ئێمە لە تۆرە کۆمەڵایەتیەکان

راپۆرت

لەسەر پردەكەی شارباژێڕ داوای لێپرسینەوە لە بەڕێوەبەرایەتی ئاوەدانكردنەوەی سلێمانی دەكرێت

خەڵك ـ نزار جەزا

گوندی باناڵێ لەشارباژێڕ لەماوەی ڕابردوودا دوو پردی بۆ دروستكراون، بەڵام وێڕای خەرجكردنی پارەیەكی زۆر لە دروستكردنی ئەو پردانەدا، ئێستا هاووڵاتیانی گوندەكە رێی پەڕینەوەیان نییە.

گوندی باناڵێ سەر بە قەزای ماوەتە لە شارباژێڕ، لقێكی سەرەكی رووباری زێی بچوك بە پێش گوندەكەدا تێپەڕ دەبێت و لە وەرزی باران باریندا رێگای پەڕینەوە نامێنێت و هاووڵاتییەكانی دەبێت رێگایەكی دوور ببڕن، تاكو دەگەنە پردی قەشان لە سەر رووبارەكە.

لەماوەی ساڵانی ڕابردوودا خەڵكی گوندەكە لەڕێگەی پردێكی هەڵواسراوی لەتەختە دروستكراوەوە هاتووچۆیان دەكرد، بەڵام ساڵی رابردوو بەڕێوەبەرایەتی ئاوەدانكردنەوەی سلێمانی پردێكی كۆنكرێتی دیكەی بۆ دروستكردن.

لەئێستادا بەهۆی بارانبارین و بەرزبوونەوەی ئاستی ئاوی رووبارەكەوە ڕێگای هاتووچۆ لەسەر هەردوو پردەكە گیراوە، تەنانەت ئەو پردەی بەڕێوەبەرایەتی ئاوەدانكردنەوە دروستیكردووە، بەشێكی داڕووخاوە و لە حاڵی زیاتربوونی ئاوەكەشدا بە تەواوەتی پردەكە ئاو دەیبات.

بەپێی زانیارییەکانی (خەڵک) لەسەرەتادا قائیمقامیەتی ماوەت لەڕێگەی دەرخستەیەکەوە داوایکردبوو کە دروستکردنی ئەم پردە 279 ملیۆن دیناری پێویستە، بەڵام لەبەڕێوەبەرایەتی ئاوەدانکردنەوەی سلێمانی ئەو بڕە پارەیە بۆ 180 ملیۆن دینار کەمکرایەوە و درێژی پردەکەش لە 132 مەترەوە کەمکرایەوە بۆ 80 مەتر.

هەر بەپێی زانیارییەکان، ئەندازیاری جێبەجێکاری پڕۆژەکە لەسەرەتاوە بەڕێوەبەرایەتی ئاوەدانکردنەوەی ئاگادارکردۆتەوە لەوەی ئەم پردە بەم دیزاینە و بەم پارەیە، سەرکەوتونابێت، بەڵام بەڕێوەبەرایەتی ئاوەدانکردنەوە جەختی لەوەکردۆتەوە کە ئەم پردە بەم شێوازە دروستبکرێت.

بەوتەی شارەزایانی ئەو بوارە، پێویستبوو پردەکە درێژی زیاتر بووایە و بەشێوازی هەڵواسراو پردەکە دروستبکرایە،نەک بەم جۆرەی ئێستا کە تەنها بەشی دوو بارانبارینی زستانی گرت و ئاو بەشێکی داڕوخاند.

دانیشتوویەكی گوندی باناڵێ، بە(خەڵك)ی ڕاگەیاند، هەر لەسەرەتاوە كە پردەكە دروستكرا چەندینجار لەگەڵ ئەندازیاری پڕۆژەكە و بەڕێوەبەری ئاوەدانكردنەوە و لایەنە بەرپرسەكان كۆبونەوە، كە ئەو پردەی دروستی دەكەن درێژییەكەی كەمە و لانیكەم پێویستە 50 مەتری دیكەی لەسەربێت، بۆ ئەوەی بتوانن هاتووچۆی لەسەر بكەن، بەڵام بەبیانووی نەبوونی بودجە درێژی پردەكە لە132مەترەوە بۆ 80 مەتر كورت كرایەوە.

زیاتریش ڕوونیكردەوە، لەئێستاشدا كە باران باریوە ئاو بەتەواوی پردەكەی داپۆشیوە و ئاو ئەمسەر و ئەوسەری پردەكەی دادڕیوە، دەبێت دووبارە نۆژەنبكرێتەوە، لەكاتێكدا پردەكە هێشتا وەرزێكی باران بارینی تێنەپەڕاندووە.

ئەوەشی خستەڕوو، دوو پردیان هەیە، بەڵام هیچ كامیان بەكەڵكی هاتووچۆ نایەن، تاكە ڕێگای هاتووچۆ ئەوەیە بچنەوە گوندی قەشان و لەوێوە هاتووچۆ بكەن.

هێمای بۆ ئەوەشكرد، بەهۆی ئەوەی خەڵكی گوندی باناڵێن و چەندین ساڵە بابوباپیریان لەوێ ژیاون، شارەزای جوگرافیا و كەشوهەوای ناوچەكەیانن لە وەرزەكاندا، هەر زوو دەیانزانی ئەو پردە بۆ سروشتی رووبارەكە نابێت و لە وەرزی باران باریندا بن ئاو دەكەوێت، ئەوەی ئەندازیار و تیمی ئاوەدانكردنەوە كاری لەسەر دەكەن بۆ وەرزی هاوینە نەك وەرزی زستان و باران بارین، بەڵام گوێیان لێ نەگرتن.
دەشڵێت “بەداخەوە دوای چەندین داواكاری و چەندین ساڵ چاوەڕوانی ئەمساڵ پردێكیان بۆ دروستكردین، ئەویش بەجۆرێكە بەكەڵكی وەرزی زستان و كەمێك بارانبارین نایەت”.

لەوبارەیەوە كاسترۆ مەعروف سەرۆكی لیژنەی دارایی لە ئەنجومەنی پارێزگای سلێمانی بە (خەڵك)ی راگەیاند، ئەمڕۆ بەدواداچوون بۆ ئەو كێشەیە دەكەن، چونكە ناكرێت خەرجییەكی زۆر لە دروستكردنی پردێكدا بكرێت، بەڵام لە یەكەم وەرزی باران باریندا بڕوخێت.

ناوبراو باسی لەوەشكرد قسە لەگەڵ بەڕێوەبەرایەتی ئاوەدانكردنەوەی سلێمانی دەكەن لەسەر ئەو كێشەیە.

ئێستا هاووڵاتیانی گوندە كە داوا لەلایەن پەیوەندیدارەكانی پارێزگای سلێمانی دەكەن لێپرسینەوە لە بەڕێوەبەرایەتی ئاوەدانكردنەوەی سلێمانی بكرێت بەهۆكاری بەهەدەردانی پارەیەكی زۆر لە پرۆژەكەدا، چونكە خۆیان پرۆژەكەیان بە خراپی و بێ بەدواداچوون جێبەجێكردووە و گوێشیان بۆ قسەی خەڵكی ناوچەكە نەگرتووە.

لەوبارەیەوە (خەڵك) پەیوەندی بە ئاوەدانكردنەوەی سلێمانییەوە كرد بەردەست نەبوون.

ریکلام

راپۆرت

زاواكەی ئەردۆغان هەرای ناوەتەوە

خەڵك- بەشی هەواڵ

وەزیری دارایی و گەنجینەی توركیا ئێستا زیاتر لە هەموو كەسێك مشتومڕی لەتوركیادا دروستكردووە و سیاسییەكانی دابەشكردووە بەسەر پشتیوان و دژیدا، بەڵام بوونە زاوای رەجەب تەیب ئەردۆغان سەرۆكی توركیا نەیارەكانی زیاتركردووە بەتایبەت دوای قەیرانە یەك لە دوای یەكەكانی ئابووری و زاواكەی ئەردۆغانی روبەروی گەردەلولی ناڕەزایی كردەوە.

بایراك كێیە؟

بیرات بایراك لە 1978 لە ئیستەنبوڵ لەدایكبووە، كوڕی سادق بایراك سەرمایەداری ناسراوە، یەك برای هەیە لە خۆی گەورەترە بە ناوی سادق بایراك لە بنەڕەتدا خێزانەكەیان خەڵكی ناوچەی ترابزۆنن.

خوێندویەتی لە ناوەندی فاتح و دواتر لە زانكۆی ئیستەنبوڵ بەشی ئینگلیزی، لە 2002 بڕوانامەی ماستەری ئابووری لە زانكۆی پاس لە نیویۆرك وەرگرتووە و دكتۆرای لە زانكۆی قدیس حاس وەرگرتووە بەناونیشانی وزەی كارەبا لە رێگای سەرچاوەی وزەی جێگرەوەوە.

بایراك لە ساڵی 2004 لەگەڵ ئەسرای كچی ئەردۆغان هاوسەرگیری كردووە كە ئەو كات ئەردۆغان سەرۆك وەزیران بوو، ئەوكات ژمارەیەكی زۆر لە سەركردەكان ئامادەی ئاهەنگی هاوسەرگیرییەكەی بوون لەوانە عەبدوڵڵا گول، بوڵەنت ئەرینج.

كارەكانی بایراك

كاری كردووە لە كۆمپانیای چالیك هۆڵدینگ لە ماوەی خوێندنی ماستەرەكەی لە 2002 تا 2006 وەك رێكخەری دارایی لە نوسینگەی كۆمپانیاكە لە ئەمریكا و لە 2006 گەڕاوەتەوە توركیا، كاریكردووە وەك جێگری بەڕێوەبەری كاروباری دارایی كۆمپانیای هۆڵدینگ و 2007 بووە بەبەڕێوەبەری هۆڵدینگ.

لە 2013 لە كەرتی تایبەتەوە چووە كەرتی گشتی وەك گۆشەنووس لە رۆژنامەی سەباح كاری كرد لەگەڵ بەڕێوەبەری بەشی دارایی و بانكی زانكۆی مەڕمەڕە لە ئیستەنبوڵ و ژمارەیەك پۆستیشی لە رێكخراوەكانی كۆمەڵگەی مەدەنی هەبووە.

چوونە نێو حكومەت

لە 2015 لە رێگەی ئەكەپەوە بەشداری كرد لە حكومەت وەك وەزیری وزە لە كابینەكەی ئەحمەد داود ئۆغلۆ دەستبەكاربوو دواتر لە كابینەكەی عەلی یلدرمیش تا 2018 و هاتنەكایەی سیستمی سەرۆكایەتی بە سەرۆكایەتی ئەردۆغان بەردەوام بوو و لەوێ بووە وەزیری دارایی و گەنجینە تا ئێستا.


دوو ساڵی رابردوو توركیا دوچاری گەورەترین قەیرانی دارایی بووە بەتایبەت هاوینی 2018 بەهۆی دابەزینی بەهای لیرەی توركی كە بووە 7.31 لەبەرامبەر دۆلاری ئەمریكی، لە كاردانەوەی قەیرانی برۆنسۆن لەنێوان سەرۆكانی توركیا و ئەمریكا و تاكوئێستا جگە لە هەندێك كاتی باشبوون بەردەوام بەهای لیرە روو لە داكشانە بەتایبەت دوای بڵاوبونەوەی نەخۆشی كۆرۆنا كە كاریگەری لەسەر ئابووری توركیا دروستكردووە.

بەپێی راپرسییەكان بایراك كاریگەری خراپی بەشێوەی راستەوخۆ كردووە لەسەر ئاستی جەماوەری ئەردۆغان لە شەقامدا.

هیشام گونای رۆژنامەنووسی تورك بۆ العربیە وتی: ئەدای وەزیری گەنجینە و دارایی زۆر لاوازە لە كاتی وەرگرتنی پۆستەكەیەوە، بەتایبەت لیرە بەهاكەی پاشەكشەی گەورەی كردووە لەبەرامبەر دۆلار، پێشتر 4.5 بووە ئێستا 7.5ە ئەمە بەڵگەی نەمانی متمانەی بازاڕە بە وەزیر.

وتیشی: ئەو رەوشەی وڵاتی پێدا تێپەڕ دەبێت كاریگەری گەورەی هەیە لە سەر دابەزینی بەهای دۆلار، هاوكات هەوڵی كودەتاكەش كاریگەری هەبوو لەسەر وەبەرهێنانی بیانی راستەوخۆ لە توركیا، نەخۆشی كۆرۆناش كە كاریگەری لەسەر جیهان هەبووە توركیاشی گرتووەتەوە.

ئاماژەی بەوەشكرد نزیكی وەزیری گەنجینە لە ئەردۆغانەوە كە زاوایەتی هەستیاری زیاتركردووە لەلایەن نەیارەكانیەوە زیاتر كراوەتە ئامانج نەك تەنها بەهۆی ئەدای لاوازی لە ئیدارەدانی ئابووری.

رونیشیكردەوە كەناڵی ئاوی ئەستەنبوڵ و یانەی وەرزشی ترابزوون دوو پرۆژەی ترن كە رەخنەی زۆر لەسەر ئەوانە لە وەزیری گەنجینە و دارایی دەگیرێت.

بەردەوام بە لە خوێندنەوە

راپۆرت

دۆناڵد ترەمپ بۆچی بە جولەکەکان دەڵێت ئێوە قەرزاری منن؟

خەڵک

دۆناڵد ترەمپ بە جولەکەکانی ئەمریکا ڕاگەیاندووە، کە وڵاتی جولەکەکانی خۆشەوێت کە ئیسرائیلە. دۆناڵد ترەمپ جولەکەکانی هانداوە کە پێویستە خۆشەویستی و دڵسۆزێکی دوو-لایەنیان هەبێت لەنێوان ئیسرائیلی وڵاتی ڕەسەن و ئەمریکای وڵاتی نیشتەجێبوو.

ترەمپ بە ڕوونی ئەوەی بە جولەکەکان وتوە کە ئەو لەسەر و بەندی هەڵبژاردنەوەیدایە وەک سەروەکی ئەمریکا و پێویستە تەواوی جولەکان پشتیوانی لێبکەن. جەختی لەوەش کردەوە کە پێویستە تەواوی جولەکەکانی ئەمریکا دەنگی پێبدەن، چونکە بەڕاستی ئەوان قەرزاری دۆناڵد ترەمپن. هۆشداری ئەوەشیدا “ئەگەر دەنگ بە من نەدەن ئەوا ئیسرائیل دەکەوێتە کێشەیەکی گەورەوە”.

دۆناڵد ترەمپ چەند کۆتەیشنێکی گرنگی دەربڕی بۆ جولەکەکان کە پێک هاتوون لە مانە. ” چیتان پێدەکرێت لە [هەڵبژاردنەکەی مانگی یانزە] بۆمی بکەن، ئەگەر نا ئیسرائیل دەکەوێتە کێشەی گەورەوە”، “ئەمە کاتێکی گرنگە لە ژیانی ئێوەی جولەکە، ئەگەر ئاسایش و ئارامیتان دەوێت دەنگم پێبدەن”. ئێوە ژمارەتان زۆرە لەسەر خاکی ئەمریکا و لەنێوان ٥ ملیۆن بۆ ٨ ملیۆن دانیشتوو دەبن.

ترەمپ لە بەردەوامی قسەکانیدا وتی، ” با لە بیرم نەچێت، ڕاپرسیەکی هەڵبژاردنی پێشوتانم دۆزیوەتەوە بەتەواوەتی توشی شۆکتان کردم، دەزانن کە سەدا ۲٥٪ دەنگتان بە من داوە، چەند خەمبارکەرە. لە کاتێکدا زاواکەم و کچەکەم کە شوی بە جولەکەیەک کردوە و ئێستا منداڵێکی خوێن جولەکەیان بووە. بۆ دەنگم پێ نادەن؟. دڵنیابن ئەگەر جۆ بایدن زۆرینەی دەنگەکان بەدەست بهێنێت دەکەونە کێشەوە. “لەبیر مەکەن، دەنگدان بە من واتا دەنگدانە بە خاکی ڕەسەنی خۆتان، دڵسۆزی نواندنە بۆ خاکی ئیسرائیل”

دۆناڵد ترەمپ ناوبانگێکی گەورەی بەوە پەیداکردوە کە سەرۆکێکی پرۆ-ئیسرائیلیە، دۆناڵد ترەمپ بە نهێنی ئەوەی بە سەروەکی ڕێخراوی جولەکەکانی ئەمریکا(ستیڤن گرین بێرگ و ماکلۆم هۆیلین) وتووە، کە چی ماوە بۆ ئیسرائیل نەکات؟. دانم ناوە بە زەوی “بەرزایەکانی جۆلاندا” وەک خاکێکی خاوەن سەروەری ئیسرائیلی، باڵوێزخانەی ئەمریکام گواستەوە بۆ جۆرسەلیم، پلانێکی ئاشتی جاڕداوە کە دەوڵەتی فەلەستینی دەکاتە قسەی گیرفان و بێ-واتا، چەندین دەوڵەتی عەرەبی سوونیم لەگەڵ ئاشتکردنەوە کە دیاترینیان ئیمارات و بەحرێن بوون، و بێگومان دەوڵەتێکی تر لەسەر ڕێگایە بۆ ئاسایکردنەوە پەیوەندیەکانی لەگەڵ ئیسرائیل، ئەوە سوپاریزێکی گەورەی تر بەڕێوەیە.

مایک پۆمپیۆ وەزیری دەرەوەی ئەمریکا لە لێدوانێکدا ڕایگەیاند، “دۆناڵد ترەمپ نێردراوێکی خودایە بۆ پارستنی ئیسرائیل لە کۆماری ئیسرائیل ئێران”. چی ماوە دۆناڵد ترەمپ بۆ پارستی خاکی جولەکە و ئاسوودەی خەڵکی جولەکە نەیکات، بۆ دەنگی پێنادەن؟

وەرگێڕانی لە ئینگلیزیەوە: هەڵۆ ساڵح

بەردەوام بە لە خوێندنەوە

راپۆرت

خەریكە خێوەتگای دیلەكانی داعش لە كۆنترۆڵ دەردەچێت

خەڵك- بەشی هەواڵ

بەرپرسێكی ئەمنی پایەبەرز رایگەیاند هەوڵەكانی هەڵهاتن لە خێوەتگەی هۆڵ لەلایەن دیلەكانی داعشەوە لە دوای داگیركردنی شارەكانی سەرێكانی و گرێسپییەوە لەلایەن توركیاوە زیادیكردووە.

هەوڵی هەڵهاتن زیادیكردووە

وتەبێژێك بە رۆژنامەی شەرقولئەوسەتی راگەیاند، هێزە ئەمنییەكان چەند هەوڵێكی نوێی هەڵهاتنیان لە خێوەتگەی هۆڵ لە رۆژئاوای كوردستان شكستپێهێناوە كە رەگەزنامەی عێراقی و بیانییان هەبووە.

رووداوەكانی هەڵهاتن دووبارە دەبنەوە لە خێوەتگەی هۆڵ هەڵكەوتوو لە 45 كیلۆمەتری خۆرهەڵاتی پارێزگای حەسەكە.

عەلی حەسەن وتەبێژی هێزە ئەمنییەكان دەڵێت: لە مانگی ئادارەوە نزیكەی 700 هەوڵی هەڵهاتن تۆماركراوە لە لایەن كەسوكار و لایەنگرانی داعشەوە لە خێوەتگای هۆڵ.

مەترسی هەڵهاتنی 65 هەزار دیلی داعش

بەپێی راپۆرتی رۆژنامەكە، خێوەتگای هۆڵ نزیكە لە سنورەكانی عێراقەوە، لەوێ 65 هەزار دیلی داعش هەن، عێراقی و سورییەكان زۆرینەیان پێكدەهێنن، بەشێك تایبەت كراوە بە ژنانی بیانی داعش و منداڵەكانیان لە نزیكەی 50 دەوڵەتی عەرەبی و خۆرئاوایی، ژمارەیان دەگاتە نزیكەی 11 هەزار ژن و منداڵ، كە 3177 ژنن، لەم بەشەدا چوون و هاتن قەدەغەیە تەنها بە مۆڵەتی فەڕمی و نوسراو نەبێت.

زۆرینەی لێكۆڵینەوەكان دەریانخستووە زۆرینەی ئەوانەی دەیانەوێت هەڵبێن هەوڵ دەدەن بەرەو توركیا بڕۆن، دانیان بەوەشدا داناوە دەڕۆن بەرەو ئەو ناوچانەی رۆژئاوای كوردستان كە توركیا داگیری كردوون و لە ژێر دەستی گرووپە چەكدارەكانی ئۆپۆزسیۆنی سوریدان وەك جەرابلوس و باب و لەوێوە دەتوانن بچنە خاكی توركیاو لەوێشەوە بۆ وڵاتەكانیان.

بەرپرسانی توركیا دانیان بەوە داناوە لە مانگی تەموزی رابردوو كە بەرپرسیارن لە بردنی ژنێكی مەڵدۆڤی و چوار منداڵەكەی.

عەلی حەسەن وتی: هێزە ئەمنییەكانی خێوەتگاكە توانیان بەشێوەیەكی گەورە شكست بە هەوڵی هەڵهاتنەكان بهێنن و شانەی بەرپرس و سەرچاوەی پەیوەندییەكانیان ئاشكرابكرێن.

وتیشی: 100 كەس دەستگیركران كە بەشدارییان كردووە لە هەوڵەكانی رفاندنی ژن و منداڵەكانی داعش و دراون بە دادگا بە تاوانی هاوكاری لە رفاندندا.

راپۆرتی رۆژنامە عەرەبییەكە ئاشكرایكردووە، هێزە ئەمنییەكانی خێوەتگەكە شكستیان بە هەوڵی ژنە داعشییەكان هێناوە كە رەگەزی روسین و پێنجیان دەستگیركراون ویستراوە لەنێو تانكەری ئاودا ببرێن.

رونیشیكردەە رێ دەدرێت بە ئۆتۆمبێل و بارهەڵگری رێكخراوە نێودەوڵەتی و نێوخۆییەكان، بەڵام شۆفێرەكان لەرێگەی بەرتیلەوە هەوڵی بردنەدەرەوەی ژنەكان دەدەن بە نهێنی.

پێشتر تۆمارێكی ڤیدیۆیی بڵاوكرایەوە كە ژنێك و مداڵەكانی لە رێی تانكەرێكی ئاوەوە هەوڵی چونەدەرەوەیان داوە و لە رەوشێكی خراپدان كە بە زاراوەی عێراقی قسەیان كردووە.

رێوشوێنی توند گیراوەتەبەر

وتەبێژەكە وتی: هێزە ئەمنییەكان خاڵی پشكنین و گەڕانیان داناوە لەسەر دەروازەكانی دەرچون و هاتنە ناوەوە، بەڵام رووبەری خێوەتگاكە زۆرە، بۆیە خاڵی چاودێری و بنكەی پاسەوانی بە درێژایی 24 سەعات دانراون لەناوەوە و دەرەوەی خێوەتگاكە.

لەخێوەتگاكەدا ئاوارەیەكی سوری فرۆشیاری مۆبایل و ژنێكی عێراقی كوژراون هۆكارەكانی نەزانراون لێكۆڵینەوە بەردەوامە لەروداوەكە.

هێزەكانی سوریای دیموكرات لەگەڵ هاوپەیمانان بەر لە سێ مانگ هەڵمەتێكی پشكنینیان دەستپێكرد بۆ رێگرتن لە هەڵهاتن و رووداوەكانی كوشتن و دەستدرێژیەكان لە خێوەتگاكە و زانیاری تەواویشیان لەسەر ژن و منداڵەكانی داعش كۆكردووەتەوە لەسەر خۆیان و خێزانەكانیان.

لە چەند رۆژی رابردوو لە سەر ئاستی عێراقی و ئەمریكی هۆشداری درا لە سەرهەڵدانەوەی بەهێزی داعش بەهۆی بوونی پشتیوانی دارایی و كشانەوەی هێزە ئەمریكییەكان و هاوكات لە كۆنترۆڵ دەرچوونی خێوەتگەی هۆڵ كە زۆرینەی دیلە داعشەكانی ناوی عێراقی و سورین.

بەردەوام بە لە خوێندنەوە

کوردستان