ئێمە لە تۆرە کۆمەڵایەتیەکان

راپۆرت

شەمەندەفەری لایەنە ناڕازییەكانی هەرێم تاكەی بەردەوام دەبێت؟

خەڵك-سەعد مەلا عەبدوڵڵا گوڵپی

دوای راگەیەندانی ئەنجامی بەرایی هەڵبژاردنەكانی عێراق شەش لایەن لە هەرێمی كوردستان ناڕەزایەتییان بۆ ئەنجامەكان ئاشكراكرد و ئاماژەیان بۆ ئەوە كرد كە ساختەكاری گەورە كراوەو پێكەوە راگەیەندراوی هاوبەشیان بڵاوكردەوە.

بەپێی زانیارییەكان، هیچ نوسراوێكی فەرمی لەنێوان ئەو شەش لایەنەدا بوونی نییە كە وەك هاوپەیمانییەتییەك پێكیانەوە ببەستێتەوە، بەڵام وەك خۆیان ئاماژەی بۆ دەكەن ساختەكارییەكان ئەوانی لەیەك نزیك كردووەتەوەو تا كۆتایی پرسەكەش پێكەوە دەبن.

بەرای بەشێك لە چاودێران تاكە خاڵ كە ئەو لایەنانەی كۆكردووەتەوە، پرسی ساختەكاری هەڵبژاردنەكان بووە، بۆیە لێكنزیكی ئەم لایەنانە ناگاتە ئاستی بەرە یان هاوپەیمانی و لە هەر كاتێكدا بێت پەرتەوازە دەبن، سێ لایەن یەكگرتوو، بزوتنەوە و شیوعی پێشتر لەبەرەی دەسەڵات بوون و چاوەڕێی ئەوەیان لێ ناكرێت بتوانن لە دژی دەسەڵات رابوەستن.

هەرچی حزبە نوێیەكەی بەرهەم ساڵح جێگری پێشووی سكرتێری گشتی یەكێتی نیشتمانی كوردستان ( هاوپەیمانی بۆ دیموكراسی و دادپەروەری”شە، تاكو ئێستا هەڵوێستێكی نیشان نەداوە، كە بتوانێت لە ئایندەدا بەرەوڕووی دەسەڵات ببێتەوە و دەسەڵات وەربگرێت، لە باشترین حاڵەتدا وەك هەڵبژاردنەكەی دوازدەی ئایار هێنانی چەند كورسییەكە.
لەبارەی گۆڕانیشەوە لە دوای ساڵی 2015 و دەركرانی لە حكومەت و دواتر مۆركردنی رێككەوتن لەگەڵ یەكێتی لە 2016 هەڵوێستەكانی تەنها لە بەیاننامە و راگەیەندراودا خۆیان دەبیننەوە، چاوەڕێی ئەوەی لێناكرێت لە دوای كۆچی دوایی رێكخەرەكەی پێشووی نەوشیروان مستەفا لە 2017 بگەڕێتەوە سەردەمی زێڕینی خۆی و ببێتە ركابەرێكی سەرەكی پارتی دیموكراتی كوردستان و یەكێتی نیشتمانی كوردستان.
هەرچی كۆمەڵی ئیسلامییشە هەڵوێستەكانی ئەویش هاوشێوەی گۆڕان لە چوارچێوەی بەیاننامە و قسە و گوتاردا چڕبووەتەوە، قەبارەی سنوورداریشی رێگای پێنادات كاریگەرییەكی گەورەی لەگۆڕەپانی سیاسیدا هەبێت لە ئایندەدا.
چاودێران دەڵێن پێویستبوو ئەو شەش لایەنە بۆ سەلماندنی هەڵوێستی خۆیان و قسەكانیان كە ساختەكارییان بەرامبەر كراوە، خۆپیشاندانێكی گەورەیان سازبكردایە لەسەرانسەری هەرێم، تاكو بە دەسەڵاتی نیشان بدەن، كە ئەوان جەماوەریان لەگەڵدایە و ساختەكارییان لێكراوە، جۆرێك لە هەڕەشەشیان لە دەسەڵات بكردایە، كە ئەوان جەماوەریان لەگەڵە و وەك كارتێكی بەهێز بەكاریان بێنایە، بەڵام كۆبوونەوەی ژمارەیەكی كەمی خەڵك لە پێش بارەگای نەتەوە یەكگرتووەكان لە هەولێر كە ئەو شەش حزبە بۆ شەرمەزاركردنی ساختەكاری سازیانكردبوو، بەڵگەی ئەوەبوو كە ئەو حزبانە كاریگەرییان بە پێویست نەماوە.

كوێستان محەمەد ئەندامی جڤاتی گشتی بزوتنەوەی گۆڕان بە (خەڵك)ی راگەیاند، ئاگاداری نوسراوێكی فەرمی نیم لەنێوان ئەو لایەنانەدا، بەڵام هێندەی من ئاگاداربم ئەو شەش لایەنە وا قسە دەكەن كە پێكەوە بمێننەوە‌و یەكتر جێنەهێڵن‌و بەرەیەك پێكبهێنن كە بەرەی خەڵك‌و داخوازییەكانی نیشتمان بێت.

لای خۆشییەوە موئمین یاسین زەڵمی ئەندامی ئەنجومەنی گشتی هاوپەیمانی بۆ دیموكراسی‌و دادپەروەری بە (خەڵك)ی راگەیاند، ئەوەی ئەو هێزانەی كۆكردەوە، تاكو ئێستا رێڕەوێكە بە ئاڕاستەی هەڵوەشاندنەوەی ئەنجامەكانی هەڵبژاردن‌و دووبارەكردنەوەی هەڵبژاردنەكان.

وتیشی “ئەو شەش لایەنە تا ئێستا پێكەوە بوون‌و گەرموگوڕییەكی باش هەیەو پشتیوانی یەكتر دەكەین دەربارەی سكاڵاكان و ئەو رێوشوێنە نێودەوڵەتی و ناوخۆییانەی گیراونەتەبەرو ئەنجامی باشیشی هەبووە، بۆ هەر بابەتێكیتریش حەتمەن لەكاتێ خۆیدا قسەمان دەبێت.”

لەلایەكیتریشەوە سەلیم كۆیی ئەندامی سەركردایەتی كۆمەڵی ئیسلامی بە (خەڵك)ی راگەیاند، نوسراوی فەرمی و پێكەوە بوون پەیوەندی بە خودی پڕۆسەوەكەوە هەیە، كێ لەگەڵا پڕۆسەكەدا بێت ئەوە لەگەڵ رەوایەتی پڕۆسەكەدایە، كێش لەگەڵی نەبێت‌و بكشێتەوە ئازادە، هەر لایەنێكیش بكشێتەوە یان سازش بكات ئەوە دیارە ئاڕاستەكەی بەرەو كوێ دەڕوات‌و ئەو پاشەكشەی كردووە.

وتیشی “خودی بابەتەكە بە یەكێتی‌و پارتیشەوە لەگەڵ ئەوەدان بابەتەكە رەوایە، ئێمە داوای شتێكی حزبیمان نەكردووە، بەڵكو داوای پڕۆژەیەكی چاكسازیمان كردووە”.

ئاشكراشیكرد، وەكو كۆمەڵ بە تەنیاش بن لێی پەشیمان نین‌و پەشیمان نابنەوە، لایەنەكانیتریش ئەو بڕوایەیان هەیەو ئەگەر واش نەبێت ئەوە ئاڕاستەیەكی خراپی دەبێت لە ئۆپۆزسیۆنەوە بچیتە لای دەسەڵات یان لە داوای خەڵكەوە بچیتە لای داوای بابەتی كەسی.

ئاماژەی بۆ ئەوەش كرد، نزیكبوونەوەی ئەم لایەنانە پێویست بە رێكەوتن ناكات، ئێمە بە ئاڕاستەیەك دەڕۆین، خۆی بۆ خۆی ئەمە گەورەترین رێكەوتنە كە بەرگری لە قوت‌و سەروەت‌و سامان‌و دەنگی ئەم خەڵكی كوردستانە بكەیت.

هەندێك لە چاودێرانی سیاسی ئاماژە بۆ ئەوە دەكەن، كە هەڵوێستی ئەو شەش لایەنە شەرمنانەیە و تا ئێستا نەیانتوانیوە بەشێوەیەكی ئەرێنی هەڵوێست وەربگرن و لە چوارچێوەی بەیاننامە و راگەیەندراو قەتیس ماون، ئەمەش هۆكار بووە بۆ ئەنجامدانی بەردەوامی ساختەكارییەكان لەلایەن حزبە دەسەڵاتدارەكانەوە.

ئاشكراشیدەكەن، ئەو لایەنانە لە رابردوو و لە ئێستادا خۆیان بە ئۆپۆزسیۆن و دژی گەندەڵییەكانی دەسەڵات دەزانن، بەڵام پێشتر بەشداری حكومەتیان كردووە و لە حزبەكانی دەسەڵاتەوە بە شێوەی جۆراوجۆر نزیك بوون، ئێستاش كە ناتوانن خۆیان لە بەرەیەك یان لیست‌و فراكسیۆنێك كۆبكەنەوە، تاكو كاریگەری زیاتریان هەبێت.

بزووتنەوەی ئیسلامی هەرچەندە پێشتر و لەچوار ساڵی رابردوودا حزبێكی ئۆپۆزسیۆن بووە، بەڵام لە بەرەی دەسەڵات و بە تایبەت پارتی دیموكراتی كوردستانەوە نزیكبووە، لە دوای هەڵبژاردنەكانەوە هاتووەتە نێو بەرەی حزبە ناڕازییەكان.
عیرفان عەلی عەبدولعەزیز رابەری گشتی بزوتنەوەی ئیسلامی بە كەناڵی ئێن ئاڕ تی راگەیاندووە، كە ئەو لایەنانە ستراتیژێكی بەهێزیان نییە لەسەر ئەو كارەی كە هەڵیانگرتووە.

وتیشی “لە یەكەم كۆبونەوەی باڵای ئەو شەش لایەنەدا پێشنیاری پێكهێنانی ئەنجومەنێكی كارگێڕیمان لەسەر ئاستی مەكتەبی سیاسی لایەنەكان كرد تاكو بەردەوام لە كۆبونەوە و گفتوگۆدا بن بۆ چارەسەركردنی كێشەكان و رووبەرووی هەر ئەگەرێك ببنەوە، بەڵام تا ئێستا ئەو ئەنجومەنە پێكنەهێنراوە”.

راپۆرت

“نیوەی دانیشتوانی شارێك دووچاری شێرپەنجە دەبن”
ڕاپۆرتێكی ئەمریكی: بەهۆی نەخۆشییەوە هێرۆشیمایەكی تر لە عیراق دروست دەبێت

خەڵك- بەشی هەواڵ
ڕاپۆرتێكی ئەمریكی، كە ئەمڕۆ چوار شەممە، 2018/12/12 بڵاوكراوەتەوە دەڵێت، نیوەی دانیشتوانی شاری بەسرە، دووچاری نەخۆشی شێرپەنجە دەبن لە نەوەی ئێستا و نەوەكانی داهاتوو، ئاماژە بە دروستبوونی هێرۆشیمایەكی تر دەكات لە عیراق بەهۆی نەخۆشییەوە، كە هۆكارەكەی “واشنتۆن”ە.

بەپێی ڕاپۆرتێك، كە لەلایەن پێگەی (Counter Punch)بڵاوكراوەتەوە، “ولایەتە یەكگرتووەكان بە زیاتر لە 970 موشەكی تیشكدەر بە ماددەی یۆرانیۆم لە جەنگی دووەمی كەنداو، كە لەلایەن جۆرج بوشەوە سەرۆكایەتی كرا لە ساڵی 1991 عیراقی بۆردومان كرد، ئەمەش كاریگەرییەكی نەرێتی و زۆر خراپی بۆ سەر تەندروستی دانیشتوانی وڵاتەكە دەبێت و بۆ زیاتر لە 10 ساڵ ئەو كاریگەرییە دەمێنێتەوە، پزیشكەكانی عیراقیش ئەو موشەكانە بە مەرگی سپی ناودەبەن، كە یەكێكە لە هۆكارەكانی توشبوون بە نەخۆشی شێرپەنجەی خوێن”.

هەر لە ڕاپۆرتەكەدا هاتووە، “شاری بەسرە لەنێوان شارەكانی تردا زەرەرمەندترینە، لەڕووی توشبوون بە نەخۆشی شێرپەنجە، ئەمەش بەهۆی بۆردومانەكانی ئەمریكا، بۆ دەركەوتنی ئەو ڕاستییەش دەتوانن سەردانی نەخۆشخانەی منداڵان بكەن بۆ نەخشییەكانی شێرپەنجە لە شارەكە و ببینن ڕێژەی ئەو منداڵانە چەند زۆرن بەهۆی تیشكدەرەكانەوە پوكاونەتەوە”.

ڕاپۆرتەكەی (Counter Punch)دەڵێت: “چەند مانگێك لە بۆردومانكردنی عیراق لەلایەن فڕۆكەكانی ئەمریكا و بەریتانیاوە بە موشەكی كروز، بووە مایەی ئەوەی میراتێكی گەورە و كوشندە و پیس لەدوای خۆیەوە بەجێبهێڵێت، كە لە چەندان تەن لە پاشماوەی موشەك و گوللـە و بۆمب پێكدێن و هەموویان بە یۆرانیۆم ڕازێنراونەتەوە، بەشێوەیەكی گشتی ولایەتە یەكگرتووەكان بە زیاتر لە 970 بۆمب و بۆمبی تیشكدەر، ئامانجەكانی لە عیراقدا بۆردومان كرد”.

پێگە ئەمریكاییەكە پێیوایە، “لە ساڵی 1991وە كۆی گشتی توشبوان بە نەخۆشی شێرپەنجەی خوێن بە ڕێژەی زیاتر لەسەدا 600 لە عیراقدا زیادی كردووە، ڕەوشەكەش زیاتر ئاڵۆزبوو، بەهۆی گەمارۆكانەوە، كە لەو دەمەدا كوفی عەنان، سكرتیری گشتی نەتەوە یەكگرتووەكان لەو سەردەمەدا، بە قەیرانێكی مرۆیی و زیاتر قورسبوونی ئەركی دەستنیشانكردن و چارەسەری شێرپەنجە، وەسفی كردبوو”.

(Counter Punch) لە راپۆرتەكەیدا لە زاری ئومێد موبارەك، وەزیری تەندروستی حكومەتەكەی سەدام حسێنەوە بڵاویكردۆتەوە، “بەڵگەی تەواومان لەبەردەستدایە لەبارەی بوونی پاشماوە و شوێنەواری یۆرانیۆم لەو سامپلانەی بۆ توێكاریی وەرگیراون، ئەمەش شتێكی خراپە بۆ ئەوانەی پێیانوایە حاڵەتەكانی توشبوون بە شێرپەنجە، لەبەر هۆكارەكانی تر زیادییان كردووە”.

بە وتەی موبارەك، “ترسی ولایەتە یەكگرتووەكان لە ڕووبەڕبوونەوەی كاریگەرییە تەندروستی و ژینگەییەكان بەهۆی تەقاندنەوەی یۆرانیۆمەوە، لە پشت شكستخواردنی جێبەجێكردنی ئەو ڕێكەوتنەوە بوو، كە ڕێگەی بە عیراق دەدات هەندێك لە یەدەگی نەوتی وڵاتەكەی بفرۆشێت لەبەرانبەر دابینكردنی خۆراك و پێداویستی پزیشكی”.

ڕاپۆرتەكە هەر لە زاری دكتۆر جواد عەلی، كە پسپۆڕی نەخۆشییەكانی شێرپەنجەیە و ئەندامی كۆمەڵی شاهانەی پزیشكانە لە ئینگلتەرا، بڵاویكردۆتەوە، “توێژینەوەكان دەریانخستووە، كە زیاتر لە سەدا 40 لە دانیشتوانی بەسرە دووچاری نەخۆشی شێرپەنجە دەبن، ئێمە لە هێروشیمایەكی تردا دەژین”.

لە كۆتایی ڕاپۆرتەكەدا هاتووە، “زۆربەی توشبوان بە نەخۆشی شێرپەنجەی خوێن و شێرپەنجەی مەمك لەنێوان منداڵاندان، لیژنەی سزاكانی سەر عیراقیش لە نیویۆرك، كە ولایەتە یەكگرتووەكان دەستڕۆیشتبوو تێیدا، داواكارییەكانی عیراقی ڕەتكردبۆوە بۆ دەستبەركردنی كەرەستەكانی چارەسەری شێرپەنجە، هەر بۆیە لەئێستادا نەخۆشخانەكانی عیراق بە توشبوانی ئەو نەخۆشییە كوشندەیە جمەیان دێت”.

بەردەوام بە لە خوێندنەوە

راپۆرت

هۆشداری دەدرێتە حكومەتەكانی عێراق و هەرێم لە تەقینەوەی ناڕەزایەتی هاووڵاتیان

خەڵك-بەشی هەواڵ

 

تاكو ئێستا پێكهێنانی كابینەی نوێی حكومەتی عێراق تەواو نەبووە و نەتوانراوە هەشت وەزارەت پڕبكرێنەوە و حكومەتی هەرێمیش پێكنەهێندراوە بەهۆی ناكۆكی لایەنەكانەوە، ئەمەش گرفت بۆ كارو خزمەتگوزارییەكانی حكومەت زیاتر دەكات، بۆیە مەترسی تەقینەوەی جەماوەری دەكرێت.
حكومەتەكانی عێراق و هەرێمی كوردستان لە ماوەكانی رابردودا كەمتەرخەم بوون و كورتیانهێناوە لە دابینكردنی خزمەتگوزارییە گشتییەكان بۆ هاووڵاتیان، بۆیە ئێستا كە حكومەتی نوێ پێكدێت و شەڕیش لەئارادا نەماوە، هاووڵاتیان چاوەڕێی خزمەتگوزاری خێرا دەكەن، بەتایبەت هاووڵاتیانی هەرێم چاوەڕێی لابردنی پاشەكەوتی موچە و دەستپێكردنەوەی پێشینەكان و خزمەتگوزارییەكانن.

میران محەمەد:
نەبوونی خزمەتگوزاری لە هەموو شتێك مەترسیدارترە و خەڵك ئەوەی دەوێت، باكی نییە بە حزبایەتی و كێ سەرۆكە

ئەندامێكی ئەنجومەنی نوێنەرانی عێراقی رایدەگەیەنێت، مەترسی نەبوونی خزمەتگوزاری لە عێراق و هەرێم زۆر لە پێكنەهێنانی كابینەی حكومەتی عێراق گەورەترە.
میران محەمەد ئەندامی ئەنجومەنی نوێنەرانی عێراق بە (خەڵك)ی راگەیاند، بڕیاری پێكهێنانی حكومەتی عێراق هەیە و شەرعیەتیشی هەیە، بەڵام لەبەرئەوی رێكەوتن نییە نەتوانراوە ناوی وەزیرەكان بخرێتەنێو كۆبونەوەكانی پەرلەمان و ئەمەش وایكردووە رێژەی یاسایی تەواو نەبێت، بۆیە تاكو رێكەوتن نەكرێت ئەو بابەتە كۆتایی نایەت.

وتیشی”یەكێتی 18 كورسی هەیەو مافی وەرگرتنی وەزارەتی هەیە، جگە لەوەش یەكێتی رۆڵێكی سەرەكی هەبووە لە رێكخستنی نێو ماڵی عێراق و بەتایبەت عەرەبەكان، هەربۆیە ئەمجارە وەزارەت نەدرێتە یەكێتی لەبەر هەر هۆركاێك بێت پڕۆسەكە قورستر دەبێت لە جاران”.

ئاماژەی بۆ ئەوەش كرد، جگە لە یەكێتیش زۆربەی فراكسیۆنە كوردییەكان بەو بابەتە رازی نەبوون.

رونیشیكردەوە، ئەم حكومەتە شەرعیەتی هەیە و دەتوانێت بەو شێوەیە بڕوات، بەڵام ئەم حكومەتە تەنها ئەوە كێشەی نییە، بەڵكو خەڵكی عێراق ناڕازییە لە هەموو شتێك، مەترسییەكە ناڕەزایەتی هاووڵاتیانە و خزمەتگوزاری زۆر خراپە لە شارەكانی باشوور.

میران محەمەد راشیگەیاند، یەكێك لە مەترسییەكان پێكنەهێنانی حكومەت نییە، بەڵكو فشارەكانی هاووڵاتیانە، چونكە لە شەڕی داعش زیاتر بودجەكەی بۆ شەڕ بووە، ئێستا خەڵك چاوەڕێی خزمەتگوزاریی دەكەن، لەبەرئەوە خزمەتگوزاری لە هەموو شتێك مەترسیدارترە و خەڵك ئەوەی دەوێت، باكی نییە بە حزبایەتی و كێ سەرۆكە.

مەلا بەختیار:
جڵەوی رووداوەكان كە لەدەست دەربچن، نەلایەنەكانی دەسەڵات‌و، نەلایەنەكانی ئۆپۆزسیۆنیش، ناتوانن ببنە خاوەنی شەقامی توڕە

هاوكات مەلا بەختیار بەرپرسی دەستەی كارگێڕی مەكتەبی سیاسی یەكێتی نیشتمانی كوردستان لە پەیامێكدا رایگەیاند ” دەمەوێ‌، سەرنجی ئەو لایەنانە بۆ ئەم راستییانە رابكێشم كە پێكەوە رێكدەكەون‌و كابینەی نۆهەم پێكبهێنن، ئەویش هەموو لایەنەكان بەهەموو توانای راگەیاندن‌و، هێزی چەكدارو دەستڕەنگینی لەهەڵبژاردندا، نەتوانرا نیوەی خەڵك، لەدەرەوەی بازنەی هەڵبژاردن، كەمەندكێش بكرێنە ناو بازنەكە. ئەمە ئاماژەیەكی دڕدۆنگی سیاسی‌و كۆمەڵایەتی‌و سایكۆلۆژیە و هۆی سەرەكی ئەم دڕدۆنگییە، لاوازبوونی متمانەی خەڵكە، بەسەركردایەتی‌و سیاسەت‌و بەڵێنەكانی سەرجەم لایەنەكان. كە ئەمەش، سەرەنجامی كەڵەكەبونی گرفت‌و گەندەڵی‌و ئەو بارە نالەبارەی خەڵكە”.

مەلا بەختیار دەشڵێت “ئەم بێ‌ متمانەییە، كە جارێ‌ بە بەشداری نەكردنی هەڵبژاردن دەردەبڕدرێ‌، لەم دۆخەی عیراق‌و كوردستان‌و ناوچەكەدا، پێویستە لەكابینەی نۆیەمدا، بەقوڵی لێكبدرێتەوە. ئەگینا، بەدوری نەزانین، دەروازەی دۆخەكە لەگرێژنە دەربچێ‌‌و لەم هەلومەرجەشدا، كە فەرەنسای پێشەنگێكی وڵاتانی دیموكراسی، لەسەر باج زیادكردنی سوتەمەنی، دەسوتێندرێ‌، دوور نییە، كێشە كۆنە چارەسەر نەكراوەكان، لەسایەی كابینەی نوێدا، لەم قۆناغەی گواستنەوەی دیموكراسیدا، لەكوردستانی دواكەوتودا، ئاوێتەی دۆخی نەخوازراو بن‌و، هەر ئەگەرێكی ئاڵۆزی ناوچەكەش، یان لەعیراق‌و یاخود لەكوردستاندا، كارلێك لەتەك كێشەی كۆنی پاشكەوتی مووچە بكات، بیرمان نەچێ‌ كێشەی نێوان ئەمریكا‌و دەوڵەتانی كەنداو‌و ئێران، هەروەها كێشەی كۆمەڵایەتی، ئابوریی‌و سیاسی چارەسەر نەكراوی تەواوی ناوچەكە، ئەمە جگە لە لێكەوتەكانی بەهاری عەرەبی، هاوكات كێشەی نێوان شیعەكانی عیراق، هەروەها سوننەكانی عیراق، ئینجا ئەو رێژە كەمەی كە لەبەغداد‌و ناوچەكانی تری عیراق بەشداریان كردووە، خۆپیشاندانەكانی بەسرەو پارێزگاكانی تر، لەكاتێكدا هێشتا پاشماوەی جەنگی داعش‌و ناوچە وێرانكراوەكانی جەنگ ساڵەهای ساڵی دەوێ‌ چارەسەر بكرێن، ئەمانە دەبێ‌ هەموویان لەبەرچاو بگیرێن كە كاریگەریان لەسەر كوردستان‌و عیراق‌و ناوچەكەش هەیە”.

راشیگەیاند “بێگومان یەكانگیربوونی هەموو ئەم رووداوانەو كاریگەریان لەسەر هەست‌و هەڵوێستی خەڵكی كوردستان، خرۆشانی خەڵك دەكاتە ئەنجامێكی مەترسیدار بۆ سەر هەمووان”.

رونیشیكردەوە “لەدۆخێكی نەخوازراوی واشدا، جڵەوی رووداوەكان كە لەدەست دەرچوون، نەلایەنەكانی دەسەڵات‌و، نەلایەنەكانی ئۆپۆزسیۆنیش، ناتوانن ببنە خاوەنی شەقامی توڕە. ڕەنگە، لەهەلومەرجێكی ئاوهاشدا، چەند رابەرێكی دەركەوتووی سۆسیال-مێدیا، بۆ ماوەیەك بتوانن روداوەكان، بەئاراستەی پۆپۆلیستی‌و ئاژاوەگێڕی، رابەرایەتی بكەن”.

خۆپیشاندان و توندوتیژییەكانی فەرەنسا بۆ وڵاتانی دیكەی وەك بەلجیكا و چەند شوێنێكی دیكەی ئەوروپا تەنیونەتەوە، بۆیە بە دوور نازاندرێت پریشكی ئەو ئاگرەی لە پاریس سەری هەڵداوە وڵاتانی دواكەوتووی ناوچە و ئەوانەی بە دەست دەیان كێشەوە دەناڵێنن، بگرێتەوە.

بەردەوام بە لە خوێندنەوە

راپۆرت

بەهۆی دابەشنەكردنی نەوت لەلایەن حكومەتی هەرێمەوە هەڕەشەی خۆپیشاندان دەكرێت

 

خەڵك-یەحیا حبیب

بەهۆی دەستپێكردنی وەرزی سەرما و سۆڵەوە هاوڵاتیان بە نیگەرانیەوە چاوەڕوانی دابەشكردنی نەوتن بەسەریاندا و بەشێكیش پیان وایە، كە پێدەچێت ئەوە قبوڵ نەكەن و گردبونەوە و خۆپیشاندانی بۆ بكرێت و پارێزگاری سلێمانیش هاوڵاتیانی شارەزور و سەیدسادق بێ ئومێد دەكات و هیچ بەڵێنێكیان پێ نادات لە سەر دابەشكردنی نەوت.

محەمەد عبدولڕەحمان، چالاكوانێكی قەزای شارەزوور به (خەڵك)ی ڕاگەیاند، “بەداخەوە ئەگەر چی وڵاتەكەمان لەسەر نەوت دەژی، بەڵام نەوتمان نیە سۆپایەكی پێ دابگیرسێنین”.

وتیشی، “دابەشنەكردنی نەوت وای كردووە، كە ئێمە نەوت بكڕین بە ناچاری بۆ بەڕێكردنی ئەم وەرزە بە پارەیەكی زۆر لەم قەیرانەدا، كە هاوڵاتی وا هەیە مووچەكەی بەشی بەرمیلێك زیاتر ناكات، بەڵام ئەمە لە بەشێكی تری ناوچەكان پەلی كێشاوە بۆ بڕینەوەی دارەكان و بەكارهێنانی بۆ سۆپای دار، كە ئەمەش لە بەرژەوەندی هاوڵاتیان و سروشتیشدا نیە “.

سەبارەت بە بەكارهێنانی سۆبای كارەبایی، ئاماژەی بەوەشكرد، “بەشێكی زۆر لە هاوڵاتیان سۆبای كارەباییان لە ماڵەوە هەیە، بەڵام تا ئێستا ئەم هەرێمە كارەبای 24 كاتژمێری نیە تا بتوانی سودی لێوەرگریت و هیچ نەبێت بڕێكی كەمتر لە سوتەمەنی بكڕیت”.

داواشیكرد، “كە بە زووترین كات بەشە سوتەمەنی نەوت دابەشبكرێت بۆ ئەوەی هاوڵاتیان ناچار نەبن بە كڕینی سوتەمەنی گەر وانەكرێت پێدەچێت ئێمە ئەمە قبوڵ نەكەین و گردبونەوە و خۆپیشاندان بكەین”.

هەروەها، ئەیوب سڵێمان، چالاكوانێكی قەزای سەیدسادق و بە (خەڵك)ی وت، “ئێمە لە ماوەی ڕابردوودا وەفدێكی نوێنەرایەتی قەزاكە سەردانی هەڤاڵ ئەبوبەكر، پارێزكای سلێمانیمان كرد بۆ چەند مەبەستێك و لەناویشیدا پرسی دابەشكردنی بەشە سوتەمەنی نەوت بەسەر قەزاكەماندا، بەڵام هیچ بەڵێنێكی پێمان نەدا”.

وتیشی، “پارێزگاری سلێمانی پێی وتین، كە ئەگەر بەغدا بەردەوامبێت لە ناردنی سوتەمەنی، شاری سلێمانی تەواو دەكەین و دواتر لە سەیدسادق دەستدەكەن بە دابەشكردنی نەوت و دواتر شارەزوور”.

ئاماژەی بەوەشكرد، “ئەم وتانەی پارێزگاری سلێمانی نیگەرانی لامان دروستكردووە و جێی داخیشە لەسەر نەوت بژین و لە دەرەوە نەوتمان بۆ بنێرن و چاوەڕوانی عێڕاقبین بۆ ئەوەی بینێرێت .

لای خۆشیەوە بێرون سەعید، یەكێكە لە فرۆشیارانی نەوت لە قەزای شارەزوور بە (خەڵك)ی ڕاگەیاند، دابەشنەكردنی نەوت و قەیرانی دارایی كاریگەری زۆری هەبووە لە بەرزبونەوەی نرخی نەوت، كە لە بەرژەوەندی هاوڵاتیە هەژارەكەدا نیە.

وتیشی، “بەداخەوە ڕۆژانە چەندین دیمەن دەبینی، كە كاریگەری زۆری لە سەرمان دەبێت، هاوڵاتی وا هەیە خراپی باری گوزەرانی وای كردووە نەتوانێت نەوت بكڕێت بۆ ئەوەی خۆیانی پێ گەرم بكەنەوە، دەیان دیمەنی ناخ هەژێن ڕۆژانە دەبینین، بەڵام ئێمەش تەنها دەتوانین نەوتیان پێبدەین تا مووچە وەربگرن “.

ئاماژەی بەوەشكرد، نرخی نەوت لە ئێستا لای ئێمە 140 هەزار دینارە و بەرزترە لە ساڵانی ڕابردوو بەر لەو قەیرانەی، كە بەسەر هەرێمدا هات و دەشڵێت، “جاران ئێمە چاوەڕێبوین، كە حكومەت پارە بەم خەڵكە بدات لە داهاتی نەوت كەچی ئێستا ئەبێت پارە بۆ حوكمەت كۆبكەینەوە “.

ئەو فرۆشیارەی نەوت ئاشكراشی كرد، “28 ساڵە تەمەنم و زیاتر لە 12 ساڵی لە كاری نەوت و گازدا كارم كردووە و بە ئەندازەی ئێستا خەڵكم لە ناڕەحەتی و ناخۆشی و نەبونی نەبینەوە بەداخەوە”.

بۆ بەدواداچوونی زیاتر (خەڵك) پەیوەندی كرد بە هەڤاڵ ئەبوبەكر، پارێزگاری سلێمانی، بەڵام وەڵامی پەیوەندییەكەی نەدایەوە.

بەردەوام بە لە خوێندنەوە
کام لەم وەزارەتانەی کابینەی ٨ لە ئاست خزمەتکردن بە هاولاتیان جێدەستی دیار بووە؟
  • وه‌زارەتی كشتوكاڵ و سەرچاوەکانی ئاو 86%, 31 دەنگ دان
    31 دەنگ دان 86%
    31 دەنگ دان - 86% هەموو دەنگەکان
  • وه‌زارەتی دارایی و ئابووری 8%, 3
    3 8%
    3 - 8% هەموو دەنگەکان
  • وه‌زارەتی بازرگانی و پیشه‌سازی 6%, 2
    2 6%
    2 - 6% هەموو دەنگەکان

کوردستان

دوایین