ئێمە لە تۆرە کۆمەڵایەتیەکان

راپۆرت

(خەڵك) ڕوونكردنەوەی شارەوانی سلێمانی لە بارەی بڕیاری مۆڵەتی بینا بە زەویی 200 مەتری بڵاودەكاتەوە

خەڵك_ ئامەد حەسەن

بڕیارێكی شارەوانی سلێمانی بۆ ڕێگرتن لە دابەشكردنی زەویی بۆ چەند بەش كاردانەوەی هاووڵاتیان و لایەنە پەیوەندیدارەكانی لێكەوتووەتەوە و شارەوانی سلێمانی و تۆماری خانووبەرەش لەوبارەیەوە ڕوونكردنەوە دەدەن.

نەورۆز میرە بەڕێوەبەری بەشی هونەری لە شارەوانی سلێمانی بە (خەڵك)ی ڕاگەیاند، پێشتر هەر زەوییەك كە ڕووبەرەكەی لە 142 مەتر زیاتر بووایە و چەند سەهمێك بووایە، دەیتوانی دابەش بكرێت و هەر بەشە و “سورە قەید”ی سەربەخۆی خۆی وەربگرێت، بەڵام ئێستا ئەوە ڕاگیراوە، ناتوانێت دوو “سورە قەید” وەربگرێت، بەپێی ئەم بڕیارە نوێیە، بەڵكو تەنها دەتواندرێت بكرێت بە سەهم ‌و چەند سەهم بێت، تەنها یەك سورە قەید وەردەگرێت، بەڵام هەر سەهمە و مۆڵەتی بینای خۆی هەیە.

ناوبراو ڕوونیشیكردەوە، هەندێك لە شارەوانییەكان وایانزانی كە پێدانی مۆڵەتیش بە زەوییە سەهمەكان ڕاگیراوە، بۆیە ئێمە نوسراوێكمان بۆ وەزارەتی شارەوانی كردووە، كە ئەو بڕیارەی داویانە مۆڵەتی بیناش دەگرێتەوە یان تەنها دوولەتكردنی دەگرێتەوە بۆ دوو سورەقەیدی سەربەخۆ؟، بۆیە تا ئەو كاتە و وەڵامی ئەوان، نوسراومان بۆ شارەوانییەكانی سنورەكەمان كردووە كار بكەن بە ڕێنماییەكانی ئەنجومەنی شارەوانی بۆ ئەو موڵكانەی لە چەند سەهمێك پێكهاتوون بۆ پێدانی مۆڵەت پێیان وەك پێشتر.

دەشڵێت “ئەو موڵكانەی سەهمن هیچ كێشەیان بۆ وەرگرتنی مۆڵەت نییە، بەڵكو ناتوانن بیكەن بە دوو سورە قەید، دەبێت یەك سورە قەیدیان هەبێت، چونكە ڕاگیراوە”.

ناوبراو ئاماژەی بەوەشكرد، ئەو زەوییانەی پێشتر كراون بە سەهم یان چەند لەت كراون و تاپۆ كراون هیچ كێشەیەكیان نییە و كەس ناتوانێت دەستكارییان بكات، بەڵام بۆ جێبەجێكردنی بڕیارێك لە وەزارەتی شارەوانی ئەگەر دەریبكات بۆ ڕاگرتنی مۆڵەت دەبێت بۆ قۆناغی ئایندە بێت و سەرەتا لە تاپۆوە دەستپێبكرێت و هیچ زەوییەك نەكرێت بە سەهم، بەڵام ئەوانەی پێشتر كراون كێشەیان نییە.

هاوكات زەردەشت ڕەفیق وتەبێژی شارەوانی سلێمانی بە (خەڵك)ی ڕاگەیاند، بە هەڵە تێگەیشتن لە بڕیارەكەی شارەوانی سلێمانی هەیە، بەپێی بڕیارەكە زەوییەكی 300 مەتری دەكرێت بە 2 سەهمی 150 مەتری و دوو خانووشی تێدا دروستدەكرێت، لە تاپۆكەشیدا هەر خاوەنە و 150 مەتری خۆی بە ناوەوە دەبێت، بەڵام وەك پێشتر ناتوانرێت بكرێت بە دوو سورەقەیدی سەربەخۆ، واتە یەك سورە قەیدی دەبێت و ئیفراز ناكرێت بۆ دوو بەش.

دەشڵێت “ئەوەی ئێستا گۆڕانكاری كراوە تەنها ئەوەیە زەوییەكی 300 مەتری بۆ نموونە ناكرێت بە دوو بەشی سەربەخۆ و دوو سورە قەید، بەڵام دەكرێت بە سەهم و مۆڵەتی بیناشی هەیە و هیچ كێشەیەكی نییە و تاپۆكەشی دەكرێت بە ناوی دوو سەهمەكەوە”.

هاوكات ئاراس كەریم جێگری بەڕێوەبەری كارگێڕی بەڕێوەبەرایەتی تۆماری خانووبەرەی سلێمانی/2، بە (خەڵك)ی ڕاگەیاند، تاكو ئێستا ئیشوكار و مامەڵەی هاووڵاتیان تایبەت بە ئیفرازی زەوی و سەهمەكان وەك خۆی دەڕوات، پێشتر چۆن بووە هەروایە و هیچ گۆڕانكارییەك نییە، هیچ نووسراوێكیشمان لەسەر ئەو بابەتە بۆ نەهاتووە.

دەشڵێت “پێدانی مۆڵەتی بینا بە زەوییەك ڕووبەرەكەی هەرچەندێك بێت، ئەوە پەیوەندی بە شارەوانییەوە هەیە و پەیوەندی بە تۆماری خانووبەرەوە نییە”.

راپۆرت

ئۆج ئالان، دوای 20 ساڵ لە دەستگیركردنی
خۆپیشاندان و مانگرتنەكان بۆ ئازادكرنی بەردەوامن

خەڵك-بەشی هەواڵ

ئەمڕۆ 20 ساڵە بەسەر دەستگیركردنی عەبدوڵڵا ئۆج ئالان تێپەڕ دەبێت و لە ژمارەیەك وڵات خۆپیشاندان و گردبوونەوە بۆ ئازادكردنی ئەنجام درا.

 

خۆپیشاندان و مانگرتن بۆ ئازادكردنی ئۆج ئالان دەكرێت
بەپێی زانیارییەكان لە هەرێمی كوردستان و توركیا و چەند وڵاتێكی دیكە ژمارەیەك لە ئەندام و هەواداری پەكەكە و عەبدوڵڵا ئۆج ئالان مانیان گرتووە و تا ئێستاش هیچ بەرپرسێكی توركیا بەدەم داواكاری ئەو كەسانەوە نەڕۆیشتووە و ئەمڕۆ هێزەكانی توركیا ڕێگرییان لە پەڕلەمانتارانی هەدەپەو ژمارەك هاووڵاتی گرت كە سەردانی لەیلا گیوفەن بكەن كە نزیكەی 100 رۆژە مانی گرتووە.


هاوكات لە هەرێمی كوردستانیش لە شارەكانی هەولێر و سلێمانی خۆپیشاندان بۆ پشتگیری لە ئازادكردنی ئۆج ئالان ئەنجام درا.

 

عەبدوڵڵا ئۆج ئالان كێیە؟
عەبدوڵڵا ئۆج ئالان لەدایكبووی ٤ی نیسانی ١٩٤٨ لە دێی ئامەرای قەزای خەلفەتێی سەر بە شاری ئورفا ڕحا لە باشووری ڕۆژھەڵاتی توركیا، سەركردەی پارتی كرێكارانی كوردستانە.

ناوبراو ئالان كۆلێجی زانستی سیاسی لە زانكۆی ئەنقەرە خوێندووە، بەڵام تەواوی نەكردووە و گەڕاوەتەوە بۆ دیاربەكر، ھەستی نیشتمانی و كوردایەتی كاری تێكردووە و بۆی تێكۆشاوە تا لە ساڵی ١٩٧٨ پارتی كرێكارانی كوردستانی دامەزراندووە، ئەم پارتە لە ساڵی ١٩٨٤ دەستی كرد بە كاری چەكداری لەناو توركیا و ئێران و عیراق بە مەبەستی دامەزراندنی دەوڵەتی سەربەخۆی كوردی.

 

دەستگیركردن و دادگاییكردنی
تاكو ساڵی ١٩٩٨ ئۆج ئالان لە وڵاتی سووریا بوو، پاش ئەوەی پەیوەندییەكانی نێوان توركیا و سوریا تێكچوو، توركیا ھەڕەشەی لە سوریا كرد بەوەی پشتگیری لەم پارتە دەكات، بۆیە سوریا ئۆج ئالانی ناچار كرد سوریا جێبھێلێت بێ ئەوەی بیداتە دەست دەسەڵاتدارانی توركیا، پاشان ڕوویكردە ڕوسیاو دواتر ڕوویكردە چەند وڵاتێكی دیكە لەوانە ئیتالیا و یۆنان، لە ساڵی ١٩٩٨ لەوكاتەی لەوكاتەی لە یۆنان بوو، حكومەتی توركی داوای ڕادەستكردنەوەی ناوبراوی كرد و لە ١٥ی شوباتی ١٩٩٩ لە كینیا دەستگیر كرا، ئەویش لە پڕۆژەیەكی چەكداری ھاوبەش لە نێوان دەزگاكانی “سی ئای ئەی”ئەمریكایی و “ئێم ئای تی”توركی و “موساد”ی ئیسرائیلی، پاشان لە رێگەی ئاسمانەوە گوازرایەوە بۆ توركیا بۆ دادگاییكردنی.

دروستكردنی پەكەكە
ئۆج ئالان لە ساڵی ١٩٧٨ لە گوندێكی باكووری كوردستان پارتی كرێكارانی كوردستانی دروست كردووە و یەكەم كۆنگرەی لە ڕۆژی ٢٧/١١/١٩٧٨ لە گوندی فیسی سەر بە قەزای لیجە لە پارێزگای ئامەد لە باكوری كوردستان بەستووە و تا ئێستاش 11 كۆنگرەی بەستووە.

پەكەكە ئێستا لەژێر چەتری كۆما جڤاكێن كوردستان (كەجەكە) كار دەكات و شێوەی بەڕێوەبردنی سیستمی هاوسەرۆكایەتییە، ستراتیژیی ئێستای پەكەكە كۆنفیدڕاڵیزمی دیموكراتیكە و بەپێی ئەو ستراتیژە هەموو گروپ، پێكهاتە، ئایین و نەتەوە جیاوازەكان دەتوانن بەپێی تایبەتمەندییەكانیان خۆیان بەڕێوە ببەن.

بارەگای سەرەكی ئێستای سەركردایەتی پەكەكە لە زنجیرە چیاكانی قەندیلە و ئەو ناوچانەی لە ژێر دەسەڵاتی پەكەكەدان و لەلایەن پەكەكەوە بە ناوچەكانی پاراستنی میدیا دەناسرێن و ڕووبەری ئەو ناوچانەش زیاتر لە ٢٠ هەزار كیلۆمەتر چوار گۆشە دەبێت.

بەپێی زانیارییەكان، مەزەندە دەكرێت پەكەكە زیاتر لە ١٤ هەزار گەریلای لە شاخدا هەبێت، كە لە چوارچێوەی هێزەكانی پاراستنی گەل (هەپەگە)دا ڕێكخراون و لەلایەن موراد قەرەیلانەوە سەرپەرشتی دەكرێت.

ژمارەیەك لە حزبە كوردستانییەكان بە دۆست و هاوپەیمان و هاوئایدۆلۆژی لەگەڵ پەكەكە دەناسرێن كە بریتین لە پەیەدە، تەڤگەری ئازادی، پژاك، كۆدار و هەدەپە، دەبەپە، كەجەدە، كۆنگرەی گەل، دەتەكە و كەژەئا و هێزە سەربازییەكانی یەپەگە، یەبەشە، یەپەژە، یەرەكە.

بەردەوام بە لە خوێندنەوە

راپۆرت

ساڵانە 100 هەزار منداڵ گیانلەدەست دەدەن

خەڵك- بەشی هەواڵ
بەپێی ڕاپۆرتێك كە لەلایەن رێكخراوی “منداڵان رزگاربكەن save the children”، ساڵانە بەهۆی جەنگ و ناكۆكییە چەكدارییەكان لە جیهاندا، زیاتر لە 100 هەزار منداڵ گیانلەدەستدەدەن.

لە راپۆرتەكەدا كە لە پەراوێزی كۆنگرەی ساڵانەی ئاسایش لە میۆنیخ بڵاوكرایەوە هاتووە”لانی كەم 550 هەزار منداڵی ساوا لەماوەی ساڵانی 2013و 2017 لەو دە وڵاتەدا كوژراون كە گەورەترین زیانیان بەهۆی جەنگەوە بەركەوتووە، ئەمەش بەهۆی برسێتی یان كەمی پاكژی یان نەبوونی چاودێری تەندروستی یان بێبەشبوون لە پێویستییە سەرەكییەكانی ژیان”.

بەپێی راپۆرتەكە”گەر منداڵانی خوار تەمەن پێنج ساڵانیش بخرێنە سەر ئەو ژمارەیە لەهەمان ماوەدا، ئەوا ژمارەی منداڵە كوژراوەكان بۆ 870 هەزار منداڵ بەرزدەبێتەوە، رێكخراوەكەش پێشبینی دەكات لە واقیعدا ژمارەكە زۆر لەوە زیاتر بێت”.

راپۆرتەكە لە زاری هێلی تۆرنینگ- شمیت، بەرپرس لە رێكخراوەكە بڵاویكردۆتەوە:”رۆژانە ژمارەیەكی زۆر لە منداڵان ڕووبەڕووی هێرشی بەكۆمەڵی چەكداری و ئەو هێزە چەكدارانە دەبنەوە كە رێز لە یاسا و بەڵێننامە نێودەوڵەتییەكان ناگرن”.

تۆرینگ-شمیت پێیوایە”كاتێك یاساكانی جەنگ پێشێل دەكرێن، پێویستە كۆمەڵی نێودەوڵەتی هەڵوێستی رون بێت و لێبوردەیی نەنوێنێت بەرانبەر بە پێشلكارەكان و لێپێچینەوەیان لەگەڵدا بكات”.

هەر لە راپۆرتەكەدا هاتووە”نزیكەی 420 ملیۆن منداڵ، واتا 18%ی منداڵانی جیهان، لە ساڵی 2017 لە ناوچە زیانلێكەوتووەكانی جەنگدا ژیاون، ئەمەش بەراورد بە ساڵی پێشتر 30 ملیۆن منداڵ زیادی كردووە”.

ئەو دە وڵاتەی لە راپۆرتەكەدا ناوییان هاتووە و تێیاندا منداڵان ڕووبەڕووی كوشتن بونەتەوە بەهۆی جەنگ و ناكۆكییەكان، بریتین لە ئەفغانستان، یەمەن، سودانی باشوور، كۆماری ئەفریقای ناوەند، كۆنگۆی دیموكرات، سوریا، عیراق، مالی، نەیجەر، نەیجیریا، و سۆماڵ”.

بەردەوام بە لە خوێندنەوە

راپۆرت

ئەمڕۆ ساڵوەگەڕی ڕۆژی جیهانی ڕادیۆیە

خەڵك- ڤیان حەسەن

ئەمڕۆ 13 ی شوباتی 2019 ساڵوەگەڕی ڕۆژی جیهانی ڕادیۆیە، كە لەلایەن ڕێكخراوی پەروەردە و زانست و كلتور- یونسكۆ-وە، دیاریكراوە.

هۆكاری دیاریكردنی ئەو ڕۆژە بە ڕۆژی جیهانیی ڕادیۆ، دەگەڕێتەوە بۆ 71 ساڵ بەر لە ئێستا، كە لەو ڕۆژەدا و لە ساڵی 1946 ئێزگەی ڕادیۆی نەتەوە یەكگرتووەكان دەستی بە پەخش كردووە.


بۆ یەكەم جار یادی ئەو ڕۆژە، لە ساڵی 2011 لەلایەن ئەكادیمیای ئیسپانیا بۆ ڕادیۆ كرایەوە و دواتریش لە ساڵی 2012دا كۆمەڵەی گشتیی نەتەوە یەكگرتووەكان، ڕۆژەكەی بە فەڕمی بە ڕۆژی ڕادیۆ ناساند.

ڕۆژەكەش هاوكاتی یادكردنەوەی ئەو ڕادیۆیەی نەتەوەیەكگرتووەكانە لە ساڵی ١٩٤٦دا، بە ئامانجی زیندووكردنەوەی ئەو ڕۆژە و هۆشیاریی دەربارەی بەهای ڕادیۆ و باشكردنی هاوكاریی نێودەوڵەتیی لە نێوان ئێزگەكاندا، هەروا هاندانی دروستكارانی بڕیار بۆ پێشكەشكردنی زانیاری لە ڕێگەی ئێزگەكانەوە.

لە ئێستاشدا، دوای تێپەڕبوونی زیاتر لە سەدەیەك بەسەر دروستكردنی ڕادیۆدا و لە ڕۆژی جیهانیی ئامڕازە كاریگەرەكەی ڕاگەیاندندا، میدیای بیستراوی كوردی لە هەرێمی كوردستاندا پێویستیی بە پێداچوونەوەی وردی زانستی هەیە، بە جۆرێك لەگەڵ گیانی سەردەم و ژیانی دیموكراسی و پێداویستییەكانی كۆمەڵی كوردیدا یەكانگیر بێت.

لە هەرێمی كوردستانیشدا ئێستا ڕادیۆیەكی زۆری نێوخۆیی و هەرێمی هەن، ڕادیۆی (خەڵك)یش یەكێك لە ڕادیۆ هەرێمییەكانە و لە سەرانسەری هەرێمی كوردستان پەخشی بەرنامەكانی دەكات.
ڕادیۆی (خەڵك) ڕووماڵی ڕووداوە نێوخۆیی و هەرێمی و جیهانییەكان دەكات بە شێوەیەكی پیشەییانە و بێلایەنانە، وێڕای ژمارەیەك بەرنامە لە بوارە جیاوازەكان و پەخشكردنی گۆرانی و مۆسیقای ڕەسەنی كوردی بۆ گوێگرەكانی.

بەردەوام بە لە خوێندنەوە
کام لەم وەزارەتانەی کابینەی ٨ لە ئاست خزمەتکردن بە هاولاتیان جێدەستی دیار بووە؟

کوردستان