ئێمە لە تۆرە کۆمەڵایەتیەکان

راپۆرت

چەك ئاسایشی كۆمەڵایەتی هەرێم دەخاتە مەترسییەوە

خەڵك-ئارام سەردار

دوێنێ ئێوارە لەگەڕەكی مامزاوا لەسەر كۆتر دوو كەس كوژران كە كوڕو باوكێك بوون هاوكات سێ كەسی تریش بریندار بوون، دەستەی مافی مرۆڤیش داوا لەهێزە ئەمنییەكان دەكات رێكارە پێویستەكان توندتر بكرێن لەبەرامبەر ئەو چەكە زۆرەی لەدەستی هاوڵاتیاندایە.

محەمەد گۆمەشینی وتەبێژی دەستەی سەربەخۆی مافەكانی مرۆڤ لەهەرێمی كوردستان بە(خەڵك)ی راگەیاند، بەداخەوە ئەوەی دەستەكەمان كە دەمێكە هاواری بۆ دەكات دیاردەی چەكداری بەردەوامە و رووداوەكانی كوشتن و تەقەكردن و خۆكوشتن بوونی هەیە، ئەمە ئەوەمان پێدەڵێت كە حاڵەتەكانی بوونی چەك لەدەستی هاووڵاتی و بردنەوەی چەك لەلایەن كارمەندانی هێزە ئەمنییەكان بۆ ماڵەوە هۆكار گەلێكن بۆ ئەم رووداوانە.

وتیشی “رۆژ نییە هەواڵێك بڵاونەبێتەوە لەسەر رووداوەكانی كوشتن، ئەمەش وێڕای ئەوەی هەرێمی كورستان هیچ رۆژێك بەبێ تەقەكردن بەڕێ ناكات و خەڵك گوێبیستی تەقەكردن نەبێت، بەتایبەت لەدوای كاتژمێر ١٢ی شەو گوێبیستی تەقەی زۆر دەبیت كە نائاساییە ئەمەش نیشانەی ئەوەیە چەك زۆرە لەدەستی هاووڵاتی، چونكە ئەو تەقانەی دەكرێن هێزە ئەمنییەكان نین، بەر لەدوو رۆژ لەشەقامێكی هەولێر دووكەس لەسەر رووداوێكی هاتووچۆ پێكنەهاتن تەلەفۆنیان دەكرد بۆ كەسوكاریان كە بەچەكەوە بێن، بەڵام ئێمە كەوتینە بەین و كێشەكەمان چارەكرد، ئەگەر نا كێشەی گەورەی لێ دەكەوتەوە”.

ئەوەشی خستەڕوو “ئێمە جەخت دەكەینەوە لەسەر بەردەوامی هەڵمەتی هۆشیاری، بەڵام دڵنیاشتان دەكەمەوە ئەو هەڵمەتانە سودی نیەی بەهیچ شێوەیەك بەقەد ئەوەی مەفرەزەكانی پۆلیس و ئاسایش لەشوێنەكان لەناكاو بن و پشكنین بكەن بۆ ئوتومبێلەكان بەتایبەت جام رەش و هەڵگرانی تابلۆی بیانی، چونكە ئەگەر پشكنین بكەی لەتەواوی شارەكانی هەرێم رەنگە لە ١٠ تەكسی ٥ تەكسی چەكی لەلابێت، بۆیە دەبێـت رێكارەكان توندتر بكرێن، ئەم رووداوانەش قسەكانی ئێمەی سەلماندووە كە چەكێكی زۆر لەدەستی هاووڵاتیاندایە”.

لای خۆشیەوە رێدار ئەمین پزیشكی پسپۆڕی نەخۆشییە دەروونییەكان نوسینێكدا باس لەوەدەكات “چەندین ساڵ پێش ئێستا لە لیژنەی موڵەتی چەك هەڵگرتن بووم، زۆر دژی چەك هەڵگرتن بووم، زۆر كەم واژۆم دەكرد، خەڵكێكی زۆر گلەییان دەكرد، كە بۆچی مۆڵەتیان پێنادەم، لەوانەش چەرەزات فرۆش، شەكەرات فرۆش، جلوبەرگ فرۆش، بێ ئیش، گەنجی هەژدە ساڵان، چەرچی پیشانگای ئۆتۆمبێل، شوان (داوای دەمانچەیان دەكرد، دەیانگوت كلاشینكۆف بەزەحمەت هەڵدەگیرێت)، ژمێریاری كۆمپانیا (كە دەبوایە ئەو چەك هەڵنەگرێت، بەڵكو كۆمپانیا پاسەوان دابنێ)، قوماش فرۆش……زۆر كەسی تر داوای مۆڵەتی چەكیان كردووە”.

دەشڵێت “ئەوەندە خەڵك داوای چەكی دەكرد، وام دەزانی لە تەكساسم، نەك هەولێر، ئەمە لە كاتێكدا هەولێر یەكێكە لە شارە ئارامەكانی جیهان، بۆیە من كە ڕێگریم لە چەك دەكرد، دەمزانی دەرەنجامی خراپی لێدەكەوێتەوە، لە هەستكردن بە پرسیاریەتیم بوو، ئەگەر مەسەلەی چەك هەڵگرتن تەسك نەكرێتەوە، چاوەڕیی تاوانی زیاتر بن”.

هاكات پارێزەر رێبین سەباح سەبارەت بەدیاردەی چەكداری و كوشتن و خۆكوشتن بە(خەڵك)ی راگەیاند “یەكێك لە هۆكارە سەرەكییەكانی دوبارەبوونەوەی ئەو حاڵەتانەی كوشتن لە هەرێمی كوردستان بە گشتی و شاری هەولێر بە تایبەتی بەر بڵاوی دیاردەی قێزەوەنی چەكدارییە لە نێو هاووڵاتیاندا كە چەندین ساڵە لەلایەن خەڵكی دڵسۆزو خەمخۆرەوە هەوڵ بۆ ئەمە دەدرێ، كە ئەم دیاردەیە ئەگەر بنەبڕیش نەكرێ، ئەوا سنوردار بكرێت، تاوەكو بتوانرێ ڕێژەی ئەو كوشتن و شەڕانەی لە ئەنجامی بوونی دیاردەی چەكداری ڕوو دەدەن، سنوردار بكرێن، ئەوەی جێگای داخە تاوەكو ئێستا ئەو دیاردە قێزەونە هەر بەردەوامە”.

دەشڵێت “لە دوا حاڵەتیشدا دوێنی شەوی بەرواری ۲۰۱۸/۱/۱۲ لە ئەنجامی كێشەی دوو بنەماڵەی درواسێی یەكتر كە چەك لەو كێشەیە بەكارهێنرا دوو هاووڵاتی كوژران و سێی تریش بریندار بوون، بۆیە پێویست دەكات لای هەر هەمووان فشارێكی گەورە لە ڕێگای ئەنجامدانی كارو چالاكی مەدەنی و چەندەها هەوڵی هۆشیاركردنەوەی هاووڵاتیان بۆ ئەم پرسەو ناردنی یاداشتی داواكاری بۆ سەرۆكایەتی داواكاری گشتی بۆ مەبەستی ڕێگەگرتن لەو دیاردەیە بكرێت”.

ئاشكراشیكرد “وەك پارێزەرێك لەگەڵ چەند پارێزەرو چالاكوانێكی مەدەنی بۆ سبەی بەرواری ۲۰۱۸/۱/۱٤ یاداشتێكی داواكاری بۆ مەبەستی ڕێگەگرتن لە دیاردەی چەكداری و هەبوونی چەك لە ناو ماڵان بۆ سەرۆكایەتی داواكاری گشتی دەنێرین بەو هیوایەین لەو ڕێگایەوە بتوانرێ ئەگەر نەتوانرێ ڕێگری تەواویش لەو دیاردەیە بكەین ئەوا سنورداری بكرێت”.

راپۆرت

پەڕلەمان و حكومەت و وەبەرهێنەران هەوڵی هەمواری یاساكە دەدەن
لە هەرێم هەزار وەبەرهێن بە سەرمایەی 51 ملیار دۆلار وەبەرهێنان دەكەن

خەڵك- بەشی هەواڵ
دوای 13 ساڵ لە دەركردنی یاسای وەبەرهێنان لە ساڵی 2006، هەوڵەكان لەسەر ئاستی پەڕلەمان و حكومەت و وەبەرهێنانەران بۆ هەمواری یاساكە دەستی پێكردووە و داوا دەكرێت یاساكە بەجۆرێك هەموار بكرێت سەرجەم سێكتەرەكان لەخۆ بگرێت و وەڵامدەرەوەی پێویستییەكانی سەردەم و ڕاكێشانی سەرمایەگوزاری بیانی بێت بۆ ناو هەرێم.

ماوەی 9 ساڵە پڕۆژەیەك لەنێوان حكومەت و پەڕلەمانە

سامان عارەب، بەڕێوەبەری گشتی وەبەرهێنان لەپارێزگای هەولێر بە(خەڵك)ی ڕاگەیاند، بەپێی یاسای وەبەرهێنان، كە ساڵی ۲۰۰٦ دەرچووە، ئەوكاتە توانیان ۱۰۰ مۆڵەت بدەن بە پڕۆژەی وەبەرهێنان، یاساكەش ئەوكات، كە هەرێم لەڕووی بیناسازیەوە پێشكەوتوو نەبوو سەڕەڕای كەم و كوڕی، بەڵام بۆ ئەو كاتە یاسایەكی باش بوو.

دەشڵێت: “ڕەشنووسی هەمواری یەكەمی یاسای وەبەرهێنان لە ساڵی ۲۰۱۰ ئامادەكراوە و مانگی حوزەیرانی هەمان ساڵ پێشكەشی سەرۆكایەتی ئەنجوومەنی وەزیران كرا و لەوێشەوە ئاڕاستەی پەڕلەمان كرا، بەڵام ئێستا بەپێی نووسراوێكی پەڕلەمانی كوردستان ئەو پڕۆژە یاسایانەی ڕەشنووسەكانیان ئامادەكراوە گەڕێندراونەتەوە بۆ حكومەت بەمەبەستی زیاتر دەوڵەمەندكردنی پڕۆژەكان”.

بە وتەی سامان عارەب، “۹ ساڵ تێپەڕ دەبێت بەئامادكردنی ڕەشنووسی پڕۆژە یاساكە، بۆیە ئێستا شتی نوێتر هاتۆتەئاراوە و ڕەشنووسی هەموارەكە دەوڵەمەندتر دەكەن” .

لەبارەی كەم كوڕیەكان و گۆڕانكارەكانیش وتی، “۱۰ سێكتەری وەبەرهێنان مۆڵەتی لای ئێمە پێ دەدرێت، بەپێی سێكتەرەكان گۆڕانكاری دەكرێت، ئەگەر لەڕابردوو سێكتەرێك ئەولەویەتی هەبووبێت، ئەوا ڕەنگە ئێستا پێویست نەبێت و بەڕێنمایش كۆمەڵێك پڕۆژە ڕاگیراون، بەپێی ڕەشنووسەكە گۆڕانكاری لەهەیكەلی دەستە دەكرێت و فەرمانگەیەكی بەدوواداچون و پلادانان دروست دەكرێت”.

ڕاشیگەیاند، بەپێی یاسای وەبەرهێنانی عیراق وڵاتانی دەووروبەر ئیمتیازی زۆر و كارئاسانی دەدرێت بە وەبەرهێنەر، بۆیە لێرەش ئەوە ڕەچاو دەكرێت، پڕۆژەی هاوبەشی كەرتی حكومی و تایبەت بۆ پڕۆژە ستراتیژیەكان وەك بەنداوەكان ئاماژەی پێدراوە لەگەڵ جێبەجێكردنی پڕۆژەی یەك پەنجەرە بۆ ڕایكردنی مامەڵەكان، جگە لەوەش پێناسەی پڕۆژەی ستراتیژی دەكرێت و پلانی وەبەرهێنان لەسەر ئاستی كوردستان دادەنرێت، لەهەمان كاتیشدا وەبەرهێنان پڕۆپۆزەڵ لەوەبەرهێن وەرناگرێت، بەڵكو بەپێی پێویستی ناوچەكان و شوێنی جوگرافی دەستەی وەبەرهێنان پڕۆژە ڕادەگەیەنێت.

یەكگرتوو: پڕۆژەمان پێشكەش كردووە

لای خۆشیەوە، شێركۆ جەودەت، سەرۆكی فراكسیۆنی یەكگرتوو لە پەڕلەمانی كوردستان بە (خەڵك)ی ڕاگەیاند، هاوشێوەی پڕۆژە خزمەتگوزاریەكانی دیكە لەگەڵ یەكەم ڕۆژی دەستبەكاربوونی خوولی پێنجەمی پەڕلەمان لە 18-2-2019 دا، بۆ ئەوەی سیستەمی بەداواداچوون و هەڵسەنگاندنی پڕۆژەكانی وەبەرهێنان جێگیر بكرێن، چونكە ئێستا یاسا بوونی نیە و وەبەرهێنەر پڕۆژە نەكات و كەس نەبێت بەدواداچوونی بۆ بكات، لەو ڕووەوە هاووڵاتیان زیانی زۆریان بەركەوتووە.

وتیشی، “داوامان كردووە لە هەمواری تازەكەدا مافی وەبەرهێن پارێزراو بێت، بە كەمكردنەوەی بیرۆكراسیەت و ئاسانكاری لە سیاسەتی یەك كەس ڕووبەڕووی وەبەرهێن بێتەوە، كار ئاسانی بۆ بكرێت تا مامەڵەكانی ڕایی بكرێت”.

ڕاشیگەیاند، پاراستنی سیستەمی وەبەرهێنان لە گەندەڵی بەو مانایەی ئەوانەی زەویان پێدەدەرێت بە شێوەی مساتەحە بۆیان نیە بیفرۆشنەوە، چونكە ئەو زەویانەی پێیان دراوە دوای 25 ساڵ دەدرێتەوە بە حكومەت بۆیە پێدەچێت لەو ڕووەوە پێشێلی زۆر كرابێت.

ئاماژەی بۆ ئەوەشكرد، ئەمانە و چەندین كێشەی دیكەی یاساكەی 2006 چارەسەرمان كردووە، كە پێشتر لەگەڵ شارەزایانی بوارەكە ئاڵوگۆڕی بۆچوونی لەسەركراوە و ئەوجا پڕۆژەكە دراوەتە سەرۆكایەتی پەڕلەمان.

ئاشكراشیكرد، تا ئێستا بۆ هەمواری پڕۆژەی هەمواری یاسای وەبەرهێنانی ساڵی 2006 تەنها ئێمە پڕۆژەمان پێشكەشكردووە.

وەبەرهێنەران: دەبێت سێ‌ جۆر بەرژەوەندی بپارێزرێت

هاوكات، یاسین مەحمود، وتەبێژی یەكێتی وەبەرهێنەرانی كوردستان بۆ (خەڵك) ڕایگەیاند، كە ماوەی 13 ساڵە یاسای وەبەرهێنان هەموار نەكراوەتەوە، بۆیە هەمواركردنەوەی بەشێوەیەكی زانستی و ئابوریانە گرنگیەكی زۆری دەبێت و گوڕێك بە پڕۆەكانی وەبەرهێنەران دەداتەوە، چونكە ئەو دۆخەی ئەو یاسایەی تێدا دەركرا جیاوازە لەئێستا بەو پێیەی ئەو كاتە وەبەرهێنەران بە پەنجەی دەست دەژمێردران، بەڵام ئێستا زیاتر لە هەزار وەبەرهێنەر و كۆمپانیای گەورە هەن، كە وەبەرهێنان دەكەن بە سەرمایەی زیاتر لە 51 ملیار دۆلار.

وتیشی، “ئێمەی وەبەرهێنەران چەند داخوازیەكمان هەیە بۆ هەمواری یاسای وەبەرهێنەران تاوەكو یاسایەكی تۆكمەبێت و لە ئاست گەشەپێدانی وەبەرهێنان بێت”.

سەبارەت بە داخوازیەكانیان، وتەبێژی یەكێتی وەبەرهێنەران ئاشكرای كرد، وەك چۆن لە كارنامەی حكومەتدا هاتووە، دەبێت حكومەتی نوێ‌ بایەخێكی زۆر بە هەمواركردنەوەی یاساكە بدات و خۆی چاودێری بكات و تەنها چەند پەڕلەمانتار و فراكسیۆنێك بەتەنها خۆیان نەكەن بە خاوەنی هەمواركردنەوەكە، بەڵكو دەبێت بە هەمووان و بە وەبەرهێنەرانیشەوە هەموارەكە بكرێت و بایەخی زۆر بە وەبەرهێنەران بدرێت و هەموارەكەش بابەتی و گونجاو بێت.

جەختیشی كردەوە، كە دەبێت سێ‌ بابەت لەم یاسایە پارێزراوبێت، كە بریتیە لە بەرژەوەندی گشتی خەڵكی كوردستان و بەرژەوەندی حكومەت و بەرژەوەندی وەبەرهێنەران.

وتیشی، “دەبێت سەرمایەی دەرەكی ڕابكێشیت، ئەوەتا ئێران و توركیا وایان كردووە لە یاسای وەبەرهێنادا ڕێگەیان داوە بە وەبەرهێنەران تاوەكو وەبەرهێنان بكەن و ئیقامە و شوێنی نیشتەجێبوونیان بەناوەوە بكرێت.

بەردەوام بە لە خوێندنەوە

راپۆرت

بەرپرسێكی (CIA) ئاشكرایان دەكات
سەدام حسێن ئەم پێشنیارانەی بۆ ئەمریكا خستبووەڕوو لەپێناو مانەوەی لە دەسەڵاتدا

خەڵك- بەشی هەواڵ
سەبارەت بە ئەفسانەی دووژمنایەتی سەدام بۆ ئەمریكا، بەرپرسێكی پێشووی هەواڵگری ئەمریكایی (CIA)، كە بە كاركردن بۆ بەرژەوەندییەكانی هەواڵگری عیراقی لە ساڵانی نەوەدی سەدەی ڕابردوو تۆمەتباركرابوو، بە 15 ساڵ-یش زیندانی حوكمدرابوو گەر سازش لەسەر زانیارییەكانی تایبەت بە پەلامارەكانی 11ی سێپتەمبەر و جەنگ لە دژی عیراق نەكات.

سوزان لینداور، یەكێك لە بەرپرسەكانی پێشوو لە دەزگای هەواڵگری ئەمریكایی (CIA) ، كە دواتر لەلایەن دەزگاكەوە بە كاركردن بۆ بەرژەوەندی هەواڵگری عیراقی تۆمەتباركرابوو، دوای ئەوەی ڕووبەڕووی هەوڵێكی كوشتن بووەوە، كتێبێكی بە ناونیشانی (extreme prejudice) بڵاوكردەوە، كە مانای گرتنەبەری بەرزترین ئاستی ڕێوشوێن دەگەیەنێت لەلایەن دەزگای هەواڵگری ناوەندی ئەمریكا لە دژی ئەو كەسانەی، كە دەیانەوێت تیرۆری بكەن، گوزارشتەكەش واتای ( گرتنەبەری بەرزترین ڕێوشوێن دەگەیەنێت).

بەپێی زانیارییە ڕۆژنامەوانییەكان، بڕی ملیۆنێك دۆلار بۆ لینداور پێشنیاركراوە تا كتێبەكەی بەچاپ نەگەیەنێت، بەڵام ڕەتیكردۆتەوە.

سۆزان لینداور، ئەو نهێنییە ئابڕوبەرانەی ئاشكراكردووە، كە كێشێكی قورسیان هەیە و بەلای دەزگای هەواڵگری ناوەندەی ئەمریكاوە گرنگییەكی گەورەیان هەیە، بە تایبەت ئەو لایەنانەی پەیوەندییان بە ڕاستی و سروشتی پەیوەندی نێوان ڕژێمی پێشووی سەدام حسێن و ویلایەتە یەكگرتووەكانەوە هەیە.

لەگەڵ ئەوەی ناكرێت لایەنی درۆ و زیادەڕۆیی لە قسەی بەرپرسانی پێشووی ئەمریكایی پشتگوێ بخرێت، بەڵام ئەوەی ئاشكرایە لینداور بەوپەڕی ڕاستگۆییەوە قسە لەسەر ڕژێمی پێشووی عیراق دەكات و وەك هاوسۆزێكی ئەو ڕژێمە تا ئەمڕۆ خۆی دەردەخات، بەڵام بەبێ‌ ئەوەی مەبەستێكی هەبێت، بەڕوونی قسەكانی ڕژێمی سەدام سەبارەت بە دژایەتیكردنی بۆ ئەمریكا ئاشكرا دەكات و دەڵێت، “ئەو قسانە جگە لە پڕوپاگەندەی سیاسی و دروشمی بەتاڵ چی دی نەبوون”.

“سەدام باشترین هاریكار بووە لە بواری تیرۆر”.
سۆزان لینداور، لە قسەكرنیدا لەبارەی ڕژیمی پێشووی عیراق و هەماهەنگی كردنی لەگەڵ ئەمریكا، لەماوەی 21 خولەك و 30 چركەدا كۆمەڵێك زانیاری نهێنی و سەیر دەخاتەڕوو، لەو بارەیەوە دەڵێت: “سەدام حسێن باشترین هەواڵدەر و هاریكاری ئێمە بووە لە بواری تیرۆر”.

ئەو بەرپرسەی پێشووی هەواڵگری ئەمریكایی (CIA) دەڵێت: “پلانێكی كارمان دانا، كە چەند بڕگەیەكی پێویستی لەخۆدەگرت، تا لەلایەن لایەنی عیراقییەوە جێبەجێ‌ بكرێن. لە قۆناغی وتوێژەكانم لەگەڵ د.سەعید حەسەن، نوێنەری عیراق لە نەتەوە یەكگرتووەكان، سەرپشك كرابووم هەر كارێكی پێویست ئەنجام بدەم و هەر مەرجێك قبوڵ بكەم، كە ببێتە مایەی هەڵگرتنی سزاكان لەسەر عیراق. نوێنەری عیراق پێی وتم: گەر ڕازیی بوون بە دانوستان سەبارەت بە هەڵگرتنی سزاكان، ئەوا ئێمە گەڕانەوەی پشكنەرەكانی چەكی كۆكوژ زامن دەكەین، لەگەڵ ئەوەشدا پێدانی هەموو گرێبەستەكانی نەوت و هەموو پڕۆژەكانی ئاوەدانكردنەوە لە عیراق بۆ ئەمریكا زامن دەكەین. پێیان وتین: وەرن چی دەبەن ببەن! هەموو ئەو قسانەم گەیاندە (CIA) و ئاژانسی ئاسایشی نەتەوەیی و جۆرج تنت، بەڕێوەبەری (CIA)، زانیارییەكانیش بۆ باڵاترین ئاستی حكومی لە كۆتایی ڕۆژگارەكانی سەرۆكایەتی بیڵ كڵینتۆن، بەرزكرایەوە”.

“سەعید حەسەن، نوێنەری عیراق لە نەتەوە یەكگرتووەكان، سوێندی خوارد، كە دانوستانەكان كورتخایەن دەبێت، چونكە بەغدا ڕازیبوو بە هەموو مەرجەكانی ئەمریكا، ئیتر مەرجەكان هەرچییەك بن. بەڵێ‌ تا ئەوپەڕی مەرجەكان هەرچییەك بن! سەدام چەند جارێك پێش ساڵێك لە هەڵبژاردنەكان، هەوڵیدا پشتیوانی و كۆمەكی هەڵمەتی هەڵبژاردنی بوشی كوڕ بكات، ئەمەش ڕاستییەكی ڕەهایە، ئەم پێشنیارەش بۆ من پێشنیاركرا، كە خۆی لە سەدان هەزار دۆلاردا دەبینیەوە. عیراقییەكان گومانیان وابوو دەتوانن هەمان ئەو كارە بكەن، كە ئایباك دەیكرد (لۆبی جولەكە لە ئەمریكا)، ئەوان ویستیان بە هەموو شێوەیەك تەواوی پشتیوانی و پشتگیری خۆیان بۆ ئەمریكا دەرببڕن و وەها خۆیان دەربخەن، كە دۆستی واشنتنن، ئەمەش مایەی خەمبارییە! ویستیان ئەوە دەربخەن، كە دۆستی ئێمەن، دەریبخەن، كە سەر بە ئەمریكا و خۆرئاوان و ئەوان وتیان هەرچییەكمان هەیە و هەرچیەكتان دەوێت دەتاندەینێ‌ ئیتر بۆچی وەها مامەڵەمان لەگەڵ دەكەن؟ ئێمە پێشتر هاوپەیمانی ئێوە بوین، ئیتر بۆچی ناتوانین سەرلەنوێ‌ ببینەوە بە هاوپەیمانتان؟”.

بەردەوام بە لە خوێندنەوە

راپۆرت

هەڵمەتێكی ڕەشبگیری دژی كورد دەستی پێكرد
توركیا “كودەتای سیاسی” بەسەر سێ‌ گەورە شارەوانی كورد دەكات

خەڵك- بەشی هەواڵ
حكومەتی توركیا سەرۆكی سێ‌ شارەوانی گەورەی باكوری كوردستان لە پۆستەكانیان دووردەخاتەوە لەكاتێكدا بە دەنگی زۆرینەی ڕەهای هاووڵاتیان هەڵبژێردراون و لەهەمان كاتدا هەڵمەتێكی ڕەشبگیری دژی هاووڵاتیانی كورد و فەرمانبەرانی ئەو شارەوانیانە لە پارتی دیموكراتی گەلان (هەدەپە) دەستپێدەكات و ئەوەش كاردانەوەی لێدەكەوێتەوە.

شارە كوردیەكان بوونە ئامانجی ئەردۆغان
بەیانی ئەمڕۆ دوو شەممە، بە فەرمانی وەزارەتی ناوخۆ و لەسەر ڕاسپاردەی ڕەجەب تەیب ئەردۆغان، سەرۆكی توركیا سەرۆك شارەوانی هەر سێ‌ شاری ئامەد و مێردرین و وان، كە لە پشكی (هەدەپە)ن لە پۆستەكانیان دوورخرانەوە و لەشوێنیان خەڵكانی (قەیوم) سەر بە پارتی (ئاكەپە)ی دەسەڵاتدار دانران.

هەدەپە، هاوسەرۆکانی شارەوانییەکانی ئەو سێ‌ شارەی لە هەڵبژاردنی شارەوانیەكانی ڕابردوو بە زۆرینەی دەنگ بەدەستهێنا، كە لە ئامەد بە ڕێژەی ٦٣%، لە مێردین بە ڕێژەی ٥٦% و لە وان بە ڕێژەی ٥٣%ی دەنگەکان هەڵبژێردران.

خۆپیشاندان دەستی پێكرد
بەهۆی دوورخستنەوەی هاوسەرۆكانی شارەوانی ئەو سێ‌ شارەی باكوری كوردستان و هەڵمەتی ڕەشبگیری پۆلیس بۆ لایەنگرانی هەدەپە و فەرمانبەرانی ئەو شارەوانیانە، كە تا ئێستا زیاتر لە 400 كەس دەستگیر كراون، خۆپیشاندان لە بەردەم بارەگای سەرەكی شارەوانی ئامەد دەستیپێكرد و هێزە ئەمنیەكانیش بە ئاو و گازی فرمێسكرێژ ڕووبەڕووی خۆپیشاندەران دەبنەوە.

دوبەدوای دەست بەسەرداگرتنی هەر سێ گەورە شارەوانی ئامەد و وان و مێردین، لەئێستادا پۆلیسی تورکیا بارەگای سەرەکی هەدەپە-یان لە ئامەد گەمارۆداوە و ڕێگا نادەن نە کەس بچێتە ناو بارەگاکە نەکەس لەبارەگاکە بێتە دەرەوە.

ئەو كارە كاردانەوەی لێ‌ كەوتەوە
وتەبێژی جەهەپە لە لێدوانێكی بۆ میدیاكان ڕایگەیاند، كە ئەو كارێكی سیاسیە و یاسایی نییە و قابیلی قبوڵ كردن نییە.

لای خۆشیەوە، ئەكرەم ئیمام ئۆغڵۆ، سەرۆكی گەورە شارەوانی ئیستەنبوڵ لە سەر پشكی جەهەپە پشتیوانی بۆ هەدەپە ڕاگەیاند و وتی، “ئەوەی لەو شارەوانییانە ڕوویداوە دژی دیموكراسی و دەنگ و ئیرادەی خەڵكە و شایەنی قبوڵ كردن نییە”.

عەبدوڵا گول، سەرۆكی پێشووی توركیا رەخنەی لەبریاری لابردنی سەرۆك شارەوانیەكان گرت و لە تویتێكدا دەربارەی دوورخستنەوەی سەرۆك شارەوانیەكانی هەدەپە لەباكوری كوردستان ڕایگەیاند، “لابردنی سەرۆك شارەوانییە تازە هەڵبژێردراوەكان بۆ دیموكراسی توركیا كارێكی ڕاست و دروست نییە”.

هەدەپە: ئەمە کودەتایەکی نوێی سیاسییە

پارتی دیموكراتی گەلان (هەدەپە) دەربارەی دوورخستنەوەی سەرۆك شارەوانیەكان پەیامێكی ڕاگەیاند و ئاماژەی بەوەكرد، هاوسەرۆکانی شارەوانییەکانمان لە ئامەد بە ڕێژەی ٦٣%، لە مێردین بە ڕێژەی ٥٦% و لە وان-یش بە ڕێژەی ٥٣%ی دەنگەکان هەڵبژێردران، بەڵام بە فەرمانی درۆ و پاساوە نایاسایی و بێ مافییەکانی وەزارەتی ناوخۆ لە ئەرکەکانیان دوورخرانەوە.

ڕاشیگەیاندووە، لە دژی ئەندامەکانمان لە ئەنجوومەنی شارەوانییەکان و کارمەندانی شارەوانییەکان ئۆپەراسیۆنێکی قورس و چڕی دەستگیرکردن بەڕێوەدەچێت، كە ئەمە کودەتایەکی نوێی سیاسییە.

ئاماژەی بەوەشكردووە، هاوکات هەڵوێستێکی دوژمنانەیە لە دژی ئیرادەی سیاسیی گەلی کورد. وەزارەتی ناوخۆ ناوەندی کودەتاکەیە، بڕیارەکانیشی دژ بە دیموکراسییە و ناوەندی چەواشەکاری و زەوتکردنی ئازادی و مافەکانە.

بەردەوام بە لە خوێندنەوە

کوردستان