ئێمە لە تۆرە کۆمەڵایەتیەکان

راپۆرت

عێراق له‌هه‌مووان زیاتر له‌سزاكانی ئه‌مریكا له‌دژی ئێران ده‌ترسێت

خەڵک-

سێشه‌ممه‌ی رابردوو سزا ئابورییه‌كانی ئه‌مریكا له‌ دژی ئێران كه‌وتنه‌ بواری جێبه‌جێكردنه‌وه‌، چاودێرانیش زۆر له‌ لێكه‌وته‌كانی نیگه‌رانن، چونكه‌ عێراق سنوورێكی وشكانی به‌درێژایی ١٤٥٨ کیلۆمەتر له‌گه‌ڵ ئێران هه‌یه‌‌ و سیستمه‌ سیاسییه‌كه‌شی له‌دوای ساڵی ٢٠٠٣ وه‌ له‌سه‌ر هه‌ژموونێكی ره‌گداكوتاوی ئێران بنیاتنراوه ‌‌و سیستمه‌ ئابورییه‌كه‌شی تا راده‌یه‌كی زۆر پشت به‌ هه‌نارده‌كانی ئێران ده‌به‌ستێت.

نامۆ نییه‌ كه‌ عێراق سه‌ره‌ڕای ئه‌وه‌ی هاوپه‌یمانی ئەمریکایە لە ناوچەکە، ته‌حه‌فوزی خۆی له‌به‌رامبه‌ر بڕیاره‌كه‌ی دۆناڵد تره‌مپ سه‌رۆكی ئه‌مریكا سه‌باره‌ت به‌ كشانه‌وه‌ له‌ رێككه‌وتنی ئه‌تۆمی له‌ ئایاری رابردوودا راگه‌یاند، بگره‌ ئیبراهیم جه‌عفه‌ریی وه‌زیری ده‌ره‌وه‌ بڕیاره‌كه‌ی ئه‌مریكای به‌ “گه‌مژانه‌” وه‌سف كرد، چونكه‌ عێراق له‌ هه‌موو لایه‌ك زیاتر ده‌زانێت ئه‌و سزا ئابوریانه‌ مانای چی ده‌گه‌یه‌نن ‌و لێكه‌وته‌كانی ئه‌و ململانێیه‌ له‌سه‌ری باش ده‌زانێت.

حكومه‌تی عێراق هیچ بژارده‌یه‌كی له‌به‌رده‌مدا نه‌بوو ته‌نیا پابه‌ندبوون به‌ سزاكانی ئه‌مریكاوه‌ نه‌بێت ئه‌ویش له‌ترسی هه‌ر كاردانه‌وه‌یه‌كی توڕەی ئه‌مریكا كه‌ ببێته‌ هۆی زیانگه‌یاندن به‌و سه‌قامگیرییه‌ رێژە‌ییه‌ی وڵاته‌كه‌ به‌خۆوه‌ی ده‌بینێت له‌دوای شه‌ڕی دژ به‌ رێكخراوی “داعش” به‌ یارمه‌تی “هاوپه‌یمانی نێوده‌وڵه‌تی” كه‌ واشنتۆن رێبه‌رایه‌تی ده‌كات.

لەو بارەیەوە سه‌عد حه‌دیسی وته‌بێژی حكومه‌تی عێراق دەڵێت: “حكومه‌تی عێراق باوه‌ڕی به‌ سوودی سزا ئابورییه‌كان نییه‌، چونكه‌ به‌زۆری بارگرانی زیاتر له‌سه‌ر گه‌ل دروست ده‌كه‌ن، به‌ڵام ئێمه‌ پابه‌ندیان ده‌بین بۆ پاراستنی به‌رژە‌وه‌ندیی نیشتمانیمان.”

ھەروەھا دەڵێت: “ئه‌و سزایانه‌ی په‌یوه‌ندییان به‌ مامه‌ڵه‌ی بانكییه‌وه‌ هه‌یه‌ عێراق پابه‌ندیان ده‌بێت، هیواداریشین كێشه‌كه‌ له‌ڕێی دیالۆگ و كه‌ناڵی دیپلۆماسییه‌وه‌ چاره‌سه‌ر بكرێت كه‌ دروشمێكه‌ حكومه‌تی عێراق پابه‌ندی ده‌بێت.”

به‌ڵام پرسیاره‌ گه‌وره‌كه‌ ئه‌وه‌یه‌ ئایا عێراق به‌كرده‌وه‌ ده‌توانێت پابه‌ندی ئه‌م سزایانه‌ بێت؟ به‌تایبه‌تی كه‌ سیستمی بانكی له‌ وڵاته‌كه‌دا سه‌نگین نییه‌‌ و به‌ تێوه‌گلان له‌ پرۆسه‌ی رۆژانه‌ی سپیكردنه‌وه‌ی پاره‌ تۆمه‌تبار ده‌كرێت، هه‌روه‌ك به‌شێك له‌و گروپه‌ عێراقییانه‌ی سه‌ر به‌ ئێرانن‌ و هه‌ژموونێكی به‌رفراوانیان له‌سه‌ر زه‌وی هه‌یه‌، سزاكانی ئه‌مریكا به‌ ده‌ستدرێژی بۆسه‌ر “سیمبولی شیعه‌بوون‌ و مقاوه‌مه‌ت” له‌قه‌ڵه‌م ده‌ده‌ن.

عێراق بانكێكی ئێرانییه‌
له‌ مانگی ئابدا حه‌مید حسێنی سه‌رۆكی ژووری بازرگانی ئێران رایگه‌یاند، وڵاته‌كه‌ی رۆژانه‌ به‌ به‌های ٢٠ ملیۆن دۆلار كاڵا هه‌نارده‌ ده‌كات (نزیكی‌ ٧ ملیار دۆلاری ساڵانه‌)، عێراق دووه‌م گه‌وره‌ترین وڵاته‌ كه‌ ئێران كاڵای بۆ هه‌نارده دەكات‌ و كاڵاكانیش بریتین كه‌لوپه‌لی بیناسازی ‌و به‌ربوومی پترۆڵی ‌و خۆراك.

ساڵانێكه‌ عێراق به‌شێوه‌یه‌كی سه‌ره‌كی پشت به‌ ئێران ده‌به‌ستێت له‌ دابینكردنی پێداویستی رۆژانه‌ی له‌ خۆراك، چونكه‌ قه‌یرانی وشكه‌ساڵی له‌ ده‌یه‌ی رابردوودا كه‌رتی كشتوكاڵی به‌شێوه‌یه‌كی نیمچه‌ ته‌واو له‌ناوبردووه‌‌ و جووتیاران وازیان له‌ پیشه‌كه‌یان هێناوه‌‌ و كه‌رتی پیشه‌سازیش به‌هه‌مان شێوه‌، ئه‌مه‌ش وایكردووه‌ وڵاته‌كه‌ پشت به‌ هاورده‌كردن ببه‌ستێت، كارێكی قورسیشه‌ بۆ ئێران‌ و عێراق ئه‌م ئاڵوگۆڕە‌ بازرگانییه‌ رابگرن.

ئه‌نوه‌ر كازم پسپۆری ئابوری دەڵێت: “ئێران هه‌وڵ ده‌دات هه‌ره‌سهێنانی دراوه‌كه‌ی رابگرێت له‌ڕێی به‌ده‌ستهێنانی دۆلار به‌هه‌ر نرخێك بێت، عیراقیش نزیكترین وڵاته‌ لێیەوە‌، بۆیه‌ هه‌وڵ ده‌دات دۆلار به‌ده‌ستبهێنێت له‌ڕێی زیادكردنی هه‌نارده‌كانی بۆ عێراق‌ و وڵاتانی دیكه‌ی هاوپه‌یمانی وه‌ك ئه‌وه‌ی له‌ ساڵی ٢٠٠٩ روویدا، كاتێك سزای هاوشێوه‌ی ئه‌مانه‌ی ئێستای به‌سه‌ردا سه‌پێندرا”.

ھەروەھا دەڵێت: “له‌ ده‌یه‌ی رابردوودا ئێران سوودی له‌ عێراق وه‌رگرتووه‌ له‌ڕێی هه‌نارده‌كردنی چه‌ندین تۆن كاڵاوه‌ كه‌ دیارترینیان ئه‌و ئۆتۆمبێلانه‌ن كه‌ شه‌قامه‌كانی عێراقیان ته‌نیوه‌، دواتریش ده‌ركه‌وت كه‌ خراپ دروستكراون، به‌ڵام نرخه‌ هه‌رزانه‌كه‌یان پاڵی به‌ هه‌زاران عێراقییه‌وه‌ ناوه‌ كه‌ بیكڕن، ده‌رئه‌نجامیش عێراق دۆلاری زیاتری له‌ده‌ست دا‌و به‌هۆی ئه‌و ئۆتۆمبیلانه‌شه‌وه‌ زیانی لێكه‌وت.”

به‌ڵام كازم ئاماژە‌ بۆ پرسێكی مه‌ترسیدارتر ده‌كات، كه‌ ئه‌ویش سپیكردنه‌وه‌ی پاره‌‌ و گواستنه‌وه‌ی دۆلاره‌ له‌ عێراقه‌وه‌ بۆ ده‌ره‌وه‌ له‌ڕێی زیادكردنی رۆژانه‌ی فرۆشتنی دۆلار له‌ عێراق، كه‌ رووبه‌ڕووی ره‌خنه‌ی زۆر بۆ‌ته‌وه‌ به‌هۆی نه‌بوونی مه‌رجی تونده‌وه‌، چونكه‌ بانكی ناوه‌ندی به‌پێی میكانیزمێكی ناڕوون رۆژانه‌ نزیكه‌ی ٢٠٠ ملیۆن دۆلار به‌ بانك‌ و كۆمپانیاكانی ئاڵوگۆڕی دراو ده‌فرۆشێت.

به‌درێژایی ساڵانی رابردوو په‌رله‌مان گفتوگۆی له‌باره‌ی ئه‌م پرسه‌وه‌ كردووه‌، به‌ڵام به‌بێ چاره‌سه‌ر ماوه‌ته‌وه‌، له‌وباره‌یه‌شه‌وه‌ په‌رله‌مانتار مشعان جبوری ئه‌ندامی لیژنه‌ی نه‌زاهه‌ له‌ په‌رله‌مان ده‌ڵێت: “كه‌س ناتوانێت رێ له‌ زیادكردنی فرۆشتنی دراو بگرێت، چونكه‌ چه‌ند سیاسییه‌ك بانكی وه‌همیان هه‌یه‌‌و سوودی لێ ده‌بینن.”

گۆڕەپانی ململانێیه‌كی چه‌كداری
هێشتا عێراقییه‌كان یاده‌وه‌رییه‌ خراپه‌كانی ساڵانی توندوتیژی تایفیان هه‌ڵگرتووه ‌‌و له‌یادیانه‌ چۆن شاره‌كانیان ببوونه‌ گۆڕە‌پانی جه‌نگێك كه‌ گروپه‌ شیعه‌كانی سه‌ر به‌ئێران له‌ دژی هێزه‌كانی ئه‌مریكا به‌ڕێوه‌یان ده‌برد له‌ململانێیه‌كدا كه‌ هیچ به‌رژە‌وه‌ندییه‌كی عێراقییه‌كانی تێدا نه‌بوو.

به‌رزبوونه‌وه‌ی ژماره‌ی كوژراوانی ئه‌مریكا له‌ ساڵی ٢٠٠٧ دا حكومه‌تی عێراقی ناچار كرد هه‌وڵی كۆكردنه‌وه‌ی ئه‌و دوو نه‌یاره‌ به‌شه‌ڕهاتووه‌کە له‌سه‌ر مێزی گفتوگۆ بدات، به‌كرداریش دیدارێكی مێژوویی له‌ نێوان هه‌ردوو باڵیۆزی واشنتۆن ‌و تاران به‌سه‌رپه‌رشتی حكومه‌تی عێراق به‌ڕێوه‌چوو بۆ راگرتنی توندوتیژی، به‌ڵام كۆبوونه‌وه‌كه‌ مه‌به‌سته‌كه‌ی به‌دینه‌هێنا.

ئه‌مڕۆش هێشتا به‌ده‌یان گروپی شیعه‌ی سه‌ر به‌ ئێران هه‌ن هه‌ڕەشه‌ له‌و هێزانه‌ی ئه‌مریكا ده‌كه‌ن كه‌ ئێستا له‌ عێراقدان هه‌رچه‌نده‌ ژماره‌یان ‌و ئه‌ركه‌كانیشیان جیاوازن له‌ ١٠ ساڵ له‌مه‌وبه‌ر، چونكه‌ ئه‌مڕۆ ژماره‌یان له‌ ٦ هه‌زار تێناپه‌ڕێت ‌و ئه‌ركی راوێژكاری ئه‌نجام ده‌ده‌ن ‌و له‌گه‌ڵ ئه‌وه‌شدا به‌رده‌وام هه‌ڕەشه‌یان لێده‌كرێت، ئه‌م گروپانه‌ش گوشار له‌ حكومه‌ت ده‌كه‌ن بۆ ده‌ركردنی ئه‌و هێزانه‌ به‌و پێیه‌ی داگیركارن.

چه‌ند رۆژێكه‌ كه‌ناڵه‌كانی راگه‌یاندنی سه‌ر به‌ گروپه‌ شیعه‌ عێراقییه‌كان بانگه‌شه‌ بۆ هه‌واڵی ئه‌وه‌ ده‌كه‌ن كه‌ ئەمریکا به‌نیازه‌ رێكخراوێكی تیرۆریستی نوێ له‌ عێراق دابمه‌زرێنێت تا ببێته‌ پاساوێك بۆ مانه‌وه‌ی له‌ وڵاته‌كه‌دا، له‌و باره‌یه‌شه‌وه‌ مانگی رابردوو به‌رپرسانی “كه‌تائیب حزبوڵڵا” به‌ وه‌فدێكی نه‌ته‌وه‌ یه‌كگرتووه‌كانیان راگه‌یاند، كه‌ “رێگه‌ ناده‌ن رێكخراوێكی تیرۆریستی نوێ به‌ سه‌رپه‌رشتی ئەمریکا بێتە دنیا”، له‌ڕاستیشدا ئه‌م هه‌واڵانه‌ به‌شێكن له‌و پروپاگه‌ندانه‌ی له ‌كۆتایی ساڵی رابردوو له‌دوای كۆتاییهاتنی شه‌ڕ له‌دژی “داعش”وه‌ ده‌ستیانپێكردووه‌.

له‌ ئایاری رابردووشدا چه‌ند په‌یجێكی سه‌ر به‌و گروپانه‌ گرته‌یه‌كی ڤیدیۆییان بڵاوكرده‌وه‌ كه‌ تێیدا فڕۆكه‌یه‌كی ئه‌مریكی له‌ ئه‌نبار ده‌نیشێته‌وه‌، گروپه‌كان ئاماژەیان بەوە کرد، ئه‌و فڕۆكه‌یه‌ چه‌كدارانی “داعش” ده‌گوازێته‌وه‌، ئه‌وه‌ش هاوكات بوو له‌گه‌ڵ داواكاری سه‌ركرده‌كانی ئه‌و گروپانه‌ بۆ چوونه ‌ده‌ره‌وه‌ی هێزه‌كانی ئه‌مریكا له‌ وڵاته‌كه‌، ئه‌گه‌ر نا ده‌كرێنه‌ ئامانج.
بوونی هێزه‌كانی ئه‌مریكا له‌ ئه‌نبار له‌ بنكه‌ی “عه‌ینەلئه‌سه‌د”دا چڕبۆ‌ته‌وه‌ كه‌ مه‌شق به‌ هێزه‌ ئه‌منییه‌كانی عێراق‌ و چەکدارانی عەشیرەتەکان ده‌كه‌ن ‌و زانیاری هه‌واڵگری سه‌باره‌ت به‌ شوێنی توندڕە‌وان دابین ده‌كه‌ن، ئه‌و ئه‌ركانه‌ش وه‌ك ره‌شید مه‌حلاوی یه‌كێك له‌ چەکدارانی عەشیرەتەکان له‌ ئه‌نبار ده‌ڵێت، ناكرێت ده‌ستبه‌رداریان ببن.

مه‌حلاوی دەڵێت: “ره‌وشی ئه‌منی له‌ ئه‌نبار باشه‌، به‌ڵام به‌رده‌وامبوونی مسۆگه‌ر ناكرێت، بوونی هێزه‌كانی ئه‌مریكا گرنگه‌، كێشه‌ی سنووری دوور‌ودرێژیش له‌گه‌ڵ سوریا مه‌ترسیداره‌‌ و به‌بێ شاره‌زایی ئه‌مریكا ناتوانین سنوور بپارێزین، به‌ڵام به‌نیگه‌رانییه‌وه‌ له‌ هه‌ڕەشه‌كانی هه‌ندێك گروپی چه‌كداری عێراق ده‌ڕوانین سه‌باره‌ت به ‌ئامانجگرتنی ئه‌و هێزانه‌‌ و داواكاری ده‌رچوونیان له‌ ئه‌نبار.”

مه‌حلاوی وتیشی: “١٠ ساڵ له‌مه‌وبه‌ر گروپی چه‌كداری سوننه ‌‌و شیعه‌ هه‌بوون له ‌دژی هێزه‌ داگیركاره‌كانی ئه‌مریكا ده‌جه‌نگان، به‌ڵام ئه‌و هێزانه‌ی ئه‌مڕۆ لێره‌ن داگیركار نین، به‌ڵكو راوێژكارن‌ و به‌ ره‌زامه‌ندی حكومه‌تی عێراق لێره‌ن، ده‌شترسین ئێران به‌هۆی ئه‌و سزا ئابورییانه‌ی به‌م دواییانه‌ به‌سه‌ریدا سه‌پێندران، هه‌ندێك له‌ گروپه‌كان هان بدات بۆئه‌وه‌ی هه‌ڕە‌شه‌ له‌ هێزه‌كانی ئه‌مریكا بكه‌ن، چونكه‌ عێراقییه‌كان باجه‌كه‌ی ده‌ده‌ن.”

سەرچاوە: نیقاش

ریکلام

راپۆرت

پسپۆڕێك: 80%ی هاووڵاتیان تووشی كۆرۆنا دەبن
عیراق، ئەو لایەنانەی سودییان لە كۆرۆنا بینیوە ئاشكرا دەكرێن

خەڵك- بەشی هەواڵ
پەرلەمانتارێكی سەربەخۆ لە پەرلەمانی عیراق پێیوایە سێ‌ لایەن سودییان لە ڤایرۆسی كۆرۆنا بینیوە لە عیراق، پسپۆڕێكی تەندروستی گشتیش لەگەڵ حاڵەتی پابەندنەبوونی هاووڵاتیان بە ڕێكارەكانی خۆپارێزی، 80%ی كۆمەڵگەی عیراقی تووشی پەتاكە دەبێت.

باسم خەشان پەرلەمانتاری سەربەخۆ لە پەرلەمانی عیراق، لە لێدوانێكی ڕۆژنامەوانیدا ڕایگەیاند”دەركەوتنی ڤایرۆسی كۆرۆنا لە وڵات و كاریگەرییەكانی لەماوەی چەند مانگی ڕابردوو، بەشێوەیەكی ڕوون بەرەنجامی شۆڕشی تشرینیان لە گۆڕانكارییە شاوەڕوانكراوەكان دواخست و هاوبەشییان كرد لە هێشتنەوەی هێزە سیاسییەكان لە ڕەوشی ئێستایاندا، بۆیە دەكرێت بڵێین هەموان سودییان لە ڤایرۆسەكە بینی جگە لە گەلی عیراق”.

بە وتەی خەشان”سێ‌ لایەن سودییان لە ڤایرۆسی كۆرۆنا بنیوە كە هێزە سیاسییە دەستڕۆیشتووەكان، بەو هۆیەی پارێزگارییان لە بوونی خۆیان كردووە لەبەرانبەر گۆڕانكارییەكان، لەگەڵ گرێبەستە گەورەكان كە لەماوەی ڕابردوودا واژۆكران، وێڕای سودوەرگرتنی بازرگانانی دەرمانە خراپەكان لەڕووی ساغكردنەوەی كاڵاكانیان لە بازاڕ”.

ئەو پەرلەنتارە پێیوایە”كۆرۆنا بۆتە مایەی ڕاگرتنی زۆرێك لە چالاكییە گرنگەكان لە وڵاتدا، بە تایبەتیش حكومییەكان، چونكە ڕێژەی دەوام 25% تێناپەڕێنێت، بۆیە هاووڵاتیان زەرەرمەندی گەورەن لەم تەنگژەیەی ڕوودەدات”.

پێشتر پسپۆڕێكی لە تەندروستی گشتی، پێشبینی كردبوو 80%ی گەلی عیراق تووشی ڤایرۆسی كۆرۆنا ببێت، باسی لە پێویستی هەنگاونانی عیراق كردبوو بۆ گەیشتن بە قۆناغی پێكەوەژیان لەگەڵ پەتاكە.

د. هەیسەم عوبێدی ڕایگەیاندبوو”عیراقییەكان و هەموو گەلانی جیهان، گەیشتوونەتە ئەو بڕوایەی كە پێویستە پێكەوەژیان لەگەڵ ڤایرۆسی كۆرۆنادا بكرێت، دوای ئەوەی ماوەیەكی زۆر بەسەر قەدەغەكردنی هاتووچۆدا تێپەڕی، هەروەها ژیان ناكرێت لەمە زیاتر ڕابوەستێت”.

بە بۆچوونی ئەو پسپۆڕە”هۆكاریی بەرزبوونەوەی ڕێژەی تووشبوون بۆ كەمكردنەوەی ڕێوشوێنەكانی قەدەغەكردنی هاتووچۆ لەكانی جەژنی قوربان و تێكەڵبوونی خەڵك لە بازاڕەكان، یان لە سەردنەكان دەگەڕێتەوە كە ڕێگەی بۆ زیاتر بڵاوبوونەوەی پەتاكە خۆشكرد”.

عوبێدی پێشبینی كرد”70-80%ی كۆمەڵگەی عیراقی تووشی ڤایرۆسی كۆرۆنا ببێتە بەپێی چەمكی بەرگری كۆمەڵایەتی، ناشكرێت ڕەوشەكە كۆنترۆڵ بكرێت تا بەشێوەیەكی پلەبەندی تووشبوون لەنێو كۆمەڵگەدا ڕوونەدات”.

پسپۆڕەكەی تەندروستی گشتی عیراق دەڵێت”كردنەوەی مۆڵەكان و ڕێگەدان بە هاتووچۆكردن، ڕێخۆشكەرن بۆ ڕوودانی حاڵەتی پابەندنەبوونی گەورە و بە تایبەتیش لەنێو توێژی لاوان كە زەمینەسازی بۆ تووشبوونی ملیۆنی خۆش دەكەن، ئەمەش عیراقییەكان دەخاتە ڕەوشێكی قورسەوە، چونكە دامەزراوەی تەندروستی لەو دەمەدا توانی لەخۆگرتنی ئەو ژمارە گەورەیەی نامێنێت”.

سەبارەت بە داواكارییەكانی هەڵگرتنی هەردوو شێوازیی قەدەغەكردنی هاتووچۆ، عوبێدی وتی”لەوبڕوایەداین پێكەوەژیان پێویستە هاوشان بێت لەگەڵ سەپاندنی ڕێكاریی توند كە هاووڵاتیان پابەند بكات بە خۆپاراستن و سەپاندنی سزای دارایی بەسەر سەرپێچیكاران، بۆ خۆلادان لە تۆماركردنی ژمارەیەكی گەورەی تووشبوان، بەركەوتن لەگەڵ ڤایرۆسەكەدا چەند زیاتر بێت، هێندە تووشبوو كاریگەریی لەسەر دروستدەبێت، بۆیە جەخت لەسەر پێویستی بەستنی كەمامە و سەپاندنی لە شەقامەكان و فەرمانگە و شوێنەكانی كار دەكەینەوە”.

د. هەیسەم عوبێدی ئاماژەی بە دەنگۆی تەوژمی دووەمی كۆرۆناش كرد كە بە وتەی ئەو”ڕوودانی جێگیر نییە، گەر ڕووشبدات لە عیراق، ئەوا 25%ی گەل كاریگەر نابێت بە پەتاكە، چونكە تووشبووە و لە ماوەی 6 مانگی ئەم ساڵدا بەرگری وەرگرتووە، گەر ڕووبدات، ئەوا نیشانەكانی جیاوازدەبن لەوەی لەئێستادا هەیە”.

بەردەوام بە لە خوێندنەوە

راپۆرت

وردەكاریی نوێ‌ لەسەر ڤاكسینی دژە كۆرۆنا ئاشكرادەكرێت

خەڵك- بەشی هەواڵ
دەسەڵاتدارانی ڕوسیا وردەكاریی نوێ‌ لەبارەی ڤاكسینە ڕوسییەكەی دژ بە ڤایرۆسی كۆرۆنا ئاشكرادەكەن.

چاوەڕوان دەكرێت یەكەمجار بۆ پزیشكان و مامۆستایان بەكاربهێنرێت كە دەكرێت لە كۆتایی ئەم مانگە یان سەرەتای مانگی ئەیلوبی داهاتوو پرۆسەی بەكارهێنەكەی دەستپێبكات.

لەڕێنماییە تایبەتەكانی بەكارهێنانی ڤاكسینە نوێیەكە كە لەلایەن ناوەندی (گامالی) ڕوسی بۆ پەتاكان و بایۆلۆجی دەركراوە هاتووە”ڤاكسینەكە بریتیە لە دەرزییەك كە لە دەماری (دەلتوید) لە شان دەدرێت. گەر ئەستەمیش بوو لەو شوێنە بدرێت، ئەوا لە دەماری پانی ڕان دەدرێت”.

لەپێناو پتەوكردنی بەرگری لەش، دوو جار دەرزییەكە لێدەدرێت كە یەكەمیان پێكهاتەیەكی ڤاكسینەكەی تێدایە، دوای 3 هەفتەش جارێكی تر كەسەكە ڤاكسینێكی تر وەردەگرێت كە پێكهاتەی دووەمی ڤاكسینەكەی تێدایە.

ڕێنماییەكان ئاماژە بە تێبینییەك دەكەن كە بریتییە لەوەی، ئەو كەسەی دەرزییەكەی لێدەدرێت، پێویستە بۆ ماوەی 30 خولەك لەژێر چاودێری پزیشكان یان پەرستاراندا بێت.

پێشتر ڤلادیمێر پۆتین سەرۆكی ڕوسیا ڕایگەیاندبوو، كچەكەی ڤاكسینی دژ بە ڤایرۆسی كۆرۆنای لەسەر خۆی تاقیكردۆتەوە كە بە وتەی ئەو، لەگەڵ وەرگرتنی یەكەم ڤاكسیندا پلەی گەرمای لەشی گەیشتۆتە 38 پلەی سەدی، بەڵام لەكاتی وەرگرتنی دووەم ڤاكسیندا پلەی گەرمای بەرزنەبۆتەوە و پاشان پلەی گەرمای جەستەی ئاسایی بۆتەوە، لەئێستاشدا تەندروستی زۆر باشە.

دەزگای (روس زدراڤ نادزور) چاودێری تەندروستی ڕوسی ڕایگەیاندبوو، پلانی هەیە لە دوای بەكارهێنانی ڤاكسینەكە توێژینەوە لەسەر چەندان هەزار كەس بكات، تا چاودێری ئەگەری دەركەوتنی دیاردە لاوەكییە ناچاوەڕوانكراوەكان بكات لەنێو ئەوانەی ڤاكسینەكەیان بەكارهێناوە.

بەردەوام بە لە خوێندنەوە

راپۆرت

وردەكارییەكانی دەخرێنەڕوو
لێكۆڵینەوەكان بەشێك لە هۆكاریی تەقینەوەكەی بەیروت ئاشكرادەكەن

خەڵك- بەشی هەواڵ
سەرچاوە ئاگادارەكان ڕایدەگەیەنن، لێكۆڵینەوە سەرەتاییەكان ئاماژە بە چەندان ساڵ پشتگوێخستتن و بێخەمی دەسەڵاتداران دەكەن لەڕووی عەمباركردنی ماددەیەكی مەترسیدار لە بەندەری بەیروت كە بووە هۆی ئەو تەقینەوەیەی تێیدا زیاتر لە 100 كەس بونە قوربانی.

ئاژانسی (رۆیتەرز) لە زاری سەرچاوەیەكی ئاگادارەوە بڵاویكردەوە:”مەسەلەی سەلامەتی عەمباركردن، چەندان جار خراوەتە بەردەست لیژنەكان و دادوەران، بەڵام هیچ فەرمانێك دەرنەكرا بۆ گواستنەوەی ئەو ماددەیە كە خێرا گڕدەگرێت، یان لەناوبردنی”.

بە وتەی سەرچاوەكە:”ئاگرێك لە گەنجینەی ژمارە نۆی بەندەرەكە كەوتەوە و گەیشتە گەنجینەی ژمارە 12 كە نیتراتی ئەمۆنیۆمی تێدا عەمباركراوە”.

سەرچاوەكە دەڵێت:”تەقینەوەكەی 4ی تەمموز بەهێزترین تەقینەوە بوو كە بەیروت بەخۆیەوە بینی، لەكاتێكدا شارەكە هێشتا برینەكانی جەنگی ئەهلی كە سی ساڵ درێژەی كێشا ساڕێژ نەبوون، سەرباری ئەوەش بە تەنگژەیەكی دارایی تونددا تێدەپەڕێت كە دەرهاویشتەی دەیان ساڵ لە گەندەڵی و خراپ بەڕێوەبردنی ئابورییە”.

بەدەری زاهیر، بەڕێوەبەری گشتی گومرگی لوبنان بە ڕۆژنامەوانانی ڕاگەیاندووە”گەمرگ شەش بەڵگەنامەی بۆ دەسەڵاتی دادوەریی بەرزكردۆتەوە و هۆشداریی داوە لەبارەی مەترسی گەورەی ماددەكە”.

بە وتەی ئەو بەرپرسە لوبنانییە”داوامان كرد سەرلەنوێ‌ هەناردە بكرێتەوە، بەڵام ئەوە ڕوەینەدا و هۆكارەكەشی بۆ شارەزایان و پەیوەنیدارەكان بەجێدەهێڵین”.
سەرچاوەیەكی تر كە فەرمانبەرە لە بەندەرەكە بە (رۆیتەر)ی ڕاگەیاندووە”شەش مانگ لەمەوبەر تیمێك نیتراتی ئەمۆنیۆمی نێو گەجینەكەی تەماشاكرد و هۆشداریدا لەوەی كە گەر نەگوازرێتەوە،هەموو بەیروت دەتەقێنێتەوە”.

بەپێی ئاژانسەكە، دوو بەڵگەنامە هەن كە تێیاندا گومرگی لوبنانی لە ساڵانی 2016 و 2017 داوای لە دەسەڵاتی دادوەریی كردووە، تا داوا لە دامەزراوە دەریاییە پەیوەندیدارەكان بكات، ماددەكە هەناردەبكەن، یان ڕەزامەندی لەسەر فرۆشتنی نیتراتی ئەمۆنیۆم دەرببڕن كە لەڕێی كەشتی باری (رۆسۆس)ەوە هێنرا و لە گەنجینەی 12دا بۆ زامنكردنی سەلامەتی بەندەرەكە هەڵگیراوە”.

یەكێك لە بەڵگەنامەكان، ئاماژە بە چەند داواكارییەكی هاوشێوە دەكات لە ساڵانی 2014 و 2015.

ماڵپەڕی شیب ئەرستید. كۆم، كە تۆڕێكە مامەڵە لەگەڵ سكاڵا یاساییەكانی كەرتی بار دەكات، لە ڕاپۆرتێكیدا لە ساڵی 2015 ڕایگەیاندووە، كەشتی رۆسۆس كە بە ئاڵای مۆڵدافیاوە لە دەریادا گەشتی كردووە، كاتێك ڕووبەڕووی كێشەی تەكنیكی بووە لە گەشتە دەریاییەكەی لە جۆرجیاوە بۆ مۆزەمبیق، ، لە مانگی ئەیلولی 2013 لە بەیروت لەنگەری گرت و 2750 تەن نیتراتی ئەمۆنیۆمی هەڵگرتبوو.

بەپێی ماڵپەڕەكە”دوای ئەوەی پشكنینی بۆكراوە، ڕێگە لە بەڕێكەوتنی گیراوە، پاش ماوەیەكی كەمیش خاوەنی بارەكە دەستبەرداریی بارەكەی بووە، ئەمەش دوو قەرزاریی ناكۆكی ناچار كردووە سكاڵای ئاسایی بەرزبكەنەوە”.

ئەو ماڵپەڕە دەڵێت”بەهۆی مەترسییەكانی پەیوەست بە هێشتنەوەی نیتراتی ئەمۆنیۆم لەسەر كەشتییەكە، دەسەڵاتداران ناچاربوون بارەكە بگوازنەوە بۆ نێو گەنجینەكانی بەندەرەكە”.

بەردەوام بە لە خوێندنەوە

کوردستان