ئێمە لە تۆرە کۆمەڵایەتیەکان

راپۆرت

باس لە نیگەرانییەكانیان دەكات
ووڵ ستریت جۆرناڵ: سەركردەكانی عیراق داوای مانەوەی هێزەكانی ئەمریكایان كردووە

خەڵك- بەشی هەواڵ
سەركردەكانی عیراق داوایان لە مایك پۆمپیۆ، وەزیری دەرەوەی ئەمریكا كردووە، بنكە سەربازییەكانی ئەمریكا لە وڵاتەكەیاندا بمێنێتەوە، ئەم داوایەش بەپێی رۆژنامەی (ووڵ ستریت جۆرناڵ)، لە میانی چاوپێكەوتنەكانی پۆمپیۆ بووە لە بەغدا و هەولێر، دوای ئەوەی لە چوار شەممەی رابردوودا بەشێوەیەكی لەناكاو كە پێشتر رانەگەیەندرابوو، سەردانی عیراقی كرد.

رۆژنامە ئەمریكاییەكە بڵاویكردبۆوە، ئەو داواكارییەی عیراقییەكان، دوای بڕیارەكەی ئەمریكا بوو سەبارەت بە پاشەكشەكردنی هێزەكانی ئەمریكا لە سوریا، و سەردانەكەی وەزیری دەرەوەش بۆ عیراق، تەئكیدكردنەوەیە لەسەر سروشتی بەرەنگاربوونەوەكانی ئیدارەی ئەمریكا بۆ رازیكردنی هاوبەشە ئیقلیمییەكانی بە بڕیاری پاشەكشەپێكردنی هێزەكانی ئەمریكا لە سوریا و كەمكردنەوەی ئاستی هێزەكانی وڵاتەكە لە ئەفغانستان.

رۆژنامەكە، راگەیاندنە لەناكاوەكەی ترەمپی لەبارەی پاشەكشەپێكردنی هێزەكان لە سوریا بە “مایەی دڵەڕاوكێ‌ بۆ هاوپەیمانان” وەسفكردبوو، سەردانەكەی پۆمپیۆش وەك (وۆڵ ستریت جۆرناڵ) باسی دەكات، هەوڵێك بووە بۆ دڵنیاكردنەوەی هاوپەیمانان.

بەرهەم ساڵح سەرۆكی عیراق كە پێشوازی لە پۆمپیۆ كردبوو، رایگەیاندووە”عیراق پێویستی بە پشتیوانی ئەمریكا هەیە و راستە داعش لەڕووی سەربازییەوە تێكشاوە، بەڵام ئەركەكە تەواونەبووە”.

رۆژنامە ئەمریكاییەكە نوسیویەتی”پۆمپیۆ خۆی لە پرسیاری پەیامنێرێكی رۆژنامەوانی دزیوەتەوە سەبارەت بە مەودای پابەندبوونی ئەمریكا بە پارێزگاریی لە بوونی سەربازی خۆی لە عیراق، و باسی لە وتوێژەكانی كردبوو لە بەغدا كە تێیاندا پێداگری لەسەر پرۆسەی پێكهێنانی حكومەتی عیراق كراوەتەوە و پێشكەوتنی راستەقینەش بەدیهاتووە لەو دەمەی هەڵبژاردن كراوە، بڕوای خۆشی خستبووەڕوو كە هەنگاوەكە وڵاتەكە و ناوچەكە دەخاتە دۆخێكی باشترەوە”.

لە سەردانە نهێنییەكەی لەكاتی ئاهەنگەكانی سەری ساڵ لە كۆتایی ساڵی رابردوو، بە دیاریكراویش بۆ بنكەی (عەین ئەسەد)ی ئەمریكایی لە خۆرئاوای عیراق، دۆناڵد ترەمپ سەرۆكی ئەمریكا رایگەیاندبوو”بڕیاری پاشەكشەپێكردنی هێزەكانی ئەمریكا لە عیراق، لەئێستادا پێشنیارنەكراوە، بەشێوەیەكی رێكخراویش هێزەكان لە سوریا پاشەكشەیان پێدەكرێت، لەگەڵ هێشتنەوەی بوونی ئەمریكایی لە عیراق، و رێگرتن لە گەڕانەوەی داعش و پاراستنی بەرژوەندییەكانی ئەمریكا، و چاودێریكردنی ئێران”.

لەو بارەیەوە (ووڵ ستریت جۆرناڵ دەڵێت)”5500 سەربازی ئەمریكایی لە عیراقدا هەن، راوێژ و یارمەتی لە بواری مەشق و راهێناندا پێشكەش بە هێزە عیراقییەكان دەكەن”.

فەرماندەكانی ئەمریكا لە سوپادا پێیانوایە، هێزەكانی عیراق دەتوانن ئەركە سەربازییەكان لە سوریادا لەئەستۆبگرن، بە تایبەتیش لەو ناوچانەی هێزەكانی ئەمریكا تێیاندا پاشەكشە دەكات”.

رۆژنامەكە دەڵێت”هێزەكانی ئەمریكا لە عیراق ژێرخانێكی گەورەیان هەیە، هێزەكان لە ساڵی 2014دا گەڕانەوە دوای ئەوەی پێشتر لە ساڵی 2011 پاشەكشەیان كرد، ئەمەش لە چوارچێوەی جەنگ لە دژی داعش كە دەستی گرت بەسەر سێیەكی رووبەری عیراقدا”.

مۆمپیۆ، لە میانی سەردانەكەی بۆ عیراق، بە جیا چاوی بە سێ‌ سەرۆكایەتییەكە كەوت: عادل عەبدولمەهدی سەرۆكی حكومەت، و بەرهەم ساڵح سەرۆك كۆمار، و محەمەد حەلبوسی سەرۆكی پەرلەمان.

لەبارەی ئەو چاوپێكەوتنانەش، رۆژنامە ئەمریكاییەكە نوسیویەتی”بەرپرسە عیراقییەكان هەست بە نیگەرانی دەكەن، و پێیانوایە رەنگە پاشەكشەكردنی هێزەكانی ئەمریكا لە عیراق، بۆشاییەك دروستبكات و لەلایەن داعشەوە بقۆزرێتەوە، لە هەمان كاتدا عادل عەبدولمەهدی سەرۆك وەزیران، دوورینەخستۆتەوە هێزە عیراقییەكان بەدرێژایی سنورەكان لەگەڵ سوریادا بۆ بەگژداچوونەوەی رێكخراوی داعش بڵاوەیان پێبكرێت”.

راپۆرت

(خەڵك) وردەكاری جووڵەی هێزەكانی پێشمەرگەی كوردستان بەرەو سنوورەكانی ئێران بڵاودەكاتەوە

خەڵك-بەشی هەواڵ
هاوكات لەگەڵ زۆرتربوونی گرژییەكانی نێوان ئەمریكا و ئێران و مۆڵدانێكی هێزێكی زۆری سوپای پاسداران بە چەكوچۆڵی قورسەوە لە سنوورەكانی هەرێمی كوردستان، هێزی پێشمەرگەی كوردستان دەست بەجووڵە دەكات بەرەو سنوورەكانی ئێران.

بەپێی زانیارییەكانی گەیشتوو بە (خەڵك) لەسەرچاوە هەرێمییەكانەوە، هێزێكی پێشمەرگەی كوردستان ئەوانەی سەر بە یەكێتی نیشتمانی كوردستانن، بە چەكی قوورسەوە بەرەو سنوورەكانی ئێران لە ناوچەكانی پشدەر و ڕانیە و قەڵادزێ  جووڵەیان پێكراوە.

هاوكات لە چەند ڕۆژی ڕابردوودا هێزێكی زۆری سوپای پاسداران بە چەكی قوورسەوە لە سنوورەكانی هەرێمی كوردستان لە ناوچەكانی شنۆ، پیرانشار، سەردەشت، مەریوان و سەرپێڵی زەهاو جێگیربوون و خەریكی خۆڕێكخستنەوە و نوێكردنەوەی پایەگا كۆنەكانن بەتایبەت لە ناوچەی جاسووسانی سەردەشت هاوسنوور لەگەڵ ناوچەكانی پشدەر و شاڕباژێڕ لە هەرێمی كوردستان.

سەرچاوەیەكی لەشكری كە نەیویست ناوی بڵاوبكرێتەوە بۆ (خەڵك)ی ڕوونكردەوە ئەو جموجۆڵە لەشكرییانە پەیوەندییان بە زۆرتربوونی گرژییەكانی نێوان ئەمریكا و ئێرانەوە هەیە، بەتایبەت ئێران ئامادەكاری لەشكری خۆی دەكات بۆ پاراستنی سنوورەكانی و ڕێگری لە دەربازی هێزی چەكداری حیزبە ئۆپۆزسیۆنە كوردییەكان كە هێزی چەكداریان لەسەر سنوورەكان هەیە.

هەروەها سەرچاوەكە، ڕوونیشیكردەوە، جووڵەی هێزەكانی پێشمەرگەش لە چوارچێوەی ئامادەكاری پێشوەختە بۆ هەر پێشهاتێك بەتایبەت كە لە هەندێك ناوچە هێزی ئۆپۆزسیۆنی كوردی ئێران لە نێو خاكی هەرێمدا هەن و لەگەڵ دروستبوونی گرژیی یان تێكچوونی ڕەوشی نێوخۆی ئێران ڕەنگە دەربازی نێو ڕۆژهەڵاتی كوردستان ببن و لەم حاڵەشدا ئەگەری تێكەهەڵچوونی لەشكری و تێكچوونی ڕەوشی ئاسایشی ناوچە سنوورییەكانی هەرێم هەیە.

لەبارەی جووڵەكردن بە هێزەكانی پێشمەرگەی كوردستان، قارەمان شێخ كەمال جێگری سەرۆك ئەركانی هێزەكانی پێشمەرگەی هەرێمی كوردستان لە لێدوانێكدا بۆ (خەڵك) جووڵەكردنی بە هێزەكانی پێشمەرگە بەرەو دەڤەری ڕاپەڕین پشتڕاستكردەوە و ئاشكرایكرد “ئەوە هەنگاوێكی نوێی هێزی پشتیوانی دووە كە لە ڕانیە بارەگایەكی نوێیان كردووەتەوە”.

هاوكات ناوبراو ڕاشیگەیاند، هەندێك چەك و هێز هەیە، گواستراونەتەوە بۆ سنووری ڕاپەڕین، بەڵام پەیوەندی بە ئێران و هیچ شوێنێكی دیكەوە نییە.

ئاشكراشیكرد، جوڵە بە یەكەكانی سەر بە هێزی پشتیوانی دوو لە سلێمانی كراوە و چووەتە بارەگایەكی نوێی هێزی پشتیوانی دوو لە ناوچەی پشدەر.

بەردەوام بە لە خوێندنەوە

راپۆرت

ئەمڕۆ ساڵوەگەڕی كۆچی دوایی نەوشیروان مستەفا ئەمینە

خەڵك- بەشی هەواڵ

ئەمڕۆ دووهەمین ساڵوەگەڕی كۆچی دوایی نەوشیروان مستەفا ئەمین سیاسەتمەداری ناسراوی كوردە.

نەوشیروان مستەفا ئەمین بە سیاسەتمەدار و نووسەرێكی نێوداری كوردستان ناسراوە ‌و كاریگەری گەورەی لەسەر گۆڕەپانی سیاسی باشووری كوردستان هەبووە.

نەوشیروان مستەفا ئەمین لە 22ی كانوونی دووهەمی 1944 لە شاری سلێمانی لە دایكبووە و قۆناغەكانی سەرەتایی و ناوەندی و دواناوەندی لە سلێمانی و كۆلێژی زانستە سیاسییەكانی لە بەغدا خوێندووە.

ناوبراو لەسەرەتای ساڵانی شەستەكانەوە پەیوەندی بەكاری ڕێكخراوەیی و سیاسی لە نێو ڕیزەكانی یەكێتی قوتابیانی كوردستان- پارتی دیموكراتی كوردستاندا كردووە و دواتر یەكێكبووە لە دامەزرێنەرانی یەكێتی نیشتمانی كوردستان لە ساڵی 1975 و دواتریش بووەتە جێگری سكرتێری گشتی یەكێتی.

لە ساڵی 2009دا بزووتنەوەی گۆڕانی دامەزراندووە و بووەتە ڕێكخەری گشتی ئەو حزبە.

ناوبراو خاوەنی چەندین كتێبە لە بوارەكانی مێژوو و ڕۆژنامەوانی و ئەدەبی كوردیدا و لەبەشێك لە كتێبەكانیدا تیشكی خستووەتەسەر مێژووی شۆڕشی كورد و ناكۆكییەكانی نێو شۆڕشەكان.

نەوشیروان مستەفا ئەمین لە 19ی ئایاری 2017 دوای ململانێیەكی زۆر لەگەڵ نەخۆشیدا لە شاری سلێمانی كۆچی دواییكرد و لە گردی زەگەرتە بارەگای سەرەكی گۆڕان لە شاری سلێمانی بەخاك سپێردرا.

بەردەوام بە لە خوێندنەوە

راپۆرت

ئەمڕۆ ساڵوەگەڕی یەكەم هەڵبژاردنی پەڕلەمان و سەرۆكایەتی كوردستانە

خەڵك- بەشی هەواڵ

ئەمڕۆ ساڵوەگەڕی یەكەم هەڵبژاردنی پەڕلەمان و سەرۆكایەتی هەرێمی كوردستانە لە 19ی ئایاری 1992.

لە 19ی ئایاری 1992 دوای ڕاپەڕینەكەی ئاداری 1991 یەكەم هەڵبژاردنی پەڕلەمانی كوردستان ئەنجامدرا كە تێیدا حەوت لیست و قەوارە بەشدارییان تێدا كرد.

بەپێی یاسای هەڵبژاردنەكان كە لەلایەن كۆمەڵێك یاساناسەوە ئامادەكرابوو و بەرەی كوردستانی پەسەندیكردبوو، پێویستبوو هەرلایەنێك 7%ی دەنگەكان بەدەستبهێنێت بۆ ئەوەی بگاتە پەڕلەمان، بەمهۆیەوە تەنها پارتی و یەكێتی و زەحمەتكێشان گەیشتنە پەڕلەمان.

پارتی و یەكێتی لە كۆی 105 كورسی پەڕلەمان نیوەی كورسییەكانیان بەدەستهێنا و پێنج كورسیش بۆ مەسیحییەكان داندرا.

لەسەر ئەنجامی هەڵبژاردنەكان ناكۆكی كەوتە نێوان پارتی و یەكێتی و ئەنجامەكەیان پەسەندنەكرد وەكخۆی كە بە پێی ئەنجامەكان پارتی بە ڕێژەیەكی كەم لەپێش یەكێتییەوە بوو، بەڵام دواتر بە ڕێككەوتن حكومەتی هەرێم لە نێوان پارتی و یەكێتیدا پێكهات.

دواتر بەهۆی هەڵگیرسانی شەڕی نێوخۆوە هەڵبژاردنی خوولی دووهەم دوای سێزدە ساڵ لە 30ی كانوونی دووهەمی 2005 سازكرا و تێیدا یەكێتی و پارتی لیستی هاوبەشیان هەبوو و زۆرینەی كورسییەكانیان بەدەستهێنا.

خولی سێهەمیش لە 25ی تەمووزی 2009 هەڵبژاردنی بۆ سازكراو یەكێتی و پارتی بە هەمانشێوە لیستی هاوبەشیان هەبوو، بۆیەكەمجار لیستێكی بەهێزی ئۆپۆزسیۆن بە ناوی گۆڕان پەیدابوو كە 25 كورسی هێنا و كورسییەكانی یەكێتی و پارتی بۆ 59 كورسی دابەزین.

هەڵبژاردنی خوولی چوارهەم لە 21ی ئەیلوولی 2013 سازكرا و یەكێتی و پارتی هەریەكەیان لیستی خۆیان هەبوو لەگەڵ لیستە ئۆپۆزسیۆنەكاندا پارتی 38 كورسی و یەكێتی 18 كورسییان بەدەستهێنا و گۆڕان 24 كورسی بەدەستهێنا.

خولی پێنجەمی پەڕلەمانیش دوای ساڵێك لە دواخستنی لە 30ی ئەیلوولی 2018 سازكرا و پارتی و یەكێتی و لیستە ئۆپۆزسیۆنەكان بە لیستی سەربەخۆ بەشداربوون، پارتی 45 كورسی و یەكێتی 21 كورسی و گۆڕان 12 كورسییان بەدەستهێنا.

بە ڕای چاودێرانی سیاسی لە ماوەی 27 ساڵی ڕابردووی تەمەنی پەڕلەمانی كوردستان و لە هەر پێنج خولەكەیدا پەڕلەمان لەلایەن حزبە دەسەڵاتدارەكانەوە دەستوپێی بەستراوە و ڕێی لێگیراوە كە كاروباریی ئاسایی و یاسایی خۆی لە یاسادانان و چاودێریكردن بكات، بگرە بۆ بەرژەوەندییەكانی حزب و دەسەڵاتدارەكان بەكارهێندراوە لە قۆناغەكاندا.

گرنگترین ئەو ڕووداوانەی لە ماوەی 27 ساڵی ڕابردوودا بەسەر پەڕلەمانی كوردستاندا هاتوون یەكێكیان بریتییە لە ڕووداوەكانی 31ی ئابی 1996 كە لە گەرمەی چڕبوونەوەی شەڕی نێوخۆی پارتی و یەكێتیدا لەشكری عیراق بەتانك و زرێپۆشەوە هاتەوە نێو گۆڕەپانی پەڕلەمان.

یەكێكی دیكەشیان لە كاتی چڕبوونەوەی ناكۆكییەكانی پارتی و گۆڕان لەسەر یاسای سەرۆكایەتی هەرێم لە مانگی ئۆكتۆبەری 2015 لەلایەن هێزە ئەمنییەكانی هەولێرەوە ڕێ لە گەڕانەوەی یوسف محەمەد سەرۆكی پەڕلەمان گیرا و دەرگەی پەڕلەمان داخرا.

پەڕلەمانی كوردستان لە تەمەنی خۆیدا جگە لە خوولی چوارهەم، لە سەرجەم خولەكانی دیكەدا سەرۆكەكانی پارتی و یەكێتی بوون، لەخوولی چوارهەمدا یوسف محەمەد لە پشكی گۆڕان سەرۆكی پەڕلەمان بوو، بەڵام دوای كەمتر لە دووساڵ لەلایەن پارتی دیموكراتی كوردستانەوە لە پۆستەكەی دوورخراوە.

هاوكات لە هەمان ڕۆژدا لە 19ی ئایاری 1992دا هەڵبژاردن بۆ ڕێبەری بزووتنەوەی ڕزگاریخوازی كوردستان سازكرا و تێیدا جەلال تاڵەبانی، مەحمود عوسمان، مەسعود بارزانی و عوسمان عەبدولعەزیز خۆیان كاندیدكرد، بەڵام بەهۆی پەسەندكردنی ئەنجامەكانی هەڵبژاردنەوە هیچكام لە كاندیدەكان نەبوونە ڕێبەری كوردستان.

بەردەوام بە لە خوێندنەوە

کوردستان