ئێمە لە تۆرە کۆمەڵایەتیەکان

تەندروستی

تەواوی زانیاریەکان لەسەر غودەی خۆت بخوێنەرەوە، چونکە پێویستت پێیان دەبێت

خێزان

غوددە ‌ ئه‌و ئه‌ندامه‌ گرنگه‌ی جه‌سته‌یه‌ که‌ شێوه‌یه‌کی په‌پوله‌یی هه‌یه‌و ده‌که‌وێته‌ به‌شی پێشه‌وه‌ی مله‌وه‌ له‌پێش بۆری هه‌ناسه‌وه‌، زۆرێکمان کێشەی غوددەمان هەیە بەڵام بەهۆی ئەوەی شارەزاییمان لەسەری نییە پێی نازانین، لەم بابەتەدا بە ئاڵگی غوودە ئاشنا بە.

غودده‌ له‌ڕێی هۆرمۆنه‌کانی (TRIJODTHYRONIN(T3و (THYROXIN(T4و CALCITONIN کاریگه‌ری گه‌وره‌ی له‌سه‌ر تێکڕای جه‌سته‌ی مرۆڤ هه‌یه‌، بەڵام غوده‌ بۆ دروستکردنی ئه‌و هۆرمۆنانه‌ پێویستی به‌ماده‌ی یۆد هه‌یه‌ که‌ له‌ڕێی خۆڕاکی پڕ یۆده‌وه‌ پێیده‌گات.

خواردنی ماسی‌و گیانله‌به‌ره‌ ئاویه‌کان به‌گشتی رێژه‌یه‌کی باش له‌یۆدمان پێده‌به‌خشێت، خواردنی ١-٢ جار ماسی له‌هه‌فته‌یه‌کدا سه‌رچاوه‌یه‌کی باشی یۆده‌. هه‌روه‌ها سپێناغ‌و شیرو به‌روبومه‌کانی رژه‌یه‌کی که‌م یۆدیان تێدایه‌.


که‌می ماده‌ی یۆد له‌جه‌سته‌دا ده‌بێته‌هۆی نه‌خۆشکه‌وتنی غوده‌و هه‌ڵئاوسانی‌و دروستبونی گرێ‌و لوو تێیداو تێکچونی ئاستی هۆرمۆنه‌کانی، هه‌ربۆیه‌ له‌زۆرینه‌ی وڵاته‌ رۆژئاواییه‌کان رێنمایی ده‌درێت به‌دروستکردن‌و به‌بازاڕکردنی خوێی چێشتی پڕ یۆد بۆ پڕکردنه‌وه‌ی به‌شێکی پێداویستی به‌کارهێنه‌ران به‌ماده‌ی یۆد.

به‌هۆی بونی ماده‌ی Zyanid له‌جگه‌ره‌دا، که‌ رێگری له‌وه‌رگرتنی یۆد له‌لایه‌ن غوده‌وه‌ ده‌کات، جگه‌ره‌کێشان زیانی زۆر به‌غوده‌ ده‌گه‌یه‌نێت، ‌کارابونی غوده‌و توانای دروستکردنی هۆرمۆنه‌کانی‌و له‌کاتی پێویستدا، رژاندنی ئه‌و هۆرمۆنانه‌ بۆ ناو خوێن له‌ڕێی هۆرمۆنی THS که‌ له‌به‌شێکی خواره‌وه‌ی مێشکدا (HYPOPHYSE) دروستده‌کرێت، به‌ڕێوه‌ده‌چێت.

‌ئه‌رکه‌کانی غودده‌


له‌پاڵ دروستکردنی سێ هۆرمۆنی له‌سه‌ره‌وه‌ ئاماژه‌پێکراودا به‌شداری له‌نه‌شونمای ئێسک‌و مێشک‌و ده‌مارو ماسولکه‌، به‌شداری له‌سوڕی گۆڕینی خۆراک بۆ وزه‌و له‌و رێیه‌وه‌ پێدانی گه‌رمی به‌ له‌ش‌و هه‌روه‌ها دابه‌زاندنی رێژه‌ی چه‌وری‌و کاربۆهیدرات له‌خوێندا، به‌رزکردنه‌وه‌ی په‌ستانی خوێن‌و لێدانی دڵ، راگرتنی هاوسه‌نگی راده‌ی کالیسۆم‌و فۆسفات له‌نێوان خوێن‌و ئێسکدا، کاریگه‌ری له‌سه‌ر چالاکبونی ریخۆڵه‌ هه‌ندێک له‌ئه‌رک‌و کاریگه‌ریه‌کانی غوده‌ن له‌سه‌ر جه‌سته‌ له‌ڕێی ئه‌و هۆرمۆنانه‌ی دروستیده‌کات.

‌‌ئه‌و نه‌خۆشیانه‌ی دوچاری غودده‌ ده‌بن و توانای کارکردنی سنوردار ده‌که‌ن زۆرو هه‌مه‌جۆرن، لێره‌دا تیشک ده‌خه‌مه‌ سه‌ر دوو جۆری سه‌ره‌کی له‌و نه‌خۆشیانه‌، که‌ ‌به‌رزکارکردن‌ (HYPERTHYREOSE)و نزم کارکردنی غوده ‌(HYPOTHYREOSE) ناسراون.

‌به‌رز کارکردن‌و نیشانه‌و گرفته‌کانی

گه‌وره‌بون‌و هه‌ڵئاوسانی به‌رچاوی مل‌و غوده‌، خێرا لێدانی دڵ، دابه‌زینی خۆنه‌ویستی کێش، هه‌ڵه‌شه‌یی‌و توڕه‌بون‌و نائارامی، له‌ڕزینی جه‌سته‌، سکچون، ئاره‌قکردنه‌وه‌ی زۆر، ده‌نگنوسان، تێکچونی ریتمی خه‌وتن، به‌رزبونه‌وه‌ی په‌ستانی خوێن، ئازارو لاوازی ماسولکه‌، تێکچونی سوڕی مانگانه‌ی خانمان، نزمبونه‌وه‌ی ئاره‌زوی سێکسکردن، گه‌وره‌بونی گلێنه‌ی چاو و سوربونه‌وه‌ی چاو، هه‌ندێکجار بینی دوو وێنه‌یی دیمه‌نه‌کان…هتد.

نزم کارکردن (هێواش‌و لاواز)و نیشانه‌کانی

هه‌میشه‌ هه‌ستکردن به‌سه‌رمابون، هه‌میشه‌ ماندویی، خه‌مۆکی‌و دابڕان له‌کۆمه‌ڵگه‌، زیادبونی کێش‌و به‌رزبونه‌وه‌ی رێژه‌ی چه‌وری ‌له‌له‌شدا، زیادبونی پێداویستی به‌خه‌وتن، بیرکۆڵی، ئاوسانی قاچ‌و قۆڵ‌و ده‌موچاو به‌هۆی په‌نگخواردنه‌وه‌ی ئاوی لیمفه‌کانه‌وه‌، لاوازی نینۆک‌و قژ، قژڕوتانه‌وه‌، ده‌نگنوسان‌و خاوبونه‌وه‌ی قسه‌کردن‌و ده‌نگ گڕی، هه‌میشه‌ قه‌بزبون، هه‌ندێکجار هه‌ڵئاوسانی غودده‌، کۆبونه‌وه‌ی ئاوی لیمفه‌کان له‌ناو پێڵوی چاودا، تێکچونی سوڕی مانگانه‌ی خانمان، لاوازبون‌و که‌مبونه‌وه‌ی خواستی سێکسی، پیاوان هه‌ندێکجار توشی نه‌زۆکی ده‌بن، خاوبونه‌وه‌ی لێدانی دڵ، نزمبونه‌وه‌ی په‌ستانی خوێن‌و هه‌ندێکجار به‌رزبونه‌وه‌ی، لاوازبونی ماسولکه‌ی دڵ، کۆبونه‌وه‌ی ئاو له‌ناو په‌رده‌ی دڵدا.

‌تێبینی..مه‌رج نیه‌ ته‌واوی نیشانه‌کان له‌که‌سێدا به‌دی بکرێن.

به‌وپێیه‌ی نه‌خۆشیه‌کانی غودده‌ زۆر به‌ربڵاون، له‌جێی خۆیدایه‌ له‌چوارچێوه‌ی پشکنینی ساڵانه‌دا غودده‌ فه‌رامۆش نه‌کرێت‌و پشکنینی ده‌ست لێدان‌و سۆناری بۆ بکرێت‌و ئه‌و جۆره‌ نیشانانه‌ی سه‌ره‌وه‌ به‌هه‌ند وه‌ربگیرێن.

 

ئامادەکردنی: زانا ئەحمەد قادر، پسپۆڕ لە بواری چارەسەری فیزیکی و وەرزشی

تەندروستی

٦ ڕێنمایی گرنگ بۆ ئەوەی ڕێگە نەدەیت سنگت چرچ و لۆچ ببێت

خێزان

ئەمەی خوارەوە کۆمەڵێک  ڕێنمایی گرنگە بۆ ئەوەی ڕێگە نەدەیت سنگت چرچ و لۆچ ببێت:

 

-هەوڵبدە لەسەر پشت بخەویت، بەو جۆرە کەمتر سنگت چرچ دەبێت

-کرێمی شێدارکەرەوە و زەیتی سرووشتی بدە لە ڕوخسارت و ناوە ناوە مەساجی بۆ بکە

-با ڕاستەوخۆ ئاوی گەرم نەیدات لە سنگت لەکاتی خۆشۆردندا

-ستیانی سایزی خۆت لەبەر بکە، واتە نە توند بێت کە سنگت زۆر کۆبکاتەوە و چرچی بکات نە زۆر شل و گەورە بێت کە شۆڕی بکاتەوە

-وەرزش بکە بەتایبەت شناو، دەتوانیت ڕۆژانە ٢٠ شناو بکە کە بە سوودە بۆ توندکردنەوەی سنگت

-لەکاتی بەکارهێنانی دژە خۆر، ناوچەی سنگت لە بیر مەکە

 

بەردەوام بە لە خوێندنەوە

تەندروستی

هەواڵە خۆشەکە: زانایان کرمێکیان دۆزیوەتەوە کە پلاستیک دەخوات

خێزان

لە هەموو خولەکیکدا لە جیهان ٢ ملیۆن عەلاگەی پلاستیکی بەکار دەهێندرێت، کە ئەمەش بە مەترسیەکی گەورە بۆ ژینگە دادەندرێت، بەڵام لە ئێستادا زانایان کرمیکیان دۆزیوەتەوە کە بە چارەسەری کێشەی پلاستیکی ناودەبرێت.

ئەو کرمە کە ناوی کرمی واکسە، لە توانایدا هەیە پلاستیک شی بکاتەوە و وەک سەرچاوەیەکی خۆراک بۆخۆی بەکاری بهێنێت.

-چەند پرۆفیسۆرێک لە توێژینەوەیەکدا ١٠٠ دانە لەو کرمانەیان خستۆتە زەرفێکی پلاستیکیەوە، لە پاش ٤٠ خولەک تێبینیان کردووە کە لە زەرفەکەدا کون درووست بووە و لە پاش ١٢ کاتژمێر بەشی زۆری زەرفە لایلۆنەکە پوکاوەتەوە.

-زانایان دۆزینەوەی ئەم جۆرە کرمە بە چارەسەرێکی ڕیشەی و گرنگ دەزانن بۆ چارەسەری کێشەی پیسبوونی زەویی و ژینگە بەهۆی پلاستیکەوە.

 

بەردەوام بە لە خوێندنەوە

تەندروستی

٧ زانیاری کە ئەو کەسانەی مەساج دەکەن، یەکسەر لەسەر جەستەمان دەیزانن

خێزان

ئەمەی خوارەوە ٧ زانیاری تەندرووستیە کە ئەو کەسانەی مەساج دەکەن و شارەزان تێیدا، یەکسەر لەسەر جەستەمان دەیزانن:

 

جانتا بە شانت هەڵدەگریت

-گەر جانتا بە شان هەڵبگریت، لە لایەکی شانتدا چڕبونەوە وتەشەنوجی زیاتر هەیە و دەزانن کە بەو لایەت جانتات هەڵگرتووە

 

 

ئۆتۆمبیل زۆر لێدەخوڕیت

-کاتێک ئۆتۆمبیل زۆر لێدەخوڕیت، قۆڵەکانت و بەشی خوارەوەت تەشەنوج دەکات

 

شێوازی خەوتنت هەڵەیە

-ئەوان بە پشتدا دەزانن گەر شێوازی خەوتنت هەڵە بێت، چونکە گەر بە دەمدا بخەویت پشتت کەمێک خوارتر دەبێت و هاوتەریب نابێت.

 

بە منداڵی توشی ڕووداو بویت

-کاتیک بە منداڵی توشی شکانی قاچ یاخود لەجێ چوون بوویت، خۆت بیرت نەماوە، بەڵام ئەوانەی مەساج دەکەن دەزانن کە توشی ڕووداو هاتویت بەهۆی ئەوەی قاچێکیانت کورتر دەبێت لەوەی دیکە.

 

زۆر لەسەر مۆبایل دەمێنیتەوە

ماسولکەی ملت زۆر ڕەق بووە و شانت کەمیک ناهاوسەنگە، بەوەدا دەزانێت کە بەردەوام لەسەر مۆبایلیت.

 

زۆر لەسەر کۆمپیتەر کار دەکەیت

کارکردنی زۆر لەسەر کۆمپیتەر چەند زیانێکی هەیە، ماسولکەی مل و پشتت زۆر ڕەق دەبێت، جگە لەوەی پاش ماوەیەکی زۆر نا هاوسەنگی لە کەلەکەتدا درووستدەبێت

 

جانتای قورس هەڵدەگریت

ماسولکەی شانەکانت زۆر رەق دەبێت و تەشەنوج دەکات.

بەردەوام بە لە خوێندنەوە

کوردستان