ئێمە لە تۆرە کۆمەڵایەتیەکان

راپۆرت

بردنەوەی داواكە دەنگدانەوەی فراوانی لێكەوتەوە
“ئەوەی مام فارس و دوو پارێزەرەكە كردیان ئیشی پەرلەمانتارانی كورد بوو”

خەڵك- بەشی هەواڵ
بردنەوەی داوایەك لەلایەن جوتیارێكی كورد و دوو پارێزەری خۆبەخش لە دادگایەكی عیراق، كە بۆ وەرگرتنەوەی شایستە داراییەكانی جوتیاران لە دژی حكومەتی عیراق تۆماریان كردبوو دەنگدانەوەیەكی فراوانی لێ‌ كەوتەوە و ڕۆژنامەنووسێكیش دەڵێت: “ئەوەی مام فارس و دوو هاوڕێكەی كردیان، ئیشی نوێنەرانی كوردبوو لە بەغدا”.

دوای ئەوەی جوتارێكی كورد بە ناوی مام فارس، كە سەرۆكی ڕێكخراوی جوتیارانی سەردەم-ە لەگەڵ بەشدار حەسەن و رێبین شەماكی، دوو پارێزەری خۆبەخش لەسەر شایستە داراییەكانی جوتیاران بۆ ساڵی 2014 و 2015 و 2016 سكاڵایان لەسەر وەزارەتی بازرگانی عیراق و كۆمپانیای دانەوێڵە تۆمار كرد، دوای چەندین دادبینی دادگا بڕیاریدا بە پابەند كردنی حكومەتی عیراق بە پێدانی پارەی جوتیاران، كە بڕەكەی 555 میلر دینارە و دادگای ڕەسافەش بڕیارەكەی پەسەند كرد.

سەركەوتنی جوتیارێكی كورد و دوو پارێزەری خۆبەخش لەو داوایە بەسەر حكومەتی عیراق و وەرگرتنەوەی مافەكانی جوتیاران لەكاتێكدایە، چەندین ساڵە حكومەتی هەرێم داوا لە حكومەتی عیراق دەكات ئەو پارەیەی جوتیاران بدات، بەڵام عیراق داواكەی پشتگوێ‌ خستووە، بەڵام لە ئێستادا بە بردنەوەی ئەم داوایە ئەو جوتیارە و پارێزەرەكان لە تۆڕە كۆمەلایەتییەكان بە “پاڵەوان” وەسف دەكرێن و ڕەخنە لە حكومەتی هەرێم و نوێنەرانی كورد لە بەغدا دەگیرێت، كە چەند ساڵە نەیانتوانیوە مافەكانیان بۆ وەربگرنەوە.

لای خۆیەوە سەربەست نەریمان، ڕۆژنامەنووس لە هەژماری خۆی لە فەیسبووك ڕیگەیاندووە، “مام فارس و دوو پارێزەری خۆبەخش، لەبارەی پارەی گەنمی جوتیاران توانییان داوایەكی یاسایی ببەنەوە و حكومەتی عێراق پابەند بكەن بە گێڕانەوەی موستەحەقاتی جوتیارانی كوردستان”.

دەشڵێت: “ئەوەی مام فارس و دوو هاوڕێكەی كردیان، ئیشی نوێنەرانی كوردبوو لە بەغدا، بەڵام…”.

لای خۆشیەوە، كاردۆ محەمەد، پەرلەمانتاری خولی پێشووتری بزوتنەوەی گۆڕان و ڕاوێژكاری یوسف محەمەد، سەرۆكی خولی پێشووی پەرلەمانی كوردستان لە هەژماری خۆی لە فەیسبووك لە وتارێكدا بە ناونیشانی “شەری مافەیاسای و دەستورییە كان لەعیراق و خەبات و ئامادەیی مام فارس!” دەڵێت: “لەسەروبەندی ناردنی بودجە عیراق بۆ ئەنجومەنی نوێنەران، وەكو پەیمانگای پەرەپێدانی یاسای پیشنیارمان بۆ فراكسیونەكانی كوردستان لە بەغدا كرد، بۆ پشكی بودجەی هەرێم لە بودجەی عیراق كۆبونەوەیەك لەهەولێر ساز بدریت و یەك هەڵویستی لە پرسەكانی پەیوەست بە مافی هولاتیان و گەلەكەمان دورست بكرێت”.

دەشڵێت: “بە داخەوە تائێسا وەڵاممان وەرنەگرتەوە، بۆئەوەی بكرێتە سەرەتایەك بۆ پڕۆژەیەكی نیشتیمانی بۆ سەرجەم مافە دەستورییەكان و پرسە چارەنوسازەكان و نەكەوینە ناو گیروگازی بەرژەوەندییە تەسكە حیزبیەكان وەكو ئێستا لەسەر پلە و پۆست دەكرێت، لەكاتێكدا گەلەكەمان لەژێرهەڕەشەی گەورەدایە” .

ڕاشیگەیاندوە، لەبەرامبەردا با پەرۆشی چالاكانی مەدەنی ببینین بۆ بەرگری لەمافی هاوڵاتیان! دوای ۹ مانگ لەبەدواداچۆن بۆ مافی جوتیاران چۆن خۆبەخشانە كەیسەكەیان بەقازانجی جوتیاران یەكلاكردەوە باپرسیار لە حزبە كوردستانیەكان و پەرلەمانتارەكانیان لە بەغدا بكەین خەریكی چین؟، كە ئەمڕۆ (١٢/٢٦) دادگای بەرایی رەسافەی بەغدا سكاڵای هەریەك لەمام فارس سەرۆكی رێكخراوی جوتیارانی سەردەم و پارێزەرانی خۆبەخش بەشدار حەسەن و رێبین شەماكی، لەبەرژەوەندی جوتیارانی هەرێم یەكلاكردەوە و حكومەتی عیراق پابەند دەكات بە پێدانی پارەی گەنمی وەرگیراوی ساڵەكانی (٢٠١٤، ٢٠١٥، ٢٠١٦) ی جوتیارانی هەرێم و قەرەبووی دواكەوتنی پارەكەشیان بۆ بكرێتەوە.

جەختیشی كردۆتەوە، ئەمەش دەرخەری توانا و هیزی ناو كۆمەڵگاییە دورلەقۆرخكاری حیزبی، ئەو ئەركەیە، كە دەبوو حكومەتی هەرێم پەرلەمانتاران شەڕیان لەسەر بكردایە، بەڵام ئەو سێ دڵسۆزە خۆبەخشە چالاكانە ئەركەكەیان لەئەستۆ گرت و بەو ئەنجامە دڵخۆشكەرەیان گەیاند.

هەروەها لەسەر هەمان بابەت، بەرهەم مستەفا، ئەندامی سكرتاریەتی یەكێتی مامۆستایانی كوردستان لە هەژماری خۆی بە ناونیشانی “مام فارس بردییەوە؟ یان بازرگانە كوردەكانی بەغداد؟” وتارێكی نووسیوە و دەڵێت: “ئەوەی بەمام فارس و هاوڕێكانی كرا، بە سەرجەم فراكسیۆنە كوردیەكانی پەرلەمانی عێراق نەكرا”.

دەشڵێت: “من دەمێكە وتومە ئێمەی خەڵكی كوردستان بەدرێژایی دروستبونی چوار خولی پەرلەمانی عێراق، سودمان نەبینیوە لەپەرلەمانتارانی كوردی بەغداد، سودمان نەبینیوە لە پۆستی وەزیرە كوردەكان و سەرۆك كۆماریش، ئەوەی سودی بینی تەنیا خودی پەرلەمانتار و وەزیرەكان خۆیان بوون”.

راپۆرت

وەرزی ڕەزبڕین لەشارباژێڕ

شارباژێڕ- نزار جەزا

لەگەڵ نزیكبوونەوەی وەرزی بەهار، خاوەن ڕەزەكان دەست بە بڕینی ڕەزەكانیان دەكەن، بۆئەوەی ڕەزەكەیان ترێیەكی جوان و باشی هەبێت، ئەم كارەش لەهەندێك گونددا بەهەرەوەزری دەكرێت.

بەردەوام بە لە خوێندنەوە

راپۆرت

بەوێنە، ژنە كوردێكی شاری هەولێر خەڵاتی داهێنەرانی بەریتانیا وەردەگرێت

خەڵك- بەشی هەواڵ
ژنێكی كوردی پەنابەر لە وڵاتی بەریتانیا، لەلایەن دامەزراوەی (Innovate UK ) خەڵاتی (ژنانی داهێنەر)ی بۆ ساڵی 2019 پێ دەبەخشرێت، ئەمەش لەبەرامبەر بۆیەكردنی كوپە كاغەزەكان كە دەكرێت لەو ڕێگەیەوە بەكاربهێنرێنەوە و چی دی پشت بە كوپە پلاستیكییەكان نەبەسترێت كە تەنیا بۆ یەك جار بەكاردەهێنرێن.

لە حاڵەتی گشتاندنی ئەو تەكنیكە، بەریتانیا و جیهان لە كێشەی پیسبوونی ژینگە قوتارییان دەبێت كە زیاتر بەهۆی كوپە پلاستیكییەكانەوەیە و ژمارەیان تەنیا لە بەریتانیادا لە یەك ساڵدا، 90 ملیۆن تێدەپەڕێنێت.

دامەزراوەكە، بڕی 50 ملیۆن جونەیهی ئسترلینی و كۆمەڵێك پرۆگرام و پێداویستی بەخشیوە بە (ڤانیا ئیسماعیل) تا هاوكاریی بكرێت لەپێناو پەرەپێدانی داهێنانەكەی، لە هەمان كاتدا دامەزراوەیەك گرێبەستی لەگەڵ هەموو خوێندنگەكانی بەریتانیا كردووە، بۆ بڵاوكردنەوەی قەڵغانی پەمەیی كە ئاماژەكردنە بۆ دەستكەوتەكانی ژنان، ئەمەش لەپێناو هاندانی كچان لە بەریتانیا بۆ داهێنان و پەرەپێدانی تواناكانیان لە بواری زانستی.

 

ژنە داهێنەرە كوردەكە كێیە؟
ڤانیا ئیسماعیل (48 ساڵ)، خوێندنی لە زانكۆی سەڵاحەدین لە شاری هەولێری هەرێمی كوردستان تەواوكردووە و هەر لە هەولێر گەورە بووە.

لە ساڵی 1992دا كیمیای تەواوكردووە، پاشان لەگەڵ خێزانەكەی لە دوای جەنگی كەنداو لە ساڵی 1993 كە لەو دەمەدا تەمەنی 24 ساڵ بووە، پەنایان بردۆتە بەر بەریتانیا.

ڤانیا لە خێزانێكی خوێندەواردا گەورە بووە كە لە چوار خوشك و پێنج برا پێكدێت، باوكی ڤانیا لە پێشینەكانی ئەو كوردانەیە كە شەریعەتی ئیسلامیان لە ئەزهەر لە میسر خوێندووە.

ڤانیا دەڵێت:”شوكردن و خستنەوەی سێ‌ منداڵ، ڕێگر نەبوون لەبەردەم بەردەوامبوون لە كاروان و خواستەكانم لە بواری كیمیا، لە هەمان كاتدا كارەكەشم ڕێگر نەبووە لەبەردەم بەجێگەیاندنی ئەركەكانم وەك دایك، ناسرەوم تا بیركردنەوەكانم نەكەمە شتێكی زانستی، بابەتەكە زۆر بە سانایی خۆی لە خولقاندنی هاوسەنگی لەنێوان ئەركی خێزانی و ئەركی پیشەییدا دەبینێتەوە”.

 

ژینگەیەكی بەدوور لە پیسبوون
ڤانیا ئیسماعیل، سەرۆكی جێبەجێكار و دامەزرێنەری كۆمپانیای ( Coating and Advanced Material Sol-Gel ) ،تێكەڵەیەكی نوێی داهێنانەوە كە بریتییە لە گیراوەیەكی كیمیایی و تەنی بچوك بەرهەم دەهێنێت كە لە پیشەسازی كوپی ئامادەكراودا بەكاردەهێنرێن و بەرگەی پلە بەرزەكانی گەرما دەگرن.

ئەو تەكنەلۆجیایە پێی دەوترێت ” Sol-Gel ” و كوپە ئامادەكراوەكان بۆ ئاوخواردنەوە بەشێوەیەكی شیاو ئامادە دەكات، بەبێ‌ ئەوەی لە دروستكردنیدا پێویست بە بەكارهێنانی ماددەی پلاستیك بكات.

شارەزایان دەڵێن، بڕێكی یەكجار زۆری پاشماوە پلاستیكییەكان لە دەریای ناوەڕاستدا كەڵەكە بووە، نزیكەی هەزار تەن لە ماددە پلاستیكییەكان بەسەر ڕووی دەریاوەن كە زۆربەیان پاشماوەی كوپ و جانتا و بەرگ و كیسەكانن.

هەروەها لەم ماوەیەی دواییدا، بڕێكی زۆر لە ماددە پلاستیكییەكان لە سكی ماسی و باڵندە و كیسەڵ و نەهەنگ و ئەو ڕوەكاندا دۆزرانەوە كە لە كەنارەكانی باكووری ئەوروپا گەشە دەكەن.

ڤانیا دەڵێت، تەكنەلۆجیای نوێی (سۆڵ جیڵ) كە ئەو دایهێناوە، ژینگە لە پیسبوون قوتار دەكات، بۆیە بەردەوام دەبێت لە پەرەپێدانی پرۆژەكەی لەپێناو ژینگەیەكی پاكژدا.

بەردەوام بە لە خوێندنەوە

ئابوری

لابردنی پاشەكەوت قەیرانێكی دیكە دەخوڵقێنێت

خەڵك ـ نزار جەزا

لەگەڵ هەڵوەشانەوەی پاشەكەوتی موچەی موچەخۆرانی هەرێم پێشبینی گرانبوونی نرخی هەندێك كاڵا لە ناو بازاڕەكانی هەرێم دەكرێت.

ماوەی سێ ساڵە حكومەت بەشێك لە موچەی موچەخۆرانی هەرێم پاشەكەوت دەكات، بەڵام حكومەتی هەرێم بەهاوكاری حكومەتی عێراق بڕیاری پاشەكەوتی موچەی هەڵوەشاندەوە و بڕیارە لەم مانگەوە موچە بەبێ پاشەكەوت بەسەر موچەخۆراندا دابەشبكات.

گفتوگۆی پەیامنێری خەڵك لەگەڵ دوكاندارێك

لەبەدواداچوونێكی مەیدانیدا (خەڵك) گفتوگۆی لەگەڵ چەند كاسبكارێك كرد،لەناویاندا ئاراس محەمەد، خاوەنی ماركێتی ئامەد ڕایگەیاند، نرخی خواردەمەنییەكان پەیوەندییان بەپاشەكەوتی موچەوە نییە، چونكە ئەم بەرهەمانە لە دەرەوەی كوردستانەوە دێن و فرۆشیارانی هەرێم ناتوانن كۆنتڕۆڵی نرخەكەی بكەن، بەجۆرێك لەدەرەوە نرخەكەی دیاری دەكرێت، واتە ئەگەر كاڵایەك لەدەرەوە گرانبێت ناچارن لەهەرێمیش بە گران بیفرۆشن، یان ئەگەر گومرگ زیادبكرێت فرۆشیارانیش ناچارن نرخ زیادبكەن.

ناوبراو پێشیوابوو، نەمانی پاشەكەوتی موچە زیاتر كاریگەری لەسەر نرخی خانوو و زەوی و كەرەستە بیناسازییەكان و نرخی ئۆتۆمبێل دەبێت، چونكە ئەمانە خواست لەسەریان زیاتر دەبێت، بەڵام خواردەمەنییەكان ئەگەر قەیرانبێت یان نا خەڵك هەر دەیكڕێت.

بۆ وەرگرتنی زانیاری لەبارەی گرانبوونی نرخی خانوو و زەوی، لەگەڵ كەیوان حاتەم خاوەنی نوسینگەی سوورماش بۆ كڕین و فرۆشتنی خانوو و زەوی، وتووێژێكمان ئەنجامدا، كە تێیدا كەیوان ئاماژەی بەئەوەدا، ڕەنگە بۆ ماوەیەكی كاتی نرخی خانوو و زەوی بەرز ببێتەوە، بەڵام دواتر دادەبەزێتەوە، چونكە بۆ زۆرینەی موچەخۆران تەنها نزیكی 100 هەزارێكی لێ پاشەكەوت كراوە ، كاتێكیش ئەم پارەیەی بۆ دەگەڕێتەوە زۆر كاریگەری لەسەر بەرزبوونەوەی نرخ نابێت.

بەپێی دوایین ئاماری بانكی نێودەوڵەتی، ژمارەی موچەخۆرانی هەرێم نزیكەی 53٪ی هەموو هێزی كاری هەرێمی كوردستان پێكدەهێنن، كە بەڕای پسپۆڕانی ئابووری ئەو ڕێژە خەڵكەی كە موچەخۆر نین، لەئەگەری بەرزبوونەوەی نرخدا زیادمەندی یەكەمن، چونكە داهاتیان زیادناكات و لەبەرامبەردا خەرجییەكانیان زۆر دەبێت.

لەلایەكی دیكەوە نوری عەبدوڵڵا، خاوەنی فرۆشگای ساڕاڵ بۆ پێداویستییەكانی ناو ماڵ لە وتووێژێكیدا لەگەڵ پەیامنێری (خەڵك) باسیلەوەكرد، هیچ چاودێرییەك لەسەر نرخەكانیان نییە و تاكو ئێستا كەسێك نەهاتووە ڕێنماییان بكات، بۆ ئەوەی كاڵاكانیان بەنرخێكی دیاریكراو بفرۆشن، بەڵام لەگەڵ ئەمەشدا ئەم بڕیارە تازەی حكومەت كاریگەری لەسەر نرخەكانیان نابێت، چونكە تەنها ئەگەر لەدەرەوەی هەرێم كاڵاكان گرانبن یان گومرگ زیادببێت، ئەوا نرخ بەرزدەبێتەوە.

گۆران قادر، سەرۆكی لیژنە هاوبەشەكانی قائیمقامیەتی سلێمانی

بەپێچەوانەی ڕای دوكاندارەكەوە گۆران قادر سەرۆكی لیژنە هاوبەشەكانی قائیمقامیەتی سلێمانی بە(خەڵك)ی ڕاگەیاند، بەردەوام چاودێری بازاڕ دەكەن و ڕێگری لە بەرزبوونەوەی نرخ بەهەر بیانویەك دەكەن، بەڵام ئەگەر كەسێك نرخ بەرزبكاتەوە سزا دەدرێت و هاووڵاتیانیش ئەگەر بەرزبوونەوەی نرخیان لەهەر شوێنێك بینی، دەتوانن پەیوەندی بە لیژنەكانی قائیمقامیەتەوە بكەن، لەڕێگەی پەڕەی قائیمقامیەتی سلێمانی لە تۆڕی كۆمەڵایەتی فەیسبووك یان پەیوەندی بكەن بە ژمارە 100، یان ژمارە مۆبایلی 07708677777، یان سەردانی قائیمقامیەتی سلێمانی بكەن لەبەرامبەر باخی گشتی.

پسپۆڕانی ئابووری ئامۆژگاری هاووڵاتیان دەكەن، كە هیچ كەسێك بەبێ بەرنامەیی داهاتەكەی خەرج نەكات، بەڵكو بەشێكی لەماڵەكەی خۆیدا لێ پاشەكەوت بكات، بۆئەوەی لەكاتی نەخۆشی و حاڵەتی زۆر پێویستدا بەكاریبهێنن.

دكتۆر نەوزاد محەمەد، مامۆستای زانكۆ و سەرۆكی ڕێكخراوی دووربین

نەوزاد محەمەد، مامۆستای زانكۆ و سەرۆكی ڕێكخراوی دووربین بۆ پرسە سیاسی و ئابوورییەكان بە(خەڵك)ی ڕاگەیاند، لەبەرئەوەی بازاڕەكانی هەرێمی كوردستان ئازادن، ناتوانرێت كۆنتڕۆڵی نرخەكان بكرێت، بەڵكو نرخ بەپێی خواست بەرز و نزم دەكات، لەئێستاشدا هەر شتێك خواست لەسەری زۆربوو نرخەكەی بەرز دەبێتەوە، بەڵام نەك بەوجۆری كە فرۆشیار دۆخەكە بۆخۆی بقۆزێتەوە و نرخ زۆر بەرز بكاتەوە.

ئەوەشی خستەڕوو، لەگەڵئەوەی حكومەتی هەرێم بڕیارێكی دروستیدا و پاشەكەوتی لابرد، پێویستە حكومەتی هەرێم چاودێرییەكی ورد بخاتە سەر بازاڕ كە زیادەڕۆیی نەكرێت و نرخ بەرزنەبێتەوە، چونكە خەڵك ناتوانێت لەگەڵ ئەم بەرزبوونەوەیە ژیانی بەڕێبكات و پێویستە ئەو كەسانەی نرخ بەرزدەكەنەوە سزا بدرێن.

زیاتر ڕوونیكردەوە، بەشێك لەموچەخۆران لەماوەی سێ ساڵی ڕابردوودا قەرزداری خەڵك بوون یان پارەی ئاو و كارەبا و زەریبەكانی دیكەی حكومەتیان نەداوە، بۆیە ئێستاش كە كەمێك موچەیان بۆ دەگەڕێتەوە دەبێت قەرزەكانیان بدەنەوە، واتە كاریگەری قەیرانی دارایی و پاشەكەوتی موچە لەچەند ساڵی ئایندەدا نامێنێت، لەبەرئەمە ناكرێت لەئێستادا لەپڕ نرخ بەرز ببێتەوە، لەلایەكی دیكەوە بەشێكی خەڵك موچەخۆر نییە و داهاتی مانگانەی هەر وەك پێشتر وایە، بۆیە ناكرێت نرخ لەسەر ئەمانیش زیاد بكرێت.

ئەو پسپۆڕە ئابوورییە ڕوونیكردەوە، لەكوردستان ڕاستە ئابووری خەڵك باش دەبێت، بەڵام ژێرخانی ئابووری نییە، بۆیە پێویستە بنەماكانی ئابووری لەئێستاوە لەسەر بنەمانی هەرێمایەتی و پلان و دنیابینی بنیادبنێن، هاوكات كەرتی كشتوكاڵ لەپاڵ كەرتی نەوت بەهێز بكەن، چونكە هەر بڕیارێكی تر بدرێت كوردستان دەگەڕێتەوە دۆخی پێشتر.

لەگەڵ بڕینی بەشە بودجەی هەرێم لەلایەن عێراقەوە و سەرهەڵدانی قەیرانی دارایی، حكومەتی هەرێمی كوردستان بەهۆی نەبوونی ژێرخانی ئابوورییەوە نەیتوانی ئیدارەی حكومەتەكەی بكات و بەناچاری بەشێك لەموچەی موچەخۆرانی بەناوی پاشەكەوتەوە بڕی، كە بووە هۆی قوڵكردنەوەی قەیرانی دارایی و هەزاران هەلی كار لەدەستچوون و هەزاران هاووڵاتی كۆچیانكرد و هەندێكیان لەڕێگای كۆچدا گیانیان لەدەستدا، لەلایەكی دیكەوە سەدان خێزان هەڵوەشانەوە و دەیان كێشەی كۆمەڵایەتی لەناو خەڵكدا دروستبوون.

بەردەوام بە لە خوێندنەوە
کام لەم وەزارەتانەی کابینەی ٨ لە ئاست خزمەتکردن بە هاولاتیان جێدەستی دیار بووە؟

کوردستان