ئێمە لە تۆرە کۆمەڵایەتیەکان

ئابوری

غالب محەمەد؛ دوای سێجار لەدەستكاریكردنی یاسای بودجە لایەنە باش و خراپەكانی ئاشكرا دەكات

خەڵك – بەشی هەواڵ
ئەندامێكی ئەنجومەنی نوێنەرانی عیراق ڕایدەگەیەنێت، دوای سێجار لەدەستكاریكردنی پرۆژە یاسای بودجەی ساڵی 2019 بەرژەوەندیەكانی كورد لە چیدایە، دەشڵێت،” بەهۆی دەستكاریەكەوە گرنتی ناردنی موچەی فەرمانبەران و بەشێك لە پێشمەرگە دەكات بەبێ رادەستكردنی نەوتی هەرێم كە مانگانە (٤٥٤) ملیار رەوانە دەكرێت”.

غالب محەمەد، ئەندامی ئەنجومەنی نوێنەرانی عیراق لە پشكی گۆران لەهەژماری تایبەتی خۆی لە فەیسبوك ڕایگەیاندووە، دوای دەستكاری سێهەم بۆ پڕۆژە یاسای بودجەی عیراق، بەتایبەتی دەستكاری بڕگەی (ج) لە مادەی (١٠) ی پرۆژە یاساكە كراوە، كە گرنتی ناردنی موچەی فەرمانبەران (٦٨٢) هەزار و بەشێك لە پێشمەرگە دەكات بەبێ رادەستكردنی نەوتی هەرێم ، كە مانگانە (٤٥٤) ملیار رەوانە دەكرێت بۆ فەرمانبەران و بەشێكیش بۆ پێشمەرگە دەنێریت كە نزیكەكی (٦٧) ملیار دینارە.

دەشڵێت،”ئەگەر ئەم مادەیە جێبەجێ بكرێت، لایەنی باشی و خراپی بۆ كورد دەبێت لەوانە دەبێتە هۆی بڕینی پەرەپێدانی پارێزگاكان، كە پیوەندی راستوخۆی هەیە بە لامەركەزی و پرۆژە بۆ هاوڵاتیانی پارێزگاكان، ئەو پارەی كە لای هەرێمی كوردستان هەیە بە شێوەیكی نادادپەروەرانە سەرفدەكرێت و بێ گەرانەوە بۆ پارێزگاكان، بەڵكو بە مەزاجی شەخسی سەرفدەكرێت”.
لایەنی خراپی ئەم مادەیە:
١. بە پێی برگەی (ج) دەڵێت ئەگەر حكومەتی هەرێم پابەند نەبێت و داهاتی ناوخۆ نەوت رادەستی خزێنەی عراق نەكرێت، وەزارەتی دارای عیراق پابەند نابێت بە هەناردەكردنی بەشە بودجەی هەرێم كە لە پڕۆژە یاساكە هەیە جگە لە موچەی (٦٨٢) هەزار فەرمانبەرانی كەدەكات (٤٥٤)ملیار دینار لە گەڵ (٦٧) ملیار بۆ پێشمەرگە بەڵام لە لایەكی تر رەنگە ببێتهۆی برینی زیاتر لە (٥٩٨،٨٥٦،٠٢٥)ملیار دیناری حاكمە كە سەرفدەكرێت بۆ (دەرمان، كرینی گەنم و چۆ لە چوتیارانی هەرێم ، كرینی وزە )چونكە جیانەكراوەتەوە وەك (٦٨٢) فەرمانبەرەكان و بەشێك لە پێشمەرگەر.

٢.دەبێتە هۆی بڕینی پەرەپێدانی پارێزگاكان كە پیوەندی راستوخۆی هەیە بە لامەركەزی و پرۆژە بۆ هاوڵاتیانی پارێزگاكان، ئەو پارەی كە لای هەرێمی كوردستان هەیە بە شێوەیكی نادادپەروەرانە سەرفدەكرێت و بێ گەرانەوە بۆ پارێزگاكان بەڵكو بە مەزاجی شەخسی سەرفدەكرێت.

٣.تەسلیم نەكردنی نەوت لە لایەن پارتی بۆ ئەوە دەگەڕێتەوە پارتی نایەوێت داهاتی نەوت بۆ هاوڵاتیانی هەرێم سەرفبكرێت و هەروەها سەرفنەكردنی پتڕۆدولاریش بۆ ئەو شوێنانەی كە وەك نمونە گەرمیان كە رۆژانو زیاتر لە ٤٠ هەزار بەرمیل نەوت بەرهەم دەهێنێت بەڵام یەك دیناریش بۆ هاوڵاتیان ئەو دەڤەرە نیە.

4. دوو مانگ پیش ئێستا باسی رێكەوتنێكی نهێنیمان كرد لە نێوانی (پارتی و عادل عبدالمهدی) كە نەوت تەسلیم نەكرێت بەڵام بەرامبەر بەوە پارەیەكی كەم بێت ئەمەش سەرەتاكەیەتی كە پارتی دەیەویت كەس ئاگای لە داهات نەوت نەبێت جگە لە خۆی و خۆیشی بۆ كارە ناشەرعیەكانی خۆی بەكاری بهێنێت.

5. (مەسرور) بەرزانی بەم كارە دەیەویت پڕۆژەیاسای بودجە بۆ هەرێم نە بێت بەمەش بە دڵی خۆی تەخشان و پەخشان بە پارە وە بكات و بێ ئەوەی بگەرێتەوە بۆ پەرلەمان و هیچ چاودێرییەكی لەسەربێت وەك چۆن ئیستا هەیە ، هەروەها جێگر كردنی رێژەی ١٢،٦٧ لە بودجەعیراق بۆ هەرێم دەبێت بە عورفێكی خراپ.

لایەنی باشی ئەم مادەیە چیە:
لایەنی باشیەكەی ئەوەی كە ڕێژەی پارەكە زیاد دەكات بۆ نزیكی ٥٠٠ ملیار دینار كە ئەگەر راستگۆ بن بەرپرسانی حكومەتی هەرێم دەتوانن موچەی فەرمانبەران بدەن بێ باشەكەوت و دەتوان خزمەت گوزاری بە هاولاتیان بگەیەنن و نرخی سوتەمەنی كەم بكەنەوە و هەر وەها ئەم هەموو باجە نایاسانە نەیەڵن، بەڵام پرسیارەكە ئەوەی ئایا بەرپرسانی هەرێم ئەمانە دەكەن ؟ بەندە وەك خۆم وەڵام بدەمەوە نەخیر، چونكە لە ٢٠١٤ دەتوانن موچەی فەرمانبەران بدەن بەڵام هەتا ئێستاش بە پاشەكەوتەوە دەیدەن.

ئابوری

ئێران بە فەرمی كاتی لابردنی پارەی ڤیزەى بۆ هاووڵاتیانی عیراق و هەرێم ڕاگەیاند

خەڵك- بەشی هەواڵ
باڵیۆزی كۆماری ئیسلامی ئێران لە عیراق دوابڕیاری وڵاتەكەی سەبارەت بە بەخۆڕایی كردنی ڤیزە بۆ هاووڵاتیانی عیراق و هەرێم ئاشكرادەكات و ڕایدەگەیەنێت، پێدانی ڤیزە دەمێنێتەوە، بەڵام پارە لە هاووڵاتیان وەرناگیرێت.

ئیرەج مەسجدی، باڵیۆزی ئێران لە عیراق بە ئاژانسی (ئیرنا)ی وڵاتەكەی ڕاگەیاندووە، كە پڕۆسەی پێدانی ڤیزە بە هاووڵاتیانی ئێران و عیراق وەك پێشوو دەبێت، بەڵام هیچ بڕە پارەیەك لەبەرامبەریدا وەرناگیرێت و ئەوە بڕیارەش سەرجەم جۆرەكانی ڤیزە دەگرێتەوە.

ئاشكراشی كردووە، بەخۆڕایی كردنی پێدانی ڤێزەی لە گرنگترین دەستكەوتەكانی سەردانەكەی حەسەن ڕۆحانی، سەرۆكی ئێران بۆ بەغدا بووە و وتوشیەتی، “تاران و بەغدا ڕێككەوتوون ئاسانكاری بۆ بواری ئابوری و بازرگانی بكرێت لە ڕێگای پێدانی ڤێزەی درێژخایەن و هاتووچۆی بەردەوام”.

مەسجدی جەختیشی كردۆتەوە، ئەم ڕێككەوتنەی نێوان ئێران و عیراق لە 1ی نیسان (12ی خاكەلێوە)ی داهاتوو دەخرێتە بواری جێبەجێكردنەوە.

بەردەوام بە لە خوێندنەوە

ئابوری

مووچەی فەرمانبەران بەهای دۆلار بەرزدەكاتەوە

خەڵك – بەشی هەواڵ
خاوەنی نووسینگەیەكی ئاڵوگۆڕی دراو لە سلێمانی ڕایدەگەیەنێت، لەكاتی داخستنی بازاڕ بەهای دۆلار بەشێوەیەكی بەرچاو بەرزبووەوە و تمەنی ئێرانی-ش زیاتر شكا.

ئیبراهیم غەفور، خاوەنی نووسینگەی نەشوان لە بازاڕی دۆلارەكەی سلێمانی بە (خەڵك)ی ڕاگەیاند، لەكاتی كردنەوەی بازاڕی دۆلارەكە بەهای 100 دۆلار بە 120 هەزار و 200 دینار بوو، بەڵام لەكاتی داخستن بۆ 120 هەزار و 00 6 دینار بەرزبووەوە.

وتیشی، “100 دۆلار بە ملیۆنێك و 305 هەزار تمەن بەدەستی و ملیۆن و 318 هەزاریش بەحەواڵە ئاڵوگۆڕی پێكرا، لەگەڵ كاتی كردنەوەی بازاڕ نزیكەی 10 هەزار تمەن نرخەكەی شكاوە”.

ڕاشیگەیاند، بەهۆی ئەوە بەشێكی زۆر لە فەرمانبەران لەدوای وەرگرتنی مووچەكانیان پارەكانیان دەكەن بە دۆلار، خواست لەسەر دۆلار زیادی كردووە، بەوەش بەهای دۆلار ماوەی چەند ڕۆژێكە ڕووی لەبەرزبوونەوە كردووە.

بەردەوام بە لە خوێندنەوە

ئابوری

دوای نەورۆز دوو مادەی بەشەخۆراك دابەش دەكرێت

خەڵك – بەشی هەواڵ
بەڕێوەبەری كۆمپانیای دابەشكردنی خۆراك لە سلێمانی ڕایدەگەیەنێت، لەدوای پشووەكانی نەورۆز دەست دەكەن بە دابەشكردنی بەشە برنجی مانگی ئادار، دەشڵێت: “بەپێی بڕیاری وەزارەتی بازرگانی عیراق ساڵانە بۆ مانگی 2 هیچ بەشە خۆراكێك دابەش ناكرێت لەهەموو عیراقدا”.

شەكەوت محەمەد، بەڕێوەبەری كۆمپانیای دابەشكردنی خۆراك لە سلێمانی بە (خەڵك)ی ڕاگەیاند، بەردەوامین لە دابەشكردنی بەشە خۆراك بەسەر هاووڵاتیاندا، لەدوای نەورۆز و پشووەكان دەست بە دابەشكردنی بەشە برنجی مانگی 3 لەگەڵ بەشە زەیتی مانگی 1 دەكەین.

وتیشی، “بەپێی بڕیاری حكومەتی عیراق و وەزارەتی بازرگانی بۆ مانگی شوباتی هەموو ساڵێك هیچ بەشە خۆركێك دابەش ناكرێت، كە ئەم بڕیارە گشتییە و هەموو پارێزگاكانی عیراق دەگرێتەوە”.

ڕاشیگەیاند، لە ئێستادا برنجی مانگی یەك دابەشكراوە، چاوەڕوانی هاتنی بەشە شەكری مانگی یەك دەكەین و بەشە زەیت-مان ئامادەیە، بۆیە بەگەیشتنی ڕاستەوخۆ دەست دەكەین بە دابەشكردنی.

بەردەوام بە لە خوێندنەوە
کام لەم وەزارەتانەی کابینەی ٨ لە ئاست خزمەتکردن بە هاولاتیان جێدەستی دیار بووە؟
  • وه‌زارەتی كشتوكاڵ و سەرچاوەکانی ئاو 86%, 62
    62 86%
    62 - 86% هەموو دەنگەکان
  • وه‌زارەتی دارایی و ئابووری 10%, 7
    7 10%
    7 - 10% هەموو دەنگەکان
  • وه‌زارەتی بازرگانی و پیشه‌سازی 4%, 3
    3 4%
    3 - 4% هەموو دەنگەکان

کوردستان