ئێمە لە تۆرە کۆمەڵایەتیەکان

تەندروستی

تەواوی زانیاریەکان لەسەر غودەی خۆت بخوێنەرەوە، چونکە پێویستت پێیان دەبێت


خێزان

غوددە ‌ ئه‌و ئه‌ندامه‌ گرنگه‌ی جه‌سته‌یه‌ که‌ شێوه‌یه‌کی په‌پوله‌یی هه‌یه‌و ده‌که‌وێته‌ به‌شی پێشه‌وه‌ی مله‌وه‌ له‌پێش بۆری هه‌ناسه‌وه‌، زۆرێکمان کێشەی غوددەمان هەیە بەڵام بەهۆی ئەوەی شارەزاییمان لەسەری نییە پێی نازانین، لەم بابەتەدا بە ئاڵگی غوودە ئاشنا بە.

غودده‌ له‌ڕێی هۆرمۆنه‌کانی (TRIJODTHYRONIN(T3و (THYROXIN(T4و CALCITONIN کاریگه‌ری گه‌وره‌ی له‌سه‌ر تێکڕای جه‌سته‌ی مرۆڤ هه‌یه‌، بەڵام غوده‌ بۆ دروستکردنی ئه‌و هۆرمۆنانه‌ پێویستی به‌ماده‌ی یۆد هه‌یه‌ که‌ له‌ڕێی خۆڕاکی پڕ یۆده‌وه‌ پێیده‌گات.

خواردنی ماسی‌و گیانله‌به‌ره‌ ئاویه‌کان به‌گشتی رێژه‌یه‌کی باش له‌یۆدمان پێده‌به‌خشێت، خواردنی ١-٢ جار ماسی له‌هه‌فته‌یه‌کدا سه‌رچاوه‌یه‌کی باشی یۆده‌. هه‌روه‌ها سپێناغ‌و شیرو به‌روبومه‌کانی رژه‌یه‌کی که‌م یۆدیان تێدایه‌.


که‌می ماده‌ی یۆد له‌جه‌سته‌دا ده‌بێته‌هۆی نه‌خۆشکه‌وتنی غوده‌و هه‌ڵئاوسانی‌و دروستبونی گرێ‌و لوو تێیداو تێکچونی ئاستی هۆرمۆنه‌کانی، هه‌ربۆیه‌ له‌زۆرینه‌ی وڵاته‌ رۆژئاواییه‌کان رێنمایی ده‌درێت به‌دروستکردن‌و به‌بازاڕکردنی خوێی چێشتی پڕ یۆد بۆ پڕکردنه‌وه‌ی به‌شێکی پێداویستی به‌کارهێنه‌ران به‌ماده‌ی یۆد.

به‌هۆی بونی ماده‌ی Zyanid له‌جگه‌ره‌دا، که‌ رێگری له‌وه‌رگرتنی یۆد له‌لایه‌ن غوده‌وه‌ ده‌کات، جگه‌ره‌کێشان زیانی زۆر به‌غوده‌ ده‌گه‌یه‌نێت، ‌کارابونی غوده‌و توانای دروستکردنی هۆرمۆنه‌کانی‌و له‌کاتی پێویستدا، رژاندنی ئه‌و هۆرمۆنانه‌ بۆ ناو خوێن له‌ڕێی هۆرمۆنی THS که‌ له‌به‌شێکی خواره‌وه‌ی مێشکدا (HYPOPHYSE) دروستده‌کرێت، به‌ڕێوه‌ده‌چێت.

‌ئه‌رکه‌کانی غودده‌


له‌پاڵ دروستکردنی سێ هۆرمۆنی له‌سه‌ره‌وه‌ ئاماژه‌پێکراودا به‌شداری له‌نه‌شونمای ئێسک‌و مێشک‌و ده‌مارو ماسولکه‌، به‌شداری له‌سوڕی گۆڕینی خۆراک بۆ وزه‌و له‌و رێیه‌وه‌ پێدانی گه‌رمی به‌ له‌ش‌و هه‌روه‌ها دابه‌زاندنی رێژه‌ی چه‌وری‌و کاربۆهیدرات له‌خوێندا، به‌رزکردنه‌وه‌ی په‌ستانی خوێن‌و لێدانی دڵ، راگرتنی هاوسه‌نگی راده‌ی کالیسۆم‌و فۆسفات له‌نێوان خوێن‌و ئێسکدا، کاریگه‌ری له‌سه‌ر چالاکبونی ریخۆڵه‌ هه‌ندێک له‌ئه‌رک‌و کاریگه‌ریه‌کانی غوده‌ن له‌سه‌ر جه‌سته‌ له‌ڕێی ئه‌و هۆرمۆنانه‌ی دروستیده‌کات.

‌‌ئه‌و نه‌خۆشیانه‌ی دوچاری غودده‌ ده‌بن و توانای کارکردنی سنوردار ده‌که‌ن زۆرو هه‌مه‌جۆرن، لێره‌دا تیشک ده‌خه‌مه‌ سه‌ر دوو جۆری سه‌ره‌کی له‌و نه‌خۆشیانه‌، که‌ ‌به‌رزکارکردن‌ (HYPERTHYREOSE)و نزم کارکردنی غوده ‌(HYPOTHYREOSE) ناسراون.

‌به‌رز کارکردن‌و نیشانه‌و گرفته‌کانی

گه‌وره‌بون‌و هه‌ڵئاوسانی به‌رچاوی مل‌و غوده‌، خێرا لێدانی دڵ، دابه‌زینی خۆنه‌ویستی کێش، هه‌ڵه‌شه‌یی‌و توڕه‌بون‌و نائارامی، له‌ڕزینی جه‌سته‌، سکچون، ئاره‌قکردنه‌وه‌ی زۆر، ده‌نگنوسان، تێکچونی ریتمی خه‌وتن، به‌رزبونه‌وه‌ی په‌ستانی خوێن، ئازارو لاوازی ماسولکه‌، تێکچونی سوڕی مانگانه‌ی خانمان، نزمبونه‌وه‌ی ئاره‌زوی سێکسکردن، گه‌وره‌بونی گلێنه‌ی چاو و سوربونه‌وه‌ی چاو، هه‌ندێکجار بینی دوو وێنه‌یی دیمه‌نه‌کان…هتد.

نزم کارکردن (هێواش‌و لاواز)و نیشانه‌کانی

هه‌میشه‌ هه‌ستکردن به‌سه‌رمابون، هه‌میشه‌ ماندویی، خه‌مۆکی‌و دابڕان له‌کۆمه‌ڵگه‌، زیادبونی کێش‌و به‌رزبونه‌وه‌ی رێژه‌ی چه‌وری ‌له‌له‌شدا، زیادبونی پێداویستی به‌خه‌وتن، بیرکۆڵی، ئاوسانی قاچ‌و قۆڵ‌و ده‌موچاو به‌هۆی په‌نگخواردنه‌وه‌ی ئاوی لیمفه‌کانه‌وه‌، لاوازی نینۆک‌و قژ، قژڕوتانه‌وه‌، ده‌نگنوسان‌و خاوبونه‌وه‌ی قسه‌کردن‌و ده‌نگ گڕی، هه‌میشه‌ قه‌بزبون، هه‌ندێکجار هه‌ڵئاوسانی غودده‌، کۆبونه‌وه‌ی ئاوی لیمفه‌کان له‌ناو پێڵوی چاودا، تێکچونی سوڕی مانگانه‌ی خانمان، لاوازبون‌و که‌مبونه‌وه‌ی خواستی سێکسی، پیاوان هه‌ندێکجار توشی نه‌زۆکی ده‌بن، خاوبونه‌وه‌ی لێدانی دڵ، نزمبونه‌وه‌ی په‌ستانی خوێن‌و هه‌ندێکجار به‌رزبونه‌وه‌ی، لاوازبونی ماسولکه‌ی دڵ، کۆبونه‌وه‌ی ئاو له‌ناو په‌رده‌ی دڵدا.

‌تێبینی..مه‌رج نیه‌ ته‌واوی نیشانه‌کان له‌که‌سێدا به‌دی بکرێن.

به‌وپێیه‌ی نه‌خۆشیه‌کانی غودده‌ زۆر به‌ربڵاون، له‌جێی خۆیدایه‌ له‌چوارچێوه‌ی پشکنینی ساڵانه‌دا غودده‌ فه‌رامۆش نه‌کرێت‌و پشکنینی ده‌ست لێدان‌و سۆناری بۆ بکرێت‌و ئه‌و جۆره‌ نیشانانه‌ی سه‌ره‌وه‌ به‌هه‌ند وه‌ربگیرێن.

 

ئامادەکردنی: زانا ئەحمەد قادر، پسپۆڕ لە بواری چارەسەری فیزیکی و وەرزشی

ریکلام

تەندروستی

٥ ڕێگە بۆ ئەوەی جلەکانت وا جوان پاکبێتەوە هەموو جارێک وەک تازە دەربکەوێت!


خێزان

بەم چەند ڕێگایەی خوارەوە  بەئاسان دەتوانیت جل و بەرگە کۆنەکانت نوێ بکەیتەوە و توکی زیادەی لابدەیت بێبەکارهێنانی ئامێرێکی تایبەت :

 

-چەند پارچە سەهۆڵێک بکەرە ناو جلشۆرەکەت

چەند پارچە سەهۆڵێک بکەرە ناو جلشۆرەکەت بۆماوەی ١٥ خولەک و جلشۆرەکەت لەسەر ئاستێکی مامناوەند دابنێ ، توانەوەی سەهۆڵەکە و بوون بە هەڵمی سەهۆڵەکە دەبێتە هۆی لابردنی چرچی جل و بەرگەکەت.

 

-هەڵمی ئاو بەکاربهێنە بۆ گەڕاندنەوەی شێوەی کاسکێتەکەت بۆ باری جاران 

ئاو بکوڵێنە لەناو تاوەیەکی بچوک دا پاشان ئاگرەکە کزبکە و کاسکێتەکەت یان کڵاوەکەت بخەرە سەر تاوەکە ، ‌هەڵمی ئاوەکە چرچەکان لادەبات و شێوە بۆ  کڵاوەکەت دەگەڕینێتەوە.

 

-پەتی ددان بەکاربهێنە بۆ توندکردنی قۆپچەی جل و بەرگەکانت 

ئەگەر دەتەوێت رێگری بکەیت لە لێبوونەوەی قۆپچەی جل و بەرگەکانت ئەوا پەتی ددان بەکار بهێنە بۆ دورینەوەی قۆپچەکانی کراسەکەت.

 

-بۆنی ناخۆشی پێڵاوەکانت مەهێڵە بە بەکارهینانی سۆدە 

یەک کەوچکی چێشتخواردن سۆدە بکەرە ناو پێڵاوەکانت بەڵام ئەگەر پێڵاوەکانت گەورەیە لە کەوچکێک زیاتربەکاربهێنە.

 

 

-بە بەکارهێنانی مووس خۆت ڕزگاربکە لە توکەزیادەکانی جل و بەرگەکەت 

بەوریاییەوە مووسەکە بە جل و بەرگەکاندا بهێنە بۆ ئەوەی بەدوربی لە دڕانی جل و بەرگەکەت . 

بەردەوام بە لە خوێندنەوە

تەندروستی

چەند ئامۆژگاریەک بۆ هەڵگرتنی جانتای گونجاو تا توشی ئازاری پشتت نەکات


خێزان

جانتا جگەلە جوانی و سودەکەی کاریگەری هەیە لەسەر شێوەی لەشمان بۆیە زۆر گرنگە جۆرە جانتایەک هەڵبژێرین کە زیانی بۆ جەستەت نەبێت:

 

ئەم خاڵانەی خوارەوە چەند ڕێگایەکن بۆ هەڵبژاردنی جانتایەکی گونجاو:

 

– دورکەوەرەوە لەو جانتایانەی کە دەبێت بەدەستەوە هەڵبگیرێت 

ئەو مۆدێلە جانتایانە هەڵمەبژێرە کە تەنها دەتوانرێت بە دەست هەڵبگیرێت چونکە ئەو مۆدێلە جانتایانە دەبنە هۆکاری دروست بونی ئازار لە مەچەک و ئانیشک و شان و مل .

 

-ئاگاداری کێشی جانتاکەت بە 

کێشی جانتاکەت نابێت لە ١٠٪ ی کێشی لەشت زیاتر بێت .

 

 

-تاقیبکەرەوە پێشئەوەی بیکڕیت 

هەندێکات جانتاکان بەوجۆرەنین کە دەرئەکەون بۆیە  تاقیبکەرەوە بۆ دڵنیابون لە کێش و شێوازی وەستانی جانتاکە.

 

-ئەو جانتایانە هەڵبژێرە کە شانیان پانە 

ئەو جانتایانەی شانێکی باریکیان هەیە زیان بە پێستت دەگەیەن و وە کەمتر دەتوانن کێشی جانتاکە هەڵگرن .

 

 

 

-ئەو مۆدێلانە هەڵبژێرە کە لەلایەن بەهێزترین بەشی لەشەوە هەڵدەگیرێت 

 

جانتای کەمەر و کۆڵەپشت باشترین هەڵبژاردنن چونکە پشت و کەمەر دەتوانن کێشێکی زیاتر هەڵگرن وەک لە مل و دەست.

 

بەردەوام بە لە خوێندنەوە

تەندروستی

بەم گەرمایە ئاوی گەرم بخۆیتەوە باشترە یان سارد، وەڵامی یەکلاکەرەوە


خێزان

هەرکاتێک وەرزی گەرما دەستپێدەکات ئەو پرسیارە لامان درووستدەبێتەوە کە ئایا ئاوی سارد بخۆین باشترە یان گەرم، لێرەدا هەوڵدەدەین وەڵامی زانستیتان بدەینەوە، بەڵام بەر لەوەی بچینە سەر خاڵەکان پێویستەکات بەڕوونی پێتان بلیین کە ئاوی گەرم باشترە لە سارد:

 

ئەوەش لەبەر ئەم هۆکارانەی خوارەوەیە :

 

– لەکاتی خواردنەوەی ئاوی سارد دەمارە خانەکانت دەتەزێت و ئەوەش کاریگەری لەسەر پرۆسەی هەرسکردن هەیە و کێشەی بۆ دروستدەکات.

– کاتێک ئاوی سارد دەخۆیت جەستە بۆ گەرمکردنەوەی ئاوەکە وزەیەکی زۆر زیاتر خەرج دەکات.

 

– خواردنەوەی ئاوی سارد لێدانی دڵ کزدەکات.

– هۆکارە بۆ نەخۆشی و سەرمابوون.

ئەی بۆچی باشە ئاوی گەرم بخۆیتەوە؟

مەبەست لە ئاوی گەرم بۆ خواردنەوە ئەو ئاوەیە کە لە نێوان ٢٥ بۆ ٤١ پلەی سیلیزیە.

 

– خواردنەوەی ئاوی گەرم بەتایبەت لە بەیانیاندا وادەکات جەستەت لە ژەهرەکان پاک ببێتەوە.

– هاوکارە بۆ نەهێشتنی ئازاری جەستە

– ڕێژەی قەلەقی و پەستانی دەروونی کەمدەکاتەوە.

– کالۆری دەسوتێنێت و دەبێتە هۆی دابەزینی کێش.

– سووڕی خوێن و پرۆسەی هەرسکردن خێراتر دەکات.

– ڕێگری لە زوو چرچربونی پێست دەکات.

 

بەردەوام بە لە خوێندنەوە

کوردستان