ئێمە لە تۆرە کۆمەڵایەتیەکان

تەندروستی

چەند زانیاریەک بۆ کڕینی میوە و سەوزەی تەندرووست

خێزان

زۆربەمان لە بازارەکاندا توشی ئەو فرۆشیارانە بوین کە ڕاستی باشی بەرهەمەکانت پێناڵێن و  بەهۆی نەشارەزاییمانەوە لە کۆتایدا میوە و سەوزەی خراپ دەبینەوە ماڵەوە، لێرەدا چەند زانیاریەک بۆ هەڵبژاردنی سەوزە و میوە لە بازارەکاندا دەخەینە ڕوو.

– بۆ هەڵبژاردنی تەماتە، هەوڵ بدە ئەو تەماتانە هەڵبژێریت کە پەڵەی ڕەنگی سەوزیان تێدا نییە،  هەرگیز ئەو تەماتانە مەکڕە کە کۆمەڵێکن بە یەک قەدەوە، چونکە کەمتر ماددە خۆراکی و ڤیتامینەکان لەخۆدەگرێت.

–  بۆ هەڵبژاردنی شوتی پێگەشتوو، ئەو شوتیانەی قەدەکەیان پێوەماوە زووتر لێکراونەتەوە و پێنەگەشتون، هەروەها قەبارەشیان بچوکترە و ڕەنگیان کاڵترە، هەروەها شوتی پێگەشتوو لەکاتی پیاکێشانیدا دەنگ دەداتەوە.

– بۆ هەڵبژاردنی بیبەر بەو مەبەستەی کە دەتەوێت، دوو جۆری هەیە، ئەویش توخمی مێیە و نێرەی هەیە، کە مێیەکانیان شیرینن و بۆ خواردن بەکاردێت، و نێرەکانیان زۆرکات تاڵن یاخود بێتام کە دەتوانیت بۆ چێشت لێنان بەکار بێت، بۆ ئەوەی مێ و نێر لە بیبەردا دیاریبکەیت، سەیری بەشی ژێرەوەی بیبەر بکە، لە مێیەدا لە چوار بەش پێکدێد،  لە نێرەدا لە سێ بەش پێکدێت.

– بۆ کڕینی سێوێکی تەندروست سەرنجی کێشەکەی بدە کە دەبێت بڕێک قورس بێت، هەروەها دوربکەوە لە کرینی سێوی بریقەدار، چونکە چینێک مۆمی لێ دەدرێت کە زیانی بۆ تەندروستیی دەبێت، هەروەها لەکاتی کڕینی سێوی سەوز دا پێویستە بەشی سەرەوەی ڕەنگی مەیلەو قاوەی بێت، چونکە ئەوە دەریدەخات کە پێگەیشتووە.

– بۆ هەڵبژاردنی مۆزێکی تەندروست،هەوڵ بدە بۆ ڕەنگی زەردی ئاڵ بگەڕێیت،  بونی خاڵی وردی مەیلەو قاوەی نیشانەیە بۆ پێگەشتنی تەواوی مۆزەکە.

– بۆ ناسینەوەی ئاڤۆکادۆی تەندروست سەرنجی ڕەنگەکەی بدە کە پێویستە سەوزێکی تۆخ بێت، هەروەها توێکڵەکەی پێویستە نە ساف بێت و نە زۆر گرژ بێت.

ریکلام

تەندروستی

چەند سستمێکی ژیانی ئێستامان کە دەرکەوتووە زیانی زیاترە لە قازانج

خێزان

ئەمەی خوارەوە چەند سستمێکی ژیانی ئێستامانە کە دەرکەوتووە زیانی زیاترە لە قازانج:

 

-وەرزشی قورس

بەهۆی خەونی جەستەی نمونەیی، زۆرێک لە خەڵک بەردەوام وەرزشی سەخت و قورس دەکەن، بەڵام بەپێی توێژینەوەیەکی زانکۆی Rutgers ئەمە وایکردووە کە زۆرێک لە خەڵک توشی هەوکردن و پێکان هاتبن لە ئەژنۆ و شانەکانیاندا، هەر بۆیە ئامۆژگاریمان دەکەن کە بە شێوازێکی زانستی و درووست وەرزش بکەین و هەنگاو بەهەنگاو بچینە پێشەوە نەک پەلە بکەین لە دابەزاندنی کێش.

 

-جگەرەی ئەلەکترۆنی

جگەرەی ئەلەکترۆنی کە ئێستا لای زۆر کەس باوە وا دەردەکەوێت کە زیانی کەمتربێت لە جگەرەی ئاسایی، بەڵام بەهۆی گەرمی زیادەی ناو جگەرە ئەلەکترۆنیەکە، ماددە کیمیاییەکان کاریگەری خراپیان لەسەر مرۆڤ زیاترە و زیانی زیاتری بۆ سیەکان هەیە و لە ماوەی درێژخایەندا هۆکاری شێرپەنجەشە.

 

-کەپسولی ڤیتامین

لە ئێستادا زۆرکەس بەبێ ڕەچەتەی پزیشکی کەپسولی ڤیتامین بەکاردەهێنێت، لەکاتێکدا ئەمە زیانی زۆرە، بۆنمونە زۆربوونی ڤیتامین C لە جەستەدا وادەکات بەردی گورچیلە درووستببێت، هەر بۆیە گرنگە کە ڤیتامینەکان زیاتر لە میوە و خۆراکی تەندرووستەوە وەربگریت نەک لە کەپسولەوە.

 

بەردەوام بە لە خوێندنەوە

تەندروستی

چەند ڕێکارێکی گرنگ کە پێویستە لە کاتی بڵاوبونەوەی درم و پەتادا بیگریتە بەر

خێزان

ئەمەی خوارەوە چەند ڕێکارێکی گرنگە کە پێویستە لە کاتی بڵاوبونەوەی درم و پەتادا بیگریتە بەر بۆ ئەوەی پارێزراو بیت:

 

-گەر کەسی نەخۆش لەماڵەوە هەبوو پێویستە نەچێتە دەرەوە تا کەسانی دیکە توش نەکات، لە ئەگەری توشبوونی بە ڤایرۆس پێویستە ڕاستەوخۆ بچیتە نەخۆشخانە

 

-بەرهەمە ئاژەڵیەکان باشتر بکوڵێنە لە جاران و پاکوخاوێنی زیاتر ڕابگرە

-نزیک ئاژەڵی کێویی ماڵی مەکەوەرەوە و دەستیان لێمەدە

-بۆ بەکارهێنانی ماسک گرنگە کە بە درووستی دایبنێیت و ناشبێت زۆر ئەو ماسکە بەکار بهێنیتەوە چونکە میکرۆب و ڤایرۆس هەڵدەگرێت.

-خاولی و کەرەستە بەکارهاتووەکانی ماڵ بە پاکی ڕابگرە و زیاتر لەجاران بیانشۆرە

-گرنگە ئاو زۆر بخۆیتەوە و جەستەت بە تەڕی ڕابگریت

-هەوڵبدە کە دەچیتە مارکێت پێداویستی چەند هەفتەیەک بهێنیتەوە بۆ ئەوەی زۆر پێویست نەکات بچیتە مارکێت و بازاڕ

-جگە لە ماسک گرنگە کە دەستکێشیش بەکار بهێنیت تا لە دەستەوە ڤایرۆسەکە نەگوازرێتەوە بۆت.

-یەو کەرەستانەی کە زۆر دەستت بەری دەکەوێت بە شێوەیەکی بەردەوام پاکی بکەرەوە

-چاودێری هەواڵ و زانیاریەکان بکە و با بەردەوام ئاگات لە دواین گۆڕانکاریەکان بێت.

 

بەردەوام بە لە خوێندنەوە

تەندروستی

پزیشکێک: ڤایرۆسی کۆرۆنا بەرگەی گەرمی و سابون و کحول ناگرێت و زوو لەناودەچێت و پێویست بەو ترسە ناکات

خێزان

پزیشکێکی کورد کە بڕوانامەی دکتۆرای هەیە لە بەرگری لەشدا ئاماژە بەوە دەکات ەکە ڤایرۆسی کۆرۆنا بەرگەی گەرمی و سابون و کحول ناگرێت و زوو لەناودەچێت و پێویست بەو ترسە ناکات کە خەڵکی هەیەتی.

 

د.فکری عەلی، خاوەنی دکتۆرا لە بەرگری لەش لە بارەی ڤایرۆسەکەوە  نوسیویەتی:

 

بەڕێزان ئەو دڵەڕاوکێیەی کە لە نێو خەڵک بڵاو بۆتەوە سەبارەت بە ڤایرۆسی کۆڕۆنای ناسراو بە کۆڤید ـ١٩ مایەی ئەو ترسە نیە کەخەڵک بەهۆیەوە دەیان قەیرانی وەک بەنزین و ماسک و خۆراک کرینی لەسەر دروست کردوە

بەڕێزان ئەم ڤایرۆسە لەم جۆرەیە کە پەردەیەکی چەوری بەدەوریدا هەیە کە وای کردووە زۆر بەئاسانی بمرێت بە گەرمی و سابون و کحول، هەروەها لە هەوادا بۆماوەی ٢٤ کاتژمێر زیاتر بەرگە ناگرێت ئەگەر خانەخوێیەک نەدۆزێتە. وە بە بەرکەوتنی ڕاستەوخۆ یان لە پروشی کۆخە وپژمین دەگوازرێتەوە وە کەمتر لەڕێگەی هەواوە دەگوازڕێتەوە. وە بە دەرچونمان لە وەرزی زستان ڤایرۆسەکە دەمرێت

وە دەبێت ئەوەمان لەبەر چاو بێت ئێمە ڕەچەڵەکمان لەگەڵ چینیەکان و ئەوروپیەکان جیاوازە. بۆ زانیاریتان سیستەمی بەرگری لەشی مرۆڤی کورد زۆر زۆر بەهێزترە لە کەسێکی ئەوروپی و چینی.جگەی لەوە بڕی ئەو ڤایرۆسەی کە دەچێتە لەشمان زۆر گرینگە بۆ دروست کردنی نەخۆشی، واتە کەسێک لە چین کە بڕی ڤایرۆسەکە تیایدا زۆرە بە دڵنیاییەوە ڕێژەی نەخۆشی و مەترسیەکانی زیاترە لە کەسێک کە بڕی ڤایرۆسەکەی کە دێتە ل ەشی کەمتربێت.

ئەوەی ئەم ڤایرۆسە لەوانی تر جیادەکاتەوە ئەوەیە کە بڵاوبونەوەی لەنێوان خەڵک زۆر زیاترە لە ڤایرۆسەکانی تر، وەسەیرەکە لەوەیە کە خەڵک تەنها باسی ژمارەی مردوەکان دەکات و ناڵێت زیاتر لە %٣٠-٤٥ چاک دەبێتەوە وە %٥٠ زیاتر لە قۆتاغی چاکبوونەوەن؟!
بەڕێزان ڕێژەی مردن بە ئەنفلوەنزای ئاسایی ساڵانە ٢٥٠٠٠٠ کەسە لە جیهان ڕێژەی مردن بە حەبی ئەسپرین سەرووی ٤٠٠٠٠ کەسە ساڵانە لە جیهان وە ڕێژەی مردن بە هەڵەی پزیشکی سەروی ١٠٠٠٠ کەسە ساڵانە لە جیهان. بۆیە تکایەژیانی ئاسایی خۆتان بکەن و تەنها بزانن کە خۆپاراستن شتێکی ئاساییە و دەست شۆردن کارێکی باشە بەتایبەتی ئێمە کە موسڵمانین ڕۆژانە پێنج جار نوێژدەکەین و دەست و دەم و چاومان دەشۆین
بەهیوای لەش ساغی بۆ هەمووتان

 

بەردەوام بە لە خوێندنەوە

کوردستان