ئێمە لە تۆرە کۆمەڵایەتیەکان

ژیاندۆستی

چەند زانیاریەک لەسەر شارستانیەتیی مایا کە ئەستەمە بیستبێتت!

خێزان

شارستانیەتی مایا ناوی شارستانیەتیێکە و لەھەمان کاتدا ناوی نەتەوەشە،  لە باکووری وڵاتی گواتیمالا و بەشێک لە مەکسیک و دارستانە ئیستواییەکانی ھیندۆراس و سلڤادۆر ژیاون، کە ئەو ناوچانە نیشتمانی نەتەوەی مایایە کە لە ڕەگەزی ھیندی سووری ئەمریکان.

ئەوان لە نێوان ساڵانی (٢٠٠٠پ. ز) تا (١٥٢٠ز) خاوەنی شارستانیەتیێکی زۆرمەزن بوون. دۆزێنەوەی ھەردووکیشوەری ئەمریکا لەلایەن ئیسپانییەکان و ئەوروپییەکان بووە ھۆکاریەک بۆ لە ناوچوونی ئەم شارستانیەتە.

 

شارستانیەتی مایا تا ھاتنی ئیسپانییەکان لە سەدەی چوارەمەوە بە درووست کردنی ئەھرامەکان و پەرستگا و خانووی قەشەکانلەسەر لوتکەی چیاکان ناوبانگیان دەرکرد بوو

 

یەکێک لە کارە بەناوبانگەکانی ئەم شارستانیەتە هەڕەمی تشيتشن ئيتزا یە کە پەرستگایەک بووە و سەرەتا کە یەکەمجار وێنەی گیراوە لە ساڵی ١٨٨٠ بەم جۆرە  بووە:

هەڕەمەکە ٤ قادرمەی هەیە بۆ سەرەوە کە هەریەکەیان ٣٦٥ دانەیە

یەکێک لە نهێنیەکانی ئەم هەڕەمە ئەوەیە کە لە ناوەوە هەڕەمێکی بچوکتری دیکەی تێدایە و لە نێو ئەو هەڕەمەشدا ژورێکی نهێنی هەیە، جگە لەوەی لە ناوەوە دەریاچەیەکی بچوک هەیە.

 

 

ریکلام

ژیاندۆستی

6 کاری هەڵە کە خانمان بەحسابی خۆیان بۆ سەرنجڕاکێشانی پیاوان ئەنجامی دەدەن، بەڵام پێچەوانەکەی ڕاستە

خێزان

كۆمه‌ڵێك كار هه‌یه‌ كه‌ زۆرێك له‌ خانمان بۆ ئه‌وه‌ی سه‌رنجی پیاوانی پێ ڕابكێشن ئه‌نجامی ده‌ده‌ن، ئه‌مه‌ش له‌ كاتێكدایه‌ كه‌ پێچه‌وانه‌كه‌ی ڕاسته‌:

 

-به‌شێك له‌ ژنان بۆ سه‌رنجڕاكێشانی پیاوان جلوبه‌رگی ڕوت له‌به‌رده‌كه‌ن، له‌ كاتێكدا به‌لای پیاوانه‌وه‌ شیكپۆشی و ئه‌ناقه‌ت گرنگه‌ نه‌ك ڕووتی.

 

 

-لاسایكردنه‌وه‌ی كچه‌ مۆدێله‌كان یه‌كێكی دیكه‌یه‌ له‌ هه‌ڵه‌كان، پیاوان حه‌ز به‌ كچانی سروشتی ده‌كه‌ن، هه‌ر بۆیه‌ هه‌وڵبده‌ خۆت بیت.

 

 

-هه‌ندێك له‌ ژنان له‌ هه‌موو شتێكدا پشت به‌ پیاوه‌كانیان ده‌به‌ستن و خۆیان بێده‌سه‌ڵات نیشان ده‌ده‌ن، له‌ كاتێكدا گرنگه ژنان هه‌ندێك كات پشت به‌خۆشیان ببه‌ستن و ئه‌و جۆره‌ ژنانه‌ سه‌رنج ڕاكێشترن.

 

 

-به‌شێك له‌ ژنان به‌ ته‌واوه‌تی ژیانی تایبه‌تی خۆیان له‌ بیر ده‌كه‌ن و هه‌موو شتێك به‌ به‌رامبه‌ره‌كه‌یانه‌وه‌ ده‌به‌ستنه‌وه‌، پێچه‌وانه‌ی ئه‌م جۆره‌ خانمانه‌ به‌لای پیاوانه‌وه‌ سه‌رنج ڕاكێشترن كه‌ جاروبار بوارێك ده‌هێڵنه‌وه‌ بۆ ژیانی تایبه‌تی.

 

 

-به‌شێك له‌ خانمان له‌سه‌ر ئه‌و بۆچونه‌ن كه‌ پیاوان حه‌ز به‌ ژنی ئاقڵ ناكه‌ن، بۆیه‌ خۆیان بە نه‌زان نیشان ده‌ده‌ن، له‌ كاتێكدا ئه‌و پیاوه‌ی په‌یوه‌ندی ڕاسته‌قینه‌ی بوێت به‌دوای ژنی ئاقڵدا ده‌گه‌ڕێت.

 

 

-به‌شێك له‌ خانمان پێیان وایه‌ ماكیاجی زۆر به‌لای پیاوانه‌وه‌ سه‌رنج ڕاكێشه‌، ئه‌مه‌ش هه‌ڵه‌یه‌و تا سروشتی بیت جوانتریت.

 

بەردەوام بە لە خوێندنەوە

ژیاندۆستی

چۆن کاتی ئاڵتوونی و کاتی شین بۆ وێنەگرتن دەدۆزیتەوە؟

خێزان

کاتی ئاڵتوونی و کاتی شین بە دوو کاتی زۆر جوان دادەنرێت بۆ وێنەگرتن، کە ئیفێکتێکی سروشتی بۆ وێنەکانت درووستدەبێت، ئەمەی خوارەوە کاتی دیاریکردنی ئەو کاتانەیە:

 

-کاتی ئاڵووتنی

کاتی ئاڵتوونی لە کاتی خۆر ئاوابوون و خۆرهەڵاتندایە لە بەیانیان و ئێواران، لەم کاتەدا تیشکی ڕوناکی زۆر نەرم و زەردباوە  و وێنەکان جوانتر دەردەچن.

 

 

-کاتی شین

کاتی شین بە گشتی 20  بۆ ٣٠ خولەک بەر لە خۆرهەڵهاتن و پاش خۆرئاوابونە، کە ڕوناکی ناوچەکەت شین دەردەکەوێت، لەم ماڵپەڕەوە دەتوانیت کاتی شین لە ناوچەکەی خۆتدا بزانیت.

 

 

 

بەردەوام بە لە خوێندنەوە

ژیاندۆستی

کۆمەڵێک نامەی پێکەنیناوی کوڕان بۆ کچان لە فەیسبووکەوە

خێزان

ئەمەی خوارەوە کۆمەڵێک نامەی پێکەنیناوی کوڕانە بۆ کچان لە فەیسبووکەوە کە کچان بۆخۆیان بڵاویان کردۆتەوە و ئاماژە بەوەدەدەن کە ڕۆژانە نامەی لەمجۆرەیان زۆر پێدەگات:

 

 

بەردەوام بە لە خوێندنەوە

کوردستان