ئێمە لە تۆرە کۆمەڵایەتیەکان

جیهان

ئه‌مشه‌و له‌ئه‌مریكا، چی رویدا؟! پەككەوتنی حكومەت درێژە دەكێشێت

خەڵك – لوقمان غەفور

سه‌رۆك دۆناڵد تره‌مپ وه‌ك دوا هه‌وڵ و وه‌ك دوا بانگه‌واز بۆ ئه‌و دۆخه‌ی كه‌ حكومه‌تی تێكه‌وتووه‌ و ئه‌و ململانێیه‌ی كه‌ له‌گه‌ڵ دیموكراته‌كاندا بەردەوامە، سه‌عات 9ی ئه‌مشه‌و-7ی جێنیوه‌ری 2019 به‌كاتی واشنگتن، له‌بانگه‌وازێكی ته‌له‌فزیۆنیدا تێدا ئاماژه‌ی به‌ ترسی په‌نابه‌ری نایاسایی كرد له‌سه‌ر ئێستا و دواڕۆژی ئه‌مریكا، بۆیه‌ په‌نای بردۆته‌ به‌ر بیرۆكه‌ی دروستكردنی دیواری سنووری باشوور.

له‌وتاره‌ بانگه‌وازئامێزه‌كه‌یدا داوای پاڵپشتی كرد به‌بانگه‌وازی “قه‌یرانی مرۆیی، قه‌یران له‌دڵ و ده‌روون و رۆحدا”. ئه‌مه‌ یه‌كه‌مین وتارێتی سه‌رۆك تره‌مپ له‌پشت مێزی نووسینگه‌ی “Oval” له‌و رۆژه‌ی ده‌ستبه‌كاربووه‌.

له‌وتاره‌كه‌یدا باسی ئه‌و داراییه‌ كرد كه‌ پێویسته‌ بۆ دیواری سنووری باشوور ته‌رخانكرێت له‌پێناو هۆكاری ئاسایش و مرۆیی-دا، داوای فشاریكرد بخرێته‌ سه‌ر دیموكراته‌كان تا نێوه‌ندگیرییه‌ك بگرنه‌به‌ر تا شه‌تداونی حكومه‌ت(داخستنی حكومه‌ت) له‌وه‌ زیاتر درێژه‌ نه‌كێشێت.

سه‌رۆك تره‌مپ داوای له‌دیموكراته‌كان كرد بگه‌رێنه‌وه‌ كۆشكی سپی و پێكه‌وه‌ له‌گه‌ڵ خۆیاندا گفتوگۆ بكه‌ن و به‌خۆیان بڵێن “ئه‌وه‌ كارێكی نائه‌خلاقییه‌” بۆ “سیاسییه‌كان كه‌ هیچ شتێك ناكه‌ن”.

داوایكرد گفتوگۆی بیرۆی بانگه‌وازی حاڵه‌تێكی كتوپڕی نیشتمانی بكرێت بۆ دۆزینه‌وه‌ی رێگه‌یه‌كی دیكه‌ له‌كۆنگرێس و پێشنیازی دیكه‌ له‌سه‌ر دیواره‌كه‌، به‌ڵام سه‌رۆك تره‌مپ ئاماژه‌ی نه‌دا به‌هیچ بیرۆكه‌یه‌كی نوێ بۆ گفتووگۆكه‌.

سه‌رۆك تره‌مپ وتیشی:”ئه‌مریكییه‌كان به‌شانازییه‌وه‌ پێشوازی له‌ملیۆنان كۆچبه‌ری یاسایی ده‌كه‌ن كه‌ ده‌بنه‌ هۆی ده‌وڵه‌مه‌ندكردنی كۆمه‌ڵگه‌ی ئه‌مریكی، به‌ڵام ئه‌مریكییه‌كان دڵبریندارن به‌ كۆنترۆڵنه‌كردنی كۆچبه‌ری نایاسایی.”ئه‌و ژماره‌یه‌كی زۆر ئاماری خسته‌ڕوو، ئاماژه‌ی به‌وه‌دا كه‌ هه‌فتانه‌ 300 هاووڵاتی به‌هۆی هیرۆینه‌وه‌ ده‌مرن، وتیشی:”مانگی پێشوو زیاتر له‌ 20 هه‌زار منداڵ به‌شێوه‌ی نایاسایی هێنراونه‌ته‌ ویلایه‌ته‌ یه‌كگرتووه‌كانی ئه‌مریكا، ئه‌و منداڵانه‌ به‌كار ده‌هێنرێن وه‌ك كاڵایه‌ك له‌لایه‌ن بانده‌كانه‌وه‌، له‌هه‌ر سێ ژن، ژنێك رووبه‌رووی ده‌ستدرێژ سێكسی ئه‌بنه‌وه‌ له‌و رێگه‌ ترسناكه‌ قاچاغه‌ی سنووری هاتنه‌ناوه‌ی مه‌كسیك، ئه‌مه‌ هه‌قیقه‌تێكی تراژیدییه‌ له‌سنووری باشوور.”

له‌درێژه‌ی ئاماره‌كه‌یدا سه‌رۆك تره‌مپ وتی:”له‌دوو ساڵی رابردوودا، نووسینگەی كۆچ و گوومرگ ICE، 266 هه‌زار تاوانیان تۆماركردووه‌ كه‌ ئه‌و كۆچبه‌ره‌ نایاساییانه‌ ئه‌نجامیانداوه‌” وتیشی:”30 هه‌زار تاوانی سێكسی و 4 هه‌زار كوشتن به‌شێوه‌ی توندوتیژی.”

ته‌نیا هه‌شت ده‌قیقه‌ دوای وتاره‌كه‌ی سه‌رۆك تره‌مپ، دیموكراته‌كان ره‌تی بانگه‌وازه‌كه‌ی سه‌رۆك تره‌مپ-یان دایه‌وه‌ و به‌ دروستكردنی قه‌یرانیان له‌قه‌ڵه‌مدا.

هه‌ریه‌ك له‌نانسی پێلۆسی سه‌رۆكی ئه‌نجومه‌نی نوێنه‌ران و تشاك شومه‌ر سه‌رۆكی لێهاتووی دیموكراته‌كان له‌ ئه‌نجومه‌نی پیران، سه‌رۆك تره‌مپ-یان به‌وه‌ تۆمه‌تباركرد كه‌ ئه‌مشه‌و له‌پشت مێزی نووسینگه‌ی “Oval” قه‌یرانی دروستكردووه‌ له‌به‌رده‌م ئه‌نجومه‌نی پیران و خه‌ڵكدا.

سه‌ره‌تا نانسی پێلۆسی ئاماژه‌ی به‌وه‌دا كه‌ سه‌رۆك تره‌مپ هه‌موو ئه‌و پرۆژانه‌ی هه‌ردوو حزبی ده‌رباره‌ی كردنه‌وه‌ی حكومه‌ت ره‌تكردۆته‌وه‌، ئه‌و به‌پێچه‌وانه‌وه‌ ده‌یه‌وێت له‌رێگه‌ی ئه‌و فشاره‌ی كه‌ خستوویه‌تیه‌ سه‌ر كۆمپانیاكانی بۆ پێدانی باج ئه‌و دیواره‌دروست بكات، وتیشی: “پێشتر ئه‌و وای بۆ ئێمه‌ روونكرده‌وه‌ كه‌ حكومه‌تی مه‌كسیك ئاماده‌یه‌ پاره‌ی ئه‌و دیواره‌ بدات، به‌ڵام واده‌رنه‌چوو”.

هه‌روه‌ها رونیشیكرده‌وه‌ كه‌ تره‌مپ بۆته‌ هۆی ئه‌وه‌ی مووچه‌ی 800 هه‌زار فه‌رمانبه‌ری فیدرالی به‌هۆی داخستنی حكومه‌ته‌وه‌ دواكه‌وێت.

دواتر تشاك شومه‌ر چاره‌سه‌ری ئه‌وه‌ی خسته‌ڕوو كه‌ كێشه‌ی شه‌تداونی حكومه‌ت له‌ گفتوگۆكردن له‌سه‌ر پاراستنی سنوور جیاكرێته‌وه‌، وتیشی:”شه‌رعییه‌تدان به‌هه‌ردوو حزب – كه‌ پاڵپشتی دیموكرات و كۆمارییه‌كان بێت- بۆ كردنه‌وه‌ی حكومه‌ت له‌گه‌ڵ گفتوگۆ ده‌رباره‌ی سه‌لامه‌تی سنووره‌كان به‌شێوه‌یه‌كی به‌رده‌وام.”

وتیشی:”تره‌مپ ئه‌مشه‌و به‌و بانگه‌وازه‌ی ناعه‌داله‌تی دا نه‌ك حه‌قیقه‌ت، لێكترازان، نه‌ك یه‌كگرتووی” تشاك شومه‌ر ئاماژه‌ی به‌وه‌دا كه‌ توانیویانه‌ سنووره‌كان بپارێزن به‌بێ هیچ دیوارێك و به‌هه‌ر نرخێك بێت، ئێمه‌ ئه‌توانین پێشوازی له‌كۆچبه‌رانی یاسایی بكه‌ین به‌بێ هیچ زیانێك بۆ سه‌ر ئاسایش و ئارامی.

وتیشی:”سیمبولی ئه‌مریكا په‌یكه‌ری ئازادی-یه‌ نه‌ك دروستكردنی دیوارێك به‌به‌رزی (30) پێ.”

رۆژی چوارشه‌ممه‌ 9ی جێنیوه‌ری 2019، داخستنی حكومه‌ت پێده‌نێته‌ قۆناغی 18 هه‌مین رۆژه‌وه‌، ئه‌گه‌ر دیموكراته‌كان و كۆمارییه‌كان نه‌گه‌نه‌ ئه‌نجام ئه‌وه‌ درێژه‌ ده‌كێشێت بۆ رۆژی 19 و ده‌بێته‌ درێژترین شه‌تداونی حكومه‌ت.

به‌پێی زانیاریه‌كان كه‌ ته‌له‌فزیۆنیNBC news بڵاویكرده‌وه‌ بڕیاره‌ دوانیوه‌ڕۆی چوارشه‌ممه‌ 9ی جێنیوه‌ری له‌كۆشكی سپی كۆبوونه‌وه‌یه‌كی تر بكرێت بۆ قسه‌كردن له‌سه‌ر ئه‌و پاره‌یه‌ی كه‌ بۆ دیواری نێوان مه‌كسیك و ئه‌مریكا دابینده‌كرێت كه‌ به‌شێكی زۆری به‌رپرسه‌ باڵاكانی هه‌ر دوو حزب له‌خۆده‌گرێت له‌كۆنگرێس.

لوقمان غەفور – نوسەر و رۆژنامەنوس – چاودێری سیاسی

جیهان

باغۆز: سڤیلەكان دوایین ناوچەكانی بندەستی داعش چۆڵ دەكەن

خەڵك- بەشی هەواڵ

ئەمڕۆ هەینی هاووڵاتیانی سڤیل لە نێو ژمارەیەكبارهەڵگردا بینراون كە ئەگەری هەیە، ناوچەكانی بن دەستی داعش چۆڵ بكەن.

ئاژانسی ڕۆیتەرز بڵاویكردەوە، لە ناوچەی باغۆز لە سنووری سووریا و عیراق ژمارەیەكی زۆر بارهەڵگر  بینراون كە هاووڵاتیانی سڤیلیان تێدا بووە لە ناوچەكانی بن دەستی داعش لە ڕۆژهەڵاتی سووریا.

بەڵام بە تەواوەتی ڕوون نەبووەتەوە كە ئایا ئەو بارهەڵگرانە ئەو سڤیلانە دەگوازنەوە كە لە ناوچەكانی بن دەستی داعشدا گیریانخواردووە و هێزەكانی سووریای دیموكرات بە پشتیوانی ئەمریكا دەیانهەوێت كۆنتڕۆڵی بكەن یان نا.

بەردەوام بە لە خوێندنەوە

جیهان

سەرۆكی ڕوسیا و سەرۆك وەزیرانی ئیسرائیل كۆدەبنەوە

خەڵك- بەشی هەواڵ

بڕیارە لەهەفتەی ئایندەدا سەرۆكی ڕوسیا و سەرۆك وەزیرانی ئیسرائیل لە مۆسكۆ كۆببنەوە.

بەپێی هەواڵێكی ماڵپەڕی فەرمی سەرۆك وەزیرانی ئیسرائیل، بنیامین ناتانیاهو سەرۆك وەزیرانی ئیسرائیل لەپەیوەندییەكی تەلەفۆنیدا قسەی لەگەڵ فلادمیر پوتن سەرۆكی ڕوسیا كردووە، كە تێیدا بڕیاریانداوە لەئایندەیەكی نزیكدا كۆبونەوەیەك لەڕووسیا بكەن.

هاوكات بەپێی هەواڵێكی ئاژانسی ڕۆیتەرز، بڕیارە ئەو كۆبونەوەیە لە 27ی ئەم مانگەدا لەمۆسكۆ بەڕێوەبچێت و زیاتر گفتوگۆ لەبارەی ڕۆژهەڵاتی ناوەڕاستی و دۆخی سوریا دەكەن.

بەردەوام بە لە خوێندنەوە

جیهان

ترەمپ و ئەردۆغان لەسەر بەرەنگاربوونەوەی تیرۆر لە سووریا ڕێككەوتن

خەڵك- بەشی هەواڵ

ڕەجەب تەیب ئەردۆغان سەرۆك كۆماری توركیا ‌و دۆناڵد ترەمپ سەرۆكی ئەمریكا پەیوەندییەكی تەلەفۆنییان ئەنجام دا.

بەپێی ئاژانسی ئەنادۆڵۆ، لە پەیوەندییە تەلەفۆنییەكەی نێوان ئەردۆغان و ترەمپدا باس لە دوا پەرەسەندنەكانی سووریا كرا و یارمەتیدانی پرۆسەكە بە گرنگ زانرا.

هەروەها لە پەیوەندییە تەلەفۆنییەكەی نێوان ئەردۆغان و ترەمپدا جەخت كرایەوە لەسەر سوور بوون لە هاوبەشی بەرەنگاریی هەموو جۆرێك لە تیرۆر.

ئەردۆغان و ترەمپ هاوڕابوون لەبارەی جێبەجێ كردنی كشانەوەی ئەمریكا لەسووریا بە ئاراستەی گونجاو لەگەڵ بەرژەوەندییە هاوبەشەكان‌و هەردوو سەركردە ڕێككەوتن لەسەر پرسی بەھێزكردنی زیاتری پەیوەندی ئابووری و گەیاندنی قەبارەی بازرگانی بۆ ٧٥ ملیار دۆلار .

بەردەوام بە لە خوێندنەوە
کام لەم وەزارەتانەی کابینەی ٨ لە ئاست خزمەتکردن بە هاولاتیان جێدەستی دیار بووە؟

کوردستان