ئێمە لە تۆرە کۆمەڵایەتیەکان

وتار

كامیان كوڕی باشن: سەدام حسێن یان جۆرج دەبلیو بوش!

لوقمان غەفوور

هەر رۆژەی چەند لاپەڕەیەك لە كتێبی “خاڵەكانی بڕیار”-ی جۆرج دەبلیو بوش ئەخوێنمەوە، لەلاپەڕە 223 باسی لێدانی عیراق دەكات، باسی ئەو نامانە دەكات كە بۆ باوكی ناردووە و ئەویش وەڵامی داوەتەوە، باس لەهەیمەنەی سەدام دەكات بەسەر عیراقێكی شكۆ شكاوی وێرانەدا، باس لەوە دەكات بۆ دەبوو سەدام نەمێنێت!.
لەمكاتەدا كە من ئەو بەراوردكارییە دەكەم جۆرج دەبلیو بوش ئەژی و بە شەقامەكانی نیویۆرك و واشنگتن-دا پیاسەدەكات، بەڵام سەدام حسێن وجودی نەماوە، یەكێكیان ئێستاش گوڕو تینی تێدایەو رۆژانە كارەكانی خۆی بەرێوە دەبات، ئەوی تریان كە سەدامە لەژێر خاكدایەو ماوە ماوە لەدوای چاككردنەوەی گۆڕەكەی چەند كەسێك سەرلەنوێ گۆڕەكەی دەشێوێنن و دەیڕوخێننەوە لەسەر زێدی خۆی كە تكریت-ی عیراق-ە .
دیمەنێكی دیكەی ئەم دوو كەسە، دیمەنی عەبەسیەتە كە وای لەخەڵكی ئەمریكا و عیراق كردووە هیچیان بێ خۆشویستن رانەمێنن و هیچیان بێ لێڕقبوونەوە بەرامبەریان بێدەنگ نەبن.
لەو بەشەی كتێبەكەدا جۆرج بوش ئاماژە بەوە دەدات، دەبوو سەدام هەر بڕوخێنن، چونكە بوو بوو بە نەهامەتی بۆ عیراق، هەروەها ناشیشارێتەوە كە ترسێكی لەرادەبەدەریشیان هەبووە لەوەی شكست بهێنن لە جەنگەكە، چونكە دیمەنی گشتی لەگەڵ ئەوەی گەلی عیراق نائارام و پەرێشان بوو لەژێر ئابڵوقەی ئابووری، لەهەمانكاتدا لای بەشێكی زۆری عیراقییەكان خۆشەویست بوو.
ئێستا ئەگەر لە ئەمریكییەك بپرسی جۆرج دەبلیو بووش كێیە؟ ئەو هیچ ناڵێت ئەوەندەی لەیادە دوو شەڕی كرد بە بەرۆكی ئەمریكادا و كۆمەلێك گەنجی وڵاتەكە بوون بە سوتەمەنی ئەو جەنگە، بۆ ئەمریكیی ئەمەندەیە بیرەوەری كە سەرۆكێیكیان هەبووە ناوی جۆرج دەبلیو بۆش بووە، ئەگەر زۆر زۆر سەروەری لە بیرەوەری ئەمریكیدا مابێتەوە تەنیا روخانی هەردوو رژێمی بنلادن و سەدام بوو لەژێر ناوی “جەنگ دژی تیرۆر” لەئەفگانستان و عیراق، ئەگینا بەدەر لەوە لە ئێستادا ناوێكی درەوشاوە نییە لەلای ئەمریكی. هێشتا باوكی نەبووە بەسومبل، چونكە ماوەیەكی كەمە دنیای جێهێشتووە، ئاوڕیك لە هاوتاكەی سەردەمی خۆی بەرەوە كە سەدام حسێنە، منداڵی سەر بێشكە-ش ئەیناسێت، لەدڕندەیی بێوێنە، بەڵام لە پراكتیكدا بە ویقار و ئەوپەڕی دیكتاتۆریەتی – دادپەروەریی.
جۆرج بۆش لەدوای خۆی مێژوویەكی جێهێشتووە تا بەرەو ژوور هەڵكشێت پرشنگدار دەبێت، تا بەرەو ژوور بڕوات لەگەرد و تەپوتۆز دادەماڵرێت و تەنیا سەروەری ئەمێنێتەوە، لەبەرامبەریشدا سەدام تا مێژووی ونبوون و لەناوچوونی دێرین تر بێت خەڵك ئومێد بە رۆژە ناخۆشەكانی سەردەمی ئەو دەخوازێت؟! ئەمەش یەكێكە لەو دیمەنە خراپانەی كۆمەڵگەی عیراقی دوای روخانی سەدام حسێن.
پرسیاری من ئەم دێڕەی كۆتاییە، جۆرج دەبلیو بوش لەدوای خۆی كتێبێكی جێهێشتووە، بەڵام سەدام لەدوای خۆی كۆمەڵگەیەكی نائومێدكراوی جێهێشت كە تاكی عیراقی هەمیشە ئومێدە لاقەكراوەكەی سەردەمی ئەوی پێ باشترە. ئەبێت جادووی ئەو پەنهانییە چی بێت وا لە گەنجێكی كورد بكات لەدوای ئەو هەموو مەرگەساتە بەسەر گەلەكەیدا هێناوە خواست بۆ ئەو بخوازێت، تۆ بڵێی سەدام هێندە باش بووبێت بۆ گەلی كوردستان بەتایبەتی و گەلی عیراق بەگشتی تا ئێستا ئومێد بۆ گەڕانەوەی بخوازن، یان بەپێچەوانەوە ئەوانەی ئێستا عیراق بەرێوەدەبەن لەرەفتاردا ئەگەر سەدام نەبن ئەوا بەشێویەكی دیكە سەدامن، ئەگەر بەجەستە عیراقی كوژ نەبن ئەوا بەپراكتیك هێندە ئازاری دەروونی عیراقییەكان دەدەن، لەسەدام خراپتر.
نهێنییە گەورەكە ئەمەیانە كە لای گەنجێكی ئەمریكی جۆرج بۆش لەسەر حوكم بێت یان دۆناڵد ترەمپ، هیواو خواستی ئەو نەگۆڕ و وەك یەكە، تەنیا ناوێك لە كۆشكی سپی لە بۆش-ەوە ئەگۆڕێت بۆ ترەمپ. ژیان بە هەمان ریتم و شێوە دەڕوات بەڕێوە، ئەو بەیانی لەخەو هەڵدەستێت، لەكۆشكی سپی چی دەبێت، نە كێشەی ئەوە نە كاریگەری كردۆتە سەر ژیانی ئەو، ئەو لەسەردەمی ترەمپ-دا برسی ناكرێت تا هاوار بۆ سەردەمی جۆرج دەبلیو بوش بخوازێت، ئەو فڕكان فڕكانی كوڕەكەی ترەمپ نابینێت بە شەقامەكانی نیویۆرك-دا تا ئومێد بۆ سەردەمی بوش-ی كوڕ بخوازێت كە رێگری لەمە كردووە.
من دەلێم بۆ ئەوەی تاكی عیراقی شكۆی بۆ بگەڕێتەوە ئەبێت دەستكاری كارەكتەرە نا دادپەرەوەرەكانی ئێستا بكات نەك ئومێد بۆ سەدام بخوازێت، چونكە ئینسان بۆ ئەوەی ژیانی باشتر بێت نابێت ئومێد بۆ خراپ لەم خراپترەی ئێستا بخوازێت. كارەكتەرە خراپەكانی سیاسەتی ئەمڕۆی عێراق تێكشكێنێت، نەك میدالی باشییەكی ئاراتیفیشییەك (مزەیەف) بكات بەبەرۆكی سەدام-دا.

وتار

حكومه‌تی هه‌رێم له‌نێوان گه‌شبینی و ڕه‌شبینیدا

نه‌وزادی موهه‌ندیس

 

هه‌رچه‌نده‌ پێكهێنانی كابینه‌ی نۆهه‌می حكومه‌تی هه‌رێمی كوردستان زیاد له‌ 9 مانگی ڕێكی خایاند و زۆر به‌ سه‌ختی له‌دایكبوو له‌نێوان كێشمه‌كێشی حیزبایه‌تی و حسابكردنی به‌رژه‌وه‌ندیه‌ ته‌سكه‌ حیزبیه‌كان و دابه‌شكردنی پله‌وپۆسته‌كاندا،به‌ڵام دواجار له‌دایكبوو وتوانرا كه‌ له‌ 10/7/2019دا متمانه‌ی په‌ڕله‌مانی كوردستان به‌ده‌ستبێنێت و ئیدی كۆتایی به‌و ماراسۆنی گفتوگۆیانه‌ی 9مانگی پێشتر هێنا له‌نێوان هه‌ر سێ لایه‌نی پێكهێنه‌ری حكومه‌ته‌كه‌دا كه‌ بریتین له‌ هه‌ریه‌كه‌ له‌ ((پارتی و یه‌كێتی و گۆڕان و توركومان و مه‌سیحی و سۆسیالیت)). به‌مه‌ش ئیدی سه‌ره‌تای قۆناغێكی نوێ ده‌ستیپێكرد له‌ كاركردن و پراكتیزه‌كردنی گوتاره‌كان له‌سه‌ر زه‌مینه‌ی واقع و چیدی قۆناغی گفتوگۆی بێزه‌نتی و بێسه‌مه‌ر كۆتایی هات.

• پرسیاره‌كه‌ لێره‌دا ئه‌وه‌یه‌،ئایا پێكهێنانی كابینه‌ی حكومه‌تی هه‌رێم پێویستی به‌م هه‌موو كاته‌ هه‌بوو ؟ ئایا له‌دوای پێكهێنانی كابینه‌ حكومیه‌كه‌وه‌ كه‌ زۆر به‌سه‌ختی له‌دایكبوو،گه‌شبین بین به‌كارو به‌رنامه‌كانی یان ڕه‌شبینبین ؟

ڕاسته‌ پێكهێنانی كابینه‌كه‌ و گفتوگۆكان له‌سه‌ر هێڵه‌ گشتی و وورده‌كاریه‌كانیشی زۆری خایاند،به‌ڵام تێگه‌یشتنی زیاتر له‌ به‌رنامه‌ و تێڕوانین و دونیابینی یه‌كتری به‌تایبه‌تیش 3 لایه‌نه‌ سه‌ره‌كیه‌كه‌ی كابینه‌كه‌ گرنگ بوو،باسكردن و قوڵبونه‌وه‌ له‌ كێشه‌ كه‌ڵه‌كه‌بوه‌كان و له‌خواست و ویسته‌ ڕه‌واكانی گه‌له‌كه‌مان له‌ هه‌رێم و كه‌ركوك و به‌غداد گرنگبوو،به‌ستنه‌وه‌ی هه‌موو كێشه‌ و گرفته‌كان پێكه‌وه‌ و هه‌وڵدان بۆ دۆزینه‌وه‌ی ڕێگاچاره‌یه‌كی گشتگیر به‌هیمه‌تی هه‌موولایه‌ك زۆر پێویست بوو.خۆنه‌دزینه‌وه‌ له‌ به‌ڵێن و ڕێكه‌وتن و كارنامه‌ و دروشمه‌كانه‌ی هه‌ڵبژاردن گه‌لێك پێویست بوو.ده‌ستخستنه‌ سه‌ر خاڵی ناكۆكیه‌كان و دیاریكردنی پشك و قه‌واره‌ و لێپرسراوێتی هه‌ر لایه‌ك گه‌لێك پێویست بوو،بنه‌مای وه‌كیه‌كی و شه‌ریكایه‌تی ڕاسته‌قینه‌ دوور له‌ برا گه‌وره‌یی و بچوكی زۆر پێویست بوو.بۆیه‌ هه‌موو ئه‌م خاڵانه‌ پێویستیان به‌كاتی زیاتر و گفتوگۆی جدیانه‌ ده‌كرد له‌نێوان لایه‌نه‌ براوه‌كاندا،بۆئه‌وه‌ی بناغه‌یه‌كی تۆكمه‌ و به‌هێز بۆ حكومه‌تی ئاینده‌ دابڕێژرێت و وه‌كو ئه‌زمونی ساڵانی ڕابووردوو حكومه‌ت له‌نیوه‌ی ڕێگه‌ دابه‌شنه‌بێت و هه‌رلایه‌ك به‌ئاره‌زوو یان له‌ژێر فشاردا یان به‌پاڵنه‌ری حیزبایه‌تی كابینه‌كه‌ به‌جێبهێڵێت و پشت بكاته‌ هه‌موو كار و به‌رنامه‌ و جه‌ماوه‌ری گه‌له‌كه‌شمان و جارێكی تر ڕووبكاته‌وه‌ به‌رزكردنه‌وه‌ی دروشمی بریقه‌داری بێناوه‌ڕۆك و به‌ناو سه‌نگه‌ری ئۆپۆزسیۆن و وه‌ستانه‌وه‌ دژی حكومه‌ت و كابینه‌كه‌ی.

درێژه‌كێشانی ئه‌م گفتوگۆیانه‌ش له‌لایه‌كی تره‌وه‌ گه‌رچی ڕه‌نگدانه‌وه‌ی بێمتمانه‌یی ساڵانی ڕابووردوو بوو به‌یه‌كتری به‌ڵام بینین و دانیشتن به‌رامبه‌ر یه‌كتر و ڕووبه‌ڕوو و زۆری سه‌ردانه‌كانیش توانی به‌سته‌ڵه‌كی دڕدۆنگی و دابڕانی زیاد له‌ 2ساڵی نێوان هه‌موان بتوێنێته‌وه‌ و گرژی و ئاڵۆزیه‌كان خاوبكاته‌وه‌ هه‌رچه‌نده‌ هێشتاش نه‌گه‌یشتۆته‌ ئاستی ته‌واو كه‌ماڵ. بۆیه‌ دواكه‌وتنی كابینه‌كه‌ له‌ پێكنه‌هێنانی باشتر بوو وه‌كو ده‌ڵێن (( دواكه‌وتن له‌ هه‌ر نه‌گه‌یشتن باشتره‌)).ئیدی به‌پێكهێنانی كابینه‌كه‌ هه‌رێمی كوردستانیش پێینایه‌ قۆناغی حكومه‌تی ڕاسته‌قینه‌ و متمانه‌ پێكراو و دووركه‌وته‌وه‌ له‌حكومه‌تی كاربه‌ڕێكه‌ر و بێده‌سه‌ڵات له‌بڕیارداندا.

• له‌ئێستادا ئه‌وه‌ ماوه‌ته‌وه‌ كه‌ ئایا گه‌شبینبین به‌ ئاینده‌ی حكومه‌ته‌كه‌ و كار و به‌رنامه‌ و گوتار و سیاسه‌ته‌كانی ؟ یانیش هه‌رله‌ئێستاوه‌ تۆوی ڕه‌شبینی بچێنین و حكومه‌ت و پێكهاته‌كه‌ی بده‌ینه‌ به‌ر پلار و ڕه‌خنه‌ی ڕوخێنه‌ر و هه‌موو هیوا و ئاواته‌كان له‌گۆڕ بنێین و هه‌موان ده‌سته‌وئه‌ژنۆ لێی دابنیشین و ئه‌م حكومه‌ته‌ش به‌ كابینه‌كانی پێش خۆی بچوێنین؟ ئایا كارێكی ڕاست و عه‌مه‌لی و زانستیه‌ هه‌ر له‌سه‌ره‌تاوه‌ بڕیاری پێشوه‌خته‌ی خۆمان بده‌ین و ڕاستوچه‌پێك بهێنین به‌سه‌ر حكومه‌ته‌كه‌ماندا؟یانیش لێگه‌ڕێین با ماوه‌یه‌كی 3 تا 6 مانگی كاربكات و ئه‌وكات بڕیاری ڕاسته‌قیتنه‌ی خۆمان بده‌ین و هه‌ڵوێستی ڕاست و دروستی خۆمان له‌سه‌ر ئاشكرا بكه‌ین؟ و ده‌یان پرسیاری تریش..

سه‌ره‌تا كارێكی نه‌ ڕاسته‌ نه‌ عه‌قڵانیشه‌ پێشه‌كی و پێش وه‌خته‌ بڕیار له‌سه‌ر ئاینده‌ی كار و به‌رنامه‌ی ئه‌م حكومه‌ته‌ بده‌ین،چونكه‌ تا له‌بواری پراكتیكیدا تاقینه‌كرێته‌وه‌ و كار و كرده‌وه‌ و بڕیاره‌كانی نه‌بینرێن، له‌ڕووی زانستیه‌وه‌ هه‌ڵه‌یه‌ هه‌ڵسه‌نگاندنی بۆ بكرێت،چونكه‌ ده‌بێت هه‌ڵسه‌نگاندن به‌ باش یان خراپ له‌سه‌ر كاری له‌ پێشینه‌ بدرێت نه‌ك له‌سه‌ر هیچ.بۆیه‌ به‌ڕای به‌نده‌ش گرنگه‌ كه‌ كه‌مێك پشوو درێژبین و چاوه‌ڕوانی كار و كرده‌وه‌ی حكومه‌ت بین بۆ ئه‌وه‌ی له‌ماوه‌یه‌كی تری دیاریكراودا هه‌ڵسه‌نگاندنێكی ڕاست و دروستی بۆ ئه‌نجام بده‌ین.چونكه‌ پێنه‌دانی ماوه‌ و كاتێك یان بوارێك بۆ كاركردن خۆی له‌خۆیدا زوڵم و ناهه‌حه‌قیه‌ به‌رامبه‌ر حكومه‌ت و هه‌رواش لێكچواندنیشی به‌كابینه‌كانی پێشخۆی جارێكی تر كارێكی ناڕاست و نادروسته‌،چونكه‌ هه‌ر كابینه‌یه‌ك و به‌تایبه‌تیش كه‌سی سه‌رۆك و جێگری سه‌رۆك و هه‌ریه‌كه‌ش له‌ وه‌زیره‌كان خاوه‌نی تێڕوانین و كار و به‌رنامه‌ و دونیا بینی تایبه‌تی خۆیانن چونكه‌ هه‌موانیان له‌ قوتابخانه‌ و حیزبی سیاسی جیاوازه‌وه‌ هاتون و هه‌ریه‌كه‌شیان هه‌وڵده‌ده‌ن دیدگا و تێڕوانینی سیاسی و ئابوری حیزبه‌كانیان جێبه‌جێبكه‌ن،هه‌ربۆیه‌ ده‌كرێت جیاوازیه‌ك له‌نێوان ئه‌م حكومه‌ت و ئه‌وانی پێش خۆیدا ڕووبده‌ن.

هه‌ربۆیه‌ ده‌كرێت ئومێد و هیوای گه‌رچی گه‌وره‌ و زۆریش نه‌بێت هه‌ڵبچنین له‌سه‌ر ئه‌م كابینه‌یه‌ و گه‌شبینیش بین به‌كار و كرده‌وه‌كانی و پێشه‌كی خۆمان نه‌خه‌ینه‌ به‌ره‌ی ڕه‌شبین و كورتبین و بێئومێده‌كانه‌وه‌.چونكه‌ كۆمه‌ڵگا و تاكی بێئومێد و بێهیوا كۆمه‌ڵگاو تاكێكی دۆڕاو و شكستخواردوو ده‌رده‌چن.وه‌كو وتراوه‌ ((تفائلوا بالخیر تجده)) واته‌ گه‌شبینبن گه‌شبینیتان ده‌ستده‌كه‌وێت ،خۆ به‌پێچه‌وانه‌شه‌وه‌ گه‌ر ڕه‌شبینبین و به‌ چاویلكه‌یه‌كی ڕه‌شی تاریكه‌وه‌ بڕوانینه‌وه‌ هه‌موو كاروكرده‌وه‌كانی حكومه‌ته‌كه‌وه‌ و به‌باش و به‌خراپیه‌وه‌ هه‌ر ناڕازیبین و هه‌موانیان ڕه‌تبكه‌ینه‌وه‌ و پێشوه‌خته‌ بڕیارماندا بێت به‌ ڕه‌تكردنه‌وه‌ی هه‌موو كاروكرده‌وه‌كانی حكومه‌ت و هه‌ڵبژاردنی به‌ره‌یه‌كی ئۆپۆزسیۆنی ناڕه‌واو و توند و ده‌مارگیر ئه‌وا به‌دڵنیایی جگه‌ له‌ ڕه‌شبینی هیچی ترمان ده‌ست ناكه‌وێت.

جا سه‌ركه‌وتنی ئه‌م كابینه‌یه‌ش ده‌وه‌ستێته‌ سه‌ر ڕاده‌ و ئاستی یه‌كو یه‌كگرتوویی كابینه‌كه‌ كه‌ پێویسته‌ ته‌واوكه‌ری یه‌كتربن و پێكه‌وه‌ پابه‌ندی به‌رنامه‌ سیاسی و ئابوری و كۆمه‌ڵایه‌تی و ئه‌منی و خزمه‌تگوزاریه‌كان بن و هیچ كامیان خۆیان جیانه‌كه‌نه‌وه‌ له‌وی تریان به‌بیانوی ئه‌وه‌ی كه‌ قه‌واره‌ی ئێمه‌ بچوكتره‌ و هه‌ربۆیه‌ش لێپرسراوێتیمان كه‌متره‌،چونكه‌ی نه‌ لێپرسراوێتی و نه‌ سزاش دابه‌شناكرێن و هه‌موو پێكه‌وه‌ یه‌ك پاكێجن ، یان لێپرسراویت یانیش هیچنه‌كرده‌ و شكستخواردوویت،گرنگیشه‌ ئه‌ندامانی كابینه‌ متمانه‌ به‌یه‌كتر بكه‌ن و وه‌كو تیمێك كاربكه‌ن نه‌ك وه‌ك دووبه‌ره‌ یان سێبه‌ره‌ی دژ به‌یه‌ك چونكه‌ له‌كۆتایدا هه‌موانیان پێكه‌وه‌ حكومه‌تیان پێكهێناوه‌ و هه‌موانیشیان له‌به‌رده‌م جه‌ماوه‌ردا لێپرسراون.هه‌ربۆیه‌ تا گه‌شبینبین ئه‌وا جوانتر وڕوونتر وێنه‌ی حكومه‌تی ئاینده‌ ده‌بینین و به‌پێچه‌وانه‌شه‌وه‌ به‌ لێڵی و تاریكی و به‌دگومانیه‌وه‌ له‌ حكومه‌ت ده‌ڕوانین.جا گه‌شبینی و ڕه‌شبینی جه‌ماوه‌ر وه‌ستاوه‌ته‌ سه‌ر ئاستی كار و كرده‌وه‌كانی حكومه‌ت و كابینه‌كه‌ خۆی نه‌ك هیچ كه‌س و لایه‌نێكی تر.

 

بەردەوام بە لە خوێندنەوە

وتار

تۆ موسڵمانی یان كورد

ئەرسەلان بایز

 

لە ناوەڕاستی نەوەدەكانی سەدەی ڕابردوو. لە كۆبوونەوەیەكمان لەگەڵ شاندی یەكێ‌ لە حزبە ئیسلامیەكانی كوردستان. پێش دەست پێ كردنی دانیشتنەكەمان دەردەشەیەك لە نێوان بەندەو ئەندامێكی مەكتەبی سیاسی ئەو حزبە لەسەر حزبایەتی و عەلمانیەت و مەسەلەی نەتەوەیی و چۆنیەتی پێوەندی نێوان كاری سیاسی و حزبایەتی هاتە ئاراوە. بێگومان بیروڕاكانمان زۆر لەیەكتر جیاوازو دوور بوون. بەڵام ئەوەی كە زۆر سەرنجی ڕاكێشام پرسیاری ئەو برایە بوو (ئایا تۆ موسڵمانی یان كوردی؟!).

لە ڕاستیدا حەپەسام… پرسیارەكەم زۆر بەلاوە سەیر بوو، چونكە زۆر سادەو سەرەتایی بوو. نەدەبوو ئەندامێكی مەكتەبی سیاسی حزبێك ئەو جۆرە پرسیارە سادەیە بكات. بە تایبەتی لە كەسێكی (ئەوسا) ماركسی وەكو من. بەڵام بێگومان ئەو جۆرە پرسیارە بۆ جوتیارێكی سادەی نەخوێندەواری گوندنشینەكان قورسە… بگرە دوچاری سەرەگێژەی دەكات.

ڕاستە (90) لە سەدی خەڵكی كوردستان موسڵمانن. بەڵام بەشێوەیەكی سادە ئاینەكەیان وەرگرتووەو نەچوونەتە قوڵایی. ئەو جوتیارانە بە سادەیی نوێژی خۆیان كردووەو ڕۆژویان گرتووەو هیچ گرفتێكیشیان نەبووە، بۆ نموونە (دایكم خوالێیخۆشبێت هەتا مردیش نەیتوانی (لم یلد ولم یولد) وەكو خۆی بخوێنێ‌. هێندەی باوكم و براكانم هەوڵیاندا هیچ سودێكی نەبوو هەتا دوا هەناسە دەیوت (لم یلد ولم یولد). پورە (عەتیە)شم هەتا مرد دەیوت (لم یلد ولمیولد). تا من فشارم خستە سەر براكانم كە وازی لێ بێنن، چونكە خوای گەورە لە نیەت و دڵپاكی ئەو موسڵمانە دەگات. جا دڵنیام ئەگەر ئەو پرسیارە ئاڕاستەی جوتیارێكی لادێی بكرێت سەری لێدەشێوێ‌.

پێش ئەوەی وەڵامی ئەو برایە بدەمەوە بە گلەییەوە پێم وت: ئا بەو جۆرە خەڵك بۆ حزبەكەتان ڕێك دەخەن… ئایا ئەمە دروست كردنی جۆرێك لە ئاڵۆزی و چەواشەكردنی خەڵكی سادەی كوردستان نیە..؟! دواتر وتم: من پرسیارەكە بەشێوەیەكی تر لە بەڕێزت دەكەم…ئایا ئاینی ئیسلام بۆ چاكسازی كۆمەڵگەو پێوەندی خەڵك لەگەڵ خوای خۆی نەهاتووە… ئایا نەتەوەكان پێش ئاینی ئیسلام و هەموو ئاینە ئاسمانیەكان نین..؟ بێگومان كوردو عەرەب و فارس و تورك… هتد هەبوون. ئاینەكانیش دوای ئەوان هاتوون كەواتە من كوردێكی سەربەرزی موسڵمانم.

خۆشەویستی

كێ‌ هەیە ناوی (لەیلا)و (مەجنون)ی نەبیستبێ‌. تەنانەت دەڵێن لە ئاسماندا دوو ئەستێرە هەن بەناوی (لەیلاو مەجنون). هەموو سەرەتای پایزێك لەكاتی كۆچی هۆزەكان لە نیوەی ڕێگادا بەیەكتر دەگەن.

كوردەواریش وتویانە: هەر كەسێك بەیەك گەیشتنی ئەو دوو ئەستێرەیە ببینێ‌ مرازی (حاصل) دەبێت. ساڵەها بە دیاریەوە دانیشتم، نە بەیەك گەیشتنی ئەو دوو ئەستێرەیەم دی. نە مرازەكەشم (حاصل) بوو.

ڕۆژێك (قەیس) مەجنون بە ڕێگادا دەڕوات بە ڕێكەوت چاوی بەسەگەكەی (لەیلا) دەكەوێت هەردوكیان یەكتر دەناسنەوە. (قەیس) بەدوای سەگەكە دەكەوێت تاكو بیگەیەنێتە لای (لەیلا). لە ڕێگادا ڕێكەوتی كۆمەڵێ‌ خەڵك دەكات لەكاتی نوێژدا. دوای گەڕانەوەی (قەیس) یەكێ‌ لە نوێژكەرەكان ڕێگای پێدەگرێ‌ گلەیی ئەوە لە (مەجنون) دەكات كە هەق بوو لەگەڵ ئەوان نوێژی بكردایە.
(قەیس) لە وەڵامدا پێیدەڵێت: وەڵلاهی ئێوەم نەدیوە…زۆریشم پێ سەیرە كە ئێوە منتان دیوە، چونكە ئەگەر لەكاتی نوێژكردنەكەتان هێندە خۆشەویستی من بۆ (لەیلا)، بە دڵ و گیان لەگەڵ خوای خۆتان تێكەڵاو بوونایە منتان نەدەدیت. دەفەرموون نوێژەكەتان دووبارە بكەنەوە. چونكە نوێژەكەی ڕابردووتان بەتاڵە.

ئەگەر هەندێ‌ لە گروپە موسڵمانەكانی كوردستان و ناوچەكەش بەڕاستی ئیماندارو لە خۆشەویستی خودا عیبادەت دەكەن. هەقە پێ لە زۆر دەسكەوتی دونیا بخشێنن. لە بری ململانێی كەسی و حزبایەتی، لە بری سەربڕین و كوشتنی هاوئاینی خۆیان و ئایندارەكانی تر، گیانی لێبوردەو خزمەتگوزاری موسڵمانان و گەلانی خۆیان بن

بەردەوام بە لە خوێندنەوە

وتار

سەدامی لە كەركوك

د.بەختیار شاوەیس

بەبەرچاوی هەموانەوە، بەبێ شەرم و بەبێ ترس لەبەردەم كامێراكان، ژنێك لەكەركوك هاواری كردو گوتی سەدامیم و بەعسیم.

ئەم ڕوداوە لەڕوكەشدا واسەیردەكرێت كە كاردانەوەیەكی عاتفیەو پێویست ناكات زۆر لەسەری بوترێت و باشترە اهمال بكرێت،كەئەم جۆرە لەبیركردنەوەو تێگەیشتنە لەخودی ڕووداوەكە ترسناكترە. چونكە ئەو بێشەرمیەی كەئەو ژنەكردی هەروەك زەنگێكی مەترسیدارە بۆ داهاتوی عیراقی نوێ و دەستكەوەتەكانی پڕۆسەسیاسیەكەی.

هەروەها بێحورمەتیەكی لەڕادەبەر نائینسانیشە دەرهەق بەمێژووی عیراقی بەرلەساڵی ۲۰۰۳، دەرهەق بەكەسوكاری قوربانیانی عیراقیەكان لەبەسڕەوە بۆ كوردستان، بێحورمەتیە دەرهەق بە كەسوكاری ٥۰۰۰ پەپولەی خنكاوی هەڵەبجە و ۱۸۲ هەزار گۆڕ ونی ئەنفال و هەزاران لەسێدارەدراوی خوشك و براكانمان لەپارێزگاكانی ناوەڕاست و باشوور و بێڕێزیە بەرامبەر وشككرنی هۆڕاوەكان و ڕاپەرینی شەعبان و دەیان حاڵەتی تراژیدی تر. هەروەك ئەم ڕووداوە تەحەدایەكی گەورەی ئێمەیشە وەك نوێنەرانی گەل و پێمان دەڵێ ئەو دەستورەی كەئێوە كردوتانەتە بنەمای كاركردن و ئەو یاسایانەی كەنوێنەران دەریدەكەن بەڕۆژی نیوەڕۆ پێشێلدەكرێن و كەسیش بەدواداچون ناكات بۆ پەراوێزخستنیان و كار وابڕوات هێدی هێدی بەهاو سەنگینی و میسداقیەتی یاساكان لەدەستدەچن.

لەڕووی سایكۆڵۆژیەوە، ئەم ڕوداوە پێمان دەڵێت كەناخی بەشێك لەتاكی عیراقی لەفكرەی بەعسیبون و سەدامیبون پاكنەبوەتەوەو لەهەر كێشەیەكدا پەنای بۆدەبرێت و دەبێتە ئامڕازێك بۆ چارەسەركردنی كێشەسیاسی و ئیداریەكان و سەدام وەك مۆتەكە لەدوای ۱۳ ساڵ لە ئیعدامكردنی ئێستاش دەكرێتە چەكێك بۆ ترساندنی پاشماوەی قوربانیەكانی ڕابردوو.

ئەمە پەیامێكی وریاكەرەوەیە دەبێت هەموان لێیتێبگەین، بەپەرلەمانتار و ئەنجومەنی نوێنەرانەوە، بەسەرۆك وەزیر و كابینەكەیەوە، بەسەرۆك كۆمار و چەترەدەستوریەكەیەوە پێویست تێبگەین كە شەپۆلی سێیەمی پاشماوەكانی بەعس لەجموجوڵ و پیلانی تازەدان و دەیانەوێت چەقی ئەم پیلانگێڕەیە لەكەركوك جێبەجێبكەن. هەروەك چۆن شەپۆلی یەكەمی بەعسیەكان هەماهەنگی قاعیدە بوو هەتا تەقاندنەوەی مەزاری هەردوو ئیمامی شیعی هادی و عەسكەری لەشوباتی ۲۰۰٦ و شەپۆلی دوەمیشیان هەماهەنگی داعش و ئەبوبەكری بەغدادی بوە بۆهاتنە ناو خاكی عیراق، ئێستاش بەعسیەكان بەخۆپیشاندان و بەناوی كۆمەڵگەی مەدەنی خەریكی نانەوەی ئاژاوەو فیتنەن لەكەركوك دەیانەوێت دۆخەكە ببەن بەرەو شەڕو ئاژاوەو ململانێی ئەهلی.

هەربۆیە باشرترن ئەلتەرناتیڤ سەپاندنی یاسا و دەستورە لەكەركوك، جێبەجێكردنی یاسا بەسەر ئەوانەی كەداوای گەڕانەوەی بەعس دەكەن و جێبەجێكردنی ماددەی ۱٤۰ی دەستوور بەسەر ئەو پیلانە ناوخۆیی و ئەجێندا دەرەكیانەی كە دەیانەوێت لەكەركوكەوە ئاگر بەربدەنە تەواوی عیراق.

بەردەوام بە لە خوێندنەوە

کوردستان