ئێمە لە تۆرە کۆمەڵایەتیەکان

تەندروستی

تەواوی زانیاریەکان لەسەر غودەی خۆت بخوێنەرەوە، چونکە پێویستت پێیان دەبێت


خێزان

غوددە ‌ ئه‌و ئه‌ندامه‌ گرنگه‌ی جه‌سته‌یه‌ که‌ شێوه‌یه‌کی په‌پوله‌یی هه‌یه‌و ده‌که‌وێته‌ به‌شی پێشه‌وه‌ی مله‌وه‌ له‌پێش بۆری هه‌ناسه‌وه‌، زۆرێکمان کێشەی غوددەمان هەیە بەڵام بەهۆی ئەوەی شارەزاییمان لەسەری نییە پێی نازانین، لەم بابەتەدا بە ئاڵگی غوودە ئاشنا بە.

غودده‌ له‌ڕێی هۆرمۆنه‌کانی (TRIJODTHYRONIN(T3و (THYROXIN(T4و CALCITONIN کاریگه‌ری گه‌وره‌ی له‌سه‌ر تێکڕای جه‌سته‌ی مرۆڤ هه‌یه‌، بەڵام غوده‌ بۆ دروستکردنی ئه‌و هۆرمۆنانه‌ پێویستی به‌ماده‌ی یۆد هه‌یه‌ که‌ له‌ڕێی خۆڕاکی پڕ یۆده‌وه‌ پێیده‌گات.

خواردنی ماسی‌و گیانله‌به‌ره‌ ئاویه‌کان به‌گشتی رێژه‌یه‌کی باش له‌یۆدمان پێده‌به‌خشێت، خواردنی ١-٢ جار ماسی له‌هه‌فته‌یه‌کدا سه‌رچاوه‌یه‌کی باشی یۆده‌. هه‌روه‌ها سپێناغ‌و شیرو به‌روبومه‌کانی رژه‌یه‌کی که‌م یۆدیان تێدایه‌.


که‌می ماده‌ی یۆد له‌جه‌سته‌دا ده‌بێته‌هۆی نه‌خۆشکه‌وتنی غوده‌و هه‌ڵئاوسانی‌و دروستبونی گرێ‌و لوو تێیداو تێکچونی ئاستی هۆرمۆنه‌کانی، هه‌ربۆیه‌ له‌زۆرینه‌ی وڵاته‌ رۆژئاواییه‌کان رێنمایی ده‌درێت به‌دروستکردن‌و به‌بازاڕکردنی خوێی چێشتی پڕ یۆد بۆ پڕکردنه‌وه‌ی به‌شێکی پێداویستی به‌کارهێنه‌ران به‌ماده‌ی یۆد.

به‌هۆی بونی ماده‌ی Zyanid له‌جگه‌ره‌دا، که‌ رێگری له‌وه‌رگرتنی یۆد له‌لایه‌ن غوده‌وه‌ ده‌کات، جگه‌ره‌کێشان زیانی زۆر به‌غوده‌ ده‌گه‌یه‌نێت، ‌کارابونی غوده‌و توانای دروستکردنی هۆرمۆنه‌کانی‌و له‌کاتی پێویستدا، رژاندنی ئه‌و هۆرمۆنانه‌ بۆ ناو خوێن له‌ڕێی هۆرمۆنی THS که‌ له‌به‌شێکی خواره‌وه‌ی مێشکدا (HYPOPHYSE) دروستده‌کرێت، به‌ڕێوه‌ده‌چێت.

‌ئه‌رکه‌کانی غودده‌


له‌پاڵ دروستکردنی سێ هۆرمۆنی له‌سه‌ره‌وه‌ ئاماژه‌پێکراودا به‌شداری له‌نه‌شونمای ئێسک‌و مێشک‌و ده‌مارو ماسولکه‌، به‌شداری له‌سوڕی گۆڕینی خۆراک بۆ وزه‌و له‌و رێیه‌وه‌ پێدانی گه‌رمی به‌ له‌ش‌و هه‌روه‌ها دابه‌زاندنی رێژه‌ی چه‌وری‌و کاربۆهیدرات له‌خوێندا، به‌رزکردنه‌وه‌ی په‌ستانی خوێن‌و لێدانی دڵ، راگرتنی هاوسه‌نگی راده‌ی کالیسۆم‌و فۆسفات له‌نێوان خوێن‌و ئێسکدا، کاریگه‌ری له‌سه‌ر چالاکبونی ریخۆڵه‌ هه‌ندێک له‌ئه‌رک‌و کاریگه‌ریه‌کانی غوده‌ن له‌سه‌ر جه‌سته‌ له‌ڕێی ئه‌و هۆرمۆنانه‌ی دروستیده‌کات.

‌‌ئه‌و نه‌خۆشیانه‌ی دوچاری غودده‌ ده‌بن و توانای کارکردنی سنوردار ده‌که‌ن زۆرو هه‌مه‌جۆرن، لێره‌دا تیشک ده‌خه‌مه‌ سه‌ر دوو جۆری سه‌ره‌کی له‌و نه‌خۆشیانه‌، که‌ ‌به‌رزکارکردن‌ (HYPERTHYREOSE)و نزم کارکردنی غوده ‌(HYPOTHYREOSE) ناسراون.

‌به‌رز کارکردن‌و نیشانه‌و گرفته‌کانی

گه‌وره‌بون‌و هه‌ڵئاوسانی به‌رچاوی مل‌و غوده‌، خێرا لێدانی دڵ، دابه‌زینی خۆنه‌ویستی کێش، هه‌ڵه‌شه‌یی‌و توڕه‌بون‌و نائارامی، له‌ڕزینی جه‌سته‌، سکچون، ئاره‌قکردنه‌وه‌ی زۆر، ده‌نگنوسان، تێکچونی ریتمی خه‌وتن، به‌رزبونه‌وه‌ی په‌ستانی خوێن، ئازارو لاوازی ماسولکه‌، تێکچونی سوڕی مانگانه‌ی خانمان، نزمبونه‌وه‌ی ئاره‌زوی سێکسکردن، گه‌وره‌بونی گلێنه‌ی چاو و سوربونه‌وه‌ی چاو، هه‌ندێکجار بینی دوو وێنه‌یی دیمه‌نه‌کان…هتد.

نزم کارکردن (هێواش‌و لاواز)و نیشانه‌کانی

هه‌میشه‌ هه‌ستکردن به‌سه‌رمابون، هه‌میشه‌ ماندویی، خه‌مۆکی‌و دابڕان له‌کۆمه‌ڵگه‌، زیادبونی کێش‌و به‌رزبونه‌وه‌ی رێژه‌ی چه‌وری ‌له‌له‌شدا، زیادبونی پێداویستی به‌خه‌وتن، بیرکۆڵی، ئاوسانی قاچ‌و قۆڵ‌و ده‌موچاو به‌هۆی په‌نگخواردنه‌وه‌ی ئاوی لیمفه‌کانه‌وه‌، لاوازی نینۆک‌و قژ، قژڕوتانه‌وه‌، ده‌نگنوسان‌و خاوبونه‌وه‌ی قسه‌کردن‌و ده‌نگ گڕی، هه‌میشه‌ قه‌بزبون، هه‌ندێکجار هه‌ڵئاوسانی غودده‌، کۆبونه‌وه‌ی ئاوی لیمفه‌کان له‌ناو پێڵوی چاودا، تێکچونی سوڕی مانگانه‌ی خانمان، لاوازبون‌و که‌مبونه‌وه‌ی خواستی سێکسی، پیاوان هه‌ندێکجار توشی نه‌زۆکی ده‌بن، خاوبونه‌وه‌ی لێدانی دڵ، نزمبونه‌وه‌ی په‌ستانی خوێن‌و هه‌ندێکجار به‌رزبونه‌وه‌ی، لاوازبونی ماسولکه‌ی دڵ، کۆبونه‌وه‌ی ئاو له‌ناو په‌رده‌ی دڵدا.

‌تێبینی..مه‌رج نیه‌ ته‌واوی نیشانه‌کان له‌که‌سێدا به‌دی بکرێن.

به‌وپێیه‌ی نه‌خۆشیه‌کانی غودده‌ زۆر به‌ربڵاون، له‌جێی خۆیدایه‌ له‌چوارچێوه‌ی پشکنینی ساڵانه‌دا غودده‌ فه‌رامۆش نه‌کرێت‌و پشکنینی ده‌ست لێدان‌و سۆناری بۆ بکرێت‌و ئه‌و جۆره‌ نیشانانه‌ی سه‌ره‌وه‌ به‌هه‌ند وه‌ربگیرێن.

 

ئامادەکردنی: زانا ئەحمەد قادر، پسپۆڕ لە بواری چارەسەری فیزیکی و وەرزشی

ریکلام

تەندروستی

چیرۆكه‌ غه‌مناكه‌كانی 2020….. كه‌س نه‌بوو دڵی لای تۆ بێت دایه‌ گیان!


خێزان – لوقمان غه‌فوور

ئیمی ئیۆرۆك ته‌له‌فۆن بۆ تامی ئیۆرۆك-ی خوشكی ده‌كات و پێی ده‌ڵێت: “ته‌نیا ئه‌م هه‌فته‌یه‌ با هه‌رسێ كچه‌كه‌م(مادیێ و مۆلی و میگان) له‌ لای ئێوه‌ بێت، چونكه‌ ئه‌م هه‌فته‌یه‌، هه‌فته‌یه‌كی سه‌خته‌ بۆ كه‌رتی كانتربێری به‌هۆی كۆرۆنا ڤایرۆسه‌وه‌”.

ئیمی له‌ رۆژی 15ی ئاداره‌وه‌ بڕیاریدا كه‌ له‌نه‌خۆشخانه‌ی ئیلیزابێس-ی شاژن، له‌ مراگێت-كێنت، وه‌ك په‌رستیارێكی به‌وره‌ زیاد له‌ كاتی ئاسایی خۆی له‌ كه‌رتی كانتربێری باشوری خۆرهه‌ڵاتی به‌ریتانیا، له‌نه‌خۆشخانه‌كه‌ بمێنێته‌وه‌ و خزمه‌ت بكات.

میگان مێرفی یه‌كێك له‌ كچه‌كانیشی ئێمی له‌ تۆڕی كۆمه‌ڵایه‌تی فه‌یس بووك وێنه‌ی خۆی و ئیمی و دوو خوشكه‌كه‌ی داناوه‌ و نوسیویه‌تی: “جاران چوار بووین به‌رامبه‌ر خه‌مه‌كانی ژیان، ئێستا سێ كه‌س ماینه‌وه‌ بۆ به‌ره‌نگاربوونه‌وه‌ی خه‌مه‌كانی جیهان”.

به‌زمانێكی ئه‌ده‌بی نامه‌یه‌كی بۆ دایكی نوسیوه‌: “سه‌یری هه‌موو ژیان بكه‌ كه‌ هه‌موو ژیان چاوی له‌سه‌ر تۆ بوو، هه‌موو خێزانه‌كانی كانتربێری هه‌ستیان به‌ دڵنیایی ده‌كرد كه‌ تۆ لای نه‌خۆشه‌كانیان بوویت، به‌ڵام كه‌س نه‌بوو دڵی لای تۆ بێت دایه‌ گیان”، به‌رده‌وامه‌ له‌سه‌ر نووسینه‌كه‌یی و ده‌ڵێت: “تۆ فریشته‌ بویت و تاجیی نه‌خۆشخانه‌كه‌ت له‌سه‌رنا بۆ هه‌تاهه‌تایی له‌به‌رئه‌وه‌ی نرخی ئه‌و تاجه‌ت ئه‌زانی هه‌ر له‌سه‌ره‌تای ده‌ستپێكردنی كاره‌كه‌ته‌وه‌”.

خاتوو جۆلی جامۆن به‌رێوه‌به‌ری به‌شی فریاكه‌وتنی نه‌خۆشخانه‌كه‌ بۆ رۆژنامه‌ی گاردیان باسی له‌وه‌كردووه‌ ته‌ندروستی ئێمی ته‌مه‌ن 39 ساڵ له‌هه‌موو په‌رستیاره‌كانی تر باشتر بوو. جامۆن بۆ سكای نیوز وتویه‌تی:”تیمه‌كه‌مان به‌ته‌واوی وێران بووه‌”.

جامۆن فرمێسك چاوه‌كانی تێزا و وتی: “هه‌موو رۆژێك وه‌ك داپیره‌یه‌ك بۆ كچه‌كه‌ی له‌گه‌ڵ بانگم ده‌كرد له‌به‌رده‌ممدا ئاماده‌بوو. داوامكرد كه‌ با له‌م قۆناغه‌دا دڵمان لای به‌ریتانیا بێت، كێ ئاماده‌یه‌ كاری زیاد بكات ناوی خۆی بنوسێت”. جامۆن ئاهێكی هه‌ڵكێشا و وتی: “ئیمی چواره‌م ناو بوو… له‌مسه‌ری هۆڵه‌كه‌وه‌ هاوارم ئه‌كرد ئیمی .. ئیمی .. له‌به‌رده‌ممدا په‌یدا ئه‌بوو. رۆژ به‌ڕۆژ به‌هێز تر ده‌ره‌كه‌وت و هانی نه‌خۆشه‌كانی ئه‌دا خۆڕاگربن”.

جامۆن سه‌رێكی هه‌ڵبڕی بۆ ئاسمان و وتی: “خودایه‌ ره‌حم به‌ سێ منداڵه‌كه‌ی بكه‌، له‌ رۆژی 15ی مانگ كه‌ هاته‌ نه‌خۆشخانه‌ نه‌دینه‌وه‌ تا گیانی له‌ده‌ستدا”.

له‌ كۆتایدا جامۆن ده‌ڵێت: “له‌ناكاو رۆژی 21ی ئادار، وتی: هه‌ناسم توند بووه‌ و سه‌رم دێشێت، كاتێك پشنینیمان بۆ كرد ده‌رچوو كه‌ كۆرۆنا ڤایرۆس-ی تووشبووه‌”.

ئیمی ئیۆرۆك دوای نزیكه‌ی دوو هه‌فته‌ له‌ژێر چاودێری وردی ئه‌و نه‌خۆشخانه‌ی كه‌ له‌ ساڵی 2017ه‌وه‌ دوای دورچوون له‌ زانكۆی كلێسای كرایست -ی كانتربێری-ی كاری لێده‌كات، رۆژی 3ی نیسان به‌ كۆرۆنا ڤایرۆس گیانی له‌ده‌ستدا.

بەردەوام بە لە خوێندنەوە

تەندروستی

ڕاهێنانێکی زانستی تا بە تەواوی توانای جەستەی خۆت بزانیت


خێزان

ئەمەی خوارەوە ڕاهێنانێکی گرنگ و زانستیە کە لە ڕێگایەوە دەتوانیت بزانەیت کە تەمەنت لەگەڵ جەستەت هاوشێوەیە، چونکە نەرمی جەستە زۆر پەیوەستە بەتەمەنەوە، بۆیە لەگەڵ ئێمە تێستەکە بکە:

 

-سەرەتا لە ڕێگەی ئەم ڕاهێنانی نوشتانەوەیەوە بزانە کە بەپێی جەستەت تەمەنت چەندە

 

-ئەنجامی تێسکەکە

 

-ئەگەر بتوانیت دەست لە زەویەکە بدەیت تەمەنت لە نێوان ٢٠ بۆ ٢٥ ساڵە

-بە نوکی پەنجە دەست لە زەویەکە بدەیت تەمەنت لە نێوان ٢٥ بۆ ٣٨ ساڵە.

-نوکی پەنجەت بدات لە پێت تەمەنت ٣٨ بۆ ٥٠ ساڵە

-گەر لێشی نەدات ئەوە سەروو ٥٠ ساڵە

 

-ئیستا چۆن جەستەت بە گەنجی دەهێڵیتەوە:

ڕۆژانە ٣٠ جار بەرەو خوار بکشێ و هەموو جارێک هەوڵبدە زیاتر بنوشتێتەوە، لە ماوەی مانگێکدا دەبیتە ٢٥ ساڵ.

بەردەوام بە لە خوێندنەوە

تەندروستی

٧ پێکهاتەی جیاواز لە ژێر هەر بیانویەکدابێت نابێت بیدەیت لە ڕوخسارت


خێزان
پێستی ڕوخسار تایبه‌تمه‌ندی خۆی هه‌یه‌و ناسكتره‌ له‌ پێستی جه‌سته‌، هه‌ر بۆیه‌ نابێت هه‌ندێك جۆری كه‌ره‌سته‌ی به‌ربكه‌وێت، ئه‌مه‌ش له‌ كاتێكدایه‌ كه‌ ئێستا ماڵپه‌ره‌كانی ئه‌نته‌رنێت پڕن له‌ گیراوه‌ جۆربه‌جۆره‌كان بۆ جوانكاری كه‌ به‌شێكیان ئه‌م كه‌ره‌ستانه‌ش به‌كارده‌هێنن له‌ كاتێكدا نابێت بدرێت له‌ ڕووخسار:

 

-مه‌عجوونی ددان

-ڕه‌نگه‌ به‌هۆی ساردیه‌كه‌یه‌وه‌ چه‌وری و گه‌رمی نێو پێسته‌كه‌ت پاكبكاته‌وه‌، به‌ڵام دواتر په‌ڵه‌ جێده‌هێڵێت له‌سه‌ر ڕوخسارت و نابێت لێی بده‌یت.

 

 

-سپرای قژ

-باس له‌وه‌ ده‌كرێت كه‌ گه‌ر سپرای قژ بده‌یت له‌ زیبكه‌ ئه‌وا نایهێڵێت، ڕه‌نگه‌ به‌شی سه‌ره‌وه‌ی وشك بكاته‌وه‌، به‌لام له‌ ناوه‌وه‌ توشی هه‌وكردنت ده‌كات.

 

 

-ئاوی زۆر گه‌رم

-پێستی ڕوخسار ناسكه‌و پێویسته‌ به‌رده‌وام ئاوی شله‌تێن به‌كاربهێنیت بۆ شۆردنی نه‌ك ئاوی گه‌رم.

 

 

-كرێمی فازلین

-ئه‌م كرێمه‌ بۆ جه‌سته‌ گونجاوه‌ نه‌ك ڕوخسار، چونكه‌ له‌ ڕوخساردا به‌هۆی ئه‌وه‌ی زۆر نه‌رمی ده‌كات ڕه‌نگه‌ ببێته‌ هۆی دروستبونی زیپكه‌.

 

 

-كرێمی جه‌سته‌

-ناوی ئه‌م كرێمه‌ به‌ خۆیه‌وه‌یه‌تی (كرێمی جه‌سته‌ – Body Lotion) بۆیه‌ نابێت بیده‌یت له‌ ڕوخسارت.

 

 

-شه‌كر

-له‌ به‌شێك له‌ گیراوه‌ سروشتیه‌كان شه‌كر به‌كار دێت، ئه‌وه‌ بۆ پێستی جه‌سته‌ ئاساییه‌، به‌ڵام بۆ پێستی ڕوخسار نابێت و لاوازی ده‌كات.

 

 

-خواردنه‌وه‌ كحولیه‌كان

-هه‌ندێكجار باس له‌وه‌ ده‌كرێت كه‌ ده‌توانیت له‌ گیراوه‌ سروشتیه‌كان به‌كاری بهێنیت، به‌ڵام ئه‌وه‌ بۆ روخسار نابێت و زیان به‌ پێسته‌كه‌ی ده‌گه‌یه‌نێت.

بەردەوام بە لە خوێندنەوە

کوردستان