ئێمە لە تۆرە کۆمەڵایەتیەکان

چاوپێکەوتن

كاوە ئاهەنگەری: ئەمریكا بۆ كشانەوە لە سوریا راوێژی بە باشور و رۆژئاوای كوردستان كردووە

كاوە ئاهەنگەری شرۆڤەكاری سیاسی

خەڵك- ئامەد حەسەن

شرۆڤەكارێكی سیاسی ئاماژە بەوە دەكات، كشانەوەی هێزەكانی ئەمریكا به بێ هاوئاهەنگی زلهێزەكانی دیكەی وەك فرەنسا نەبووه و بگره لەم نێوەدا هەندێك راوێژ به رۆژئاوا و باشوری كوردستانیش كراوە.
كاوە ئاهەنگەری شرۆڤەكاری سیاسی لە چاوپێكەوتنێكدا لەگەڵ (خەڵك) ئاماژە بەوەش دەكات، بە وردبوونەوە لە تازەترین هەڵوێستی ئەمریكا لەزاری جۆن بۆڵتنەوە دەردەكەوێت كە توركیا ناتوانێت بە خواستی خۆی چاو لە سوریا و كوردستان بەتایبەتی ببڕێت.
ناوبراو دەشڵێت “ئەردۆغان بە دیقەتی زۆرترەوە مامەڵە لەگەڵ رەوشەكەدا دەكات و لەشكركێشی بەرفراوان بۆ سەر رۆژئاوای كوردستان ناكات”.

خەڵك: بە ڕای ئێوە كشانەوەی هێزەكانی دەوڵەتی ئەمریكا لە سووریادا بە چ ئامانجێكە، كە ترەمپ بە پێچەوانەی پێشبینییەكانەوە بڕیاری كشانەوەیدا لە حاڵێكدا چاوەڕێی ئەوە دەكرا لە ئایندەدا ئەمریكا زۆرتر پێگەی خۆی قایم بكات و تەنانەت ئەوە دەگوترا كە واشنتن بنكەی ئەنچەرلیكی توركیاش دەگوازێتەوە بۆ رۆژئاوای كوردستان؟
كاوە ئاهەنگەری: من پێموانیه كه به پێچەوانەی پێشبینییەكان بووبێت، چوونكه هیچ كات به شێوەی رەسمی باس له هیچ پلانێك نەكراوه، بەڵام ئیدارەی ترەمپ هیچ كات ئەوەی نەشاردووەتەوه كه له دۆخی سوریه رازی نەبووه و وەك كارەساتێك ناوی بردووه. بەڵام ئەوەش پێویسته بڵێین كه ئەمریكا یەك فاكتۆر یان بكەری شوێندانەر لەو پانتایەدا نەبووه و نییه و ناشتوانێ له چەند لاوه هاوكات رۆڵگێڕی بكات. من وای بۆدەچم كه كشانەوەی هێزەكانی ئەمریكا به بێ هاوئاهەنگی زلهێزەكانی دیكەی وەك فرەنسا نەبووه و بگره پێموایه لەم نێوەدا هەندێك راوێژ به رۆژئاوا و باشوری كوردستانیش كرابێ.


“تازەترین هەڵوێستی ئەمریكا به ئێمه دەڵێت كه توركیا ناتوانێ به مەیلی خۆی چاو له سوریا به گشتی و كوردستان به تایبەتی بكات”

خەڵك: هەڕەشەكانی رەجەب تەیب ئەردۆغان سەرۆكی توركیا پاشەكشەی پێوە دیارە لەدوای بڕیارەكەی ترەمپ، ئایا خوێندنەوەتان بۆ هەڵوێستی ئەنقەرە چۆنە لە دوای كشانەوەی هێزەكانی ئەمریكا لە سوریادا، ئایا سووردەبێت لەسەر لەشكركێشی بۆ رۆژئاوای كوردستان؟
كاوە ئاهەنگەری: تازەترین هەڵوێستی ئەمریكا كه له زمانی جۆن بۆڵتنەوه بڵاوكراوەتەوه به ئێمه دەڵێت كه توركیا ناتوانێ به مەیلی خۆی چاو له سوریا به گشتی و كوردستان به تایبەتی بكات. بۆیه به باوەڕی من هەم له رووی باڵانسی هێز له ناوچەدا و هەم ستاتووسی توركیا له ناوچەدا، ئەردۆغان به دیقەتی زیاترەوه مامەڵە بكات و لەشكركێشی بەرین بۆ سەر رۆژئاوا نە تەنیا بە كردار نەكات بگره چیتر باسیشی لێوە نەكات. پێویسته ئەوەش بڵێم كه لێرەدا چەند و چۆنی مامەڵەی پارتی كرێكارانی كوردستان واته پەكەكە و پارتەكانی سەر بە پەكەكە له رۆژئاواش شوێندانەر دەبن له چەندوچۆنی مامەڵەی توركیا لەگەڵ رۆژئاوا. لێرەدا پێموایه كه ئەمریكا راشكاوانەتر لەگەڵ توركیا و رۆژئاوا بكەوێته گفتوگۆ.

“ئەگەر پاراستنی رۆژئاوا له لایەن ئەمریكاوه جیدی بێتەوه، ئەوه هێرش لانیكەم بۆ ماوەیەك بۆ سەر بنكەكانی پەكەكە له قەندیل و رۆژئاواش جیدیتر دەبێتەوه”

خەڵك: ئایا دەسەڵاتی خۆبەڕێوەبەری كوردانی رۆژئاوا چارەنووسی چ دەبێت لە نێوان ململانێی ئەمریكا و روسیا و توركیا و ئێران و سوریادا بەتایبەت لە دوای كشانەوەی ئەمریكا ؟
كاوە ئاهەنگەری: وەكی دەبیستین و دەبینین ئەمریكا تا رادەیەك له سەر بڕیاری پاراستنی كوردەكان ساغبووەتەوه، بۆیه لانیكەم دەتوانم بڵێم كه خوڵقانی كارەساتی مرۆیی پێش‌بینی ناكەم و ئەگەری روودانی كارەسات زۆر كەم دەبینم، بەڵام لەوانەیه ململانێی نێوان رۆژئاوا به هۆی پەكەكە و توركیا چ له رۆژائاوا به گشتی و سنوورەكانی رۆژئاوا و توركیا و قەندیل به تایبەتی ، خێراتر و تووندتر بێتەوه. ئەگەر پاراستنی رۆژئاوا له لایەن ئەمریكاوه جیدی بێتەوه، ئەوه هێرش لانیكەم بۆ ماوەیەك بۆ سەر بنكەكانی پەكەكە له قەندیل و هەندێك بنكەی نیزامی ناوبراو له رۆژئاواش جیدیتر دەبێتەوه.


“رەوشی سوریا بەرەو جێگیربوونی هێزی فڕەنسایی یان ئاشتی پارێزی نەتەوە یەكگرتووەكان دەڕوات لەبری هێزی وڵاتانی عەرەبی”

خەڵك: بەپێی هەندێك سەرچاوەی هەواڵ و رۆژنامەوانی ترەمپ بە نیازە كە هێزی عەرەبستانی سعوودی و ئیماراتی و میسری لە شوێنی هێزەكانی ئەمریكا جێگیر بكات لە سوریادا، ئایا تا چەند پێتانوایە ئەمە دەبێتەهۆی زەمینەسازیی بۆ بەیەكدادانی ئەو وڵاتە عەرەبییانە لەگەڵ توركیا و ئێراندا كە ناكۆكی قوڵیان لە نێودایە؟
كاوە ئاهەنگەری: من پێموایه ئەوه سەر ناگرێت، زیاتر بەرەو ئەوه دەچێت هێزی فرەنسایی یان ناتۆ یان هێزی ئاشتی رێكخراوی نەتەوە یەكگرتووەكان لەوێ جێگیر بكرێن تا هی ئەو وڵاتانەی نێوت هێنان. چونكه به جێگیربوونی هێزی ئەو وڵاتانه وەك له پرسیارەكەشتدا ئاماژەت پێ‌كردووه، ئێران و توركیا دەخاته جووڵه و باڵانسەكە زیاتر تێك دەچێت و ناوچه و دۆخەكە ئاڵۆزتر دەبێت.

“پێموایه فڕەنسا لەوه بەولا رۆڵێكی سەرەكیتر بگێڕێت. كوردیش له دوو رووەوه دەتوانێت زەمینه بۆ وەرگرتنی پشتیوانی زیاتر خۆش بكات”

خەڵك: هەڵوێستی فڕەنسا چۆن لێك دەدەنەوە لە حاڵێكدا كە فرەِنساییەكان گوتوویانە كە ئەوان پشتیوانی لە كوردانی رۆژئاوا دەكەن، تا چەند كورد كەڵك لەو پشتیوانییەی پاریس وەردەگرن؟
كاوە ئاهەنگەری: هەم به حوكمی ئەوەی سوریا به دوای شەڕی یەكەمی جیهانییەوه درووستكراوی فرەنسایه و هەمیش لەبەر ئەوەی كه لەم پێوەندییەدا هاوئاهەنگییەكی زیاتر له نێوان ئەمریكا و فڕەنسادا هەیه، پێموایه فڕەنسا لەوه بەولا رۆڵێكی سەرەكیتر بگێڕێت. كوردیش له دوو رووەوه دەتوانێت زەمینه بۆ وەرگرتنی پشتیوانی زیاتر خۆش بكات: یەكەم پێداچوونەوەیەك به سیاسەته گشتییەكانی پ‌ك‌ك لەو بەشه له كوردستان و كرانەوەی سیاسی شیاو و بەشداریدانی هەموو هێز و حیزبەكانی رۆژئاوا له دەزگای سیاسی رۆژئاوادا، دووهەم خوێندنەوەیەكی نوێ له سەر ئێران و توركیا له لایەن حیزبەكانی رۆژئاوا و باشوور. من پێموایه داهاتووی رۆژئاوا زۆر گرێدراوی خوێندنەوەمان لەم دوو وڵاتەیه بۆیه ئەو خاڵەی دووهەم تەنانەت له سەر چۆنێتی تەعامولمان لەگەڵ وڵاتانی رۆژئاواش كاریگەر دەبێ.

“كشانەوەی خێرا و تەواوی هێزەكانی ئامریكا لە سوریا به دوور دەزانم”

خەڵك: وەك دەبینین هێزەكانی ئەمریكا لە سوریاوە بەرەو باشوری كوردستان پاشەكشە دەكەن، واتە لە هەرێمی كوردستان جێگیر دەكرێن، بوونی ئەم هێزانەی ئەمریكا لە باشوری كوردستان چ گرنگییەكی هەیە؟
كاوە ئاهەنگەری: هێشتا روون نییه كه ئەو هێزانه دەكشێنەوه یان جارێ لە سوریا دەمێننەوه. به باوەڕی من كورد له سوریا وەك هاوپەیمانێك بۆ ئەمریكا بەرانبەر ”داعش” گرینگی خۆی هەبووه و ئەمریكاش له هەوڵ و هیواكانی توركیا بەرانبەر به كورد له ناوچەدا ئاگایه، بۆیه كشانەوەی خێرا و تەواوی هێزەكانی ئامریكا به دوور دەزانم.

خەڵك: لەم هەلومەرجە نوێیەی رۆژهەڵاتی نێوەڕاستدا رەوشی كوردان لە چوار پارچەی كوردستان چۆن دەبینن، ئایا دۆزی كورد بەرەو پێشە یان روو لە پاشەكشەیە، هەندێك چاودێر دەڵێن كورد لە شەڕدا سەردەكەوێت، بەڵام لە گفتووگۆدا دەیدۆڕێنێت و شەڕی داعشیش بە نمونەی زیندوو دەهێننەوە، واتە دەگوترێت سەركردەكانی كورد لە چنینەوەی دەستكەوتەكانی شەڕ كە لەسەر دەستی رۆڵە ئازاكانی بە دیدێت، كارامە و لێهاتوو نین؟

كاوە ئاهەنگەری: به گشتی من دۆزی كورد له بەرەو پێشدا چوون دەبینم بەڵام خێرایی و چۆنایەتیی ئەم بەرەو پێشچوونە به شیاو و تەواو نابینم و نازانم.

خەڵك: لەم چەند ساڵەدا توركیا پەلیهاوێشتووە و هەژموونی كردووە بەسەر ئاڕاستەی رووداو و گۆڕانكارییەكان لە باشور، باكور، رۆژئاوای كوردستان، بەڵام پێتانوایە توركیا چ كاریگەرییەكی لە سەر رۆژهەڵاتی كوردستان هەیە، یان بە واتایەكی دیكە دەمهەوێت بڵێم پێگەی رۆژهەڵات و حزب و لایەنە سیاسییەكانی لە چوارچێوەی ئەم گۆڕانكارییە ناوچەیی و نێونەتەوەییانەدا چییە؟
كاوە ئاهەنگەری: توركیا ناتوانێت وەك سوریا و عێراق دەستوەردان له كاروباری ئێراندا بكات، به واتایەكی دیكە شوێندانەری توركیا له باشور و رۆژئاوادا دەگەڕێتەوه سەر دۆخی ئەو وڵاتانه و چەند و چۆنی رژێمی حاكم به سەر وڵات و دۆخی سیاسی و ئەمنیەتییەكەیان. بەڵام ئێران به تەواوی جیاوازه لەم نێوەدا. له لایەكی دیكەوه له سوریا و عێراق ساڵانێكه ئاڵۆزی و پشێوی له ئارادایه و حكومەتی ناوەندی دەسەڵاتی تەواوی به سەر وڵاتدا نەماوه و هەر بۆیەش توركیا ئەسپی تەماحی خۆی راحەتتر تاو دەدات، بەڵام له ئێران هەم دەسەڵاتێكی سەرەڕۆ و سەركووتكەری ناوەندی حاكمه و هەمیش بەرژەوەندی رژێمەكانی توركیا و ئێران لەسەر پرسی كورد هاوبەش و هاوشێوەن كە وابێت توركیا زۆر نیگەرانی كورد له ئێران نییه، لەوانەیه ئەگەر ئێران بكەوێته دۆخی عێراق یان سوریا و كورد و بزووتنەوەكەی ستاتوسێكی بەهێزتر و كاریگەرتر بەدەست بخات و توركیاش له سەر جێگای خۆی بمێنێت، ئینجا دەوڵەتی توركیا بكەوێته دژایەتی كورد له ئێرانیش.

خەڵك: لە هەڵوێستە نوێیەكانی ئەمریكا لە دژی ئێران هاوكات لەگەڵ جموجۆڵی حزبەكانی رۆژهەڵاتی كوردستان لە چەند ساڵی رابردوودا تا چەند حزبە سیاسییەكانی رۆژهەڵات توانیوویانە كەڵك لە رەوشەكە وەربگرن یان بە كۆمەكی ئەمریكایی و رۆژئاوایی و لەلایەكی دیكەوە لە وڵاتانی كەنداو كەڵكیان وەرگرتووە بۆ بەرەوپێشەوەبردنی جموجوڵە سەربازی و مێدیاییەكانیان، یان خۆیان ببنە هێزێكی وا كە حسابیان بكرێت لە هاوكێشەكاندا؟
كاوە ئاهەنگەری: دیاره من هیچ ببەرپرسایەتی حیزبیم نییه بەڵام تا ئەو جێگایەی من ئاگادار بم، هیچ وڵاتێك هیچ یارمەتییەكی به هیچ حیزبێكی رۆژهەڵاتی بەگشتی و حیزبی دیموكراتی كوردستانی ئێران به تایبەتی كه قۆناغی نوێی خەباتی دەست پێكردووەتەوه، نەكردووه و شتێكی ئەوتۆ له ئارادا نییه. بەڵام ئەوه روونه كه ” راسان” واتان قۆناغی نوێی خەباتی حدكا توانیوێتی سرنجی لایەنی غەیره ئێرانی بۆ لای خۆی رابكێشێت و گیانێكی به رۆژهەڵات بەخشیوه.

 

چاوپێکەوتن

عوسمان گوڵپی: هاوپەیمانی، گۆڕان، كۆمەڵ و یەكگرتوو كەرەستەی ئۆپۆزسیۆنێكی بەهێز نەبوون

خەڵك-سەعد مەلا عەبدوڵڵا گوڵپی

ئەندامێكی ئەنجومەنی سیاسی هاوپەیمانی نیشتمانی ئاماژە بۆ ئەوە دەكات، كەسە یەكەمینەكانی هاوپەیمانی ئاگاداری گەڕانەوەی بەرهەم ساڵح بوون بۆ نێو یەكێتی و ئاشكراشیدەكات، ئێمە و سێ حزبەكە نەبوینە كەرەستەیەكی بەهێزی ئۆپۆزسیۆن.

لە دیمانەیەكی (خەڵك)دا لەگەڵ عوسمان عەبدوڵڵا گوڵپی ئەندامی ئەنجومەنی سیاسی هاوپەیمانی نیشتمانی، وەڵامی چەندین تەوەری جیاواز لەسەر دوا گۆڕانكارییەكانی نێوخۆیی حزب و گەڕانەوەی بەرهەم ساڵ بۆ نێو یەكێتی دەداتەوە.

خەڵك: هەندێك لەو كەسانەی لە هاوپەیمانی نەماون بە حزبێكی هەڵوەشاوەی ناو دەبەن، ئایا ئەم حزبە تەنها بە د.بەرهەمەوە حزب بوو یاخود دوای ئەو بەرگێكی دیكەی بەخۆیەوە كردووە؟
عوسمان گوڵپی: هاوپەیمانی لە ۹ـ۱۱ـ۲٠۱۸ كۆبوونەوەی فراوانی خۆی ئەنجامدا و جارێكیتر خۆی ڕێكخستەوە و تەواوی تەشكیلاتی ئۆرگانەكانی بە سێ قۆناغ ڕێكخستەوە، ئیدی كەسێك كە لە دەرەوەی هاوپەیمانییە چۆن ئاگادارە و ئەوە تێڕوانینی خۆیەتی و نابێتە پێناسە بۆ ئێمە، چونكە هاوپەیمانی بە میكانیزمێكی نوێ و سەركردایەتییەكی هەڵبژێردراوەوە كاری خۆی دەكات.

خەڵك: پێتوانییە هاوپەیمانی هێندەی حزبی ڕاگەیاندنەكان بوو، هێندە حزبێكی ڕێكخراو نەبوو، چونكە دوای لەدایكبوونی بە ماوەیەكی كەم دەنگی لاواز بوو، هۆكارەكەی چییە؟
عوسمان گوڵپی: ڕاستە هاوپەیمانی لە زەمەنێكی كەمدا دروست بوو و دەنگدانەوەیەكی زۆری هەبوو بۆیە لەكاتی خۆیدا حەدەسێكی قسەلەسەر كراو بوو لە ڕاگەیاندنەكاندا، ئەوەی وایكرد فریای خۆڕێكخستن نەكەوێت ئەوە بوو كە لەگەل ڕاگەیاندنیدا ڕووبەرووی هەڵبژاردنی عیراق بووینەوە و سەرقاڵی ئەو هەڵبژاردنە بووین و پاشان ئەو ساختەكارییەی لێمان كراو دواتریش ڕۆشتنی دكتۆر بەرهەم ساڵح كاریگەری لەسەرمان هەبوو.

خەڵك: زۆرجار كەوتنی حزبەكەتان بۆ ساختەكاری هەڵبژاردنەكان دەگێڕنەوە، پێتان وایە ئەو كەوتنە هۆكار بوو بۆ گەڕانەوەی بەرهەم ساڵح بۆ ناو یەكێتی، یاخود بەرهەم ساڵح حەزی لە پۆستی باڵا بوو لە هاوپەیمانی دەستی نەكەوت و گەڕایەوە بۆ نێو یەكێتی؟
عوسمان گوڵپی: لە ڕاستیدا ساختەكاری هەڵبژاردن هۆكارێك بوو، دوای ساختەكارییەكەش هێزەكانی دەرەوەی پارتی و یەكێتی واتە چوار حزبەكە نەمانتوانی پێكەوە ببینە خاوەنی پڕۆژەیەك و بێ هیوایی تۆخ كردەوە، هەروەها نەبوونی متمانە لە نێو چوار حزبەكەدا و بەرژەوەندی شەخسی و ناكۆكییە كۆنەكانی نێوانیان و بوونی پەیوەندی جیاواز لەگەڵ پارتی و یەكێتی و موزایەدەكردن بەسەر یەكەوە وایكرد بگەینە ئەم قۆناغە و ئۆپۆزسیۆن لاوازتر ببێت، ئەگەر چی زەمینەی بەهێزی هەبوو، بەڵام ڕاستگۆیانە بڵێم ئێمە و سێ حزبەكە كەرەستەی ئۆپۆزسیۆنێكی بەهێز نەبووین پێكەوە، وێڕای بوونی توانایەكی گەورەی مرۆیی، بۆ هێزی سیاسی و شەخسی سیاسیش ئاساییە ئامانج و تموحی هەبێت و هەوڵی بۆ بدات، بەڵام جیاوازییەكان لە ڕێگای گەشتنە بە ئامانجەكاندایە.
سەبارەت بە دكتۆر بەرهەم و یەكێتی قسەی زۆری لەسەر كراوە، دكتۆر بەرهەم لە نێوان هاوپەیمانی و سەرۆك كۆماریدا ئەو بڕیارەیدا و بووە سەرۆك كۆمار، ئیتر ئەوە شتێكیترە، پێم باشە یان نا، ئەو خاوەنی بڕیاری خۆیەتی و بەرپرسیاریەكەشی بۆ بەڕێزیان دەگەڕێتەوە، چونكە من یەكێتیم پێ باشبوایە دەبومە یەكیەتی، بەڵام خۆ من نەبووم.

خەڵك: دەوترێت سەركردە دیارەكانی هاوپەیمانی وەكو ئارام قادر و محەمەد ڕەئوف ئاگاداری ڕۆیشتنی بەرهەم ساڵح بوون بۆ نێو یەكیتی، بۆچی پێیان باش بووە بگەڕێتەوە لەكاتێكدا هاوپەیمانیان دروست كردبوو؟
عوسمان گوڵپی: سەبارەت بە ئاگاداربوونی بەڕێزان م.ئارام و م.محەمەد بۆ گەڕانەوەی دكتۆر بەرهەم بۆ نێو یەكێتی، بەڵێ هەردوو بەڕێزان ئاگاداربوون نەك تەنها ئەوان دوای ئەوانیش لە ئەنجومەنی بەڕێوبردن باسی كرد.
سەبارەت بەوەی پێیان باشبوو یان نا، ناتوانم وەڵام بدەمەوە لە باتی ئەوان، بەڵام ئاگاداربوون لە گەڕانەوەی.

خەڵك: بۆ ڕێگایان بە گەڕانەوەیدا، دەبوو كار بۆ بەهیزتركردنی بدەن، نەك ڕێگای پێبدەن بڕوات؟
عوسمان گوڵپی: نەك تەنها ئەوان كە لە ئێمە زیاتر بەرپرسیارن، بەڵكو دەبوو هەموومان ئەوانەی بانگەشەمان بۆ هاوپەیمانی كرد هەوڵی فراوان بوون و گەشەكردنیمان بدایە.

خەڵك: لە ئێستادا هێندەی ئێوە دەڵێن هاوپەیمانی ماوە و درێژكراوەكەی هاوپەیمانی نیشتمانییە، ئەندامە گەڕاوەكانتان هاوپەیمانی نیشتمانی بە درێژكراوەی هاوپەیمانییەكەی پێشوو نازانن، بۆچی؟
عوسمان گوڵپی: دواجار كاری سیاسی كۆتایی نایەت بۆ ئەوانەی ئامانجی گەورە و نیەتی گۆڕانكاریان هەیە و لای من حزب گرنگ نییە بەڵكو نەوەستان و بەردەوامی و نەخلیسكان گرنگە، ئیدی كاری سیاسی كۆسپی دێتە ڕێگا و هیچ حزبێك نییە هێندەی هاوپەیمانی ڕووبەڕووی كۆسپ بووبێتەوە لە سەرەتای دروستبوونیدا، دواجار ئامانج لای من گرنگە و بە چ ڕێگایەك گۆڕانكاری بكرێت و بتوانین خزمەت بەم كۆمەڵگەیە بكرێ ئەو ڕێگا دەگرمەبەر ئیدی گۆڕینی میكانیزم ئاسانە ناكرێ لە ڕێگایەكدا ڕووبەڕووی شكست بوویتەوە و كۆسپ هاتەڕێگات ئیدی واز لە ئامانجەكانت بهێنیت.
لە ڕاستیدا كەسێك وازی هێنابێ یان چووبێتە ناو هێزێكیتر مافی ئەوەی نییە قسە لەسەر هاوپەیمانی نیشتیمانی بكات و پێناسەی بكات، ئەوە ئێمەین دەتوانین پێناسەی خۆمان بكەین.

خەڵك: ئێوە ناوی هاوپەیمانیتان گۆڕی، بەڵام دروشم و لۆگۆی حزبەكەتان نەگۆڕی، سەرۆكی پێشوو هیچ گرفتێكی بۆ دروست نەكردووەن؟
عوسمان گوڵپی: سەبارەت بە دروشم و لۆگۆ لە ڕاستیدا گۆڕانكارییەكی بچوكمان لە لۆگۆكەدا كردووە كە بازنە و نوسینەكەیمان لاداوە، سەبارەت بە دروستكردنی كێشەش ئەوان مۆڵەتەكەیان لە بەغداد هەڵوەشاندەوە و هیچیتر.

خەڵك: لە ئێستادا و دوای هەڵبژاردنەكان هەڵوێستان ڕوون نییە، ئایا لە بەرەی ئۆپۆزسیۆنن یاخود دەچنە نێو حكومەتەوە، دەكرێت بزانین هەنگاوی داهاتووی هاوپەیمانی چییە، بەتایبەت دوای ڕێخستنەوەی ئۆرگانەكانتان؟
عوسمان گوڵپی: سەبارەت بە چوونە حكومەت و نەچوون ئەوە نەبوەتە پرسێكی قسە لەسەركراو، چونكە ئێمە نیەتی نزیكبوونەوەمان نەبووە لە چوونە حكومەت و دەمانەوێ لە داهاتوودا ڕەخنە گرێكی جددی بین لەسەر كەموكورتییەكان و هاوكاری لیژنەكانی پەرلەمان بین لە پێدانی پڕۆژە یاسا بە قازانجی هاوڵاتیانی هەرێم، دەمانەوێت میكانیزمێكی نوێ بگرینەبەر و ببینە ئەزمونێكی نوێ لە كاری سیاسی لە هەرێم و نەبینە بارگرانی بۆ هاوڵاتیان و هۆكاری سوودگەیاندن بین بە ژیانی خەڵك و چاوی هاووڵاتیان بین لە بەرامبەر كەموكورتی دەسەڵاتدا.

خەڵك: پارتی وەك هێزی یەكەم و یەكێتی وەك هێزی دووەم و بەرهەم ساڵح وەك سەرۆكی پێشووتان، داوایان لێكردوون بچنە نێو حكومەتی هەرێمەوە؟
عوسمان گوڵپی: لەڕاستیدا نە ئەوان داوایان كردوە و نە ئێمەش چاوەڕوانی ئەو داوایەمان كردووە، هاوپەیمانی خاوەنی ڕای سەربەخۆی خۆیەتی و بە پلانی نێوخۆیی خۆی بەرێوەدەچێت و كاریگەری هیچ كەس و هێزێكی بەسەرەوە نییە.

خەڵك: دەتانەوێ لە ماوەی چوار ساڵی داهاتوودا چۆن پڕۆژەكانتان جێبەجێ بكەن، یاخود چۆن خۆتان بە هاووڵاتیان بناسێنن لەكاتێكدا ڕاگەیاندنتان نییە یان زۆر لاوازە؟
عوسمان گوڵپی: لە ڕاستیدا ئێمە هەوڵ دەدەین لە چوار ساڵی داهاتودا بە رێگەی جیاواز بوونی خۆمان بسەلمێنین و توانای مرۆیی خۆمان دەخەینەگەڕ و لە ڕووی میدیاییەوە میكانیزمێك دەگرینەبەر كە لە ئاست ناساندنی ئێمە بێت، چونكە پڕۆژەی هاوپەیمانی پڕۆژەیەكی جوانە و دەبێت میكانیزمەكانی بە عەمەلیكردنی ئەو پڕۆژەیە و گەیاندنی بە خەڵك لە ئاستی پێویستدابێت و هەوڵی تەواوی بۆ دەدەین و ڕاستگۆیان موخاتەبەی هاوڵاتیان و خەڵكی خۆمان دەبین و نامانەوێ خەونێك دروست دەكەین كە پێمان نەیەتەدی بۆیە با لێگەڕێین بۆ داهاتوو.

بەردەوام بە لە خوێندنەوە

چاوپێکەوتن

میسال ئالوسی بۆ (خەڵك): عەبدولمەهدی دوا هەلی دیموكراتییە

خەڵك- بەشی هەواڵ
میسال ئالوسی، سیاسەتمەدار و پەرلەمانتار و دامەزرێنەری حزبی ئومەی عیراق، قسە بۆ (خەڵك) دەكات و ئاماژە بە هەنگاوەكانی بەرەوپێشچوونی بزاوتنی مەدەنی دیموكراتی لە عیراق و ئاسۆكانی بەردەم سەركەوتن و پێشكەوتنی دەكات، كۆنتڕۆڵكردنی گۆڕەپانی سیاسی عیراقیش لەلایەن حزب و ڕەوتە ئیسلامییەكان بە هەڕەشە و مەترسی بۆ سەر ئایندەی وڵات دادەنێت.

(خەڵك) دیمانەیەكی ڕۆژنامەوانی لەگەڵ میسال ئالوسی ئەنجامدا و لە دیمانەكەدا ئەو سیاسەتمەدارە عیراقییە بەمشێوەیە وەڵامی پرسیارەكانی دایەوە:

خەڵك: بزاوتنی مەدەنی لە عیراق هەنگاو بەرەو چ ئاڕاستەیەك هەڵدەنێت، ئایا ئاسۆكانی بەردەم بزاوتنەكە ڕوونە یان خۆی لە تونێلێكی تاریكدا دەبینێتەوە، بە تایبەت لە سایەی ئەم دۆخەی ئێستا، كە حزب و ڕەوتە ئیسلامییەكان گۆڕەپانەكەیان كۆنتڕۆڵ كردووە؟

میسال ئالوسی: پێموایە بزاوتی مەدەنی و مەدەنییەكان بە گشتی و مەدەنی سیاسی و مەدەنی عەلمانی و دیموكراتی عیراقی بەشێوەیەكی تایبەت، هێزی واقیعە و هێزی ئایندەیە، ئەمەش وایكردووە حزبە ئیسلامییەكان خۆیان بە میلیشیاكان پڕچەك بكەن و پەنا بۆ كوشتن و پێشێلكردنی یاسا ببەن و دەستدرێژی بكەنە سەر دەوڵەت و مرۆڤ، گەر حزبە ئیسلامییەكان هێزیان لە مەیداندابوایە، یان لەلایەن كۆمەڵگەی عیراقییەوە پەسەندكراوبونایە و گەلان و پێكهاتە عیراقییەكان ئەوانیان بویستایە، پەنایان نەدەبردە بە میلیشیا و چەك، عیراق مەدەنی و عەلمانییە، بەڵام داگیركارییەكی فاشی و ئیسلامی هەیە لە وڵاتدا.

خەڵك: بەشداری حزب و بزوتنەوەی مەدەنی و عەلمانییەكان لەگەڵ حزب و ڕەوتە ئیسلامییەكاندا لە یەك هاوپەیمانی و هاوبەشی كردن لەگەڵ ئەو حزبی و ڕەوتە ئیسلامیانە مانەی خۆدەستەوەدان، یان هەڵكردن لەگەڵ واقعی ڕەخساوی ئیستای وڵات ناگەیەنێت، كە سیمایەكی ڕوونی دەستباڵایی حزبە ئیسلامییەكان دەردەخات، بە نمونە حزبی شیوعی عیراقی لە دوایین هەڵبژاردندا لەگەڵ ڕەوتی سەدر، هاوپەیمانی (سائیرون)ی پێكهێنا؟

میسال ئالوسی: ڕەوتی مەدەنی عیراق و دیموكراتەكان و ئازادیخوازەكان و عەلمانییەكان، پێویستە گوتاری خۆیان یەك بخەن و سیاسەتیان یەكگرتوو بكەن و میكانیزمی كاركردنیان لە یەك چوارچێوەدا ڕێكبخەن، لە كۆمەڵگەدا بە گشتی و لە هەڵبژاردن بەشێوەیەكی تایبەت، چوونە دەرەوەی حزبی شیوعی لەم ڕێبازە، زیانی بە مەدەنییەكان و بە دیموكراتییەكان گەیاند و سودی بە شیوعییەكان نەگەیاند، هەرچەندە حزبی شیوعی خاوەنی خەباتێكی گەورە و مێژوویەكی دوورودرێژە و قوربانیدانیشی شایەنی ڕێزێكی بێ‌ پایانە، بەڵام ئەو حزبە ئیسلامیانە وابەستەی دەزگای هەواڵگرییەكانن، بەڵام حزبە مەدەنییەكان گیرۆدەی دەست حزبە فاشییەكان و میلیشیاكانن، گیرۆدەی هێرش و پەلامارێكی ڕاشكاوانە بوونەتەوە لەلایەن هەواڵگری وڵاتانی دەورووبەر، كە ئامانج لێی داڕمانی كاری دیموكراتییە لە عیراق، چونكە دیموكراتی لە عیراق خزمەت بە وڵاتانی دراوسێ‌ ناكات و جێگەی خۆشخاڵی ئەوان نییە.
ئەمە واقعێكی حاشاهەڵنەگرە، هەر بۆیە لە دوایین هەڵبژاردندا چەندان دروشم و باڵۆنی جیاجیامان بە ناوی مەدەنییەوە بینی، هەموو حزبە ئیسلامییەكان گوتاری مەدەنییان بۆ هەڵخەڵەتاندن و بەلاڕێدابردنی هاووڵاتیان و كۆمەڵگا و دەنگدەر بەكارهێنا، ئەو حزبانە لەژێر ناوی مەدەنیدا دوكان و كۆگاكانی خۆیان كردەوە بۆ سەرلێشێواندنی هاووڵاتیان و دەنگدەری عیراقی، مەدەنی لە عیراق لەلایەن حزبە فاشییەكان و ڕێگر و مافیا و قاچاخچییەكانی نەوت و ماددە هۆشبەرەكان و وڵاتانی دراوسێوە دژایەتی دەكرێت.

خەڵك: بە بۆچوونی ئێوە حكومەتەكەی عادل عەبدولمەهدی لەم قۆناغەی ئێستادا دەتوانێت سەركەوتوو بێت، بە تایبەت لەم ڕەوشی ئێستادا، كە دەبینین ئاستەنگ و بەربەستی زۆر دێتەڕێی، كە ڕێگە لە سەركەوتنی دەگرێت؟

میسال ئالوسی: لە ڕاستدا دەكرێت بڵێن، حكومەتەكەی عادل عەبدولمەهدی دوایین هەوڵە بۆ ژیاندنەوەی دیموكراتییە لە عیراق و لە پڕۆسەی سیاسی عیراق، گەر ئەم حكومەتە سەركەوتوو نەبوو، بە هەمان شێوەی حكومەتەكەی پێشوو شكستخواردوو بوو، ئەوا كارەساتەكە ڕوون دەبێت، كە خۆی لە لەبەریەك هەڵوەشاندنەوەی دەوڵەتی عیراقی و كۆمەڵگەی عیراقیدا دەبینێتەوە و حزب و میلیشیا فاشییەكان بەشێوەیەكی ڕاشكاوانە دەست بەسەر هاووڵاتیان و دەوڵەتدا دەگرن، بۆیە دەبێت بە هەموو شێوەیەك پشتیوانی لە حكومەتەكەی عادل عەبدولمەهدی بكەین، هەرچەندە دەزانین، كە ڕووبەڕووی كێشە و گیروگرفتی گەورە دەبێتەوە، بۆ نمونە لەئێستادا دەبینین، كە چۆن حزبە ئیسلامییەكان هەوڵ دەدەن دەست بەسەر وەزارەتەكانی بەرگری و ناوخۆدا بگرن و مەرجەكانی خۆیان بەسەر دەوڵەتدا بسەپێنن، دەوڵەت لە مەترسیدایە و كۆمەڵگە لە مەترسیدایە و ئەو حكومەتەش لە مەترسیدایە.

خەڵك: عیراق پێویستی بە پشتیوانی كێیە تا بتوانێت زیاتر خۆڕاگربێت و بەرەنگاری ئەو ڕووبەڕووبوونەوانە ببێتەوە، كە دێتە ڕێگەی؟

میسال ئالوسی: عیراق پێویستی بە پشتیوانی ویلایەتە یەكگرتووەكان و پشتیوانی كۆمەڵە مەدەنییەكان و دیموكراتییەكانە، پێویستی بە پتەوكردنی هێز و توانای دەوڵەتی عیراقیە، كە لەئێستادا میلیشیاكان دەستییان بەسەرداگرتووە و هەڕەشە لەسەر ئاسایشی دروستكردووە لەگەڵ ئەو تیرۆرەی لەئێستادا هەیە.

خەڵك: گەندەڵی وەك نەخۆشییەكی كوشندە بۆ چەندان ساڵ دەچێت لە هەموو جومگەكانی دەوڵەتی عیراقیدا بڵاوبۆتەوە، ئایا حكومەتی ئێستای عیراق دەتوانێت ئەو نەخۆشییە بنبڕبكات و عیراق لەو پەنا كوشندەیە ڕزگار بكات؟

میسال ئالوسی: كۆمەڵی نێودەوڵەتی هەستی بە مەترسی گەندەڵی دارایی كردووە لە عیراق، ئەو گەندەڵییە داراییە كۆمەك و یارمەتی ئەو تۆڕە چەكدارانە دەدات، كە هەڵگری خەسڵەتی تیرۆریستین لە خۆرهەڵاتی ناوەڕاست و جیهان و هەڕەشە لەسەر ئاسایشی وڵاتان دروست دەكەن، بۆیە بەگژداچوونەوەی گەندەڵی لە عیراق، پشتیوانی ئیقلیمی و نێودەوڵەتی لێدەكرێت، بۆیە حكومەتی عیراقی دەتوانێت سود لەم پشتیوانییە وەربگرێت بۆ ڕاگرتنی ئەو گەندەڵییە مەترسیدارە، ئێمە قسە لەسەر ئەو تۆڕە مافیایانە دەكەین، كە لەلایەن سیاسییەكانەوە سەركردایەتی دەكرێن، بە ناوی ئایین و بە ناوی سیاسەت و بە ناوی كۆمەڵگەوە وڵاتیان شەكەت كردووە.
عادل عەبدولمەهدی لەئێستادا ئاڕاستەی هەواكە یارمەتی دەدات، لەوانە توڕەیی میللی، توڕەیی میدیا و ڕۆشنبیران، دەستنیشانكردنی مەترسییەكە لەلایەن هاووڵاتیانەوە، پشتیوانی گەورە بۆ بەگژداچوونەوەی گەندەڵی، بۆیە بەگژداچوونەوەی گەندەڵی لە عیراق لەئێستادا پێویستییەكی عیراقی و ئاكاریی و مرۆیی و دیموكراتی و نێودەوڵەتییە بۆ بەگژداچوونەوەی تیرۆر، بۆیە گەر لەئێستادا سەركەوتوو نەبین، لە جارێكی تردا سەركەوتوونابین.

بەردەوام بە لە خوێندنەوە

چاوپێکەوتن

هاوسەرۆكی عەفرین: رۆژئاوا بۆ بەرگری لەخۆكردن پشت بەهیچ هێزێكی دەرەكی نابەستێت

خەڵك- ئامەد حەسەن

هاوسەرۆكی كانتۆنی عەفرین لە رۆژئاوای كوردستان لە یەكەمین ساڵوەگەڕی دەستپێكردنی هێرشەكانی سەر عەفرین رایدەگەیەنێت لە رۆژئاوای كوردستان بەرخۆدان و تێكۆشان بەردەوامی هەیە و هەمووان لەسەر پێیانن.

هێڤی مستەفا هاوسەرۆكی كانتۆنی عەفرین لە چاوپێكەوتنێكدا لەگەڵ (خەڵك) رایگەیاند “لە رۆژئاوای كوردستان بەرگری لە خاك و گەل هەیە، لە بەرگریكردنیشدا پشت بە هیچ هێزێكی نێونەتەوەیی یان هەرێمی نابەسترێت، پشت بە گەل و هێزی خۆ دەبەسترێت”.

ناوبراو هەروەها لەبارەی رەوشی عەفرینیشەوە، باس لەوە دەكات، رەوشی عەفرین زۆر خراپە، بەڵام ئەوان لە هەوڵەكانیان و لە بەرخۆدان بۆ رزگاركردنی عەفرین بەردەوام دەبن.

“ئامانجی توركیا لە داگیركردنی عەفرین تێكشكاندنی ئیرادەی كورد بوو”

خەڵك: لە ساڵوەگەڕی دەستپێكردنی هێرشەكانی سوپای توركیا و گرووپە چەكدارەكانی ئۆپۆزسیۆنی سوریادا بۆ سەر عەفرین رەوشی شارەكە چۆن دەبینن؟
هێڤی مستەفا: لە هەرێمی عەفرین بە ئارامی و ئازادی ژیان دەكرا لەوێ، بە ناسنامەی خۆیان ژیانیان دەكرد، عەفرین سنوری خۆی پاراستبوو، نەچوو بووە سنووری توركیا، دەوڵەتی توركیا و گرێدراوەكانی لە 20ی چلەی 2018 هێرشیانكرد بۆ سەر عەفرین بە كۆمەڵێك بەهانە.
ئامانجی توركیا لە هێرشكردنە سەر عەفرین بریتی بوو لە تێكشكاندنی ئیرادەی كورد، ئاستەنگكردنی پرۆسەی دیموكراسی و داگیركردنی خاكی سوریا و قوڵكردنەوەی قەیرانی سوریا.
لە عەفرین 58 رۆژ بەرخۆدان كرا، ئێمە كشاینەوە لە عەفرین بۆ پاراستنی گەلی خۆمان بوو لەوێ لە كۆمەڵكوژی، نەك راگرتنی بەرخۆدان، هێزمان لەوێ مایەوە، بۆیە بەرخۆدانی عەفرین چووە قۆناغی دووهەم. ئێمە لە قۆناغی دووهەمی بەرخۆدانی عەفریندا لە باری لەشكری، لە باری سیاسی، لە باری كۆمەڵایەتی، لە باری دیپلۆماسی خەریكی خۆڕێكخستنین، لە بارەی لەشكری هێزمان لەوێ هەیە، لە باری سیاسی و دپلۆماسییەوە پەیوەندیمان هەیە، هێڵی یەكەمی ئێمە لەو پەیوەندییانەدا رزگاركردنی عەفرینە، لە باری كۆمەڵایەتی ئێمە لە ناوچەكانی هەرێمی شەهبا خەریكی رێكخستنی جەماوەرین بۆ پشتیوانی لە رزگاركردنی عەفرین و بەشداریكردن.
ساڵێكە عەفرین داگیركراوە، لەساڵی رابردوودا لە عەفرین دزیكردن، تاڵانیكردن، دەركردن، كوشتن، راوەدوونان هەبوون، بەرهەمی زەیتوونی عەفرین دزراوە و براوە بۆ توركیا.

“هێزەكانی رزگاری عەفرین رێگانادەن سوپای توركیا و هاوپەیمانەكانی لە عەفرین بە ئارامی دابنشین”
خەڵك: زانیاریتان لەسەر چالاكییەكانی هێزەكانی رزگاری عەفرین هەیە، ئەوان چۆن چالاكی لەشكری دەكەن، چالاكییەكانیان لە چ ئاستێكدان؟
هێڤی مستەفا: هێزەكانی رزگاری عەفرین دەبێت خۆیان لێدوانی ورد بدەن دەربارەی چالاكییەكانیان، بەڵام ئەوان بەپێی پێویست و رەوشی ناوچەكان چالاكی لەشكری لە عەفرین دەكەن.
هێزەكانی رزگاری عەفرین ئامانجیان ئەوەیە كە نەهێڵن هێزەكانی سوپای تورك و هاوپەیمانەكانیان بە ئارامی لە ناوچەكانی عەفریندا بن، ئەوان لەوبارەیەوە بەڵێنیان داوە لە بەرخۆدان بەردەوام دەبن، بەپێی پێویست و رەوشی ناوچەكە بەردەوام چالاكی لەشكری خۆیان دەكەن.

“رۆژئاوا بەرگری لە خۆی دەكات، بۆ ئەوەش پشت بە هیچ هێزێكی دەرەكی نابەستێت، پشت بە گەلی خۆی دەبەستێت”
خەڵك: ئێستا رەوشی گشتی رۆژئاوای كوردستان چۆنە لە دوای هەڕەشەكانی رەجەب تەیب ئەردۆغان سەرۆكی توركیا و بڕیاری كشانەوەی هێزەكانی ئەمریكا لە سوریادا؟
هێڤی مستەفا: رەوشی رۆژئاوای كوردستان و باكوری سوریا بریتییە لە بەردەوامی بەرخۆدان و تێكۆشان، بەرگری لە خاك و گەلی خۆیان دەكەن، هەموو لەسەر پێیانن، ئەوان لە بەرگریكردن لە خۆ پشت بە هیچ هێزێكی نێونەتەوەیی یان هەرێمی نابەستن، ئەوان پشت بە هێز و گەلی خۆیان دەبەستن. لەگەڵ ئەوەشدا ئێمە لەگەڵ چارەسەری سیاسین بۆ رەوشەكە، ئێمە ئامادەی گفتووگۆین لەگەڵ هەر لایەنێكدا كە بیهەوێت گفتووگۆ بكەین، چ لایەنێك پرسیاری لە ئێمە هەیە، ئێمە ئامادەین وەڵامی بدەینەوە.

“مەترسی دووبارەبوونەوەی سیناریۆی عەفرین لە هەرێمەكانی دیكەی رۆژئاوای كوردستان هەیە”
خەڵك: ئایا مەترسی دووبارەبوونەوەی سیناریۆی عەفرین لە هەرێمەكانی دیكەی كۆبانێ و جزیرێ و شار و شارۆچكەكانی دیكەی رۆژئاوا هەیە؟
هێڤی مستەفا: بەڵێ مەترسی هەیە، لە رۆژئاوا و باكوری سوریا مەترسی دووبارەبوونەوەی سیناریۆی عەفرین لە شار و هەرێمەكانی دیكە هەیە، چونكە ئەردۆغان بە ئاشكرا هەڕەشە دەكات، دەڵێت هێرش دەكەم خاكی ئێوە داگیردەكەم، ئەم هەڕەشانەی ئەردۆغان بە بەرچاوی بێدەنگی نێودەوڵەتییەوەیە، ئەردۆغان هێرشیكردە سەر عەفرین و داگیریكرد لەبەرچاوی بێدەنگی نێونەتەوەیی، ئێستاش ئەو بێدەنگییە هەیە، ئێمە مەترسی گەورەمان لەو بێدەنگییە هەیە، لە حاڵی بەردەوامبوونی ئەو بێدەنگییەدا نەك هەڕەشەكانی ئەردۆغان مەترسی بۆ سەر رۆژئاواو باكوری سوریا دروستدەكات، بەڵكو هەڕەشە بۆ سەرانسەری كوردستان و ناوچەكە و جیهان بەگشتیش دروست دەكات.

خەڵك: پێتوانوایە پێویستە گەلی كورد چ بكات بۆ بەرەوڕوبوونەوەی مەترسییەكانی ئێستا؟
هێڤی مستەفا: دەبێت كوردان یەكێتی نەتەوەیی پێكبهێنن، پەیوەندیی نێوانیان توندوتۆڵ بكەن، ئەوە لە ئێستادا پێویستە، چونكە كورد یەكگرتوویی و یەكێتی هەبووایە، ئەردۆغان نەیدەتوانی هێرش بكات.

بەردەوام بە لە خوێندنەوە
کام لەم وەزارەتانەی کابینەی ٨ لە ئاست خزمەتکردن بە هاولاتیان جێدەستی دیار بووە؟

کوردستان