ئێمە لە تۆرە کۆمەڵایەتیەکان

راپۆرت

بەشێك لە كەناڵە ئیسلامییەكان بە پارەی خێر و سەدەقە بەڕێوەدەچن

خەڵك-بەشی هەواڵ

ماوە ناماوەیەك هەڵمەتی كەناڵە ئیسلامییەكان بۆ كۆكردنەوەی پارەی خێر و زەكات دەستپێدەكات و لە نێوخۆشیاندا مشتومڕی ئەوە دروست دەبێت كە ئایا پارەی زەكات بەئەو كەناڵانە دروستە یان نا؟ بە رای شارەزایانی بواری مێدیاییش لە هەرێمی كوردستان هێشتا مێدیا وەك وڵاتانی پێشكەوتوو بەشێوەیەكی سەردەمیانە سەرپێ نەكەوتووە و لەبەر رەحمەتی خێر و سەدەقە و بودجەی حزب و حكومەت و بەرپرسەكانیاندایە، بە پێچەوانەی زۆرینەی وڵاتانی جیهان بە رۆژهەڵاتی نێوەڕاستیشەوە، كە مێدیا بووەتە كەرتێكی بزنس و خۆی بەڕێوەدەبات و داهاتی زۆریشی بۆ خاوەكانیان هەیە.

“مێدیا لە هەرێمی كوردستان تاكو ئێستا نەیتوانیوە بەربەستی حزب و بەرپرسەكان ببڕێت و بچێتە سەر پێیەكانی خۆی”

ئامەد حەسەن رۆژنامەوان لەوبارەیەوە دەڵێت “مێدیا لە هەرێمی كوردستان تاكو ئێستا نەیتوانیوە بەربەستی حزب و بەرپرسەكان ببڕێت و بچێتە سەر پێیەكانی خۆی، بەردەوام لە چوارچێوەی بەرژەوەندی سیاسی و ئابووری و ئایدۆلۆژی حزب و بەرپرسەكانیدا كار دەكات، بەمهۆشەوە مێدیا بووەتە مێدیایەكی دەستەمۆكرا و سنووردار بۆ كۆمەڵێك وەرگری دیاریكراو لە چوارچێوەی بەرژەوەندییەكی سیاسی و ئابوری دیاریكراو یان ئایدۆلۆژیایەكی دیاریكراودا لەبری ئەوەی ببێتە مێدیایەكی گشتی بۆ هەموو خەڵك”.
ئاماژە بەوەش دەكات، مێدیاكانی هەرێمی كوردستان ئامانجی سەرەكییان پاراستنی بەرژەوەندی حزب و بەرپرسەكانیانە، نەك ئەوەی هەوڵ بدەن خۆیان لەسەر پێیەكانی خۆیان رابوەستن و ببنە كەرتێكی بزنس و لەگەڵ كۆمپانیا گەورەكاندا كار بكەن لەچوارچێوەی مێدیایەكی پیشەییدا.
رونیشیكردەوە لەساڵانی رابردوودا لە هەندێك كەناڵەكان هەوڵی بزنسبوون دراوە بە هاوبەشیكردن و رێكلام و سپۆنسەری هەندێك بەرنامە و گەشتی هەواڵەكان، بەڵام دواجار نەیتوانیووە ببێتەهۆی لەسەر پێوەستانی ئەو كەناڵانە، بەڵكو سەرچاوەی سەرەكی پشتیوانی داراییان حزب و بەرپرسەكانی پشتیانەوە بوون.
هەروەها ئەو رۆژنامەوانە، باس لەوەش دەكات، ئەوەش راستە بەشێك لە كەناڵەكان ئامانجی سیاسی و ئایدۆلۆژی خۆیان هەیە و لە جیهانیشدا زۆر كەناڵی وا هەن، بەڵام ئەوەی مێدیاكانی هەرێمی كوردستان لەوان جیادەكاتەوە، پەیوەستیان بە حزب و بەرژەوەندییە حزبییەكانیانەوە بەجۆرێكە دەستوپێی بەستوون.

زۆرینەی دەستەی بەڕێوەبەری دەستگا مێدیاییەكان كەسانی متمانەپێكراوی حزبی و بەرپرسە حزبییەكانن دوور لەكاری ئەكادێمی و سەردەمیانەی راگەیاندن

هەروەها لە بەشێكی دیكەی قسەكانیدا ئەو رۆژنامەوانە، ئاشكرایكرد، كێشەیەكی دیكەی مێدیاكانی هەرێمی كوردستان نەبوونی رۆژنامەوانی ئەكادیمی و پرۆفێشناڵە، بە تایبەت لە دەستەی بەڕێوەبەریدا، زۆرینەی دەستەی بەڕێوەبەری دەستگا مێدیاییەكان كەسانی متمانەپێكراوی حزبی و بەرپرسە حزبییەكانن دوور لەكاری ئەكادێمی و سەردەمیانەی راگەیاندن، بەڵكو فكرە و بۆچوونی مێدیاییان تەنها لە چوارچێوە تەسكە حزبییەكە و بەرژەوەندییەكانیدا دەخولێتەوە چ بۆ ئەو كەناڵانەی فەڕمین یان سێبەرن یان سەر بە بەرپرسە حزبییەكانن.

لەبارەی مێدیا ئیسلامییەكانی هەرێمی كوردستانەوە ئامەد حەسەن رونیكردەوە، كەناڵە ئیسلامییەكانیش هەمان كێشەی كەناڵەكانی دیكەی هەرێمی كوردستانیان هەیە بە گشتی، بەڵام هی ئەوان قوڵترە، بەهۆی ئەوەی مەودای كاركردنی ئەوان بەرتەسكترە بەهۆی بارە ئاینییەكانەوە، سەرباری نەبوونی رۆژنامەوان و كارمەندی بەتوانای ئەكادێمی و خاوەن ئەزموونی سەردەمیانە، ئەوانەی لەو كەناڵانەدا كار دەكەن كادری حزبی و پێگەیشتوون لە نێوەندە حزبییەكاندا نەك كادری راگەیاندن بن.
دەشڵێت “كێشەیەكی دیكەی مێدیا ئیسلامییەكان بەتایبەت و بە گشتی مێدیاكانی دیكەی هەرێمیش ئەوەیە كار بۆ ئەوە دەكەن كە خۆیان حەزیان لێیەتی و دەیانهەوێت، بەپێچەوانەی خواست و ئارەزووەكانی وەرگر، وێڕای لاساییكردنەوەی یەكدی لە پرۆگرامەكانیاندا یان گواستنەوەی پرۆگرامی كۆپیكراوی مێدیای دیكە، هیچ كەناڵێك بەدوای پرۆگرامێكی سەردەمیانە و لە هەمانكاتدا گونجاو لەگەڵ وەرگری كورددا ناگەڕێت”.

ئەوەشی خستەڕوو، كێشەیەكی دیكەی مێدیای ئیسلامی ئەوەیە، بەهۆی نەشارەزایی و بەرتەسكی شێوازەكانی كاركردنیان و كەمتوانایی دەستەی بەڕێوەبەری كەناڵەكانەوە، زۆر لۆكۆڵی و ناوچەیی و تەقلیدییە، تەنها كار بۆ ئەو كەسانە دەكەن كە سەر بە حزبەكانی خۆیانن، بەوردبوونەوەیەكی مەیدا دەردەكەوێت، ئەو كەس و خێزانانە سەیری كەناڵە ئیسلامییەكان دەكەن كە خۆیان سەر بە ئەو حزبانەن، ئەمە بۆ بەشێك لە كەناڵەكانی دیكەش راستە، بگرە زۆر خەڵك ئەو كەناڵانەشی نەبیستووە، بۆیە سەرنجی وەرگر راناكێشێت، وەرگر ناتوانێت بۆ ماوەی چەند خولەكێك لەسەیركردنی كەناڵێكی ئیسلامی یان ئەو كەناڵە حزبییەدا بەردەوام بێت، لە نێو هەزاران كەناڵی بەهێزدا، بۆیە پێویستە لەسەر ئەو كەناڵانە شێوازی كاركردن و دەستەی بەڕێوەبەر و بەشێك لە كارمەندەكانیان بگۆڕن، شێوازەكانی كاركردنیان بگۆڕن بۆ ئاستێكی بەرزتر و وەرگری زۆرتر لە خۆیان كۆبكەنەوە و كۆمپانیا گەورەكان وا لێبكەن هاوبەشی و سپۆنسەری بەرنامەكانیان بكەن، تا چیدیكە چاویان لەخێرو سەدەقە و زەكات نەبێت، چونكە ئەو جۆرە مێدیایانە نابنە مێدیایەكی بەهێزی سەردەم و ركابەری مێدیای پێشكەوتوو بكەن و وەرگر تێرناكەن.

 

هەڵمەتێكی كۆكردنەوەی خێرو سەدەقە بۆ كەناڵە ئیسلامییەكان دەستپێدەكات
لە چەند رۆژی رابردوودا هەر یەك لە بەرپرسانی كەناڵەكانی ئامۆژگاری و پەیام و بانگەواز كە 3 كەناڵی ئیسلامی سەر بە كۆمەڵی ئیسلامی و رەوتی سەلەفییەكانیانن ئاشكرایان كرد كە بەهۆی قەیرانی داراییەوە بەردەوام بوونی كەناڵەكایمان لە مەترسیدایە و داواشیان لە هاوڵاتیان كرد هاوكارییان بكەن.

مێدیا لە هەرێم پەیوەستە بە میدیای حزبییەوە، ئەو میدیایەش لەگەڵ بەرزبوون و دابەزینی حزبەكە تووشی قەیران دەبێت

پەیوەند عومەر ئەندامی ئەنجومەنی كەناڵی پەیامی زمانحاڵی كۆمەڵی ئیسلامی بە (خەڵك)ی راگەیاند، بەشێوەیەكی گشتی مێدیا لە هەرێم پەیوەستە بە میدیای حزبییەوە، ئەو میدیایەش لەگەڵ بەرزبوون و دابەزینی حزبەكە تووشی قەیران دەبێت.
وتیشی”هێزەكانی خاوەن دەسەڵات دەیانەوێ وردە وردە دەست بەسەر مێدیادا بگرن، ئەو مێدیایانەی لە دەرەوەی تێڕوانینی ئەواندا كاردەكەن ئەوانیش لاواز بكەن”.

ئاماژەی بۆ ئەوەش كرد، نایشارینەوە بەشێك لەو بودجەی هەمانبووە، هەمیشە بەشێكی خێر و زەكات بووە، بەشێوەیەك خەڵك بەخشیوێتی و پەیامی بە كەناڵێكی باش زانیوە، ئێمەش ئەوەمان پێ باشترە لە خەڵكی وەربگرین نەك لە دەسەڵات، چونكە ئەوكات دەبێت خزمەتی دەسەڵات بكەیت.

ئاشكراشیكرد، ئیسلامییەكان لە هەرێمی كوردستان هەژارترینن، لەبەرئەوەی لە هێزە بچوكەكانن و ئەمەش وایكردووە توانای بچوك بێت و نەتوانن ببنە خاوەنی بەرژەوەندی گەورە.

سەبارەت بە بودجەی رێكلام و پڕۆژەكان دیكەی كەناڵەكان، ناوبراو رایگەیاند، هیچ مێدیایەك بە رێكلام ناچێت بەڕێوە، دەبێت هێزێك لە پشتییەوە بێت، بەتایبەت ئەو مێدیایانەی سێبەرن‌و لەلایەن دەسەڵاتەوە بێ حساب بودجە وەردەگرن.

رونیشیكردەوە، ئەو كەمپینەی كردومانە كە خەڵك هاوكاریمان بكات، رووی لە خەڵك كردووە ئەویش بۆ هێشتنەوەی كەناڵەكەیە و دەشێت ئەم دۆخەمان تێپەڕێت و پێمانوایە سەركەوتوو دەبین لە ئایندەدا.

لای خۆشییەوە بێستون تاوگوزی راگەیەندكاری ئیسلامی بە (خەڵك)ی راگەیاند، هەر كەناڵێكی گەورەی راگەیاندن ئەگەر جوڵێنەرێكی گەورەی ئابوری لە پشتەوە نەبێت ناتوانێت سەركەوتوو بێت.

وتیشی”هەموو ئەو كەناڵە گەورانەی لە هەرێم بوونیان هەیەو كوالێتیان بەرزتر دەبێتەوە، هۆكارەكەی ئەوە نییە ئەمانە زۆر ئیدارین و ئیسلامییەكان ئیداری نین، نەخێر بەڵكو ئەو كەناڵانە ئابوورییەكی گەورەی ئابووری كە قوتی خەڵكە لە پشتیانەوەیە، دەتوانین ناویان بنێین كەناڵی نایاسایی، چونكە پارەی قوتی خەڵكە”.

هەندێك لە كەناڵەكان سێبەری وڵاتانی هەرێمی‌و دەوڵەتە زلهێزەكانن و بۆ مەرامەكانی خۆیان بەكاریان دەهێنن، بۆیە ئەمانە هەرگیز دووچاری قەیران نابن

 

ئاماژەی بۆ ئەوەش كرد، هەندێك لە كەناڵەكان سێبەری وڵاتانی هەرێمی‌و دەوڵەتە زلهێزەكانن و بۆ مەرامەكانی خۆیان بەكاریان دەهێنن، بۆیە ئەمانە هەرگیز دووچاری قەیران نابن، لەبەرانبەردا بۆچی ئیسلامییەكان كەناڵیان نامێنێت یان رووبەرووی قەیران دەبنەوە، چونكە داهاتی نیشتمانیان بەدەستەوە نییەو نەچوون ببنە داردەستی دەوڵەتێكی هەرێمی.

تاوگۆزی ئەوەشی ئاشكرا كرد، پێویستە كەناڵە ئیسلامییەكان كێبڕكێی ئەوانی دیكە نەكەن، كێبڕكێكە لەسەر حسابی لاشەی بیماری خۆیانە‌و ناتوانن هاوشانی ئەوان بڕۆن.

رونیشیكردەوە، پێویستە چۆنێتی ئیدارەدانی كەناڵەكان لەلایەن ئیسلامییەكانەوە گۆڕانكاری بەسەردا بێت، پێویستە لە رووی چۆنێتییەوە كێبڕكێیان بكەیت بۆ ئەوەی خەڵكانێكی زۆر سەیركەری تۆ بن.

راپۆرت

سبەینێ‌ ڕۆژی ئاڵای كوردستان و دایكانی كوردستانە
خەڵك؛ دەقی یاساكەی پەرلەمان بۆ ناساندنی ئاڵای كوردستان بڵاودەكاتەوە

خەڵك- بەشی هەواڵ
بە بڕیاری پەرلەمانی كوردستان، كە لە ساڵی 1999 دەرچووە، ئەو ئاڵایەی لە كۆماری مهاباد هەڵكرا كرایە ئاڵای فەرمی هەرێمی كوردستان و ئەو ڕۆژەش بە ڕۆژی “ئاڵای كوردستان” دیاری كرا و بە بڕیارێكی دیكەی پەرلەمانیش هەر ئەو ڕۆژە بە “ڕۆژی دایكانی كوردستان” ناسێنرا.

دوابەدوای دەرچوونی بڕیارەكەی پەرلەمانی كوردستان ساڵانە لە شار و شارۆچكەكانی هەرێمی كوردستان لە 17-12ی هەموو ساڵێك ڕۆژی ئاڵای كوردستان بەرز ڕادەگیرێت و ئاڵای كوردستان بەرزدەكرێتەوە و لە فەرمانگە و خوێندنگەكان و دامەزراوە فەرمییەكاندا ئاڵای كوردستان نوێ‌ دەكرێتەوە و لە مەڕاسیمێكدا هەڵدەكرێت.

مێژووی ئاڵای كوردستان لەچییەوە هاتووە؟
ئاڵای كوردستان هێمای شۆڕشە ڕزگاریخوازە یەك بەدوای یەكەكانی كورد بووە، تاكو لەڕۆژی 22-1- 1946 و لەڕێوڕەسمی ڕاگەیاندنی كۆماری كوردستان لە گۆڕەپانی چوارچرای شاری مەهاباد (سابڵاغ) بۆ یەكەمجار بەفەرمی هەڵدراوە و بوو بە ڕەمزی كۆماری كوردستان و دوای كەمتر لە 11 مانگ و بەپیلانێكی دوژمنانی كورد، كۆماری كوردستان ڕووخێنرا و لەڕۆژی 17-12-1946 بەمەبەستی پاراستنی ئاڵاكە لەدوژمنان، كە سووكایەتی پێنەكەن، ئاڵایەكەیان داگرتووە.

پەرلەمانی كوردستان ئاڵاكەی پەسەند كرد
لە ڕۆژی 11-11-1999، پەرلەمانی كوردستان یاسای ئاڵای كوردستانی پەسەندكرد، كە بە یاسای ژمارە (14)ی ساڵی 1999 ناسراوە و هەروەها لە 19ی حوزەیرانی ساڵی 2004 بە بڕیاری ژمارە 48 ڕۆژی 17ی كانوونی یەكەمی هەموو ساڵێكی بە “ڕۆژی ئاڵای كوردستان و ڕۆژی دایك” دانا.

بەپێی یاساكەی پەرلەمانی كوردستان، كە ئیمزای جەوهەر نامیق سالم، سەرۆكی ئەو كاتەی پەرلەمانی لەسەرە لە ساڵی 1999، ئاڵای كوردستان بۆتە ئاڵای فەرمی هەرێمی كوردستان و نیشانە و ڕەنگەكانیشی دیاری كراوە.

وەك لە یاساكەدا هاتووە، ئاڵای كوردستان لاكێشەیە و پانییەكەی دوو لەسەر سێی درێژییەكەیەتی و دابەش كراوە بەسەر سێ لاكێشەی یەكسان.

مانای ڕەنگەكان چیین؟
سەبارەت بە ڕەنگەكان-یش ئەوە هاتووە، “لاكێشەی سەرەوە ڕەنگی سوورە و هێمایە بۆ شەهیدانی بزاڤی ڕزگاریخوازی كوردستان، لاكێشەی ناوەڕاست سپییە و هێمایە بۆ ئاشتیخوازیی گەلی كوردستان و ئازادیی و لێبووردن، هەروەها لاكێشەی خوارەوە سەوزە و هێمایە بۆ كشتوكاڵ و ژینگەی كوردستان”.

سەبارەت بە خۆرەكەش لە یاساكەدا دیاری كراوە، كە خۆرێك لە ناوەڕاستی ئاڵاكە هەیە لەناو لاكێشە سپیەكە و 21 تیشكی تێدایە، كە نیشانەن بۆ بەردەوامی ژیان و زانست و یەكەم ڕۆژی سەری ساڵی كوردی و جەژنی نەورۆز.

ئاڵا جیاوازەكانی كورد
ئاڵای ئێستای كوردستان، كە بەفەڕمی لەئاستی نێوخۆیی و نێونەتەوەیی دانیپێداندراوە لەباشور و ڕۆژهەڵاتی كوردستان بەكاردەهێندرێت، بەڵام لەڕژۆئاوا و باكوری كوردستان، كە پەكەكە لەوێ باڵادەستە، دان بەئاڵای كوردستاندا نانێن و ئاڵای سەردەمی “ماد” بەكاردەهێنن.

بەردەوام بە لە خوێندنەوە

راپۆرت

“نیوەی دانیشتوانی شارێك دووچاری شێرپەنجە دەبن”
ڕاپۆرتێكی ئەمریكی: بەهۆی نەخۆشییەوە هێرۆشیمایەكی تر لە عیراق دروست دەبێت

خەڵك- بەشی هەواڵ
ڕاپۆرتێكی ئەمریكی، كە ئەمڕۆ چوار شەممە، 2018/12/12 بڵاوكراوەتەوە دەڵێت، نیوەی دانیشتوانی شاری بەسرە، دووچاری نەخۆشی شێرپەنجە دەبن لە نەوەی ئێستا و نەوەكانی داهاتوو، ئاماژە بە دروستبوونی هێرۆشیمایەكی تر دەكات لە عیراق بەهۆی نەخۆشییەوە، كە هۆكارەكەی “واشنتۆن”ە.

بەپێی ڕاپۆرتێك، كە لەلایەن پێگەی (Counter Punch)بڵاوكراوەتەوە، “ولایەتە یەكگرتووەكان بە زیاتر لە 970 موشەكی تیشكدەر بە ماددەی یۆرانیۆم لە جەنگی دووەمی كەنداو، كە لەلایەن جۆرج بوشەوە سەرۆكایەتی كرا لە ساڵی 1991 عیراقی بۆردومان كرد، ئەمەش كاریگەرییەكی نەرێتی و زۆر خراپی بۆ سەر تەندروستی دانیشتوانی وڵاتەكە دەبێت و بۆ زیاتر لە 10 ساڵ ئەو كاریگەرییە دەمێنێتەوە، پزیشكەكانی عیراقیش ئەو موشەكانە بە مەرگی سپی ناودەبەن، كە یەكێكە لە هۆكارەكانی توشبوون بە نەخۆشی شێرپەنجەی خوێن”.

هەر لە ڕاپۆرتەكەدا هاتووە، “شاری بەسرە لەنێوان شارەكانی تردا زەرەرمەندترینە، لەڕووی توشبوون بە نەخۆشی شێرپەنجە، ئەمەش بەهۆی بۆردومانەكانی ئەمریكا، بۆ دەركەوتنی ئەو ڕاستییەش دەتوانن سەردانی نەخۆشخانەی منداڵان بكەن بۆ نەخشییەكانی شێرپەنجە لە شارەكە و ببینن ڕێژەی ئەو منداڵانە چەند زۆرن بەهۆی تیشكدەرەكانەوە پوكاونەتەوە”.

ڕاپۆرتەكەی (Counter Punch)دەڵێت: “چەند مانگێك لە بۆردومانكردنی عیراق لەلایەن فڕۆكەكانی ئەمریكا و بەریتانیاوە بە موشەكی كروز، بووە مایەی ئەوەی میراتێكی گەورە و كوشندە و پیس لەدوای خۆیەوە بەجێبهێڵێت، كە لە چەندان تەن لە پاشماوەی موشەك و گوللـە و بۆمب پێكدێن و هەموویان بە یۆرانیۆم ڕازێنراونەتەوە، بەشێوەیەكی گشتی ولایەتە یەكگرتووەكان بە زیاتر لە 970 بۆمب و بۆمبی تیشكدەر، ئامانجەكانی لە عیراقدا بۆردومان كرد”.

پێگە ئەمریكاییەكە پێیوایە، “لە ساڵی 1991وە كۆی گشتی توشبوان بە نەخۆشی شێرپەنجەی خوێن بە ڕێژەی زیاتر لەسەدا 600 لە عیراقدا زیادی كردووە، ڕەوشەكەش زیاتر ئاڵۆزبوو، بەهۆی گەمارۆكانەوە، كە لەو دەمەدا كوفی عەنان، سكرتیری گشتی نەتەوە یەكگرتووەكان لەو سەردەمەدا، بە قەیرانێكی مرۆیی و زیاتر قورسبوونی ئەركی دەستنیشانكردن و چارەسەری شێرپەنجە، وەسفی كردبوو”.

(Counter Punch) لە راپۆرتەكەیدا لە زاری ئومێد موبارەك، وەزیری تەندروستی حكومەتەكەی سەدام حسێنەوە بڵاویكردۆتەوە، “بەڵگەی تەواومان لەبەردەستدایە لەبارەی بوونی پاشماوە و شوێنەواری یۆرانیۆم لەو سامپلانەی بۆ توێكاریی وەرگیراون، ئەمەش شتێكی خراپە بۆ ئەوانەی پێیانوایە حاڵەتەكانی توشبوون بە شێرپەنجە، لەبەر هۆكارەكانی تر زیادییان كردووە”.

بە وتەی موبارەك، “ترسی ولایەتە یەكگرتووەكان لە ڕووبەڕبوونەوەی كاریگەرییە تەندروستی و ژینگەییەكان بەهۆی تەقاندنەوەی یۆرانیۆمەوە، لە پشت شكستخواردنی جێبەجێكردنی ئەو ڕێكەوتنەوە بوو، كە ڕێگەی بە عیراق دەدات هەندێك لە یەدەگی نەوتی وڵاتەكەی بفرۆشێت لەبەرانبەر دابینكردنی خۆراك و پێداویستی پزیشكی”.

ڕاپۆرتەكە هەر لە زاری دكتۆر جواد عەلی، كە پسپۆڕی نەخۆشییەكانی شێرپەنجەیە و ئەندامی كۆمەڵی شاهانەی پزیشكانە لە ئینگلتەرا، بڵاویكردۆتەوە، “توێژینەوەكان دەریانخستووە، كە زیاتر لە سەدا 40 لە دانیشتوانی بەسرە دووچاری نەخۆشی شێرپەنجە دەبن، ئێمە لە هێروشیمایەكی تردا دەژین”.

لە كۆتایی ڕاپۆرتەكەدا هاتووە، “زۆربەی توشبوان بە نەخۆشی شێرپەنجەی خوێن و شێرپەنجەی مەمك لەنێوان منداڵاندان، لیژنەی سزاكانی سەر عیراقیش لە نیویۆرك، كە ولایەتە یەكگرتووەكان دەستڕۆیشتبوو تێیدا، داواكارییەكانی عیراقی ڕەتكردبۆوە بۆ دەستبەركردنی كەرەستەكانی چارەسەری شێرپەنجە، هەر بۆیە لەئێستادا نەخۆشخانەكانی عیراق بە توشبوانی ئەو نەخۆشییە كوشندەیە جمەیان دێت”.

بەردەوام بە لە خوێندنەوە

راپۆرت

هۆشداری دەدرێتە حكومەتەكانی عێراق و هەرێم لە تەقینەوەی ناڕەزایەتی هاووڵاتیان

خەڵك-بەشی هەواڵ

 

تاكو ئێستا پێكهێنانی كابینەی نوێی حكومەتی عێراق تەواو نەبووە و نەتوانراوە هەشت وەزارەت پڕبكرێنەوە و حكومەتی هەرێمیش پێكنەهێندراوە بەهۆی ناكۆكی لایەنەكانەوە، ئەمەش گرفت بۆ كارو خزمەتگوزارییەكانی حكومەت زیاتر دەكات، بۆیە مەترسی تەقینەوەی جەماوەری دەكرێت.
حكومەتەكانی عێراق و هەرێمی كوردستان لە ماوەكانی رابردودا كەمتەرخەم بوون و كورتیانهێناوە لە دابینكردنی خزمەتگوزارییە گشتییەكان بۆ هاووڵاتیان، بۆیە ئێستا كە حكومەتی نوێ پێكدێت و شەڕیش لەئارادا نەماوە، هاووڵاتیان چاوەڕێی خزمەتگوزاری خێرا دەكەن، بەتایبەت هاووڵاتیانی هەرێم چاوەڕێی لابردنی پاشەكەوتی موچە و دەستپێكردنەوەی پێشینەكان و خزمەتگوزارییەكانن.

میران محەمەد:
نەبوونی خزمەتگوزاری لە هەموو شتێك مەترسیدارترە و خەڵك ئەوەی دەوێت، باكی نییە بە حزبایەتی و كێ سەرۆكە

ئەندامێكی ئەنجومەنی نوێنەرانی عێراقی رایدەگەیەنێت، مەترسی نەبوونی خزمەتگوزاری لە عێراق و هەرێم زۆر لە پێكنەهێنانی كابینەی حكومەتی عێراق گەورەترە.
میران محەمەد ئەندامی ئەنجومەنی نوێنەرانی عێراق بە (خەڵك)ی راگەیاند، بڕیاری پێكهێنانی حكومەتی عێراق هەیە و شەرعیەتیشی هەیە، بەڵام لەبەرئەوی رێكەوتن نییە نەتوانراوە ناوی وەزیرەكان بخرێتەنێو كۆبونەوەكانی پەرلەمان و ئەمەش وایكردووە رێژەی یاسایی تەواو نەبێت، بۆیە تاكو رێكەوتن نەكرێت ئەو بابەتە كۆتایی نایەت.

وتیشی”یەكێتی 18 كورسی هەیەو مافی وەرگرتنی وەزارەتی هەیە، جگە لەوەش یەكێتی رۆڵێكی سەرەكی هەبووە لە رێكخستنی نێو ماڵی عێراق و بەتایبەت عەرەبەكان، هەربۆیە ئەمجارە وەزارەت نەدرێتە یەكێتی لەبەر هەر هۆركاێك بێت پڕۆسەكە قورستر دەبێت لە جاران”.

ئاماژەی بۆ ئەوەش كرد، جگە لە یەكێتیش زۆربەی فراكسیۆنە كوردییەكان بەو بابەتە رازی نەبوون.

رونیشیكردەوە، ئەم حكومەتە شەرعیەتی هەیە و دەتوانێت بەو شێوەیە بڕوات، بەڵام ئەم حكومەتە تەنها ئەوە كێشەی نییە، بەڵكو خەڵكی عێراق ناڕازییە لە هەموو شتێك، مەترسییەكە ناڕەزایەتی هاووڵاتیانە و خزمەتگوزاری زۆر خراپە لە شارەكانی باشوور.

میران محەمەد راشیگەیاند، یەكێك لە مەترسییەكان پێكنەهێنانی حكومەت نییە، بەڵكو فشارەكانی هاووڵاتیانە، چونكە لە شەڕی داعش زیاتر بودجەكەی بۆ شەڕ بووە، ئێستا خەڵك چاوەڕێی خزمەتگوزاریی دەكەن، لەبەرئەوە خزمەتگوزاری لە هەموو شتێك مەترسیدارترە و خەڵك ئەوەی دەوێت، باكی نییە بە حزبایەتی و كێ سەرۆكە.

مەلا بەختیار:
جڵەوی رووداوەكان كە لەدەست دەربچن، نەلایەنەكانی دەسەڵات‌و، نەلایەنەكانی ئۆپۆزسیۆنیش، ناتوانن ببنە خاوەنی شەقامی توڕە

هاوكات مەلا بەختیار بەرپرسی دەستەی كارگێڕی مەكتەبی سیاسی یەكێتی نیشتمانی كوردستان لە پەیامێكدا رایگەیاند ” دەمەوێ‌، سەرنجی ئەو لایەنانە بۆ ئەم راستییانە رابكێشم كە پێكەوە رێكدەكەون‌و كابینەی نۆهەم پێكبهێنن، ئەویش هەموو لایەنەكان بەهەموو توانای راگەیاندن‌و، هێزی چەكدارو دەستڕەنگینی لەهەڵبژاردندا، نەتوانرا نیوەی خەڵك، لەدەرەوەی بازنەی هەڵبژاردن، كەمەندكێش بكرێنە ناو بازنەكە. ئەمە ئاماژەیەكی دڕدۆنگی سیاسی‌و كۆمەڵایەتی‌و سایكۆلۆژیە و هۆی سەرەكی ئەم دڕدۆنگییە، لاوازبوونی متمانەی خەڵكە، بەسەركردایەتی‌و سیاسەت‌و بەڵێنەكانی سەرجەم لایەنەكان. كە ئەمەش، سەرەنجامی كەڵەكەبونی گرفت‌و گەندەڵی‌و ئەو بارە نالەبارەی خەڵكە”.

مەلا بەختیار دەشڵێت “ئەم بێ‌ متمانەییە، كە جارێ‌ بە بەشداری نەكردنی هەڵبژاردن دەردەبڕدرێ‌، لەم دۆخەی عیراق‌و كوردستان‌و ناوچەكەدا، پێویستە لەكابینەی نۆیەمدا، بەقوڵی لێكبدرێتەوە. ئەگینا، بەدوری نەزانین، دەروازەی دۆخەكە لەگرێژنە دەربچێ‌‌و لەم هەلومەرجەشدا، كە فەرەنسای پێشەنگێكی وڵاتانی دیموكراسی، لەسەر باج زیادكردنی سوتەمەنی، دەسوتێندرێ‌، دوور نییە، كێشە كۆنە چارەسەر نەكراوەكان، لەسایەی كابینەی نوێدا، لەم قۆناغەی گواستنەوەی دیموكراسیدا، لەكوردستانی دواكەوتودا، ئاوێتەی دۆخی نەخوازراو بن‌و، هەر ئەگەرێكی ئاڵۆزی ناوچەكەش، یان لەعیراق‌و یاخود لەكوردستاندا، كارلێك لەتەك كێشەی كۆنی پاشكەوتی مووچە بكات، بیرمان نەچێ‌ كێشەی نێوان ئەمریكا‌و دەوڵەتانی كەنداو‌و ئێران، هەروەها كێشەی كۆمەڵایەتی، ئابوریی‌و سیاسی چارەسەر نەكراوی تەواوی ناوچەكە، ئەمە جگە لە لێكەوتەكانی بەهاری عەرەبی، هاوكات كێشەی نێوان شیعەكانی عیراق، هەروەها سوننەكانی عیراق، ئینجا ئەو رێژە كەمەی كە لەبەغداد‌و ناوچەكانی تری عیراق بەشداریان كردووە، خۆپیشاندانەكانی بەسرەو پارێزگاكانی تر، لەكاتێكدا هێشتا پاشماوەی جەنگی داعش‌و ناوچە وێرانكراوەكانی جەنگ ساڵەهای ساڵی دەوێ‌ چارەسەر بكرێن، ئەمانە دەبێ‌ هەموویان لەبەرچاو بگیرێن كە كاریگەریان لەسەر كوردستان‌و عیراق‌و ناوچەكەش هەیە”.

راشیگەیاند “بێگومان یەكانگیربوونی هەموو ئەم رووداوانەو كاریگەریان لەسەر هەست‌و هەڵوێستی خەڵكی كوردستان، خرۆشانی خەڵك دەكاتە ئەنجامێكی مەترسیدار بۆ سەر هەمووان”.

رونیشیكردەوە “لەدۆخێكی نەخوازراوی واشدا، جڵەوی رووداوەكان كە لەدەست دەرچوون، نەلایەنەكانی دەسەڵات‌و، نەلایەنەكانی ئۆپۆزسیۆنیش، ناتوانن ببنە خاوەنی شەقامی توڕە. ڕەنگە، لەهەلومەرجێكی ئاوهاشدا، چەند رابەرێكی دەركەوتووی سۆسیال-مێدیا، بۆ ماوەیەك بتوانن روداوەكان، بەئاراستەی پۆپۆلیستی‌و ئاژاوەگێڕی، رابەرایەتی بكەن”.

خۆپیشاندان و توندوتیژییەكانی فەرەنسا بۆ وڵاتانی دیكەی وەك بەلجیكا و چەند شوێنێكی دیكەی ئەوروپا تەنیونەتەوە، بۆیە بە دوور نازاندرێت پریشكی ئەو ئاگرەی لە پاریس سەری هەڵداوە وڵاتانی دواكەوتووی ناوچە و ئەوانەی بە دەست دەیان كێشەوە دەناڵێنن، بگرێتەوە.

بەردەوام بە لە خوێندنەوە
کام لەم وەزارەتانەی کابینەی ٨ لە ئاست خزمەتکردن بە هاولاتیان جێدەستی دیار بووە؟
  • وه‌زارەتی كشتوكاڵ و سەرچاوەکانی ئاو 84%, 32
    32 84%
    32 - 84% هەموو دەنگەکان
  • وه‌زارەتی دارایی و ئابووری 8%, 3
    3 8%
    3 - 8% هەموو دەنگەکان
  • وه‌زارەتی بازرگانی و پیشه‌سازی 8%, 3
    3 8%
    3 - 8% هەموو دەنگەکان

کوردستان

دوایین