ئێمە لە تۆرە کۆمەڵایەتیەکان

راپۆرت

چەك ئاسایشی كۆمەڵایەتی هەرێم دەخاتە مەترسییەوە

خەڵك-ئارام سەردار

دوێنێ ئێوارە لەگەڕەكی مامزاوا لەسەر كۆتر دوو كەس كوژران كە كوڕو باوكێك بوون هاوكات سێ كەسی تریش بریندار بوون، دەستەی مافی مرۆڤیش داوا لەهێزە ئەمنییەكان دەكات رێكارە پێویستەكان توندتر بكرێن لەبەرامبەر ئەو چەكە زۆرەی لەدەستی هاوڵاتیاندایە.

محەمەد گۆمەشینی وتەبێژی دەستەی سەربەخۆی مافەكانی مرۆڤ لەهەرێمی كوردستان بە(خەڵك)ی راگەیاند، بەداخەوە ئەوەی دەستەكەمان كە دەمێكە هاواری بۆ دەكات دیاردەی چەكداری بەردەوامە و رووداوەكانی كوشتن و تەقەكردن و خۆكوشتن بوونی هەیە، ئەمە ئەوەمان پێدەڵێت كە حاڵەتەكانی بوونی چەك لەدەستی هاووڵاتی و بردنەوەی چەك لەلایەن كارمەندانی هێزە ئەمنییەكان بۆ ماڵەوە هۆكار گەلێكن بۆ ئەم رووداوانە.

وتیشی “رۆژ نییە هەواڵێك بڵاونەبێتەوە لەسەر رووداوەكانی كوشتن، ئەمەش وێڕای ئەوەی هەرێمی كورستان هیچ رۆژێك بەبێ تەقەكردن بەڕێ ناكات و خەڵك گوێبیستی تەقەكردن نەبێت، بەتایبەت لەدوای كاتژمێر ١٢ی شەو گوێبیستی تەقەی زۆر دەبیت كە نائاساییە ئەمەش نیشانەی ئەوەیە چەك زۆرە لەدەستی هاووڵاتی، چونكە ئەو تەقانەی دەكرێن هێزە ئەمنییەكان نین، بەر لەدوو رۆژ لەشەقامێكی هەولێر دووكەس لەسەر رووداوێكی هاتووچۆ پێكنەهاتن تەلەفۆنیان دەكرد بۆ كەسوكاریان كە بەچەكەوە بێن، بەڵام ئێمە كەوتینە بەین و كێشەكەمان چارەكرد، ئەگەر نا كێشەی گەورەی لێ دەكەوتەوە”.

ئەوەشی خستەڕوو “ئێمە جەخت دەكەینەوە لەسەر بەردەوامی هەڵمەتی هۆشیاری، بەڵام دڵنیاشتان دەكەمەوە ئەو هەڵمەتانە سودی نیەی بەهیچ شێوەیەك بەقەد ئەوەی مەفرەزەكانی پۆلیس و ئاسایش لەشوێنەكان لەناكاو بن و پشكنین بكەن بۆ ئوتومبێلەكان بەتایبەت جام رەش و هەڵگرانی تابلۆی بیانی، چونكە ئەگەر پشكنین بكەی لەتەواوی شارەكانی هەرێم رەنگە لە ١٠ تەكسی ٥ تەكسی چەكی لەلابێت، بۆیە دەبێـت رێكارەكان توندتر بكرێن، ئەم رووداوانەش قسەكانی ئێمەی سەلماندووە كە چەكێكی زۆر لەدەستی هاووڵاتیاندایە”.

لای خۆشیەوە رێدار ئەمین پزیشكی پسپۆڕی نەخۆشییە دەروونییەكان نوسینێكدا باس لەوەدەكات “چەندین ساڵ پێش ئێستا لە لیژنەی موڵەتی چەك هەڵگرتن بووم، زۆر دژی چەك هەڵگرتن بووم، زۆر كەم واژۆم دەكرد، خەڵكێكی زۆر گلەییان دەكرد، كە بۆچی مۆڵەتیان پێنادەم، لەوانەش چەرەزات فرۆش، شەكەرات فرۆش، جلوبەرگ فرۆش، بێ ئیش، گەنجی هەژدە ساڵان، چەرچی پیشانگای ئۆتۆمبێل، شوان (داوای دەمانچەیان دەكرد، دەیانگوت كلاشینكۆف بەزەحمەت هەڵدەگیرێت)، ژمێریاری كۆمپانیا (كە دەبوایە ئەو چەك هەڵنەگرێت، بەڵكو كۆمپانیا پاسەوان دابنێ)، قوماش فرۆش……زۆر كەسی تر داوای مۆڵەتی چەكیان كردووە”.

دەشڵێت “ئەوەندە خەڵك داوای چەكی دەكرد، وام دەزانی لە تەكساسم، نەك هەولێر، ئەمە لە كاتێكدا هەولێر یەكێكە لە شارە ئارامەكانی جیهان، بۆیە من كە ڕێگریم لە چەك دەكرد، دەمزانی دەرەنجامی خراپی لێدەكەوێتەوە، لە هەستكردن بە پرسیاریەتیم بوو، ئەگەر مەسەلەی چەك هەڵگرتن تەسك نەكرێتەوە، چاوەڕیی تاوانی زیاتر بن”.

هاكات پارێزەر رێبین سەباح سەبارەت بەدیاردەی چەكداری و كوشتن و خۆكوشتن بە(خەڵك)ی راگەیاند “یەكێك لە هۆكارە سەرەكییەكانی دوبارەبوونەوەی ئەو حاڵەتانەی كوشتن لە هەرێمی كوردستان بە گشتی و شاری هەولێر بە تایبەتی بەر بڵاوی دیاردەی قێزەوەنی چەكدارییە لە نێو هاووڵاتیاندا كە چەندین ساڵە لەلایەن خەڵكی دڵسۆزو خەمخۆرەوە هەوڵ بۆ ئەمە دەدرێ، كە ئەم دیاردەیە ئەگەر بنەبڕیش نەكرێ، ئەوا سنوردار بكرێت، تاوەكو بتوانرێ ڕێژەی ئەو كوشتن و شەڕانەی لە ئەنجامی بوونی دیاردەی چەكداری ڕوو دەدەن، سنوردار بكرێن، ئەوەی جێگای داخە تاوەكو ئێستا ئەو دیاردە قێزەونە هەر بەردەوامە”.

دەشڵێت “لە دوا حاڵەتیشدا دوێنی شەوی بەرواری ۲۰۱۸/۱/۱۲ لە ئەنجامی كێشەی دوو بنەماڵەی درواسێی یەكتر كە چەك لەو كێشەیە بەكارهێنرا دوو هاووڵاتی كوژران و سێی تریش بریندار بوون، بۆیە پێویست دەكات لای هەر هەمووان فشارێكی گەورە لە ڕێگای ئەنجامدانی كارو چالاكی مەدەنی و چەندەها هەوڵی هۆشیاركردنەوەی هاووڵاتیان بۆ ئەم پرسەو ناردنی یاداشتی داواكاری بۆ سەرۆكایەتی داواكاری گشتی بۆ مەبەستی ڕێگەگرتن لەو دیاردەیە بكرێت”.

ئاشكراشیكرد “وەك پارێزەرێك لەگەڵ چەند پارێزەرو چالاكوانێكی مەدەنی بۆ سبەی بەرواری ۲۰۱۸/۱/۱٤ یاداشتێكی داواكاری بۆ مەبەستی ڕێگەگرتن لە دیاردەی چەكداری و هەبوونی چەك لە ناو ماڵان بۆ سەرۆكایەتی داواكاری گشتی دەنێرین بەو هیوایەین لەو ڕێگایەوە بتوانرێ ئەگەر نەتوانرێ ڕێگری تەواویش لەو دیاردەیە بكەین ئەوا سنورداری بكرێت”.

راپۆرت

ساڵوەگەڕی بۆردومانكردنی قەڵادزێیە

خەڵك- بەشی هەواڵ

ئەمڕۆ 24ی نیسانی 2019 ساڵوەگەڕی بۆردومانكردنی شاری قەڵادزێیە لە دەڤەری پشدەر.

لە 24ی نیسانی 1974 شاری قەڵادزێ لەلایەن سوپای ڕژێمی عێراقەوە بۆردومان كرا و دەیان كەس بوونە قوربانی.

شاری قەڵادزێ نێوەندی قەزای پشدەرە و سەر بە پارێزگای سلێمانییە و ١٣٤ كیلۆمەتر لێییەوە دوورە، لە ڕۆژھەڵاتییەوە هاوسنووری ڕۆژهەڵاتی كوردستانە لەگەڵ شارەكانی سەردەشت و میراوایە، لە ڕۆژئاواشەوە ڕانیە، لە باكوورەوە شارەدێی قەسرێی سنووری چۆمانە و لە باشوورەوە شارەدێی بنگرد و ناوچەی مەرگە و سنووری ماوەت و شارباژێڕە.

وشەی قەڵادزێ ڕەنگە لە دوو وشەی قەڵا و دزێ پێكهاتبێت كە زێ ڕەنگە ئاماژە بێت بە ڕووباری زێی بچووك كە لە نزیكی ئەم شارەدایە، قەڵادزێ لە سەردەمی ئیمپراتۆریەتیی عوسمانیدا ناوی حەمیدیە بوو كە بە ئیفتیخاری عەبدولحەمیدی دووەم ئەم ناوەی لێندرابوو.

قەڵادزێ لەم گەڕەكانە پێكدێت (خانەقا، ئاشتی، ئازادی، گربداخ، ئیمام قاسم، ڕاپەڕین، بابان، نەورۆز، كۆڕەو، ساوێن، مەشخەڵان، شەهیدان، مامەندە، باخان، فەرنبەران، بنارو چوارچرا).

قەڵادزێ لە ساڵی ١٩٤٨ دەبێت بە قەزا، لە ٢٤ی نیسانی ١٩٧٤دا لە لایەن ڕژێمی بەعسەوە بۆردومان دەكرێ، كە زانكۆی سلێمانی ئەو كات بۆ قەڵادزێ گوێزرابووەوە، بووە ھۆی شەھید كردنی 163 كەس و برینداركردنی نێزیك بە 200 كەسی دیكە.

لە ٢٤ی نیسانی 1984 بۆ یەكەم جار لە كوردستاندا دانیشتووانی شارەكە ڕادەپەڕن دژ بە حكوومەتی ئەو كات لە دوای 10 ساڵ لە بۆردومانی شارەكە و جارێكی دیكە خەڵكی شارەكە دەكەونەوە بەر شاڵاوی ڕژێمی پێشووی عیراق، لە ساڵی ١٩٨٩ دانیشتوانی پشدەر ڕادەگوێزرێن بۆ ئۆردوگاكانی بازیان و خەبات و چەند ناوچەیەكی دیكە.

شارەدێكانی قەزای پشدەر بریتین لە ناوەندی شاری قەڵادزێ، سەنگەسەر، ژاراوە، ھێرۆ، ئیسێوە، ھەڵشۆ‌.

٢٨٤ گوندیش لە خۆی دەگرێت.

بەردەوام بە لە خوێندنەوە

راپۆرت

پلەكانی گەرما بەرزدەبنەوە
كەشوهەوای ڕۆژی هەینی ڕاگەیەندرا

 

خەڵك- بەشی هەواڵ
كەشناسی عیراق پێشبینییەكانی بۆ دۆخی كەشوهەوای ئەم هەفتەیە بڵاودەكاتەوە و ڕایدەگەیەنێت، ئاڕاستەی با دەگۆڕێت و پلەكانی گەرما بەرزدەبنەوە.

دەستەی گشتی كەشناسی و بوومەلەرزەزانی عیراق لە ڕاپۆرتێكدا ئاماژەی بەوەكردووە، سبەینێ‌ چوار شەممە لە ناوچەكانی هەرێمی كوردستان و ناوەڕاست و باشووری وڵات ئاسمان ساماڵ دەبێت لەگەڵ بوونی هەندێك پەڵەهەور و لەهەمان كاتدا پلەكانی گەرما بەرزدەبنەوە.

ڕاشیگەیاندووە، ڕۆژانی پێنج شەممە و هەینی بە هەمان شێوە پلەكانی گەرما ڕوو لە بەرزبوونەوە دەكەن و ئاسمان ساماڵ دەبێت و كەشوهەوا ئاسایی دەبێت.

سەبارەت بە سەرەتای هەفتەی داهاتوو، كەشناسی عیراق پێشبینی كردووە، كە ڕۆژی شەممە ئاسمان بگۆڕێت بۆ نیمچە هەور لە زۆربەی ناوچەكانی وڵات و دواتر ببێتە هەوری تەواو، بەڵام پلەكانی گەرما وەك خۆیان دەمێننەوە و ئاڕاستەی با و خێراییەكەی دەگۆڕدرێت.

لە دوو ڕۆژی ڕابردوودا شەپۆلێكی بارانی بەلێزمە ناوچەكانی عیراق و هەرێمی كوردستانی گرتەوە و لە ناوچە شاخاوییەكان بەفر باری.

هاوكات، بەپێی پێشبینییەكانی كەشناسی هەرێم، سبەینێ‌ چوار شەممە لە سەرجەم شارەكانی هەرێمی كوردستان ئاسمان ساماڵ دەبێت لەگەڵ هەندێك پەڵە هەور.

بەردەوام بە لە خوێندنەوە

راپۆرت

” خاڵییە لە پەیامی ڕاگەیاندن و نیشتمانی”
دوای 121 ساڵ مێدیای كوردی لە پاشەكشەیەكی گەورەدایە

سلێمانی ـ نزار جەزا

ئەمڕۆ ساڵوەگەڕی ڕۆژی ڕۆژنامەوانی كوردییە و 121 ساڵ تێپەڕدەبێت بەسەر دەرچوونی یەكەم ڕۆژنامەی كوردی بە ناوی كوردستان لە 22ی نیسانی 1898 لە قاهیرە لەلایەن میغداد مەدحەد بەدرخانەوە.

بە ڕای شارەزایان و كارناسانی مێدیایی، ئێستا ڕاگەیاندنی كوردی ئەگەرچی لە ڕووی زۆربوونی ژمارەی دەزگە مێدیاییەكان و تەكنۆلۆژی و تەكنیكییەوە پێشكەوتوون، بەڵام لە ڕووی پەیام و نێوەڕۆكەوە لە خراپترین ئاستیدایە.

ئەو شارەزایانە، هۆكاری پاشەكشەی مێدیای كوردی لە قۆناغی ئێستادا دەگێڕنەوە بۆ نەبوونی مێدیایەكی پڕۆفیشناڵ و پێشەیی پشتبەستوو بە بنەماكانی كاری ڕۆژنامەوانی، بەڵكو ئەوەی هەیە مێدیایەكە كار بۆ حزب و بەرپرسە باڵاكانی دەكات، هەموو بنەمایەكی كاركردن لەو چوارچێوەیەدا دەبیننەوە، بۆیە كەشێكی حیزبی و كەسی هەژموونی بەسەر كاركردنی دەزگە مێدیاییەكانی باشوری كوردستان و بگرە پارچەكانی دیكەی كوردستانیش لەنێوخۆ و دەرەوەی وڵاتدا كردووە.

مامۆستایەكی زانكۆ ڕایدەگەیەنێت، ڕاگەیاندنی كوردی لەقەیرانی شووناس و خاڵیبوونی پەیامی ڕاگەیاندن لە مۆركی نیشتیمانی و پەیامی نیشتیمانیدایە.

هێرش ڕەسووڵ، پسپۆڕی ئێتیك و یاسای ڕاگەیاندن بە(خەڵك)ی ڕاگەیاند، ئەگەر خوێندنەوەیەكی ورد و بابەتی و جدی و زانستی بۆ بارودۆخی ئەمڕۆی ڕاگەیاندنی كوردی بكەن، ئەوا دەردەكەوێت ڕاگەیاندنی كوردی لەقەیرانی شووناس و خاڵیبوونی پەیامی ڕاگەیاندن لە مۆركی نیشتیمانی و پەیامی نیشتیمانیدایە.

ئەوەشی خستەڕوو، بەداخەوە ڕاگەیاندن پاشەكشەی كردووە، بەراورد بە چەند ساڵی ڕابردوو لەڕووی ئاڕاستەی كاركردن و ئازادی و بەرپرسیارێتی و بنەماكانی پیشەییەوە.

لەبارەی هۆكاری پاشەكشەی ڕاگەیاندنی كوردی ناوبراو باسی لەئەوەكرد، هۆكارەكان زۆر و فرەلایەنن، بەنمونە كاریگەری دۆخە سیاسی و ئابووری و كۆمەڵایەتی و فەرهەنگی و كلتووری و ئایینییەكەیە، بەجۆرێك بارودۆخی سیاسی ناو هەرێم و ناكۆكی نێوانی هەولێر و بەغدا و ناكۆكی نێوان لایەنە سیاسییەكان و ناكۆكی نێوخۆی حزبی، هەروەها تەنگەژە ئابوورییەكە و دابەشبوونی فەرهەنگی و ئاستی زانكۆ و پەیمانگەكان و لاوازی پیشەیی هۆكارن، بەهەمانشێوە مێدیاكاران لەئاستێكی زۆر خراپی پیشەییدا كاردەكەن و لایەنی ئاكاری پیشەیی و یاسا و پڕۆفیشناڵیان فەرامۆشكردووە.

ئەو مامۆستایەی زانكۆ ڕوونیكردەوە، ئەركی بەرەوپێشخستنی دۆخی ڕاگەیاندنی كوردی لەسەر شانی پەڕلەمان و دامەزراوەی سەرۆكایەتی هەرێم و حكومەت و وەزارەتی ڕۆشنبیری و ڕێكخراوەكانی كۆمەڵگەی سیڤیل و زانكۆ و پەیمانگەكان و ئەكادیمیاكان و ڕۆژنامەوانانە.

بەردەوام بە لە خوێندنەوە

کوردستان