ئێمە لە تۆرە کۆمەڵایەتیەکان

چاوپێکەوتن

هاوسەرۆكی عەفرین: رۆژئاوا بۆ بەرگری لەخۆكردن پشت بەهیچ هێزێكی دەرەكی نابەستێت

خەڵك- ئامەد حەسەن

هاوسەرۆكی كانتۆنی عەفرین لە رۆژئاوای كوردستان لە یەكەمین ساڵوەگەڕی دەستپێكردنی هێرشەكانی سەر عەفرین رایدەگەیەنێت لە رۆژئاوای كوردستان بەرخۆدان و تێكۆشان بەردەوامی هەیە و هەمووان لەسەر پێیانن.

هێڤی مستەفا هاوسەرۆكی كانتۆنی عەفرین لە چاوپێكەوتنێكدا لەگەڵ (خەڵك) رایگەیاند “لە رۆژئاوای كوردستان بەرگری لە خاك و گەل هەیە، لە بەرگریكردنیشدا پشت بە هیچ هێزێكی نێونەتەوەیی یان هەرێمی نابەسترێت، پشت بە گەل و هێزی خۆ دەبەسترێت”.

ناوبراو هەروەها لەبارەی رەوشی عەفرینیشەوە، باس لەوە دەكات، رەوشی عەفرین زۆر خراپە، بەڵام ئەوان لە هەوڵەكانیان و لە بەرخۆدان بۆ رزگاركردنی عەفرین بەردەوام دەبن.

“ئامانجی توركیا لە داگیركردنی عەفرین تێكشكاندنی ئیرادەی كورد بوو”

خەڵك: لە ساڵوەگەڕی دەستپێكردنی هێرشەكانی سوپای توركیا و گرووپە چەكدارەكانی ئۆپۆزسیۆنی سوریادا بۆ سەر عەفرین رەوشی شارەكە چۆن دەبینن؟
هێڤی مستەفا: لە هەرێمی عەفرین بە ئارامی و ئازادی ژیان دەكرا لەوێ، بە ناسنامەی خۆیان ژیانیان دەكرد، عەفرین سنوری خۆی پاراستبوو، نەچوو بووە سنووری توركیا، دەوڵەتی توركیا و گرێدراوەكانی لە 20ی چلەی 2018 هێرشیانكرد بۆ سەر عەفرین بە كۆمەڵێك بەهانە.
ئامانجی توركیا لە هێرشكردنە سەر عەفرین بریتی بوو لە تێكشكاندنی ئیرادەی كورد، ئاستەنگكردنی پرۆسەی دیموكراسی و داگیركردنی خاكی سوریا و قوڵكردنەوەی قەیرانی سوریا.
لە عەفرین 58 رۆژ بەرخۆدان كرا، ئێمە كشاینەوە لە عەفرین بۆ پاراستنی گەلی خۆمان بوو لەوێ لە كۆمەڵكوژی، نەك راگرتنی بەرخۆدان، هێزمان لەوێ مایەوە، بۆیە بەرخۆدانی عەفرین چووە قۆناغی دووهەم. ئێمە لە قۆناغی دووهەمی بەرخۆدانی عەفریندا لە باری لەشكری، لە باری سیاسی، لە باری كۆمەڵایەتی، لە باری دیپلۆماسی خەریكی خۆڕێكخستنین، لە بارەی لەشكری هێزمان لەوێ هەیە، لە باری سیاسی و دپلۆماسییەوە پەیوەندیمان هەیە، هێڵی یەكەمی ئێمە لەو پەیوەندییانەدا رزگاركردنی عەفرینە، لە باری كۆمەڵایەتی ئێمە لە ناوچەكانی هەرێمی شەهبا خەریكی رێكخستنی جەماوەرین بۆ پشتیوانی لە رزگاركردنی عەفرین و بەشداریكردن.
ساڵێكە عەفرین داگیركراوە، لەساڵی رابردوودا لە عەفرین دزیكردن، تاڵانیكردن، دەركردن، كوشتن، راوەدوونان هەبوون، بەرهەمی زەیتوونی عەفرین دزراوە و براوە بۆ توركیا.

“هێزەكانی رزگاری عەفرین رێگانادەن سوپای توركیا و هاوپەیمانەكانی لە عەفرین بە ئارامی دابنشین”
خەڵك: زانیاریتان لەسەر چالاكییەكانی هێزەكانی رزگاری عەفرین هەیە، ئەوان چۆن چالاكی لەشكری دەكەن، چالاكییەكانیان لە چ ئاستێكدان؟
هێڤی مستەفا: هێزەكانی رزگاری عەفرین دەبێت خۆیان لێدوانی ورد بدەن دەربارەی چالاكییەكانیان، بەڵام ئەوان بەپێی پێویست و رەوشی ناوچەكان چالاكی لەشكری لە عەفرین دەكەن.
هێزەكانی رزگاری عەفرین ئامانجیان ئەوەیە كە نەهێڵن هێزەكانی سوپای تورك و هاوپەیمانەكانیان بە ئارامی لە ناوچەكانی عەفریندا بن، ئەوان لەوبارەیەوە بەڵێنیان داوە لە بەرخۆدان بەردەوام دەبن، بەپێی پێویست و رەوشی ناوچەكە بەردەوام چالاكی لەشكری خۆیان دەكەن.

“رۆژئاوا بەرگری لە خۆی دەكات، بۆ ئەوەش پشت بە هیچ هێزێكی دەرەكی نابەستێت، پشت بە گەلی خۆی دەبەستێت”
خەڵك: ئێستا رەوشی گشتی رۆژئاوای كوردستان چۆنە لە دوای هەڕەشەكانی رەجەب تەیب ئەردۆغان سەرۆكی توركیا و بڕیاری كشانەوەی هێزەكانی ئەمریكا لە سوریادا؟
هێڤی مستەفا: رەوشی رۆژئاوای كوردستان و باكوری سوریا بریتییە لە بەردەوامی بەرخۆدان و تێكۆشان، بەرگری لە خاك و گەلی خۆیان دەكەن، هەموو لەسەر پێیانن، ئەوان لە بەرگریكردن لە خۆ پشت بە هیچ هێزێكی نێونەتەوەیی یان هەرێمی نابەستن، ئەوان پشت بە هێز و گەلی خۆیان دەبەستن. لەگەڵ ئەوەشدا ئێمە لەگەڵ چارەسەری سیاسین بۆ رەوشەكە، ئێمە ئامادەی گفتووگۆین لەگەڵ هەر لایەنێكدا كە بیهەوێت گفتووگۆ بكەین، چ لایەنێك پرسیاری لە ئێمە هەیە، ئێمە ئامادەین وەڵامی بدەینەوە.

“مەترسی دووبارەبوونەوەی سیناریۆی عەفرین لە هەرێمەكانی دیكەی رۆژئاوای كوردستان هەیە”
خەڵك: ئایا مەترسی دووبارەبوونەوەی سیناریۆی عەفرین لە هەرێمەكانی دیكەی كۆبانێ و جزیرێ و شار و شارۆچكەكانی دیكەی رۆژئاوا هەیە؟
هێڤی مستەفا: بەڵێ مەترسی هەیە، لە رۆژئاوا و باكوری سوریا مەترسی دووبارەبوونەوەی سیناریۆی عەفرین لە شار و هەرێمەكانی دیكە هەیە، چونكە ئەردۆغان بە ئاشكرا هەڕەشە دەكات، دەڵێت هێرش دەكەم خاكی ئێوە داگیردەكەم، ئەم هەڕەشانەی ئەردۆغان بە بەرچاوی بێدەنگی نێودەوڵەتییەوەیە، ئەردۆغان هێرشیكردە سەر عەفرین و داگیریكرد لەبەرچاوی بێدەنگی نێونەتەوەیی، ئێستاش ئەو بێدەنگییە هەیە، ئێمە مەترسی گەورەمان لەو بێدەنگییە هەیە، لە حاڵی بەردەوامبوونی ئەو بێدەنگییەدا نەك هەڕەشەكانی ئەردۆغان مەترسی بۆ سەر رۆژئاواو باكوری سوریا دروستدەكات، بەڵكو هەڕەشە بۆ سەرانسەری كوردستان و ناوچەكە و جیهان بەگشتیش دروست دەكات.

خەڵك: پێتوانوایە پێویستە گەلی كورد چ بكات بۆ بەرەوڕوبوونەوەی مەترسییەكانی ئێستا؟
هێڤی مستەفا: دەبێت كوردان یەكێتی نەتەوەیی پێكبهێنن، پەیوەندیی نێوانیان توندوتۆڵ بكەن، ئەوە لە ئێستادا پێویستە، چونكە كورد یەكگرتوویی و یەكێتی هەبووایە، ئەردۆغان نەیدەتوانی هێرش بكات.

چاوپێکەوتن

“لەخۆمانەوە چاكسازی و لێپرسینەوە دەستی پێكردووە”
سائیرون بۆ (خەڵك): دۆسێی كەوتنی موسڵ دێنینەوە بەرباس

خەڵك-ئیدریس جەبار
پەڕلەمانتارێكی هاوپەیمانی سائیرون دەڵێت، دۆسێی كەوتنی شاری موسڵ دێینەوە بەرباس و دەبێت هەموو ئەوانە لێپێچینەوەیان لەگەڵ بكرێت، كە دەستییان لە كەوتنی شارەكەدا هەبوو لە حوزەیرانی ساڵی 2014، باس لە هەڵمەتی بنبڕكردنی گەندەڵیش دەكات و پێیوایە ڕەوتی سەدر لەو ڕووەوە لە خودی ڕەوتەكەیەوە دەستیپێكردووە و خواستیشیان بۆ بنبڕكردنی گەندەڵی هەر تەنیا دروشم و لێدوان نییە.

ڕیاز محەمەد عۆدە، پەڕلەمانتاری هاوپەیمانی سائیرون لە دیمانەیەكی لەگەڵ (خەڵك) وەڵامی زۆرێك لەو پرسیارانەی دایەوە، كە لەئێستادا جێی بایەخی شەقامی عیراقین و گەلی عیراق بەپێویستی دەزانێت، لایەنە سیاسییەكان كاریان لەسەر بكەن و هەوڵ بۆ یەكلاكردنەوەیان بدەن.

خەڵك: هاوپەیمانی سائیرون و بە تایبەت ڕەوتی سەدر، لەئێستادا داوی گێڕانەوەی دۆسێی كەوتنی شاری موسڵ و لێپێچنەوە لەگەڵ تێوەگلاوان لەو دۆسێیە دەكەن، تا چ ئەندازەیەك ئێوە دەتوانن ئەو دۆسێیە یەكلابكەنەوە؟

ڕیاز عۆدە: دۆسێی كەوتنی پارێزگەی نەینەوا، كە بە دۆسێی كەوتنی موسڵ دەناسرێت، بە یەكێك لە دۆسێ‌ سیاسییە گرنگەكان دادەنرێت بەو پێیەی كەوتنی موسڵ بووە مایەی ئەوەی عیراق 100 ملیار دۆلار زیانی پێبگات و پێنج پارێزگا بكەوێتە ژێر دەستی داعشەوە، ئەمەش داكەوتنی واقعی سیاسی و ئابووری و كۆمەڵایەتی بەدواداهات، زۆر لە عیراق كەوت، بۆیە هاوپەیمانی سائیرون پێیوایە دۆسێی كەوتنی موسڵ، دۆسێیەكی سیاسییە. بەو واتایەی كەمتەرخییەكی ڕوون هەبوو لەلایەن فەرماندەیی گشتی هێزە چەكدارەكان و پارێزگارەكان و فەرماندە مەیدانییەكان، بۆیە نابێت ڕێگەبدرێت ئەو كەمتەرخەمییە هەروا بەئاسانی تێبپەڕێت، دەبێت ئەوانەی بەرپرسبوون لە كەوتنی موسڵ و پارێزگاكانی تر و داڕمانی هێزە ئەمنییەكان لەو ناوچانە، بەرەنجامی ئەو بەرپرسیارێتییە لەئەستۆبگرن.

پێشتر پەڕلەمانی عیراق لە خولی سێیەمدا، لیژنەیەكی لەسەر ئەو دۆسێیە پێكهێنا، لیژنەكی باڵا، كە بەشێوەیەكی فراوان لێكۆڵینەوەكانی ئەنجامدا، ڕاپۆرتێكی گەورە و گرنگی لەو بارەیەوە دەركرد و بۆ لیژنەی نەزاهە و دەسەڵاتی دادوەریی و پەڕلەمان و ئەنجومەنی وەزیران و سەرۆكایەتی كۆماری بەرزكردەوە، بەڵام بەداخەوە تەوافوقی سیاسی و تێڕوانینی حزبایەتی بەرتەسك بونە مایەی لەگەڕخستنی كاریی لیژنەكە و شاردنەوەی ڕاستییەكان و بەهەند وەرنەگرتنی كاریی لیژنەكە.

بۆیە لەمڕۆدا بەشێوەیەكی جددی لەگەڵ هاوبەشە سیاسییەكانمان كار بۆ دەرهێنانەوەی ئەو دۆسێیە دەكەین، تا بە تەواوەتی وردبینی لە كەمتەرخەمەكاندا بكرێت لە سیاسی و سەربازی و ئیدارییەكان و هەموو ئەوانەش لێپێچینەوەیان لەگەڵ بكرێت، كە هاوبەش بوون لە كەوتنی موسڵ و پارێزگاكانی تر و لێوەی پڕۆژەیەكی نیشتمانی و عیراقی و ڕۆشن دابمەزرێت، تا ئەوانەی بە خراپی دەسەڵات بەكاردەهێنن، دەبێت سزای كارەكەیان وەربگرن.

ئەم كارەی ئەوان دەستییان داوەتێ‌، هەر تەنیا دۆسێی كەوتنی موسڵ نییە، بەڵكو دۆسێی سپایكەر و دۆسێی مەرزە سنورییەكان و دۆسێ‌ سیاسییەكانی تر سەرلەنوێ‌ دێننەئارا، تا لێوەی رێڕەوی پرۆسەی سیاسی لە عیراق ڕاستبكرێتەوە و كار بۆ دامەزراندنی پرۆژەیەكی سیاسی ڕۆشن بكرێت.

خەڵك: دۆسێی كەوتنی موسڵ یەكێكە لە دۆسێ‌ مەترسیدارەكان، بەو پێیەی زۆرێك وەك باس دەكرێت تێیدا تێوەگلاون، ئێوە وەك سائیرون و ڕەوتی سەدر تا چ ئاستێك دەتوانن ئەو دۆسێیە بوروژێنەوە و بەرەو پێشی ببەن؟

ڕیاز عۆدە: ئێمە وەك فراكسیۆنی سائیرون بەو پێیەی خاوەنی 54 كورسی پەڕلەمانین و گەورەترین فراكسیۆنین، هەڵگری بەرنامەكی چاكسازیین و موقتەدا سەدر، ڕابەری ڕەوتی سەدریش جەخت لەسەر ئاشكراكردنی تەواوی ئەو دۆسێانە دەكاتەوە، بۆ ئەو مەبەستەش لەڕێی پەڕلەمان و لیژنەی ئاسایش و بەرگری و لیژنەی یاسایی و لیژنەكانی تر و سەرۆكایەتییەكانی ئەنجومەنی وەزیران و پەڕلەمان و سەرۆكایەتی كۆمارەوە، كار بۆ هەڵدانەوەی ئەو دۆسێیە دەكەین، چونكە پشتگوێخستن و وەلاوەنانی ئەو دۆسێیانە، دەبێتە مایەی هاندەر داڕمان و داكەوتنی زیاتر.

لەمڕۆشدا تێبینی بوونی كەلێنی ئەمنی دەكەین لە پارێزگاكانی كەركوك و دیالە و نەینەوا، هۆكاریی ئەو پێشێلكارییە ئەمنیانەش نەبوونی لێپێچینەوەیە لەگەڵ بەرپرسان، بۆیە دەڵێم، بەڵی توانای تەواومان هەیە و بوێرین و میكانیزمی باشیشمان لەبەردەستە بۆ ڕاستكردنەوەی پڕۆسەی سیاسی لەڕێی هەڵدانەوەی ئەو دۆسێیانە و ئەنجامدانی خوێندنەوەیەكی ڕاست بۆیان.

كار لەسەر پاشتكردنی چاكەكاران و لێپرسینەوە لە خراپەكاران لە پڕۆسەی سیاسیدا دەكەین، بۆیە هەڵدانەوەی دۆسێی موسڵ سەبارەت بە هاوپەیمانی سائیرون، بە ستراتیژی دادەنرێت و دەمانەوێت بە باشی خاڵەكان لەسەر پیتەكان دابنێین.

خەڵك: ئێوە لە هاوپەیمانی سائیرون، كە لەلایەن ڕەوتی سەدرەوە سەركردایەتی دەكرێت، خاوەنی زۆرترین ڕێژەی كورسین لە پەڕلەمانی عیراق، تا چ ڕادەیەك كار لەسەر دۆسێی بنبڕكردنی گەندەڵی دەكەن، كە بەردەوام یەكێكە لە دروشمە سەرەكییەكانتان؟

ڕیاز عۆدە: لەئێستادا زیاتر لە هەزار دۆسێی گەندەڵیمان لەبەردەستدایە، لە زۆربەی كۆنفرانسە ڕۆژنامەوانییەكان و لە هەموو دانیشتنەكانی پەڕلەماندا چەندان دۆسێ‌ لەو دۆسێیانە دەخەینەڕوو، كە پەیوەندییان بە وەزارەتەكانی بەرگری و ناوخۆ و نەوت و مەرزە سنوییەكانەوە هەیە، سەدان دۆسێش خراونەتە بەردەست دەستەی نەزاهە و دادوەریی و داواكاریی گشتی، بۆیە بە جددی كار لەسەر كاراكردنی ڕۆڵی دادوەریی و دەستەی بنبڕكردنی گەندەڵی دەكەین و كار بۆ بەئەنجامگەیاندیان دەكەین، چونكە ئەوەی لە سزا بەدووربێت بێ‌ ئەدەبی زیاتر دەكات.

بوونی گەندەڵی لە وڵاتدا، بۆتە مایەی لەبەریەكهەڵوەشاندنەوەی دەوڵەت و لەدەستدانی زیاتر لە 350 ملیار دۆلار و پاشەكشەكردنێكی مەترسیدار لەڕووی خزمەتگوزارییەكان و كەمبوونەوەی وزەی كارەبا و فەراهەمنەكردنی ئاوی شیاوی خواردنەوە و جێبەجێنەكردنی پڕۆژەكانی نیشتەجێكردن، هەموو ئەمانە بەرەنجامی نەبوونی ستراتیژ و دیدێكی دروست بۆ بەهەدەرنەدانی سامانی گشتی.

دیاردەی گەندەڵی بۆتە مایەی داڕوخانی ڕاستەقینە لە بواری خزمەتگوزاری و ئاسایشی عیراق، بۆیە بەپێویستی دەزانیین دۆسێكانی گەندەڵی كارییان لەسەر بكرێت، تا لێوەی گەندەڵكاران بدرێنە دادگا، تا سزای تەواوی خۆیان وەربگرن.

خەڵك: ئایا هەوڵی بنبڕكردنی گەندەڵی و هەوڵەكانی تر بۆ چاكسازی لەلایەن هاوپەیمانی سائیرون و ڕەوتی سەدرەوە، هەر لە قۆزاخەی دروشم و لێدوانەكاندا دەمێنەوە، یان هەنگاوی كردەییان بەدواداێت، لەكاتێكدا ئێوە بە گەورەترین هێزی سیاسی و كاریگەرترین لەسەر گۆڕەپانی سیاسی عیراق دادەنرێن؟

ڕیاز عۆدە: ڕەوتی سەدر لەخۆیەوە دەستیپێكردووە و ڕێوشوێنی توندی دژ بەوانە گرتۆتەبەر، كە لەنێو خۆیدا سامانی گشتی بەهەدەر دەدەن، لای هەمووانیش ئاشكرایە، كە موقتەدا سەدر، ڕابەری ڕەوتی سەدر، لەو ڕووەوە ڕێوشوێنی پێویستی گرتۆتەبەر، سەبارەت لە كاریی حكومیش ئێمە ڕاستگۆین و هەر تەنیا گوفتارەكانمان لەو بارەیەوە لە قۆزاخەی درشم و لێدوانەكاندا ناهێڵینەوە، یان لەپێناو دەستخستنی دەستكەوت و وروژاندنی شەقامدا نییە، بەڵام بەداخەوە ئەوەی بەردەوام بەدی دەكرێت، ئەوەیە، كە دادوەریی نەیتوانیوە ڕۆڵی خۆی لە ڕووبەڕبوونەوەی گەندەڵكاران ببینێت.

زیاتر لە 12 هەزار دۆسێی گەندەڵی لە ڕەفەكانی دادوەریی عیراقیدا هەیە و دادوەریی هیچ هەڵوێستێكی ڕاستەقینە و ڕێوشوێنی جددی بۆ لێپرسینەوە لە گەندەڵكاران نەگرتۆتەبەر، ئەمەش ئاشكرایە، كە هەوڵی سیاسی لەپشتەوەیە، كە ڕێگرە و نایەڵێن ئەو دۆسێیانە بەئەنجام بگەن، ئەمەش بە پێشێل كردنی دەستور دادەنرێت، كە ڕێگە لە دەستوەردانی لایەنە سیاسییەكان دەگرێت لە كاری دادوەرییدا.

بەردەوام بە لە خوێندنەوە

چاوپێکەوتن

(خەڵك) دیمانەیەكی بڵاونەكراوەی ڕۆژنامەوانێكی عەرەب لەگەڵ نەوشیروان مستەفا بڵاودەكاتەوە

خەڵك- بەشی هەواڵ
بۆیەكەمجار (خەڵك) لە زاری عەلی ناجی، ڕۆژنامەنووسی عیراقی، دیمانەیەكی ڕەوانشاد نەوشیروان مستەفا، ڕێكخەری گشتی پێشووی بزوتنەوەی گۆڕان بڵاودەكاتەوە، كە تایبەتە بە هەندێك پرسی پەیوەست بە قۆناغە مێژووییەكانی عیراق و كوردستان و سیاسەتی ئەمڕۆی هەرێمی كوردستان و بزوتنەوەی گۆڕان، كە لەلایەن كەسی نەوشیروان مستەفاوە لە ساڵی 2009 دامەزرا و هەر لەو ساڵەدا لە هەڵبژاردنی پەڕلەمانی كوردستاندا توانی ببێتە خاوەنی 25 كورسی پەڕلەمانی و پێگەیەكی گەورە لە گۆڕەپانی سیاسەتی هەرێمی كوردستان بۆخۆی دیاری بكات.

دەقی دیمانەكە وەك ڕۆژنامەنوسە عیراقییەكە خۆی بۆ (خەڵك)ی باس دەكات:
لە ساڵی 2012 چاوم بە نەوشیروان مستەفا، دامەزرێنەری بزوتنەوەی گۆڕان كەوت لە ماڵە سادە و ساكارەكەی، كە جلێكی مەیلەو شینی لەبەردابوو.

لە هۆڵی دانیشتنی ماڵەكەی زۆر بە گەرمییەوە پێشوازی لێكردم، جگە لەئێمە، كە من لەگەڵ هاوڕێم كاك نەژاد ڕۆیشتبووم، دوو كەسی تری كورد، كە لە سایتی (سبەی) كاریان دەكرد لەگەڵمان دانیشتبوون، ئەو لە تەنیشت خۆیەوە داینیشاندم و دوای كەمتر لە 10 خولەك دوو كەسەكە چوونە دەرەوە، پاشان ئاخاوتنمان بە زمانی عەرەبی دەستپێكرد.

نەوشیروان مستەفا وتی: بەخێر ببێیت بۆ سلێمانی و ئەم گەڕەكەی، كە تێدایت لەئێستاوە هەر بە ناوی تۆوەیە، كە عەلی ناجییە و ناوی شاعیرێكی كوردە.

من ناوبانگی تۆم لە سەردار عەبدوڵڵا، پەڕلەمانتاری بزوتنەوەكە بیستووە، كە كەسێكی گەلی كوردت خۆش دەوێت و بایەخ بە دۆزی كورد دەدەیت “ئەو چاوپێكەوتنەكەی بۆ ڕێكخستم”.

سوپاسم كرد بۆ قسەكانی و بۆ ئەو پێشوازییە گەرمەی لێكردم، دوای ئەوەی چایان بۆ هێناین، قسەكانمان لەبارەی دەستوری عیراقییەوە دەستپێكرد، نەوشیروان مستەفا وتی: من و مام جەلال و كاك مەسعود و كاك ڕۆژ نوری شاوەیس، وەك نوێنەری كورد دانوستانمان كرد بۆ دانانی دەستورێكی عیراقی، كە دەستورێكی باشە و خزمەت بە گەلی كورد دەكات.
بەردەوام بووین لە دانوستان و ئەو دانوستانەش زۆری خایاند، تا ئەو كاتەی شیعە و سوننەمان بە خواستی خۆمان لە دەستوردا ڕازیی كرد.

دوای ئەوەی هاتە سەر باسی ئەو حزبە سەرەكییانەی، كە حوكمڕانی عیراقیان كردووە، لەوانەش حزبی دەعوە، ئەو وتی: ئەو حزبە تەقلیدی هیچ مەرجەعێكی شیعە ناكاتەوە. من وەك عەلی ناجی تووشی شۆك بووم، كە چۆن كاك نەوشیروان ئەو زانیارییە دەزانێت، پرسیارم لێكرد لەكوێوە ئەو زانیارییە دەزانیت، لەكاتێكدا تۆ شیعە نیت.

نەوشیروان مستەفا وتی: حزبی دەعوە و ئەندام و سەركردەكانی بە باشی دەناسین (مەبەستی مالكی و عەبادی و ئیبراهم جەعفەری بوو)، ئەوان شوێنكەوتەی حسێن فەزلوڵڵان (مەرجەعی شیعەی لوبنانی) و تەقلیدی هیچ مەرجەعێك ناكەنەوە بە عەلی سیستانیشەوە.

دوای ئەوەی لەبارەی كەركوكەوە پرسیارم لێكرد، ئەو وتی: چارەسەرەكەی لەڕێی دەستوری عیراق و جێبەجێكردنی دەستور و بڕگەكانی پەیوەست بە كەركوک، كێشەكانی چارەسەر دەكات.

پاشان گفتوگۆمان لەبارەی ئەمریكاییەكان و ڕۆڵیان لە عیراقدا كرد، ئەو وتی: ئەمریكا تاكە لایەنی بەهێز نییە لە عیراق، بەهێزترینیش نابێت لە جیهاندا، چونكە لەئێستادا دەوڵەتی بەهێزی هاوشێوە سەریانهەڵداوە.

وتم ڕێگەم بدە بوێربم و هەندێك پرسیاری بوێرانەت لێبكەم، كە لێرەدا دەكرێت میواندارییەكەت بقۆزمەوە و دەشزانم میوان پێگەیەكی گەورەی هەیە لای ئێوە و ڕێزی زۆری لێدەگرن.

كاک نەوشیروان بە پێكەنیوە وتی، پرسیار بكە، پێم وت، بۆچی بە دەستێكی ئاسنین گۆڕان بەدەستەوە ناگریت، لە هەمان كاتدا ئێوە لە سێبەردان و بە دەگمەن لە میدیاكاندا دەردەكەون؟ لەو دەمەدا جگەرەی دەكێشا و جگەرەیەكی داگیرساند و بە توندی دووكەڵەكەی هەڵمژی و وەڵامی دەستی ئاسنینی بۆ بزوتنەوەكە پشتگوێ‌ خست و منیش حەزم نەكرد بێزاری بكەم، بۆیە وتی: نامەوێت لە میدیاكاندا وەك هەندێك لە سیاسەتوانان زۆربڵێ‌ بم.

پێم وت، تۆ بەشێكیت لە دروستكردنی بڕیار لە كوردستانی عیراق، بەڵام خواستی گەلەكەت بەجێنەگەیاندووە.
نەوشیروان مستەفا وتی: “كە لە یەكێتیی نیشتمانیی كوردستان دەرچووم، دەستبەرداری پۆستەكان بووم بۆ بەدیهێنانی ئایندەیەكی باشتر بۆ كوردستان و گەلەكەی”. لەو دەمەدا باسی لە گرنگی ڕۆڵی ئۆپۆزسیۆن و ئەو ئامانجانە كرد، كە دەكرێت بیانهێنێتەدی.

بەر لە تەواوبوونی چاوپێكەوتنەكە، كە زیاتر لە كاتژمێرێكی خایاند، پرسیارم لەبارەی شەڕی پشت ئاشانەوە لێكرد، نەوشیروان مستەفا لە دوای كێشانی جگەرەیەك وتی: “ڕاگەیاندنی شیوعی بەهێز بوو، ئێستاش هەر بەهێزە”.

لەكاتی ماڵئاوییدا، لە بەردەم دەرگای هۆڵەكە پێی وتم: دەرگامان كراوەیە بۆت كاك عەلی و پێشوازی لە بوێری و بایەخت دەكەین، هەر كاتێك دێیت بەخێر بێیت.

من وەك عەلی ناجی، كە توێژەرم لە كاروباری كوردی، هیواخوازم كوڕەكانی كاك نەوشیروان مستەفا و ئەوانەی هەڵسورێنەری بزوتنەوەی گۆڕانن، كتێبی “پەنجەكان یەكتری دەشكێنن” كە بە زمانی كوردی نووسراوە، بۆسەر زمانەكانی تر وەربگێڕن، لەوانەش زمانی عەرەبی، چونكە شایتحاڵێكی گرنگی گەلی كوردە لەو قۆناغە مێژووییەدا.

عەلی ناجی لەدایكبووی 1987، ڕۆژنامەنووسێكی عیراقییە و ئێستا لە پاریس نیشتەجێیە، توێژەرە لە  كاروباری كورددا و كتێبێكی لەبارەی پارتی كرێكارانی كوردستان (pkk ) بڵاوكردۆتەوە بە ناونیشانی “ئەو چەكانەی بۆ ئاشتین” كە بە دوو چاپ لە كتیبخانەكاندا دەستدەكەوێت.
كتێبێكی تریشی هەیە، كە لە قۆناغی هاتنەبەردایە لەبارەی كوردی ئێران بە ناوی “ئەو چیایانەی گوللـە ماندووی كردوون”.

بەردەوام بە لە خوێندنەوە

چاوپێکەوتن

خانمە كاندیدێكی كورد بۆ هەڵبژاردنی شارەوانییەكانی نەرویج بۆ (خەڵك) دەدوێت

خەڵك – بەشی هەواڵ

خانمێكی كورد، كە دانیشتووی وڵاتی نەرویجە، لە سەر داوای پارتێكی ئەو وڵاتە كاندیدە بۆ هەڵبژاردنی شارەوانی “شاری فریدركستاد”.

ڤیان حەمەلاو، خانمە كوردێكی شاری سلیمانییە، لە ساڵی 2002 چۆتە دەرەوەی وڵات و لە نەرویج نیشتەجێ‌ بووە، لە ئێستادا ئەم خانمە لەسەر داوای پارتی چەپی سۆسیالیستی دیموكرات خوازەكانی نەرویج، كاندیدی ژمارە 7 ە، بۆ هەڵبژاردنی شارەوانییەكان و وەك نوێنەری شاری فریدركستاد دەست نیشان كراوە.

 

لە گفتوگۆیەكدا لەگەڵ (تۆڕی میدیایی خەڵك)، ڤیان ئەحمەد سەید حەمەلاو تیشكی خستە سەر ژیانی و وتی: ناوم ڤیان ئەحمەد سەید حەمەلاوە بە ڤیان حەمەلاو ناسراوم، لە ساڵی 1976 لە دایك بووم، خاوەن بڕوانامەی دبلۆمم بەر لە هاتنم بۆ نەرویج سەرقاڵی كاری مامۆستایی بووم، لە ساڵی 2002 هەرێمی كوردستانم بەرەو وڵاتی نەرویج بەجێ هێشتووە، بە گەیشتنم بە دەرەوەی وڵات، بڕوانامەی شارەزایی و پەروەردەیی و كاركردنم لەگەڵ منداڵ و لاوان بەدەست هێناوە.

سەبارەت بە خۆگونجاندن لەگەڵ كەلتور و داب و زمانێكی دیكە، ڤیان دەڵێت”كا تێك هاتمە وڵاتی نەرویج هیچ شارەزاییەكم لە زمان و فەرهەنگی نەرویجی و نرخی مرۆڤایەتی نەبوو، بەڵام بەشێوەیەكی خێرا هەموو شتێك پێچەوانە بووە وە،هەماهەنگی لە نێوان كەلتوری كورد و نەرویجی وای لە من كرد، بە زوویی شارەزایی زمان پەیدا بكەم و لە بواری سیاسی كاربكەم، بۆ لە سیاسەتیشدا، چونكە من لە خانەوادەیەكی خەباتگێڕ لە دایك بووم هەڵبەت دەبێت ئەم هۆكارەش كاریگەری هەبووبێت كە وا لە وڵاتێكی ئەوروپایی تێكەڵ بە كاری سیاسی بوومەتەوە”.

ڤیان حەمەلاو، لەسەر داوای پارتی چەپی سۆسیالیستی دیموكرات خوازەكانی نەرویج، ئێستا كاندیدی ژمارە 7 ە، بۆ هەڵبژاردنی شارەوانییەكان وەك نوێنەری شاری فریدركستاد، ئەو دەڵێت لێرە كاری حزبی بەراورد بە هەرێمی كوردستان جیاوازە، هەموو هەوڵێك بۆ خزمەتكردنە، ئەوەش كە تێكەڵ بە كاری سیاسی و حزبی دەبێت پێویستی بە خۆ لێڕابینینە چونكە لێرە خزمەتكردن ڕۆڵ دەبینێت.

بە پێی وتەكانی ڤیان، لە نەرویج، كوردەكان هۆگرییان بۆ پارتی كرێكاران هەیە، بەڵام ڤیان پێچەوانەی خواستی بەشێك لە ڕەوەندی كوردی دەڵێت، پارتی چەپی سۆسیالیستی دیموكرات خوازەكانی نەرویج، یەكێك لە پارتە هاوخەم و دڵسۆزەكانی قەزییەی كوردییە، بە وتەی ڤیان، لە سەردەمی پەلاماردانی داعش بۆ باشوور و ڕۆژئاوا و دواتریش لە میانی پەلاماردانی توركیا بۆ عەفرین و ناوچەكانی ڕۆژئاوا، كاتێك وەك كوردێك ئەم باسەم لا وروژاندوون، بە هەوڵی ئێمە و بەشێكی زۆر لە ئەندامانی پارت، نوێنەری پارتی چەپی سۆسیالیست، لە پارلەمان داكۆكی سەختی لە قەزییەی كوردی كردووە، تەنانەت لە زۆر بابەتی دیكەی پەیوەست بە دۆخی كورد لە پارچەكانی دیكەی كوردستان قسەمان هەبووە لەگەڵ بەرپرسان و كاربەرێكەرانی نەرویجی گەنگەشەی بارودۆخەكانمان كردووە، پارتی چەپی سۆسیالیستی نەرویجیش لەگەڵ ئەوەیە كە كورد خاوەن كیانی خۆی بێت.

ڤیان لە ئێستادا، كاری ڕۆژانەی لە باخچەی ساوایانە، ئەو دەڵێت: بە لەبەرچاوگرتنی شارەزایم لە بواری پەروەردەیی، تا كاری باشتر بكەم بۆ یارمەتیدانی منداڵ و گەنج بۆ ئەوەی لە كەشێكی ئارام و ئابوریەكی جێگر و تەندروستیەكی باشتردا گەورە ببن، خزمەت دەكەم، تێكەڵی و هەماهەنگیشم لەگەڵ هاوڵاتیانی نەرویجی و نەتەوەكانی دیكە زۆر باشە، هەوڵ و ماندوو بوون و خەمخۆریم بۆ كارەكەم ئەوەی لێ‌ دەخوێنمەوە كە جێی متمانەی هاوڵاتیانی نەرویجی و غەیرە نەرویجییەكانی شارەكەم بم تا لە هەڵبژاردنی شارەوانییەكاندا سەركەوتوو بم و لە نێوان وڵاتی دایك و وڵاتی نیشتەجێمدا ببمە هۆیەك بۆ لێك نزیكبوونەوەی زیاتری كەلتور و خەم و كۆژانەكانمان و پردی پەیوەندی نێوان كورد و نەرویج بم، دیموكراتی بۆ هەمووان گرنگە، من هیواخوازم لە ڕێگای پارتی چەپی سۆسیالیستی نەرویج باشتر بتوانین بە ناوی مرۆڤایەتیەوا پەیوەندی لەگەڵ یەكتر بكەین.

سەبارەت بە دەسپێكردنی هەڵمەتی بانگەشەی هەڵبژاردن و ڕێوشوێنەكانی بانگەشە كردن، ئەو خانمە كوردە دەڵێت: بانگەشەی هەڵبژاردن بە پێی یاسا ڕێكخراوە و ناتوانیت لە بەند و مەرجە یاساییەكان لابدەیت، وەك خانمێكیش كە خۆم كاندید كردووە لەوە ناترسم نازناوێكی خراپ یان تۆمەتێك یان كارێكی نەشیاوم بەرامبەر بكرێت ئێرە زۆر پێچەوانەی هەرێمی كوردستانە بە داخەوە دەیڵێم دەبینین لای خۆمان چی ناوەناتۆرە و بانگەشەی خراپ شوێن كەسەكان دەخرێت، كە پشت بەخوا ئێمەش دەبێت ببینە دەوڵەت و بەو دۆخە بگەین كە لە نەرویج دەگوزەرێت، لێرە كاندیدەكان پێشوەختە دەبێت خول ببینن، تا كۆتایی هەڵمەتی بانگەشە كاندید دەبێت سێ‌ خول ببینێت، ناتوانیت بۆ هەموو جێگەیەك و هەموو شوێنێك بچیت و بێ‌ ئاگاداركردنەوە بانگەشە بكەیت، ماوەیەكە هەڵمەتەكان دەستیان پێكردووە و لە ڕێگەی دانانی مەوعید سەردانی شوێن و جێگەكان دەكەین و ئامانج و بەرنامەمان بۆ خەڵك ڕوون دەكەینەوە، ئەولەویەتیش بۆ ڕێز گرتنە لە بەرامبەر و ڕەچاوكردنی مافی ئەوی دییە، چونكە ئێستا 9 پارت لە نەرویج، بە پارتی ئاینی و نەتەوەیی و چەپ و ڕاست ڕەو لە كێبڕكێداین بۆ بردنەوە.

كاندیدە كوردەكەی هەڵبژاردنی شارەوانییەكانی نەرویج، پێی وایە، پارتی چەپی سۆسیالیست، یەكێك لەو پارتانەیە كە داوای ئەوەی لە بەرپرسانی وڵاتی نەرویج كردووە كە هەر كەسێك بە كورد و غەیرە كورد كاتێك پەنا بۆ نەرویج دەهێنێت دەبێت پەنا بدرێت و وەك مرۆڤێك مافی هەبێت.

بڕیارە 19-9-2019 هاوڵاتیانی نەرویجی بچنە سەر سندوقەكانی دەنگدان و نوێنەری خۆیان بۆ شارەوانییەكان دیاری بكەن.
نەرویج یەكێكە لە وڵاتە ئەوروپییە سكاندیناڤییەكان، سنووری ھەیە لەگەڵ ھەریەك لە سوید، فینلاند، ڕووسیا، سنووری دەریایی لەگەڵ ھەریەك لە وڵاتانی دانمارك و بریتانیادا ھەیە.

نەرویج بە باشترین وڵات دادەنرێ لە ڕووی بژێوی ژیان.

ئەمانەی خوارەوە گەورەترین شارەكانی نەرویجن بە پێی سەرژمێری ساڵی 2014
ئۆسلۆ (نزیكەی 634000 كەس)
بێرگێن (نزیكەی 272000 كەس)
ترۆندهەیم (182000 كەس)
ستاڤانگێر (نزیكەی 130000 كەس)
كریستیانساند (نزیكەی 86000 كەس)
فریدریكستاد (نزیكەی 78000كەس)
ترۆمسۆ (نزیكەی 72000 كەس)
ساندنێس (نزیكەی 72000 كەس)
دراممێن (نزیكەی 66000 كەس)
سارپسبۆرگ (نزیكەی 54000 كەس)

بەردەوام بە لە خوێندنەوە

کوردستان