکان

راپۆرت

خواست لەسەر گژوگیا بەهارییەكان زۆر دەبێت

سلێمانی – نزار جەزا

ساڵانە لەگەڵ نزیكبوونەوە لەوەرزی بەهار چەند جۆرە گژوگیایەكی بەهاری گەشەدەكەن، كە خەڵك بۆ خواردن بەكاریاندەهێنێن و لەبازاڕەكانیشدا زاتر ژنان دەیانفرۆشن.

كاتێك گوزەرێك بەنێو بازاڕی شاری سلێمانیدا دەكەیت، هەندێك ژن لەشەقامی مەولەوی لەنزیك هۆتێل فەرەح بەرچاودەكەون، كە هەر یەكەیان هەندێك گژوگیای بەهارییان بۆ فرۆشتن لەسەر گوێنییەك هەڵچنیوە و خۆشیان لەسەر كارتۆنێك یان بلۆكێك دانیشتوون و چاوەڕێی هاتنی خەڵك دەكەن، گژوگیاكەیان بفرۆشن.

یەكێك لەو ژنانە لەوتووێژێكیدا لەگەڵ پەیامنێری (خەڵك)دا دەڵێت “خۆم زیاتر لە 10 ساڵە لەناو بازاڕ كاردەكەم و بەپێی وەرزەكان شت دەفرۆشم، بەڵام لەبەهاراندا خەڵكانێكی زۆر حەزیان لەگژوگیا بەهارییەكان هەیە و دێن لێماندەكڕن”.

ئەو ژنە دەشڵێت “خۆمان ناتوانین بچین ئەو گژوگیایانە بڕنین، چونكە ڕۆژانە تەنها فریای فرۆشتنی دەكەوین و هەندێكیشمان نەخۆشین توانای زۆر ڕۆشتنمان نییە، بەڵام ئەم گژوگیایەی ئێستا لەخەڵكی تری دەكڕینەوە و دەیفرۆشین”.

خەرتەلە، چاوبازە، گیابرژۆكە، مزرۆكە، باڕێزە ‌و گۆزروان لەدیارترین جۆرەكانی گژوگیای بەهارین، كە لەگەڵ نزیكبوونەوەی وەرزی بەهاردا لەدەشت ‌و دۆڵ و قەدپاڵی چیاكان گەشە دەكەن.

جیاواز لەم گژوگیایانە، (پنگە) و (كوزەڵە) وەك سەوزە دەشۆرێنەوە و ئاسایی دەخورێن، هەروەها (كەنگر)یش لەگەڵ نزیكبوونەوەی وەرزی بەهار دەڕوێت، بەشێوازی جۆراوجۆر لێدەنرێت و دەخورێت، هاوكات (كاردووە كوڵەوی) وەك سڵق بۆ دروستكردنی یاپراغ بەكاردێت، هەروەها (كاردووە بەڕیشە) وەك شلە لێدەنرێت و دەخورێت.

عەلی محەمەد، پیاوێكی تەمەن 47 ساڵە، كە كاری سەرەكی كرێكاری بیناسازییە، بەڵام بەهۆی كەمی كارەوە، ساڵانە لەگەڵ هاتنی وەرزی بەهاردا بۆ دابینكردنی بژێوی ژیانی خۆی و خێزانەكەی گژوگیا و كەنگر و دۆمەڵان و خواردنە بەهارییەكان دەڕنێت و دەیهێنێت لەبازاڕ دەیانفرۆشێتەوە.

ئەو پیاوە لەگەڵ ئەوەی كارەكەی بەزەحمەت دەزانێت، بەڵام پێیوایە ژیان پێویستی بەزەحمەتی زۆرە و ناچارە كاری گران بكات تاكو بەردەوامی بەژیان بدات “تا گەیشتووم بەم تەمەنە بەردەوام كاری جۆراوجۆرم كردووە و شەرم لەكاركردن ناكەم هەموو ساڵێكیش كە كرێكاری نەبێت لەو دەشتودەرە نانی ڕۆژانەم پەیدا دەكەم”.

ئەو ژنانەی تەمەنێكیان بەڕێكردووە، زیاتر شارەزاییان لە لێنانی ئەم خواردنانەدا هەیە و دەتوانن ژەمێك خواردنی باشی لێ ئامادەبكەن.

هەتاو حەسەن، ژنێكی تەمەن 49 ساڵە و پێیوایە، ئەم نەوەیەی ئێستا پێگەیشتووە، كەمتر حەزی بەم خواردنە كوردییانە هەیە، لەكاتێكدا خۆیان لەوكاتەوەی كە لەلادێ بوون، تاكو ئێستاش كە گژوگیای بەهاری پێدەگات، دەگەڕێنەوە بۆ لادێكەی خۆیان، هەم سەیرانێك دەكەن، هەم هەندێك گژوگیاش بۆ ژەمێك خواردنی خۆیان دەڕنن.

ئەو ژنە لەبارەی شێوازی ئامادەكردنی ئەو گژوگیایانە بۆ خواردن دەڵێت “سەرەتا جوان ئەو گژوگیایانە دەشۆینەوە و ئەوەی بۆ خواردن ناشێت فڕێی دەدەین، دواتر گژوگیا پاكەكە بەچەقۆ دەجنین، پاشان دەیكەینە ناو مەنجەڵێك ئاو و دەیكوڵێنین، پاشان گژوگیا كوڵاوەكە دەگوشین و ئاوەكەی لێ جیادەكەینەوە، دوای ئەمە لەناو ڕۆن و پیاز و هێلكەدا سووری دەكەینەوە و كەمێك خوێی تێدەكەین”.

كوردستان كەشوهەوایەكی تایبەتی هەیە، كە هەر چوار وەرزەی ساڵ تێیدا بەجوانی بەدیاردەكەوێت، بۆیە سروشتەكەشی دەوڵەمەندە بە جۆرەها گژوگیا و خۆراكی بەسوود، كە خەڵك بۆ خواردن و چارەسەری سرووشتی دەتوانن بەكاریانبهێنن و خاوەن بەهایەكی بەرزی خۆراكین.

راپۆرت

ترەمپ، جۆلانی پێشكەشی ناتانیاهۆ كرد
نەتەوە یەكگرتووەكان و كۆمكاری عەرەبی و سوریا هەڵوێستیان وەرگرت

خەڵك- بەشی هەواڵ
سەرۆكی ئەمریكا بەرزاییەكانی جۆلان، پێشكەش بە ئیسڕائیل دەكات و دەشڵێت: “دەمێكە پلانیان بۆ داڕشتووە”، لە بەرامبەریشدا نەتەوە یەكگرتووەكان و كۆمكاری عەرەبی دژی بڕیارەكەی ترەمپ وەستانەوە و حكومەتی سوریاش جەختدەكاتەوە، كە پێشێلكاری خاكی سوریایە.

بەرزاییەكانی جۆلان بەپێی نەخشەی وڵاتان خاكی سوریایە و لە ساڵی 1967-ەوە، كە نزیكەی 52 ساڵە لەلایەن سوپای ئیسڕائیل-ەوە داگیركراوە و ناوچەیەكی ستراتیجی سنووری نێوان سوریا و ئیسڕائیلە.

ئەمڕۆ دوو شەممە 25ی ئاداری 2019، لە كۆنگرەیەكی ڕۆژنامەوانی هاوبەشی نێوان دۆناڵد ترەمپ، سەرۆكی ئەمریكا و بنیامین ناتانیاهۆ، سەرۆك وەزیرانی ئیسڕائیل لە واشنتۆن، ترەمپ بڕیاری بە فەرمی ناساندنی سەروەری ئیسڕائیلی بەسەر بەرزاییەكانی جۆلانی سوریا واژۆ كرد.

ترەمپ لە كۆنگرە ڕۆژنامەوانییەكەدا وتی، “ئیسڕائیل مافی ڕەهای هەیە بۆ بەرگری لەخۆ كردن”.

ترەمپ پێشتریش لە تویتێكدا سەبارەت بە دانپێدانانی ئەمریكا بە سەروەری ئیسڕائیل بەسەر بەرزاییەكانی جۆلان ڕایگەیاندبوو، كە “ئێستا كانی ئەوەیە ئەمریكا دان بنێت لەسەر كۆنتڕۆڵی ئیسڕائیل بەسەر جۆلان، كە ماوەی 52 ساڵە كۆنتڕۆڵی كردووە”.

لای خۆشیەوە، نەتەوە یەكگرتووەكان لە بەیاننامەیەكدا ئاماژەی بەوەكردووە، كە دۆخی یاسایی جۆلان لەڕووی نێودەوڵەتییەوە بە بڕیارەكەی ترەمپ ناگۆڕێت و وەك خۆی دەمێنێتەوە.

هاوكات، ئەحمەد ئەبو غەیت، ئەمینداری گشتی كۆمكاری وڵاتانی عەرەبی لە لێدوانێكی بۆ میدیاكان ڕایگەیاند، كە ئەو بڕیارەی ئەمریكا بۆ دانپێدانان بە كۆنتڕۆڵی ئیسڕائیل بەسەر جۆلان بەهەموو شێوەیەك دەچێتە دەرەوەی یاسای نێودەوڵەتی.

ڕاشیگەیاند، كە بڕیارەكەی ترەمپ دۆخی یاسایی جۆلان ناگۆڕێت.

هەروەها، ڕوسیا هەڵوێستی بەرامبەر بڕیارەكەی ترەمپ ڕاگەیاند و لە بەیاننامەیەكدا ئاماژەی بەوەكردووە، كە ئەو بڕیارە هەڕەشەی ناسەقامگیری و دروست بوونی ئاژاوە لە ناوچەكە دەكات و ئەو هەوڵانە لەناو دەبات، كە بۆ گێڕانەوەی ئاشتی دراون”.

لە كاردانەوەی ئەو بڕیارەدا، حكومەتی سوریا هەڵوێستی خۆی ڕاگەیاند و جەختی كردەوە، كە ئەوە پێشێلكاری ڕاستەوخۆ و ئاشكرای سەروەری خاكی سوریایە.

ئاژانسی هەواڵی (سانا)ی فەرمی سوریا لە زاری سەرچاوەیەكی وەزارەتی دەرەوەی وڵاتەكە بڵاویكردەوە، بڕیارەكەی ترەمپ بۆ لكاندنی جۆلان بە كیانی داگیركاری جولەكە پێشێلكاری ئاشكرای سەروەری خاكی كۆماری سوریایە.

وتوشیەتی، “ئەو بڕیارە بەرجەستەكردنی هاوپەیمانی دوژمنكارانەی ئەمریكا و ئیسڕائیلە دژی نەتەوەی عەرەب و بەردەوام ئەمریكا دژی عەرەب بووە بەهۆی پاراستنی بێ‌ سنووری ئیسڕائیل”.

جەختیشی كردۆتەوە، كە ترەمپ مافی یاسایی ئەوەی نییە بە زۆر و هێز خاكی وڵاتان داگیر بكات.

ئەم بڕیارەی سەرۆكی ئەمریكا لەكاتێكدایە، كە پێشتریش قودس-ی وەك پایتەختی ئیسڕائیل ناساند.

بەردەوام بە لە خوێندنەوە

راپۆرت

تفەنگ و چەكە زێڕینەكانی سەدام حسێن چییان بەسەرهات؟

خەڵك- بەشی هەواڵ
دوای داگیركردنی عیراق لە ساڵی 2003، سوپای ئەمریكا زۆرێك لەو چەكە زێڕینەكانی لەنێوان گەوهەرە زۆرەكانی سەدام حسێندا دۆزییەوە. وێڕای ئەوەش ئەو سەربازانەی، كە لەسەرەتاوە هاتنە نێو بەغدا و ئەركی پاسەوانی كۆشكەكانیان خرایە ئەستۆ، تۆمەتی دزی و تاڵانییان ڕووبەڕوو كراوەتەوە.

بڕی ئەو چەكە دیاری نەكراوە، كە دۆزراوەتەوە و لەكوێ‌ شاردراوەتەوە، بەپێی ئەو زانیارییانەش بێت، كە بڵاوكراونەتەوە، هەندێك لە سەربازانی ئەمریكا كە تێوەگلابوون لە بەقاچاخبردنی ئەو چەكانە، دەستیگركراون.

 

چەكی كڵاشینكۆفی زێڕین (تابۆك)
كۆپییەكە لە چەكی یوكسلاڤی (ئێم 70)، سەربازانی ئەمریكا لە نزیك كەركوك دۆزیویانەتەوە و ڕادەستی ئوسترالیا كراوە، كە لەو ناوچەیەدا یارمەتییەكانی پێشكەش دەكرد.
دەوترێت، ئەو چەكە دیاری سەدام بووە بۆ عودەی كوڕی، یان بە پێچەوانەوە.

 

دەمانچەی ستیرلینگی زێڕین
ئەو دەمانچەیە لە ئەكادیمیای نیشتمانی وەزارەتی ناوخۆی بولگاریایە، كە بەشێوەیەكی یاسایی گەیشتۆتە وڵاتەكە و بەر لە جەنگ بۆ بولگاریا ڕەوانەكرا، بەو پێیەی لەلایەن سەدام حسێنەوە بە دیاری دراوە بە سەرۆكی ئەكادیمیاكە، ئەمەش لەبەرانبەر مەشقپێكردنی كادرەكان لە عیراق. دەمانچەكە زێڕینە و لە پێوەری 9 ملیمە و تا ئەندازەیەكی زۆر لە دەمانچەی ستیرلینگ دەچێت.

ئەو پرسیارەی خۆی دروست دەبێت ئەوەیە: بۆچی ژمارەیەكی كەم لەو چەكە عیراقییە زێڕینانە لە مۆزەخانەكانی جیهاندان و بۆكوێ‌ براون؟
لەڕاستیدا گواستنەوە و هەڵگرتنی چەك بەبێ‌ بەڵگەنامە، پێشێلكارییە بۆ یاسای دادوەریی سەربازی لە ویلایەتە یەكگرتووەكان و ئینتەرپوڵ و نەتەوە یەكگرتووەكان و ڕێكەوتنی جنێڤ. وەرگرتنی ڕەزامەندی بۆ ئەو كارەش زۆر بە قورس دەكرێت. بەجۆرێك هەوڵدان بۆ دەستبەركردنی سەروەت و سامان، وایكردووە زۆرێك لە سەربازان دووچاری ئەنجامدانی تاوانی جەنگ ببن.

لەو بارەیەوە، لە ساڵی 2003 لە فڕۆكەخانەی (هیسرۆ) لە لەندەن، سەربازێكی ئەمریكایی دەستگیركرا، كە هەوڵیدابوو تفەنگێكی (ئەی كەی-47) و دەمانچەیەك و تفەنگێكی تری نەناسراو، بۆ ویلایەتە یەكگرتووەكان ڕەوانە بكات.

لە ساڵی 2012، نووسینگەی لێكۆڵینەوە فیدڕاڵییەكان، دوو پیاوی دەستگیركرد، كە هەوڵیاندابوو ئەو چەكانە بفرۆشن، كە پێشتر لەلایەن سەدام حسێنەوە خاوەندارییان دەكرا و بەهاكەیان دەگەیشتە زیاتر لە ملیۆنێك دۆلار، لەنێوان ئەو چەكانەشدا: دەمانچەیەكی جۆری ماگنۆم 357 كە نەخشەی هەندێك لە ئاژەڵەكانی لەسەر هەڵكۆڵدرابوو. لەگەڵ دەمانچەیەكی جۆری ” Coonan Arms.357 Magnum” كە زاخاوكرابوو بە نیكل و زێڕ، و دوو پیتی “QS”ی لەسەر هەڵكۆڵدرابوو، وەك ئاماژەكردنێك بۆ ناوی قوسەی سەدام حسێن. دەمانچەیەكی تری ” Llama.45ACP” كە هەمان نەخشی لەسەر بوو.

بەردەوام بە لە خوێندنەوە

راپۆرت

وەرزی ڕەزبڕین لەشارباژێڕ

شارباژێڕ- نزار جەزا

لەگەڵ نزیكبوونەوەی وەرزی بەهار، خاوەن ڕەزەكان دەست بە بڕینی ڕەزەكانیان دەكەن، بۆئەوەی ڕەزەكەیان ترێیەكی جوان و باشی هەبێت، ئەم كارەش لەهەندێك گونددا بەهەرەوەزری دەكرێت.

بەردەوام بە لە خوێندنەوە
کام لەم وەزارەتانەی کابینەی ٨ لە ئاست خزمەتکردن بە هاولاتیان جێدەستی دیار بووە؟

کوردستان