ئێمە لە تۆرە کۆمەڵایەتیەکان

راپۆرت

ئایا ئەزمونەكەی رۆژئاوای كوردستان بەدەردی كۆماری كوردستان دەچێت؟


یەپەكە

خەڵك-بەشی هەواڵ

لە دوای  عەفرین،  نۆرەی منبجە، كە لە بن دەستی هێزە كوردییەكان دەردەهێندرێن، بە قسەی گەورە كاربەدەستانی توركیا ناوچەكانی دیكەی رۆژئاوای كوردستان هەمان چارەنووسیان دەبێت.

كوردەكانی سووریا لە دوای سەرهەڵدانی شۆڕشی گەلانی سووریا لە مانگی ئاداری 2011دا كەوتنە خۆیان و زۆرینەی شار و شارۆچكەكانی رۆژئاوای كوردستانیان كۆنترۆڵكرد و دەسەڵاتی ئیداری و ئەمنی و سەربازییان گرتەدەست و رژێمی سووریا تەنها بەناو بوونی لەوێ ما.

لەگەڵ سەرهەڵدانی رێكخراوی داعش و بەرفراوانبوونی هێرشەكانی لە دوای ساڵی 2013 و هێرشەكانی بۆ سەر كۆبانێ لە 2015 و بەرگریی سەختی شەڕڤانە كوردەكان، هاوپەیمانی نێونەتەوەیی بۆ شەڕی داعش بە سەركردایەتی وڵاتە یەكگرتووەكانی ئەمریكا (كە لە هاوینی 2014 دوای هێرشەكانی داعش بۆ سەر باشوری كوردستان و هەولێر پێكهات)، شەڕڤانە كوردەكانی سوریای كردە هاوپەیمانی خۆی بۆ شەڕی داعش و هێزەكانی سوریای دیموكرات پێكهاتن.

 خۆپیشاندانی كوردەكانی سووریا 

هێزەكانی سووریای دیموكرات توانیان لەماوەی زۆرتر لە سێ‌ ساڵی رابردوودا شەڕێكی قورسی داعش بە هاریكاری هاوپەیمانان بكەن و قەڵای داعش لە رەقە بڕوخێنن، وێڕانی كۆنترۆڵكردنی چەندین شار و شارۆچكە و پێگەی ستراتیژی دیكە.

پارتی دەسەڵاتداری رۆژئاوای كوردستان پەیەدە كە حزبێكی سەر بە پەكەكەیە، دوای ململانێیەكی زۆر لەگەڵ زۆرینەی حزبەكانی دیكەی رۆژئاوای كوردستان كە هەندێكیان سەر بە پارتی دیموكراتی كوردستان بوون، توانی دەسەڵاتی تەواو بگرێتە دەست.

ئەم حزبە هەرزوو دەستیكرد بە دامەزراندنی هێزەكانی یەپەگە و یەپەژە و دواتر سوریای دیموكرات وەك هێزێكی نیزامی تۆكمە و پڕچەككراو بە هاریكاری هاوپەیمانان، دواتر دامەزراندنی دامەزراوە ئیدارییەكانی دەوڵەت و دروستكردنی كانتۆنەكان و دەزگاكانی راگەیاندن و دەزگا ئەمنییەكان و سازكردنی هەڵبژاردنەكان، تەنانەت دەستی برد بۆ نوێكردنەوەی سیستمی خوێندن و پەروەردە و دەستبردن بۆ هەندێك یاسای باری خێزانی.

  یەپەكە 

دەسەڵاتی رۆژئاوای كوردستان لە ماوەی چەند ساڵی رابردوودا لە ململانێیەكی سەختدا بوو لەگەڵ توركیا، رژێمی سوریا، داعش و گروپە چەكدارەكانی دیكەی ئۆپۆزسیۆنی سووریا و لە زۆرینەی ناوچەكان لە شەڕ و پێكدادان بوو، بەڵام توانیان بە سەركەوتوویی ئەو قۆناغانە تێبپەڕێنن.

دەسەڵاتدارانی رۆژئاوای كوردستان سەركەوتوبوون لە دروستكردنی هاوسەنگی لە پەیوەندییان لەگەڵ وڵاتانی هەرێمی ئێران و عێراق و وڵاتانی دیكە و هەروەها لەگەڵ روسیا و ئەمریكا و ئەوروپادا پەیوەندییان باشبوو.

 ئاڵای رۆژئاوای كوردستان 

بەڵام دواجار توركیا خەونی گەورەی كوردەكانی سووریای خستەمەترسییەوە كە “وا چاوەڕوان دەكرا دەوڵەتێكی كوردی یان دەسەڵاتێكی نیمچەسەربەخۆ لە باكوری سووریا لە دایكببێت و كورد بگەیەنێت بە دەریای سپی نێوەڕاست و لەگەڵ باشوری كوردستاندا وەك یەك دەوڵەت یان وەك دوو دەوڵەت یان وەك دوو ئیدارەی نیمچە سەربەخۆی كوردی دراوسێ بن، ئەمە بە پشتیوانی وڵاتانی رۆژئاوایی”، بەڵام وڵاتانی رۆژئاوای پشتی كوردییان بە لە باشوور و رۆژئاوا بەر دا.

توركیا هەرچەندە لە زۆرینەی قۆناغەكاندا دژایەتی جوڵانەوە كوردییەكانی كردووە، بەڵام لەسەرەتای سەرهەڵدانی دەسەڵاتی كوردی لە رۆژئاوای كوردستان وەزارەتی دەرەوەی توركیا بانگێشتی ساڵح موسلیم هاوسەرۆكی پێشووی پەیەدەی كرد، لەوێ داوای هاوكاری كرد، بەڵام موسلیم ئەوەی رەتكردەوە بەپێی سەرچاوە هەواڵییەكان.

پێداگری دەسەڵاتدارانی رۆژئاوای كوردستان لەسەر پەیوەستبوونیان بە پارتی كرێكارانی كوردستان و رەنگدانەوەی ئەدەبیات و سیاسەتی پەكەكە بەسەر ئەو دەسەڵاتەدا هانی توركیا و پارتی دیموكراتی كوردستانی دا زۆرتر دژایەتییان بكەن.

 كوردەكانی سوریا وێنەكانی ئۆجەلان بەرز دەكەنەوە 

ئەنقەرە گەیشتە ئەو بڕوایەی ئەو ئیدارە كوردییەی رۆژئاوای كوردستان بە هیچ جۆرێك قەبوڵ نەكات و بە مەترسی بۆ سەر ئاسایشی خۆی بزانێت، بۆیە لە یەكەمدا هەنگاودا سوپای توركیا بە هاوكاری گرووپە چەكدارەكانی ئۆپۆزسیۆنی سووریا ئۆپەراسیۆنی قەڵغانی فوراتی سازكرد و رێگای گرت لە یەپەگە كە كانتۆنەكانی كۆبانێ و جزیرە بە عەفرین ببەستێتەوە.

لە قۆناغی دووهەمدا لە ئۆپەراسیۆنی چڵەزەیتووندا كانتۆنی عەفرینی داگیركرد و رێگای گەیشتنی كوردی بە دەریای سپی نێوەڕاست گرت، بە هاریكاری روسیا كە لەوێشدا رووسیا پشتی كوردەكانی بەر دا.

لە قۆناغی سێهەمدا توركیا توانی شاری منبجی عەرەبنیشن بەپێی رێككەوتنێك لەگەڵ ئەمریكا لە بن دەستی یەپەگە دەربهێنێت و ئێستا هەڕەشە لە ناوچەكانی دیكەی رۆژئاوای كوردستان و چەككردنی یەپەگە دەكات، دوای ئەوەی یەپەگە بە فەڕمی كشانەوەی لە منبج راگەیاند.

ئەمریكا و هاوپەیمانەكانی كە پشتیوانی سەرەكی دەسەڵاتدارانی رۆژئاوای كوردستان بوون لە ماوەی ساڵانی رابردوودا لە كاتی گەرمەی شەڕی داعشدا گوێیان بە فشار و هەڕەشەكانی توركیا نەدا، تا كارگەیشتە ئەوەی پەیوەندییەكانی واشنتن و ئەنقەرە بگاتە خراپترین ئاستی.

بەڵام ئێستا كە شەڕی داعش بەرەو كۆتایی دەچێت و چەند جارێك دۆناڵد ترەمپ سەرۆكی ئەمریكا بە ئاشكرا باسی كشانەوەی هێزەكانی كردووە لە سووریا، وردە وردە واشنتن خەریكە روو لە ئەنقەرە دەكاتەوە و پشت لە كوردەكانی سووریا دەكات.

ئەمە جیا لە هەڕەشەكانی بەشار ئەسەد سەرۆكی سووریا لە هێزەكانی سوریای دیموكرات بەوەی هێزیان لە دژ بەكاردەهێنێت بۆ كۆنترۆڵكردنەوەی ناوچەكان، ئەمە لە حاڵێكدا كە رژێمی سووریا بەهاوكاری رووسیا و ئێران توانی زۆرینەی ناوچەكانی سووریا كۆنترۆڵ بكاتەوە.
بە رای بەشێك لە چاودێران بە دوور نازاندرێت ئەزموونی رۆژئاوای كوردستان هەمان چارەنووسی ئەزموونی كۆماری كوردستانی لە مەهابادی رۆژهەڵاتی كوردستانی بە رێبەرایەتی پێشەوا قازی محەمەد هەبێت لە ساڵی 1946 ، كە دوای پشت تێكردنی سۆڤێت لێی، رووخا.

 هێزەكانی ئاسایشی رۆژئاوای كوردستان 

بەڵام هێشتا كوردەكانی سووریا لە هاوپەیمانە زلهێزەكەیان بێ هیوانەبوون، ئەوەتا نوێنەری كانتۆنەكانی رۆژئاوای كوردستان رایدەگەیەنێت، لێدوانەكانی چاوش ئۆغلو دوورن لە راستییەوە و تا ئێستا ئەمریكا هاوپەیمانی كوردە.

فەتحوڵڵا حوسێنی نوێنەری كانتۆنەكانی رۆژئاوا لە هەرێمی كوردستان بە (خەڵك)ی راگەیاند، تا ئێستا ئەمریكا هاوپەیمانی كوردەو چەك بۆ هێزی سوریای دیموكرات‌و یەپەگە دەنێرێت.

وتیشی “بەهیچ شێوەیەك یەپەگە لەناو منبەج نەبوون، تەنها چەند راوێژكارێكی سەربازی بوون ‌و كشانەوە، رێكەوتنی نێوان ئەمریكا و توركیاش تەنها شاری منبەج دەگرێتەوەو شارەكانی باكور‌و رۆژئاوای فوڕات ناگرێتەوە”.

ئاشكراشیكرد، هێزەكانی یەپەگە لەناوچەكانی دیكە ناكشێنەوە‌و لێدوانەكەی ئۆغلۆ راست نییە، چونكە ئەمریكا هیچی بە بەرپرسانی یەپەگە نەگوتووە كە چەكیان لێ بستێنێتەوە‌و بەڵێنی داوە رۆژهەڵاتی فوڕات بپارێزێت، چونكە شەڕی داعش‌و پلانێكی دورودرێژە و سوریای دیموكرات‌و ئەمریكا جێبەجێی دەكەن.

سەبارەت بە دووبارەبوونەوەی مێژوو كە وڵاتانی زلهێز نەهامەتییان بەسەر كورددا هێناوە، حوسێنی رایگەیاند، كورد ئێستا جوگرافیاو هێز‌و دیبلۆماسییەت‌و قورسایی هەیە، بڕوا ناكەم ئەو وڵاتە زلهێزانە ببنە پاڵپشتی توركیا كە هەموو جیهان دەزانێت وڵاتێكە لانكەی تیرۆرە.

وتیشی “دەبێت وڵاتە زلهێزەكان ئەم كێشەیە چارەسەر بكەن‌و سنورێك بۆ توركیا دابنێن، چونكە وڵاتێكی مەترسیدارە بۆ هەموو جیهان بەتایبەت ئەمریكاو ئەوروپا”.

سەبارەت بە پشتگوێخستنی كورد لەلایەن ئەمریكا ‌و شكستی لە ریفراندۆم‌و كەوتنی عەفرین و كەركوك فەتحوڵڵا حوسێنی ئاماژەی بۆ ئەوە كرد، كورد ئەگەر دەستكەوتێكی هەبێت بە پاڵپشتی ئەمریكا بووە، بەڵام لە ریفراندۆمدا لە قسەی دەرچوو، بەڵام لەگەڵا ئەوەشدا ئەمریكا پاڵپشتە بۆ هێزی پێشمەرگەو پڕۆژەی كوردستان.

وتیشی “سوریا وڵاتێكی دابەشكراوەو هەندێك ناوچە لەژێر نفوزی روسیایەو هەندێكی لای ئەمریكا، عەفرین نەكەوتبووە ئەو نەخشەی كە پێی دەڵێَن رۆژهەڵاتی فورات، بەڵكو كەوتبووە ژێر نفوزی روسی‌و ئەویش خیانەتی لە كورد كرد”.

بەرای چاودێران لە زۆرینەی قۆناغەكاندا حزب و شۆڕش و دەسەڵاتە كوردییەكان پشتیان بە وڵاتانی زلهێز و هەرێمی بەستووە، ئەو وڵاتانەش تاكو بەرژەوەندیان هەبوبێت بەكاریانهێناون، دواتر پشتیان بەرداون، لەو نمونانەش كۆماری مەهاباد، شۆڕشی ئەیلول، پرۆسەی ریفراندۆمی باشوری كوردستان و داگیركردنی كەركوك و ناوچە دابڕاوەكان، ئەزموونی رۆژئاوای كوردستان.

راپۆرت

“بەشەخۆراكی سێ‌ مانگی هاووڵاتیان ئامادەیە”


خەڵك- بەشی هەواڵ
وەزیری بازرگانی حكومەتی عیراق دڵنیایی دەداتە هاووڵاتیان، كە بەشەخۆراكی 3 مانگ ئامادەیە و بەڕێوەبەری كۆمپانیای خۆراكی سلێمانی و بەڕێوەبەری دروستكراوی دانەوێڵەی سلێمانی دەڵێن: “دابەشكردنی بەشەخۆراك و ئارد دەستی پێكردۆتەوە”.

محەمەد هاشم عانی، وەزیری بازرگانی عیراق لە لێدوانێكی بۆ ئاژانسی هەواڵی عیراقیە (واع)ی فەرمی ڕایگەیاند، كە بابەتەكانی ناو كۆبۆنی خۆراك دابین كراون و لەئێستادا بەشەخۆراكی 3 مانگی هاووڵاتیان ئامادەیە.

ڕاشیگەیاندووە، لە چەند ڕۆژی ڕابردوودا هاووڵاتیان داوایان كردبوو، كە بەشەخۆراك دابین بكرێت، بۆیە دڵنیایی دەدەین لەوەی، كە كێشەی خۆراك نیە و دەست بە دابەشكردنی دەكەنەوە.

لای خۆشیەوە، شەوكەت محەمەد، بەڕێوەبەری كۆمپانیای دابەشكردنی خۆراك لە سلێمانی بە (خەڵك)ی ڕاگەیاند، سبەینێ دوو شەممە 30-3-2020 دەستدەكرێت بە دابەشكردنی بەشەخۆراكی مانگی یەك-ی هاووڵاتیان لە بنكەكانی یەك و دوو و سێی و چوارەوە.

ڕاشیگەیاند، كە ڕۆژانی دواتریش بەردەوام دەبن لە دابەشكردنی بەشەخۆراك و بڕی پێویستی خۆراك لە بەغداوە هاتووە.

شەوكەت محەمەد داواش لە بریكارەكانی خۆراك دەكات، “پابەندی ڕێنماییە تەندروستییەكان بن و بە شێوەیەكی تەندروست پێشوازی لە هاووڵاتیان بكەن”.

هاوكات، نەسرین محەمەد عەلی خان، بەڕێوەبەری كۆمپانیای دروستكراوی دانەوێڵەی سلێمانی بە (خەڵك)ی ڕاگەیاند، ئێمە لەگەڵ ئەوەی پشووە، دەوامی ئاسایی خۆمان دەكەین بۆ ئەوەی هاووڵاتیان بەشە ئاردیان بەدەست بگات و دابەشكردنی بەشە ئارد بەسەر بریكارەكان بەردەوامی هەیە و ناو شاری سلێمانی كەمێك ماوە و دەرەوەی شاریش نزیكەی 800 تەن ماوە پێیان بگات.

وتیشی، “هەمووی نا، بەڵام هەندێك لە بریكارەكان قەدەغەی هاتووچۆیان قۆستۆتەوە بۆ ئەوەی ئارد نەدەنە هاووڵاتیان بەو هیوایەی لەداهاتوو ئارد گران ببێت و بە نرخی گران بیفرۆشنەوە”.

ڕاشیگەیاند، هەموو بریكارەكان ئەو هاووڵاتیانەی لایانە هەمووی لە سنوری گەڕەكەكانی خۆیاندان هیچ ڕێگرییەك نیە لەوەی ئاردەكەیان وەربگرن، بۆیە ئەگەر مەرجەكانی تەندروستی جێبەجێ بكەن وەك دەست كێش و دەمامك دەتوانن كاربكەن.

ئاماژەی بۆ ئەوەشكرد، بریارەكان دەتوان لای خۆیانە هەموو خێزانەكان بەشەكانیان بۆ جیا بكەنەوە، كە هەر خێزانێك بەپێی ژمارەیان بڕی ئاردیان بۆ جیا بكاتەوە و ئاگاداریان بكاتەوە تاوەكو بڕۆن ئاردەكەیان وەربگرن.

ئاشكراشیكرد، هیچ كێشەیەك لە كەمی ئارد بوونی نیە، گەنمی تەواومان لەبەردەستە بۆ ئەوەی بدرێتە ئاشەكان بۆ ئەوەی ئاردی مانگی ئازاریش دەست بە دابەشكردن بكەن، لە دوای ئەوەی ڕەزامەندی وەزارەتی بازرگانی هەرێمی بۆ دەردەچێت.

نەسرین محەمەد ئەوەشی خستەڕوو، لە ئێستادا بۆیە ئاردی مانگی ئازار دابەشناكرێت، چونكە زۆربەی بریكارەكان ئاردی مانگی شوباتیان دابەشنەكردووە، بەشە ئاردی مانگی ئازاریش وەربگرن لە كوێ دایبنێن.

لە هەمان كاتدا، كۆمپانیای گشتی بازرگانی خۆراكی هەولێر لەنووسراوێكدا ئاماژەی بەوەكردووە، بریكارەكانی ژمارە (201 – 202 – 203) ئاگادار دەكەینەوە، لە كاتی پەیوەندیكردن پێیانەوە ئامادەبن بۆ كردنەوەی دوكانەكانیان.

ئاماژە بۆ ئەوەشدەكات، بەشە خۆراكی مانگانەی هاووڵاتیان دابەش دەكرێت، بۆ ئەو مەبەستەش بریكارەكان ئاگادار دەكەینەوە، دوكانەكیان بكەنەوە.

ماوەی مانگێكە بەهۆی قەدەغەی هاتووچۆ و پشووی فەرمانگەكانەوە دابەشكردنی بەشەخۆراكی مانگانەی هاووڵاتیان ڕاگیراوە.

بەردەوام بە لە خوێندنەوە

راپۆرت

كۆرۆنا ڤایرۆس بڵاوبۆته‌وه‌، چ خواردنێك باشه‌ بیخۆم؟


خەڵک ـ لوقمان غه‌فوور

له‌گه‌ڵ بڵاوبوونه‌وه‌ی كۆرۆنا ڤایرۆس –دا به‌شی زۆری خه‌ڵك ده‌یه‌وێت بزانێت چ خواردنێك باشه‌ بیخوات تا به‌رگری له‌شی زیاد بكات، به‌شی ته‌ندروستی (كه‌ناڵی سی ئێن ئێن)، سه‌رله‌به‌یانی رۆژی 29ی ئادار میوانداری میلیسا ماجومدار، پسپۆری خۆراكزانی و وته‌بێژی ئه‌كادیمیای خۆراكپێدان و خۆراكزانی ئه‌مریكای كرد و رستێك خواردنی پێشكه‌ش به‌ بینه‌ره‌كانی كرد.

به‌رله‌ پێشكه‌شكردنی خواردنه‌كان وتی، هیچ خواردنێك نییه‌ پارێزگاری له‌ جه‌سته‌ بكات بۆ ئه‌وه‌ی نه‌هێڵێت تووشی نه‌خۆشییه‌كه‌ ببین، چونكه‌ هه‌ریه‌ك له‌لیژنه‌ی بازرگانی فیدرالی و ئیداره‌ی خۆراك و ده‌رمان لێكۆڵینه‌وه‌یان زۆر له‌و رووه‌وه‌ كردووه‌، به‌ڵام خه‌وی پێویست و هه‌ندێك خۆراك ئه‌توانن به‌رگری له‌شت زیادبكه‌ن به‌رامبه‌ر نه‌خۆشییه‌كه‌.

ماجومدار لیستی كۆمه‌ڵئێك خۆراكی پێشكه‌ش كردین و بۆی راڤه‌كردین:

یه‌كه‌م: گێزه‌ر و كالی و قه‌یسی:
كه‌ پڕن له‌ بیتا كاروتین.

بیتا كاروتینه‌كان ئه‌گۆڕێن بۆ ڤیتامین ئه‌ی، كه‌ گرنگن بۆ به‌رگریی خانه‌كانی له‌ش، ماجومدار پێیوابوو كه‌ كارده‌كات بۆ هاوكاریكردنی دژه‌ ته‌نه‌كانی خانه‌ تا په‌رچه‌كرداری هه‌بێت بۆ ژه‌هراویبوونی خانه‌ و ته‌نه‌ بێگانه‌كانی وه‌ك ڤایرۆس و به‌كتریا كه‌ رووده‌كه‌نه‌ خانه‌كانی له‌ش.
جگه‌ له‌و چه‌ند خۆراكه‌ی سه‌ره‌وه‌ هه‌ریه‌ك له‌ په‌تاته‌ی پرته‌قاڵی و مانگۆ و سپیتاخ و برۆكلین و كۆله‌كه‌ی پرته‌قاڵی و گندۆره‌دا هه‌یه‌.

دووه‌م: پرته‌قاڵ، شیلك و برۆكلی بۆ ڤیتامین سی:
له‌هه‌موو ڤیتامینه‌كان، ڤیتامین سی له‌ هه‌موویان گرنگتره‌ له‌م كاته‌دا، چونكه‌ ئه‌بێت هۆی به‌رزبوونه‌وه‌ی ئاستی دژه‌ ته‌نه‌كانی خانه‌ له‌ ناو خوێندا. ماجومدار پێیوابوو یارمه‌تی له‌ش ده‌دات بۆ دیاریكردنی جۆرێك له‌ پارێزگاری له‌ش كه‌ هیچ له‌ ڤیتامینه‌كانی تر ناتوانن به‌و شێوه‌یه‌ بیكه‌ن. وتیشی: “لانی كه‌م 200 ملیگرام پێویسته‌ تا پله‌ی گه‌رمی له‌ش پارێزراو بێت و سه‌رمات نه‌بێت”.

مرۆڤ به‌ ئاسانی ئه‌توانێت 200 ملیگرام ڤیتامین سی ده‌ستكه‌وێت له‌ گیراوه‌یه‌كی خۆراكی وه‌ك پرته‌قاڵ و گرێپ فرۆت و كیوی و بیبه‌ری سه‌وز و سور و قه‌رنابیت و لیمۆ.

سێه‌م: پاقله‌، برێشكه‌ و گه‌نم و خواردنه‌ ده‌ریاییه‌كان وه‌ك ماسی بۆ ده‌ستكه‌وتنی زنك (توتیا):
توتیا یه‌كێكه‌ له‌و مادده‌ خۆراكییانه‌ی كه‌ ئه‌بێته‌ هۆی گه‌شه‌پێدانی خانه‌كانی به‌رگری له‌ش.

هه‌روه‌ها ماجومدار باس له‌وه‌ ده‌كات كه‌ كه‌مبوونه‌وه‌ی توتیا-ی له‌ش ئه‌بێت هۆی دابه‌زینی پله‌ی گه‌رمی له‌ش.
ئه‌و خۆراكانه‌ی ده‌وڵه‌مه‌ندن به‌ توتیا، بریتین له‌ فاسۆلیا، پاقله‌، ساوه‌ر، نیسك، ئۆیستێرس، ماست ، گۆشتی سور و مریشك.

چواره‌م: هێلكه‌، شیر، چه‌ره‌سات بۆ پرۆتین:
پرۆتین كلیلی بنه‌ڕه‌تییه‌ بۆ خانه‌كانی به‌رگری له‌ش و رۆلێكی گه‌وره‌ ده‌گێڕێت له‌ یارمه‌تی سیستمی به‌رگری له‌ش كه‌ به‌كاری خۆی هه‌ستێت.

پرۆتین له‌هه‌موو مادده‌ گۆشتی و گیاییه‌كان و شیرییه‌كاندا هه‌یه‌. گۆشتی سور، مریشك، ماسی، شیر، په‌تاته‌، كه‌ره‌، هێلكه‌ -دا هه‌یه‌ سه‌ره‌ڕای پاقله‌مه‌نییه‌كان. به‌ڵام ماجومدار داوا ده‌كات كه‌ به‌ ژه‌می كه‌م بخورێت پرۆتین.

پێنجه‌م: مۆز، فاسۆلیا زیاتر بۆ پرۆبایۆتیك:
ماجومدار رونیده‌كاته‌وه‌ كه‌ پرۆبایۆتیك یارمه‌تیده‌ره‌ بۆ چالاككردنی ته‌ندروستی مایكرۆبایۆم كه‌ رۆڵی هه‌یه‌ له‌ پاڵپشتیكردنی سیتمی به‌رگری له‌ش.

ئه‌و خۆراكانه‌ كه‌ پرۆبایۆتیك-یان تێدایه‌ ماستاو، كه‌شك، په‌نیری پێسته‌، ترشیاتی خۆماڵی، هه‌ویرێك كه‌ له‌ماڵه‌وه‌ خۆمره‌ی تیابێت نه‌ك سۆده‌، سیر و پیاز و شویت و نه‌عنا و كه‌ره‌وز. ماجومدار ده‌ڵێت: “به‌ڵام باشترین گیایی سروشتی یان رووه‌كی سروشتی بۆ كۆئه‌ندامی هه‌ناسه‌ باشه‌ روه‌كی ئێڵدلبێرییه‌، ئه‌گه‌ر به‌ روه‌كیش ده‌ست نه‌كه‌وت ئه‌وا به‌ شێوه‌ی كولاج پێویسته‌ بخورێت”.
شه‌شه‌م: ئاو و شه‌ربه‌ت و شۆربا بۆ وشكنه‌بوونه‌وه‌.

دواهه‌مین شت پێویسته‌ نه‌هێڵیت وشكبوونه‌وه‌ رویدات. پێویسته‌ له‌ ئێستادا هه‌موو ژنێك رۆژی 2 لیتر و 70 ملیی لیتر ئاو زیاتر بخواته‌وه‌ و پیاویش 3 لیتر و 70 ملی لیتر. له‌سه‌رو هه‌موو ئه‌مانه‌وه‌ هه‌وڵبده‌ خۆت بێبه‌ش مه‌كه‌ له‌ شه‌ربه‌تی فرێشی پرته‌قاڵ و لیمۆ و مۆز و شیلك و بلوبێری.

بەردەوام بە لە خوێندنەوە

راپۆرت

داوایەك لە مەرجەعیەت دەكرێت
بەخاسپاردنی قوربانیانی كۆرۆنا لە عیراق كێشەیەكی گەورەی دروستكردووە


خەڵك- بەشی هەواڵ
وەزارەتی تەندروستی عیراق، داوا لە مەرجەعیەتی ئاینی دەكات، بێتەپێش و ئاسانكاریی بۆ پرۆسەی بەخاسپاردنی قوربانیانی ڤایرۆسی كۆرۆنا بكات لە عیراق.

بەپێی بەیاننامەیەك كە لەلایەن وەزارەتی تەندروستییەوە بڵاوكرایەوە”میكانیزمی كارپێكراو لە مامەڵەكردن لەگەڵ قوربانیاندا، پشت بە ڕێنماییەكانی ڕێكخراوی تەندروستی جیهانی دەبەستێت كە سەلامەتی بەخاسپاردنی لە هیچ گۆڕستانێك لەخۆدەگرێت، لەگەڵ ڕەچاوكردنی ڕۆیشتن لەگەڵ مردووەكە و گواستنەوەی و بەخاسپاردنی، بەڵام لەدوای بەخاسپاردنی هیچ زیانێكی نییە”.

هەر لە بەیاننامەكەدا هاتووە”داوا لە مەرجەعیەتی ئاینی دەكەین، بێتەپێش و ئاسانكاریی بۆ بەخاسپاردنی قوربانییەكان بكات، چونكە تائێستا ڕووبەڕووی ئاستەنگ دەبینەوە، وێڕای ئەو هەوڵانەی لەلایەن تێكڕای لایەنە پەیوەندیدارەكانەوە خراونەتەگەڕ”.

لای خۆیەوە عەتوان عەتوانی پەرلەمانتاری عیراقی، داوای لە شانەی قەیران كردبوو كە پەیوەندیدارە بە ڕووبەڕووبوونەوەی پەتای كۆرۆنا، شوێنێكی شیاو بدۆزێتەوە بۆ بەخاسپاردنی تەرمی قوربانیانی پەتاكە.

عەتوانی ڕایگەیاندبوو، تەرمەكان چەندان ڕۆژە هەر لە فەرمانگەی پزیشكی دادوەریین، بۆیە ترسی ئەوە هەیە بۆگەن بكەن و شیببنەوە و ببنە بۆمبێكی نەخۆشی و كۆمەڵگە تەفروتونا بكەن.

هەر لەو چوارچێوەیەدا، دكتۆر جاسب حەجامی بەڕێوەبەری فەرمانگەی تەندروستی ڕایگەیاندبوو، پیاوێك بۆ ماوەی هەفتەیەكە بە ڤایرۆسی كۆرۆنا گیانی لەدەستداوە و ڕێگەنادرێت بەخاكبسپێردرێت، ئایین لە كوێیە و ئیسلام لە كوێیە و ویژادان لەكوێیە و غیرەتی عیراقی لەكوێیە لەمەدا؟ ئایین و مرۆڤایەتی و ویژدانتان ڕێگەتان پێدەدات ڕێگە لە بەخاكسپاردنی تەرمی پیاوێك بگیرێت كە هەفتەیەك لەمەوبەر وەفاتی كردووە، لەكاتێكدا هاوسەر و كوڕی ئەو پیاوە تووشی كۆرۆنا بوون و لەئێستادا لەگەڵ هەموو ئەندامانی تری خێزانەكەیدا لە نەخۆشخانە كەرەنتینەكراون”.

ئەمڕۆ چوار شەممە، وەزارەتی تەندروستی عیراق، تۆماركردنی 30 حاڵەتی نوێی بە ڤایرۆسی كۆرۆنا ڕاگەیاند، بەمشێوەیە ژمارەی تووشبوان بە كۆرۆنا لە عیراقدا گەیشتە 346 كە تائێستا 29 كەسیان بەهۆی ڤایرۆسەكەوە گیانیانلەدەستداوە.

ڕێكخراوی تەندروستی جیهانی لە 11ی ئەم مانگەدا ڤایرۆسی كۆرۆنای بە پەتایەكی جیهانی پۆلێنكرد و تەئكیدی لەسەر تەشەنەكردنی خێرای ڤایرۆسەكە كردەوە، و نیگەرانی خۆشی بەرانبەر ئەگەری زیادبوونی ژمارەی تووشبوان دەربڕی.

بەردەوام بە لە خوێندنەوە

کوردستان