ئێمە لە تۆرە کۆمەڵایەتیەکان

تەندروستی

10 لەو خۆراکانەی بەشێوەیەکی خێرا چەوری زیادەی جەستە دەسوتێنن

خێزان

زۆربەمان بەدەست چەوری زیادەی جەستەمانەوە ماندووین و بەردەوام لە ڕنجداین بۆ سوتاندنیان، بەڵام زۆرکات هۆکارەکەی دەگەڕێتەوە بۆ جۆری ئەو خواردنانەی دەیخۆین نەوەک ئەو کاتەی بە وەرزش بەسەری دەبەین، لێرەدا ژمارەیەک خۆراک دەخەینە ڕوو لەکاتێکی کەمدا ڕێژەیەکی زۆر چەوری لەش دەسوتێنێت و سودێکی یەکجار زۆر بەتەندروستی دەگەیەنن،

–  سرکەی سێو :

لەگەڵ ئەوەی تایبەت مەندی سوتاندنی چەوری تێدایە مادەی “پێکتین” وادەکات مێشک ئارامبکاتەوە و لەکاتی برسێتی پێش خەوتن سودی زۆر بەجەستە دەگەیەنێت و لەش لە ژەهر پاکدەکاتەوە و باشتر وایە لەگەڵ ئاو تێکەڵبکرێت و بخورێتەوە .

– زەیتی زەیتون :

چەوری زەیتی زەیتون لە جۆری سود بەخشە و وادەکات چەوری زیان بەخش لە جەستەمان کەمبکاتەوە و هاوسەنگی هۆرمۆنەکان بپارێزێت، بەوەش کێشی لەش دادەبەزێنێت .

–  تووەکان :

هەمو جۆرەکانی توو هاوکاریمان دەکەن بۆ ئەوەی کێشی لەشمان کەمبکات و چەوری و شەکری ناو خوێن کەمدەکەنەوە .

– تەماتە :

تەماتە مادەی “لیپدس” لە خوێندا کەمدەکاتەوە کە پێکهاتەی ئاڵۆزی “جەوری و کۆلیسترۆڵن” و هەرکاتێک هەستمان بەبرسێتی کرد دەتوانین بیخۆین.

 

–  گوێز و بادەم :

هەردوو خۆراکەکە ڕێژەیەکی زۆر ئۆمیگا ٣ و پرۆتینیان تێدایە و ڕێژەی شەکر ڕادەگرن و میتابۆلیزم ڕێکدەخەن .

 

– شوتی و کاڵەک :

هەردوکیان بە ئاو و پۆتاسیۆم دەوڵەمەندن سودی زۆریان بۆ تەندروستی دەبێت.

 

– خواردنە دەریایەکان :

خواردنە ئاویەکان بە ئۆمیگا ٣ و ترشە ئەمنیەکان دەوڵەمەندن و لە چەوری زیان بەخش دەمانپارێزن.

 

–  میوە ترشەکان :

بە ڤیتامین C دەوڵەمەندن و ڕێژەی ئەنسۆلینی ناو خوێن کەمدەکەنەوە و وادەکات چەوری خێراتر بسوتێت .

–  بیبەری تون :

خواردنی بیبەری تیژ چەندین سوودی ھەیە بۆ تەندروستی مرۆڤ، ھەروەھا دەوڵەمەندە بە ڤیتامین B، C ، مەگنسیۆم، ئاسن ، پۆتاسیۆم، کە دەبێتە ھۆی کەمکردنەوەی کێشی زیادەی لەش و لە چەوری زیادە ڕزگارت دەکات.

– سێو :

بە ڤیتامین و دژەئۆکسانەکان دەوڵەمەندە و سودێکی زۆری لە تواندنەوەی چەوری لەش دەبێت .

ریکلام

تەندروستی

چەند سستمێکی ژیانی ئێستامان کە دەرکەوتووە زیانی زیاترە لە قازانج

خێزان

ئەمەی خوارەوە چەند سستمێکی ژیانی ئێستامانە کە دەرکەوتووە زیانی زیاترە لە قازانج:

 

-وەرزشی قورس

بەهۆی خەونی جەستەی نمونەیی، زۆرێک لە خەڵک بەردەوام وەرزشی سەخت و قورس دەکەن، بەڵام بەپێی توێژینەوەیەکی زانکۆی Rutgers ئەمە وایکردووە کە زۆرێک لە خەڵک توشی هەوکردن و پێکان هاتبن لە ئەژنۆ و شانەکانیاندا، هەر بۆیە ئامۆژگاریمان دەکەن کە بە شێوازێکی زانستی و درووست وەرزش بکەین و هەنگاو بەهەنگاو بچینە پێشەوە نەک پەلە بکەین لە دابەزاندنی کێش.

 

-جگەرەی ئەلەکترۆنی

جگەرەی ئەلەکترۆنی کە ئێستا لای زۆر کەس باوە وا دەردەکەوێت کە زیانی کەمتربێت لە جگەرەی ئاسایی، بەڵام بەهۆی گەرمی زیادەی ناو جگەرە ئەلەکترۆنیەکە، ماددە کیمیاییەکان کاریگەری خراپیان لەسەر مرۆڤ زیاترە و زیانی زیاتری بۆ سیەکان هەیە و لە ماوەی درێژخایەندا هۆکاری شێرپەنجەشە.

 

-کەپسولی ڤیتامین

لە ئێستادا زۆرکەس بەبێ ڕەچەتەی پزیشکی کەپسولی ڤیتامین بەکاردەهێنێت، لەکاتێکدا ئەمە زیانی زۆرە، بۆنمونە زۆربوونی ڤیتامین C لە جەستەدا وادەکات بەردی گورچیلە درووستببێت، هەر بۆیە گرنگە کە ڤیتامینەکان زیاتر لە میوە و خۆراکی تەندرووستەوە وەربگریت نەک لە کەپسولەوە.

 

بەردەوام بە لە خوێندنەوە

تەندروستی

چەند ڕێکارێکی گرنگ کە پێویستە لە کاتی بڵاوبونەوەی درم و پەتادا بیگریتە بەر

خێزان

ئەمەی خوارەوە چەند ڕێکارێکی گرنگە کە پێویستە لە کاتی بڵاوبونەوەی درم و پەتادا بیگریتە بەر بۆ ئەوەی پارێزراو بیت:

 

-گەر کەسی نەخۆش لەماڵەوە هەبوو پێویستە نەچێتە دەرەوە تا کەسانی دیکە توش نەکات، لە ئەگەری توشبوونی بە ڤایرۆس پێویستە ڕاستەوخۆ بچیتە نەخۆشخانە

 

-بەرهەمە ئاژەڵیەکان باشتر بکوڵێنە لە جاران و پاکوخاوێنی زیاتر ڕابگرە

-نزیک ئاژەڵی کێویی ماڵی مەکەوەرەوە و دەستیان لێمەدە

-بۆ بەکارهێنانی ماسک گرنگە کە بە درووستی دایبنێیت و ناشبێت زۆر ئەو ماسکە بەکار بهێنیتەوە چونکە میکرۆب و ڤایرۆس هەڵدەگرێت.

-خاولی و کەرەستە بەکارهاتووەکانی ماڵ بە پاکی ڕابگرە و زیاتر لەجاران بیانشۆرە

-گرنگە ئاو زۆر بخۆیتەوە و جەستەت بە تەڕی ڕابگریت

-هەوڵبدە کە دەچیتە مارکێت پێداویستی چەند هەفتەیەک بهێنیتەوە بۆ ئەوەی زۆر پێویست نەکات بچیتە مارکێت و بازاڕ

-جگە لە ماسک گرنگە کە دەستکێشیش بەکار بهێنیت تا لە دەستەوە ڤایرۆسەکە نەگوازرێتەوە بۆت.

-یەو کەرەستانەی کە زۆر دەستت بەری دەکەوێت بە شێوەیەکی بەردەوام پاکی بکەرەوە

-چاودێری هەواڵ و زانیاریەکان بکە و با بەردەوام ئاگات لە دواین گۆڕانکاریەکان بێت.

 

بەردەوام بە لە خوێندنەوە

تەندروستی

پزیشکێک: ڤایرۆسی کۆرۆنا بەرگەی گەرمی و سابون و کحول ناگرێت و زوو لەناودەچێت و پێویست بەو ترسە ناکات

خێزان

پزیشکێکی کورد کە بڕوانامەی دکتۆرای هەیە لە بەرگری لەشدا ئاماژە بەوە دەکات ەکە ڤایرۆسی کۆرۆنا بەرگەی گەرمی و سابون و کحول ناگرێت و زوو لەناودەچێت و پێویست بەو ترسە ناکات کە خەڵکی هەیەتی.

 

د.فکری عەلی، خاوەنی دکتۆرا لە بەرگری لەش لە بارەی ڤایرۆسەکەوە  نوسیویەتی:

 

بەڕێزان ئەو دڵەڕاوکێیەی کە لە نێو خەڵک بڵاو بۆتەوە سەبارەت بە ڤایرۆسی کۆڕۆنای ناسراو بە کۆڤید ـ١٩ مایەی ئەو ترسە نیە کەخەڵک بەهۆیەوە دەیان قەیرانی وەک بەنزین و ماسک و خۆراک کرینی لەسەر دروست کردوە

بەڕێزان ئەم ڤایرۆسە لەم جۆرەیە کە پەردەیەکی چەوری بەدەوریدا هەیە کە وای کردووە زۆر بەئاسانی بمرێت بە گەرمی و سابون و کحول، هەروەها لە هەوادا بۆماوەی ٢٤ کاتژمێر زیاتر بەرگە ناگرێت ئەگەر خانەخوێیەک نەدۆزێتە. وە بە بەرکەوتنی ڕاستەوخۆ یان لە پروشی کۆخە وپژمین دەگوازرێتەوە وە کەمتر لەڕێگەی هەواوە دەگوازڕێتەوە. وە بە دەرچونمان لە وەرزی زستان ڤایرۆسەکە دەمرێت

وە دەبێت ئەوەمان لەبەر چاو بێت ئێمە ڕەچەڵەکمان لەگەڵ چینیەکان و ئەوروپیەکان جیاوازە. بۆ زانیاریتان سیستەمی بەرگری لەشی مرۆڤی کورد زۆر زۆر بەهێزترە لە کەسێکی ئەوروپی و چینی.جگەی لەوە بڕی ئەو ڤایرۆسەی کە دەچێتە لەشمان زۆر گرینگە بۆ دروست کردنی نەخۆشی، واتە کەسێک لە چین کە بڕی ڤایرۆسەکە تیایدا زۆرە بە دڵنیاییەوە ڕێژەی نەخۆشی و مەترسیەکانی زیاترە لە کەسێک کە بڕی ڤایرۆسەکەی کە دێتە ل ەشی کەمتربێت.

ئەوەی ئەم ڤایرۆسە لەوانی تر جیادەکاتەوە ئەوەیە کە بڵاوبونەوەی لەنێوان خەڵک زۆر زیاترە لە ڤایرۆسەکانی تر، وەسەیرەکە لەوەیە کە خەڵک تەنها باسی ژمارەی مردوەکان دەکات و ناڵێت زیاتر لە %٣٠-٤٥ چاک دەبێتەوە وە %٥٠ زیاتر لە قۆتاغی چاکبوونەوەن؟!
بەڕێزان ڕێژەی مردن بە ئەنفلوەنزای ئاسایی ساڵانە ٢٥٠٠٠٠ کەسە لە جیهان ڕێژەی مردن بە حەبی ئەسپرین سەرووی ٤٠٠٠٠ کەسە ساڵانە لە جیهان وە ڕێژەی مردن بە هەڵەی پزیشکی سەروی ١٠٠٠٠ کەسە ساڵانە لە جیهان. بۆیە تکایەژیانی ئاسایی خۆتان بکەن و تەنها بزانن کە خۆپاراستن شتێکی ئاساییە و دەست شۆردن کارێکی باشە بەتایبەتی ئێمە کە موسڵمانین ڕۆژانە پێنج جار نوێژدەکەین و دەست و دەم و چاومان دەشۆین
بەهیوای لەش ساغی بۆ هەمووتان

 

بەردەوام بە لە خوێندنەوە

کوردستان