ئێمە لە تۆرە کۆمەڵایەتیەکان

تەندروستی

کاتژمێری بایۆلۆژی له‌شی مرۆڤ چیه‌ ؟ زانیاری تەواوی لەسەر وەربگرە!

خێزان

 زۆر جار باس له‌ سه‌عاتی بایۆلۆژی له‌شی مرۆڤ ده‌کرێت و په‌یوه‌ندی به‌ کاتی نووستن و تێک چوونی خه‌و و زۆری کێش و قه‌ڵه‌ویه‌وه‌.

سه‌عاتی بایۆلۆژی له‌شی مرۆڤ چیه‌ ؟

بریتی یه‌ له‌ خولێکی ( ۲٤ سه‌عات ) و ئیقاع و شێوازی ژیان و چالاکی خانه‌کان دیاری ده‌کات و له‌ ژێر کاریگه‌ری ڕووناکی و تاریکی دایه‌ ؛ چالاکی جه‌سته‌ی مرۆڤ به‌ ڕۆژ زیاتره‌ و به‌ شه‌و که‌متر ده‌بێته‌وه‌ ؛ سه‌عاتی بایۆلۆژی لێپرسراوه‌ له‌ :

۱ ـــ نووستن و به‌خه‌به‌ر بوون.
۲ ـــ پله‌ی گه‌رمی جه‌سته‌.
۳ ـــ ڕاگرتنی هاوسه‌نگی و ڕێژه‌ی شله‌مه‌نیه‌کان له‌ ناو له‌ش.
٤ ـــ ئه‌رکه‌کانی تری له‌ش وه‌ک هه‌ستکردن به‌ برسیه‌تی و ڕێژه‌ی هۆرمۆنه‌کان.

– سه‌عاتی بایۆلۆژی له‌ش له‌ کوێ دایه‌ :

-هه‌موو خانه‌یه‌ک سه‌عاتی بایۆلۆژی خۆی هه‌یه‌ به‌ڵام سێ زانا کۆمه‌ڵێک خانه‌یان له‌ ناوه‌ڕاستی مێشک دا دۆزیه‌وته‌وه‌ و لایان وایه‌ که‌ سه‌نته‌ری کۆنتڕۆڵ کردنی سه‌عاتی بایۆلۆژی له‌شی مرۆڤه‌ و له‌ ساڵی ( ۲۰۱۷ ) پاداشتی نۆبڵیان له‌ بواری پزیشکی و فیسۆلۆجی دا پێدرا بۆ ئه‌م دۆزینه‌وه‌یه‌ ۰
-سه‌عاتی بایۆلۆژی و په‌یوه‌ندی به‌ نووستنه‌وه‌ :

له‌ شه‌و و تاریکی دا هۆرمۆنی میلاتۆنین که‌ به‌ هۆرمۆنی خه‌و ناسراوه‌ ده‌ڕژێرێت و به‌ ڕووناکی ڕێژه‌که‌ی که‌م ده‌بێته‌وه‌ و له‌ ئه‌نجام دا ده‌بێته‌ هۆی تێک چوونی خه‌و و کێشه‌ی نووستن و شه‌ونخوونی و دواتر چه‌ندین کاریگه‌ری نه‌رێنی ده‌بێت له‌سه‌ر جه‌سته‌ی مرۆڤ ؛ دیاره‌ ئه‌م هۆرمۆنه‌ له‌ کاتی به‌ره‌به‌یان دا چیتر ناڕێژێت.

هۆرمۆنی میلاتۆنین به‌ لێپرسراوی سه‌ره‌کی داده‌نرێت له‌ کۆنتڕۆڵ کردن و شێوازی کارکردنی سه‌عاتی بایۆلۆژی له‌ش و له‌لایه‌ن غووده‌ی سنه‌وبه‌ری له‌ مێشکه‌وه‌ به‌ زۆری دروست ده‌کرێت و به‌ ڕێژه‌یه‌کی زۆر که‌میش له‌لایه‌ن خانه‌کانی گورچیله‌ و هه‌ندێ خانه‌ی تری له‌شه‌وه‌.

 

ئامادەکردنی:
دکتۆر کامه‌ران رسوڵ ژاژڵه‌یی
پسپۆڕی زانستی خۆراک و نه‌شته‌رگه‌ری گشتی
ئه‌ندامی کۆلیژی ئه‌مریکی بۆ زانستی خۆراک

تەندروستی

چۆن بە خەیار ددانت سپی دەکەیتەوە؟ چەند سوودێکی ناوازەشی بخوێنەرەوە

خێزان

زۆرێکمان ڕۆژانە خەیار دەخۆین، جا وەک میوە و بە جیا  بێت یاخود لە زەڵاتەدا، ئەم میوەیەش سوودێکی زۆری بۆ جەستە هەیە کە وا دەکات پێویستبکات بیکەیتە سستمی خواردنتەوە.

 

توێژینەوەکان سەلماندوویانە کە خواردنی خەیار ڕێژەیەکی زۆر ماددەی پۆتاسیۆم و ڤیتامین A  و K تێدایە، کە بەسوودن بۆ ددان و دەبێتە هۆی سپیکردنەوەی، ئەمەی خواریشەوە کۆمەڵێک سودی دیکەیەتی:

 

-ڕێژەی ئاوی لەش دەپارێزێت.

-پلەی گەرمی ناوەوە و دەرەوەی جەستە هاوسەنگ دەکات.

-پێست لە ژەهرەکان پاک دەکاتەوە.

-بەسودە بۆ گورچیلە و ڕێگری لە دروستبونی بەرد دەکات.

-دەوڵەمەندە بە کانزا و ڤیتامینی جۆراوجۆر کە پێویستە بۆ لەشمان.

-دەبێتە هۆی دابەزاندنی کێش لە زەڵاتەدا.

-دژە شێرپەنجەیە.

-پەستانی خوێن جێگیر دەکات.

-بەهێزکەری قژ و مووی پرژانگ و برۆکانە.

-بەسوودە بۆ ڕێگری لە نەخۆشی شەکرە.

بەردەوام بە لە خوێندنەوە

تەندروستی

٧ بەکارهێنانی لیمۆ بۆ تەندروستی، کە جەستەت تەواو گەنج دەکاتەوە

خێزان

لیمۆ به‌ پاڵه‌وانی میوه‌و سه‌وزه‌واته‌كان ناسراوه‌ ئه‌مه‌ش به‌هۆی ئه‌و سوده‌ زۆرانه‌ی كه‌ بۆ جه‌سته‌ی مرۆڤ و بواری جوانكاری هه‌یه‌تی، ئەمەی خوارەوە کۆمەڵێک سودی ناوازەی لیمۆیە کە دەتوانیت لە بواری جوانکاری سودی لێببینیت:

-لادانی ئاسه‌واری زیپكه‌

-نیوه‌ لیمۆیه‌ك بهێنه‌ به‌و په‌ڵه‌و ئاسه‌واری زیپكانه‌ی جه‌سته‌دا كه‌ بێزارت ده‌كات، دەتوانیت کەمێک هەنگوینیشی پێدا بکەیت بۆ ئەنجامی باشتر، دواتر به‌ ئاوی شله‌تێن ڕوخسارت بشۆره‌وه‌، بیرت نه‌چێت به‌ر له‌ خه‌وتن كرێمی شێداركه‌ره‌وه‌ به‌كار بهێنیت.

 

-خاڵه‌ ڕه‌شه‌كان لاده‌بات

-لیمۆیه‌ك بكه‌ به‌ دوو به‌شه‌وه‌و  بیهێنه‌ به‌و به‌شانه‌ی جه‌سته‌دا كه‌ خاڵی ڕه‌شی تێدایه‌و بۆ ماوه‌ی 10 خوله‌ك پێوه‌ی بهێڵه‌ره‌وه‌، باشتره‌ ئه‌م كاره‌ به‌شه‌و بكه‌یت بۆ ئه‌وه‌ی خۆر لێی نه‌دات.

 

-شێداركردنه‌وه‌ی لێوه‌كان

-كاتێك لێوه‌كانت وشكده‌بنه‌وه‌، بۆ ئێواره‌ كه‌مێك ئاوی لیمۆی لێبده‌.

 

-سپیكردنه‌وه‌ی نینۆك

-به‌هۆی ده‌وڵه‌مه‌ندی به‌ ڤیتامین، نینۆكه‌كانت سپی و به‌هێز ده‌كات، لیمۆ له‌گه‌ڵ زه‌یتی زه‌یتون تێكه‌ڵ بكه‌و بۆ ماوه‌ی 10 خوله‌ك بیده‌ له‌ په‌نجه‌كانت.

 

-پێستی بنباڵ سپی ده‌كاته‌وه‌

-پێستی بنباڵ به‌هۆی به‌ریه‌ككه‌وتن و لێكردنه‌وه‌ی موو عاره‌قكردنه‌وه‌ زیاتر له‌ به‌شه‌كانی جه‌سته‌ ڕه‌شده‌بێته‌وه‌، بۆیه‌ ده‌توانیت هەموو کاتێک بەر لە چونە گەرماو، قاشێک لیمۆی پێدا بهێنیت، لە ماوەی هەفتەیەکدا ئەنجامەکەی دەبینیت.

 

-هەوکردنی جومگەکان

-توێکڵی لیمۆ بهێنە و بیکە زەیتی زەیتونەوە، بۆ ماوەیەک لێی بگەڕێ تا بە باشی هەڵی دەمژێت، دواتر بیکە سەر ئەو جومگانەی ئازاری هەیە و پێوەی ببەستە، با سەو تا بەیانی پێوەی بێت ئازارەکەی ناهێڵێت.

 

-سوتان بە خۆر

-بەهۆی بونی ڤیتامین C تێیدا دەتوانێت کاریگەری سوتان بە خۆر لەسەر جەستەت نەهێڵێت، ئاوی لیمۆیەک لەگەڵ کەوچکەچایەک هەنگوین تێکەڵ بکە و بیدا لە سوتاویەکە.

بەردەوام بە لە خوێندنەوە

تەندروستی

چەند شەربەتێکی سرووشتی خۆت دەتوانیت درووستی بکەیت و بۆ پاککردنەوەی ژەهرەکانی جەستە زۆر بەسوودە

خێزان

ئەمەی خوارەوە چەند شەربەتێکی سرووشتییە کە خۆت دەتوانیت درووستی بکەیت و بۆ پاککردنەوەی ژەهرەکانی جەستە زۆر بەسوودە:

 

خەیار و لیمۆ

خەیار قاش بکە و لەگەڵ لیمۆدا بیکە عەسارەوە و ئاوی تێبکە تا دەبێت بە شەربەتێک، بەیەکەوە کاریگەریەکی باشیان هەیە بۆ پاککردنەوەی جەستە لە ژەهرەکان.

 

گێزەر و سێو

١ سێو لەگەڵ ٢ گێزەر و ٢ قاش زەنجەفیل لەگەڵ ئاودا تێکەڵبکە و شەربەتێکی لێ درووستبکە، پێکهاتەیەکی ڤیتامینی دەوڵەمەندت بە دەستدەگات کە دەتوانیت بۆ پاککردنەوەی ناو جەستەت سوودی لێوەربگریت.

 

شەربەتی تەماتە

شەربەتی تەماتە یەکێکە لەو شەربەتانەی زۆر بەسوودە بۆ پاککردنەوەی جەستە، بۆ ئامادەکردن:

-تەماتەکە بکەرە ئاوی گەرمەوە و ماوەیەک بیکوڵێنە تا بۆخۆی توێکڵەکەی لێدەبێتەوە.

-دواتر ئاوی تێبکە و بیکوڵێنە تا دەپیشێت.

-پاشان بیپاڵێوە و ئاوەکەی بگرە

-دواتر کەمێک شەکر و خوێی تێبکە تا تامی خۆش بکات

-دەتوانیت لیمۆیەکیش بگوشیتە ناوی

-پاشان جوان تێکی وەربدە و دواتر بیخەرە ساردکەرەوەوە و بە ساردی بیخۆرەوە.

 

 

بەردەوام بە لە خوێندنەوە

کوردستان