ئێمە لە تۆرە کۆمەڵایەتیەکان

راپۆرت

هەنگەوانان داوای دروستكردنی هەفتەبازاڕێكی تایبەت بە هەنگوین دەكەن

سلێمانی ـ نزار جەزا

هەنگەوانانی سلێمانی لەڕێگەی فێستیڤاڵێكەوە بەرهەمی هەنگوین بەهاووڵاتیان دەناسێنن و داواكارن بازاڕێكی تایبەت بۆ هەنگوینی سروشتی بكرێتەوە.

لەژیر دروشمی “هەنگوین خۆراك و چارەسەرە” سێهەمین فێستیڤاڵی هەنگوین لەشاری سلێمانی لەپاركی ئازادی بەبەشداری 26 هەنگەوان دەستیپێكرد، كە بۆ ماوەی سێ ڕۆژ لە كاتژمێر 10ی بەیانی بۆ 9ی شەو بەردەوامدەبێت.

دڵشاد محەمەد، سەرپەرشتیاری سێهەمین فێستیڤاڵی هەنگوین

دڵشاد محەمەد، سەرپەرشتیاری سێهەمین فێستیڤاڵی هەنگوین، بە (خەڵك)ی ڕاگەیاند، ئامانج لە فێستیڤاڵەكە ئەوەیە، ئەو هەنگەوانانەی هەنگوینی سروشتییان هەیە بە هاووڵاتیانیان بناسێنن و دڵنیابن كە هەنگوینی سروشتی لەسەرچاوەیەكی باوەڕپێكراوەوە بكڕن.

ئاماژەی بەئەوەشدا، هەنگەوانەكانی ئەم فێستیڤاڵە هەموویان هەنگەوانی باشن و لە ناوچەكانی شارباژێڕ و پێنجوێن و هەڵەبجە ‌و ماوەت پشدەر و ڕانیەوە هاتوون.

وتیشی “داواكاری سەرەكیمان ئەوەیە، هەفتەبازاڕێكی تایبەت بە هەنگوین بكرێتەوە، هاوكات ڕێگری لەهێنانی هەنگ و هەنگوینی ئێرانی بكرێت”.

هەندێك هەنگوین لە نێو بازاڕدا هەیە، كە ئێرانی و توركییە و ئەسڵی نییە، بەڵام هەندێكیان بە هەنگوینی سروشتی دەیفرۆشن، بۆیە هەنگەوانان داواكارن لە حكومەت ڕێگری لەهێنان و فرۆشتنی ئەو جۆرە هەگوینە بكات.

هەنگەوانەكان داواكارن بازاڕێكی تایبەت بە هەنگوینی سروشتی بكرێتەوە، بۆ ئەوەی هاووڵاتیان دڵنیابن لەوەی هەنگوینی سروشتی و باش دەكڕن.

ئەبوبەكر عەبدوڵڵا هەنگەوان

ئەبوبەكر عەبدوڵڵا هەنگەوان لەدەشتی زاخێ، بە(خەڵك)ی ڕاگەیاند، تاوەكو ڕێگری لەهاتنەناوەوەی هەنگوینی دەرەوە نەكرێت، هاووڵاتیان تەواو لەباشی هەنگوین دڵنیا نابن، ئەگەرنا هاووڵاتی دەبێت متمانە بە هەنگەوانەكە بكات، بۆ ئەوەی هەنگوینی باش بكڕێت.

ئەوەشی خستەڕوو، هەنگوینی سپی و ڕەش و پاڵاوتە هەیە، ئەگەرنا هەموویان یەك تامیان هەیە، بەڵام خەڵك زیاتر حەزی بە سپییەكەیە، لەبەرئەوەی ڕەنگی جوانترە.

هادی سیامێوەیی، خاوەنی پڕۆژەی هەنگی بنار

لەلایەكی دیكەوە هادی سیامێوەیی، خاوەنی پڕۆژەی هەنگی بنار ناوچەی پێنجوێن بە(خەڵك)ی ڕاگەیاند، هەنگوینی كوردستان بەگشتی باشن و هەنگوینەكەیان زۆر بەسروشتی بەرهەم دەهێنن، ئەوەی لەبازاڕەكانیش دەفرۆشرێت، لەتوركیا و ئێرانەوە دەهێندرێت و بەشەكر دروست دەكرێت و مەرجی تەندروستی نییە، بۆیە داواكارە ڕێگری لە هاتنە ناوەوەی ئەو هەنگوینە بكرێت، بۆ ئەوەی هەنگوینی سروشتی زیاتر پەرەی پێبدرێت.

ئەو هەنگەوانە لەبارەی چۆنێتی جیاكردنەوەی هەنگوینی سروشتی و هەنگوینی ساختە ڕوونكردنەوەیدا “شیلەی هەنگوینی سروشتی ڕەنگی تێرترە و تامیشی تۆزێك تفتە و زۆر شیرین نییە، بەڵام ئەوەی لە بازاڕ دەفرۆشرێت و ساختەیە، وەك نیشاستە و شەكر وایە، وەك ئەوەیە لوقمەقازی بخۆیت”.

سازدانی ئەم جۆرە فێستیڤاڵانە گرنگی خۆی هەیە و هۆكارێكە بۆ زیاتر ئاشناكردن و پەرەپێدانی هەنگوین لەهەرێمی كوردستان.

بەپێی ئامارێكی كشتوكاڵی سلێمانی، لەبناری قەندیلەوە تاكو بناری سوورێن زیاد لە 150 هەزار پورەی هەنگ هەیە و نزیكی چوار هەزار جوتیار خەریكی بەرهەمهێنانی هەنگوین، كە ساڵانە زیاتر لە 70 تۆن هەنگوین لەم ناوچەیەدا بەرهەمدێت.

ڕزگار خدر جێگری بەڕێوەبەری كشتوكاڵی سلێمانی

ڕزگار خدر جێگری بەڕێوەبەری كشتوكاڵی سلێمانی بە(خەڵك)ی ڕاگەیاند، لەم بارودۆخە ئابوورییەی ئێستادا ئەم فێستیڤاڵە گرنگی زۆری بۆ ناوچەكە هەیە، چونكە یەكێك لەكەرتە گرنگەكانی وەك هەنگوین پێویستی بە هاوكاری و پاڵپشی زۆری حكومەت هەیە.

ڕزگار خدر ئاماژەی بەئەوەشدا، لەساڵی ڕابردوودا دەرمانی تایبەت و خۆراكیان بۆ هەنگەوانەكان دابینكردووە، لەئەمساڵیشدا هەوڵدەدەن پاڵپشتییان بكەن و داوایان لەوەزارەتی دارایی كردووە بودجەیەكی تایبەتیان بۆ دابینبكرێت.

هەنگوین یەكێكە لە خواردنە سروشتییەكانی كوردستان، كە هەنگ لەناو شاخ و دارەكاندا دروستی دەكات و بەشێوەی پرۆژەش هاووڵاتیان دەتوانن هەنگ بەخێو بكەن و هەنگوینی لێوە بەرهەم بهێنن، كە بە خۆراكێكی سودبەخش و گرانبەها ئەژمار دەكرێت.

راپۆرت

ئۆج ئالان، دوای 20 ساڵ لە دەستگیركردنی
خۆپیشاندان و مانگرتنەكان بۆ ئازادكرنی بەردەوامن

خەڵك-بەشی هەواڵ

ئەمڕۆ 20 ساڵە بەسەر دەستگیركردنی عەبدوڵڵا ئۆج ئالان تێپەڕ دەبێت و لە ژمارەیەك وڵات خۆپیشاندان و گردبوونەوە بۆ ئازادكردنی ئەنجام درا.

 

خۆپیشاندان و مانگرتن بۆ ئازادكردنی ئۆج ئالان دەكرێت
بەپێی زانیارییەكان لە هەرێمی كوردستان و توركیا و چەند وڵاتێكی دیكە ژمارەیەك لە ئەندام و هەواداری پەكەكە و عەبدوڵڵا ئۆج ئالان مانیان گرتووە و تا ئێستاش هیچ بەرپرسێكی توركیا بەدەم داواكاری ئەو كەسانەوە نەڕۆیشتووە و ئەمڕۆ هێزەكانی توركیا ڕێگرییان لە پەڕلەمانتارانی هەدەپەو ژمارەك هاووڵاتی گرت كە سەردانی لەیلا گیوفەن بكەن كە نزیكەی 100 رۆژە مانی گرتووە.


هاوكات لە هەرێمی كوردستانیش لە شارەكانی هەولێر و سلێمانی خۆپیشاندان بۆ پشتگیری لە ئازادكردنی ئۆج ئالان ئەنجام درا.

 

عەبدوڵڵا ئۆج ئالان كێیە؟
عەبدوڵڵا ئۆج ئالان لەدایكبووی ٤ی نیسانی ١٩٤٨ لە دێی ئامەرای قەزای خەلفەتێی سەر بە شاری ئورفا ڕحا لە باشووری ڕۆژھەڵاتی توركیا، سەركردەی پارتی كرێكارانی كوردستانە.

ناوبراو ئالان كۆلێجی زانستی سیاسی لە زانكۆی ئەنقەرە خوێندووە، بەڵام تەواوی نەكردووە و گەڕاوەتەوە بۆ دیاربەكر، ھەستی نیشتمانی و كوردایەتی كاری تێكردووە و بۆی تێكۆشاوە تا لە ساڵی ١٩٧٨ پارتی كرێكارانی كوردستانی دامەزراندووە، ئەم پارتە لە ساڵی ١٩٨٤ دەستی كرد بە كاری چەكداری لەناو توركیا و ئێران و عیراق بە مەبەستی دامەزراندنی دەوڵەتی سەربەخۆی كوردی.

 

دەستگیركردن و دادگاییكردنی
تاكو ساڵی ١٩٩٨ ئۆج ئالان لە وڵاتی سووریا بوو، پاش ئەوەی پەیوەندییەكانی نێوان توركیا و سوریا تێكچوو، توركیا ھەڕەشەی لە سوریا كرد بەوەی پشتگیری لەم پارتە دەكات، بۆیە سوریا ئۆج ئالانی ناچار كرد سوریا جێبھێلێت بێ ئەوەی بیداتە دەست دەسەڵاتدارانی توركیا، پاشان ڕوویكردە ڕوسیاو دواتر ڕوویكردە چەند وڵاتێكی دیكە لەوانە ئیتالیا و یۆنان، لە ساڵی ١٩٩٨ لەوكاتەی لەوكاتەی لە یۆنان بوو، حكومەتی توركی داوای ڕادەستكردنەوەی ناوبراوی كرد و لە ١٥ی شوباتی ١٩٩٩ لە كینیا دەستگیر كرا، ئەویش لە پڕۆژەیەكی چەكداری ھاوبەش لە نێوان دەزگاكانی “سی ئای ئەی”ئەمریكایی و “ئێم ئای تی”توركی و “موساد”ی ئیسرائیلی، پاشان لە رێگەی ئاسمانەوە گوازرایەوە بۆ توركیا بۆ دادگاییكردنی.

دروستكردنی پەكەكە
ئۆج ئالان لە ساڵی ١٩٧٨ لە گوندێكی باكووری كوردستان پارتی كرێكارانی كوردستانی دروست كردووە و یەكەم كۆنگرەی لە ڕۆژی ٢٧/١١/١٩٧٨ لە گوندی فیسی سەر بە قەزای لیجە لە پارێزگای ئامەد لە باكوری كوردستان بەستووە و تا ئێستاش 11 كۆنگرەی بەستووە.

پەكەكە ئێستا لەژێر چەتری كۆما جڤاكێن كوردستان (كەجەكە) كار دەكات و شێوەی بەڕێوەبردنی سیستمی هاوسەرۆكایەتییە، ستراتیژیی ئێستای پەكەكە كۆنفیدڕاڵیزمی دیموكراتیكە و بەپێی ئەو ستراتیژە هەموو گروپ، پێكهاتە، ئایین و نەتەوە جیاوازەكان دەتوانن بەپێی تایبەتمەندییەكانیان خۆیان بەڕێوە ببەن.

بارەگای سەرەكی ئێستای سەركردایەتی پەكەكە لە زنجیرە چیاكانی قەندیلە و ئەو ناوچانەی لە ژێر دەسەڵاتی پەكەكەدان و لەلایەن پەكەكەوە بە ناوچەكانی پاراستنی میدیا دەناسرێن و ڕووبەری ئەو ناوچانەش زیاتر لە ٢٠ هەزار كیلۆمەتر چوار گۆشە دەبێت.

بەپێی زانیارییەكان، مەزەندە دەكرێت پەكەكە زیاتر لە ١٤ هەزار گەریلای لە شاخدا هەبێت، كە لە چوارچێوەی هێزەكانی پاراستنی گەل (هەپەگە)دا ڕێكخراون و لەلایەن موراد قەرەیلانەوە سەرپەرشتی دەكرێت.

ژمارەیەك لە حزبە كوردستانییەكان بە دۆست و هاوپەیمان و هاوئایدۆلۆژی لەگەڵ پەكەكە دەناسرێن كە بریتین لە پەیەدە، تەڤگەری ئازادی، پژاك، كۆدار و هەدەپە، دەبەپە، كەجەدە، كۆنگرەی گەل، دەتەكە و كەژەئا و هێزە سەربازییەكانی یەپەگە، یەبەشە، یەپەژە، یەرەكە.

بەردەوام بە لە خوێندنەوە

راپۆرت

ساڵانە 100 هەزار منداڵ گیانلەدەست دەدەن

خەڵك- بەشی هەواڵ
بەپێی ڕاپۆرتێك كە لەلایەن رێكخراوی “منداڵان رزگاربكەن save the children”، ساڵانە بەهۆی جەنگ و ناكۆكییە چەكدارییەكان لە جیهاندا، زیاتر لە 100 هەزار منداڵ گیانلەدەستدەدەن.

لە راپۆرتەكەدا كە لە پەراوێزی كۆنگرەی ساڵانەی ئاسایش لە میۆنیخ بڵاوكرایەوە هاتووە”لانی كەم 550 هەزار منداڵی ساوا لەماوەی ساڵانی 2013و 2017 لەو دە وڵاتەدا كوژراون كە گەورەترین زیانیان بەهۆی جەنگەوە بەركەوتووە، ئەمەش بەهۆی برسێتی یان كەمی پاكژی یان نەبوونی چاودێری تەندروستی یان بێبەشبوون لە پێویستییە سەرەكییەكانی ژیان”.

بەپێی راپۆرتەكە”گەر منداڵانی خوار تەمەن پێنج ساڵانیش بخرێنە سەر ئەو ژمارەیە لەهەمان ماوەدا، ئەوا ژمارەی منداڵە كوژراوەكان بۆ 870 هەزار منداڵ بەرزدەبێتەوە، رێكخراوەكەش پێشبینی دەكات لە واقیعدا ژمارەكە زۆر لەوە زیاتر بێت”.

راپۆرتەكە لە زاری هێلی تۆرنینگ- شمیت، بەرپرس لە رێكخراوەكە بڵاویكردۆتەوە:”رۆژانە ژمارەیەكی زۆر لە منداڵان ڕووبەڕووی هێرشی بەكۆمەڵی چەكداری و ئەو هێزە چەكدارانە دەبنەوە كە رێز لە یاسا و بەڵێننامە نێودەوڵەتییەكان ناگرن”.

تۆرینگ-شمیت پێیوایە”كاتێك یاساكانی جەنگ پێشێل دەكرێن، پێویستە كۆمەڵی نێودەوڵەتی هەڵوێستی رون بێت و لێبوردەیی نەنوێنێت بەرانبەر بە پێشلكارەكان و لێپێچینەوەیان لەگەڵدا بكات”.

هەر لە راپۆرتەكەدا هاتووە”نزیكەی 420 ملیۆن منداڵ، واتا 18%ی منداڵانی جیهان، لە ساڵی 2017 لە ناوچە زیانلێكەوتووەكانی جەنگدا ژیاون، ئەمەش بەراورد بە ساڵی پێشتر 30 ملیۆن منداڵ زیادی كردووە”.

ئەو دە وڵاتەی لە راپۆرتەكەدا ناوییان هاتووە و تێیاندا منداڵان ڕووبەڕووی كوشتن بونەتەوە بەهۆی جەنگ و ناكۆكییەكان، بریتین لە ئەفغانستان، یەمەن، سودانی باشوور، كۆماری ئەفریقای ناوەند، كۆنگۆی دیموكرات، سوریا، عیراق، مالی، نەیجەر، نەیجیریا، و سۆماڵ”.

بەردەوام بە لە خوێندنەوە

راپۆرت

ئەمڕۆ ساڵوەگەڕی ڕۆژی جیهانی ڕادیۆیە

خەڵك- ڤیان حەسەن

ئەمڕۆ 13 ی شوباتی 2019 ساڵوەگەڕی ڕۆژی جیهانی ڕادیۆیە، كە لەلایەن ڕێكخراوی پەروەردە و زانست و كلتور- یونسكۆ-وە، دیاریكراوە.

هۆكاری دیاریكردنی ئەو ڕۆژە بە ڕۆژی جیهانیی ڕادیۆ، دەگەڕێتەوە بۆ 71 ساڵ بەر لە ئێستا، كە لەو ڕۆژەدا و لە ساڵی 1946 ئێزگەی ڕادیۆی نەتەوە یەكگرتووەكان دەستی بە پەخش كردووە.


بۆ یەكەم جار یادی ئەو ڕۆژە، لە ساڵی 2011 لەلایەن ئەكادیمیای ئیسپانیا بۆ ڕادیۆ كرایەوە و دواتریش لە ساڵی 2012دا كۆمەڵەی گشتیی نەتەوە یەكگرتووەكان، ڕۆژەكەی بە فەڕمی بە ڕۆژی ڕادیۆ ناساند.

ڕۆژەكەش هاوكاتی یادكردنەوەی ئەو ڕادیۆیەی نەتەوەیەكگرتووەكانە لە ساڵی ١٩٤٦دا، بە ئامانجی زیندووكردنەوەی ئەو ڕۆژە و هۆشیاریی دەربارەی بەهای ڕادیۆ و باشكردنی هاوكاریی نێودەوڵەتیی لە نێوان ئێزگەكاندا، هەروا هاندانی دروستكارانی بڕیار بۆ پێشكەشكردنی زانیاری لە ڕێگەی ئێزگەكانەوە.

لە ئێستاشدا، دوای تێپەڕبوونی زیاتر لە سەدەیەك بەسەر دروستكردنی ڕادیۆدا و لە ڕۆژی جیهانیی ئامڕازە كاریگەرەكەی ڕاگەیاندندا، میدیای بیستراوی كوردی لە هەرێمی كوردستاندا پێویستیی بە پێداچوونەوەی وردی زانستی هەیە، بە جۆرێك لەگەڵ گیانی سەردەم و ژیانی دیموكراسی و پێداویستییەكانی كۆمەڵی كوردیدا یەكانگیر بێت.

لە هەرێمی كوردستانیشدا ئێستا ڕادیۆیەكی زۆری نێوخۆیی و هەرێمی هەن، ڕادیۆی (خەڵك)یش یەكێك لە ڕادیۆ هەرێمییەكانە و لە سەرانسەری هەرێمی كوردستان پەخشی بەرنامەكانی دەكات.
ڕادیۆی (خەڵك) ڕووماڵی ڕووداوە نێوخۆیی و هەرێمی و جیهانییەكان دەكات بە شێوەیەكی پیشەییانە و بێلایەنانە، وێڕای ژمارەیەك بەرنامە لە بوارە جیاوازەكان و پەخشكردنی گۆرانی و مۆسیقای ڕەسەنی كوردی بۆ گوێگرەكانی.

بەردەوام بە لە خوێندنەوە
کام لەم وەزارەتانەی کابینەی ٨ لە ئاست خزمەتکردن بە هاولاتیان جێدەستی دیار بووە؟

کوردستان