ئێمە لە تۆرە کۆمەڵایەتیەکان

چاوپێکەوتن

سەردار ئازاد: بازاڕی خانووبەرە، پەكی كەوتووە

 

خەڵك-ئارام سەردار

ڕاوێژكارێكی بواری كەرتی خانووبەرە ڕایدەگەیەنێت، سەقامگیری نرخی دراو كاریگەری لەسەر نرخی خانووبەرە دەبێت.

سەردار ئازاد لەدیمانەیەكی لەگەڵ (خەڵك) ڕایدەگەیەنێت، خەڵكانێك بەسوود وەرگرتن لەخراپی دۆخی دارایی خەڵك و ناهۆشیاری خەڵك لەبواری كڕین و فرۆشتن فێڵ لەخەڵك دەكەن.

خەڵك: ئێستا نرخی دۆلار بەرزە، چ كاڕیگەریەكی هەیە لەسەر بازاڕی خانوبەرەو هاوڵاتیان؟
سەردار ئازاد: سەقامگیری نرخی دراو كاریگەری لەسەر بازاڕی خانووبەرە دەبێت، چونكە خەڵك ناتوانێ هیچ بكڕێت و دوو دڵ بێت لەكڕینی هەر شتێك ئەمەش وای لێدێت بازاڕ بوەستێت، بەرزبوونەوەی نرخی دۆلار و كەمبوونەوەشی لەهەفتەی ڕابردوو كە ١٠٠ دۆلار تاوەكو ١٢٩ هەزار بەرزبوو بۆ ماوەی هەفتەیەك بازاڕی ڕاگرت، ئێستاش كەنرخەكە كەم بۆتەوە و نزیك بۆتەوە لەنرخی پێشوو بازاڕ جوولەی كردۆتەوە.

خەڵك: چۆن هاوڵاتی خۆی لەزیانەكانی بپارێزێت؟
سەردار ئازاد: پێویستە هاوڵاتیان وریابن لەمامەڵەكردن بەدۆلار لەكاتی گۆڕانی نرخی دراو، چونكە گۆڕانی نرخی دۆلار بەرامبەر دراوی عیراقی كاتی دەبێت و درێژخایەن نابێت و پەلە نەكەن لەبڕیاردران و چاوەڕوان بكەن، چونكە نرخ كەم دەبێتەوە.

خەڵك: دواكەوتنی مووچە و بێ ئومێدی مووچەخۆر لەچارەنووسی مووچەدا چ كاریگەریەكی دەبێت؟
سەردار ئازاد: هاتن و نەهاتنی مووچە كاریگەری جێدەهێڵێت لەسەر بازاڕی خانوبەرە هەرچەندە ئەوانەی زیاتر كاری كڕین و فرۆشتن دەكەن لەبواری خانوبەرە كەمترین مووچەخۆری تێدایە، بەڵام بازاڕی كوردستان پشتی بەستووە بەهەواڵەكان كاتێك هەواڵێكی ناخۆش دەبیسترێت بازاڕ ڕادەگرێت، بەپێچەوانەشەوە هەواڵ خۆشبێت بازاڕ خۆش دەبێت، بۆیە نەهاتنی مووچە وادەكات بازاڕ بوەستێت، لەڕابردووش ناساقەمگیری بازاڕ وایكرد كەسانی زۆر زیان بكەن و زیانیان بەربكەوێت.

خەڵك: زیانە لاوەكیەكانی دۆخی خراپی دارایی چین؟

سەردار ئازاد: زیانە لاوەكیەكان بریتین لەوەی خەڵكێكی زۆر ناتوانێ سوودمەند بێت لەكڕینی یەكەی نیشتەجێبوون، یان بەهۆی خراپی دۆخی دارایی ئەو یەكە نیشتەجێبوونەی هەیانە لەدەستی بدەن، لەهەمان كاتدا كاریگەری گشتیش دروست دەكات چونكە مووچە نەبێت ئەوانەی قیستیان لەسەرە ناتوانن پابەندی دانەوەی قیستەكان بن، بۆیە پێویستە دۆخی دارایی لەهەرێم سەقامگیربكرێت تاوەكو هاوڵاتی لەدۆخێكی دەروونی جێگیر بژیت.

خەڵك: دەوترێت فێڵی زۆر لەهاوڵاتیان دەكرێت؟ هاوڵاتی چیبكات؟
سەردار ئازاد: بەڵێ فێڵكردن لەخانوبەرە زۆرە، خەڵكانێك بەسوود وەرگرتن لەخراپی دۆخی دارایی خەڵك و ناهۆشیاری خەڵك لەبواری كڕین و فرۆشتن فێڵ لەخەڵك دەكرێت، لەمەشدا خەڵك دەبێ هۆشیار بێت فێڵی لێ نەكرێت و لەهەر مامەڵەیەك پرسیار و ڕاوێژی زۆر بكات، خودی خۆی سەردان بكات و دوای لێكۆڵینەوە و دیراسە ئینجا بڕیار بدات.

خەڵك: سەرۆكی حكومەت وتی نرخ دادەبەزێنین، كاریگەری دەبێت لەسەر نڕخی خانوبەرە؟
سەردار ئازاد: لێدوانەكەی سەرۆكی حكومەت كاریگەری دەبێت لەسەر نرخی خانوو و شووقە، چونكە بەرنامەی حكومەت لەدەستی ئەودایە كاتێك دەڵێت نرخ دادەبەزێنین و بەرنامەیان هەیە بۆ زیادكردن و دروستكردنی خستنەڕووی خانووی شووقە، زیادبوونی خستنەڕوو و كەمی خواست نرخ كەم دەكاتەوە، لێرەدا كاریگەریش دروست دەكات لەوەی وەبەرهێنەر بەترسەوە وەبەرهێنان لەم كەرتەدا بكەن.

خەڵك: كڕینی شوقە و خانوو لەلایەن عەرەب نرخی بەرزكردۆتەوە؟
سەردار ئازاد: لە ساڵانی ٢٠٠٦ تاوەكو ٢٠١٤ بۆ ٢٠١٧ش نرخی خانووبەرە و شووقە بەرزبۆوە بەهۆی هاتنی بەلێشاوی هاوڵاتیانی عەرەبی ناوەڕاست و باشوور، بەڵام ئێستا لەهەرێمی كوردستان نەماون چونكە ئێستا دەچن لەتوركیا خانوو و شووقە دەكڕن لەهەمان كاتدا ئیقامە و ڕەگەزنامەی توركیا وەردەگرن، لەكاتێكدا لەهەرێمی كوردستان دەبوایە هەر شەش مانگ جارێك ئیقامەیان نوێ بكردایەوە سەڕەڕای ئەوەی پارەیەكی زۆریان بەكڕینی مووڵك خەرج دەكرد بۆیە نەمان توانی مامەڵەیەكی دروست لەگەڵ ئەم دەرفەتە بكەین و دۆخی ئابووری پێچەوانە شكایەوە بەسەرماندا و بازاڕی زۆر لەشوێنەكان وەستاوە و نرخیش كەم بۆتەوە.

خەڵك: ئێستا نرخی بازاڕ چۆنە بۆ خانوو زەوی و شووقە؟
سەردار ئازاد: نرخەكان لەئاستێكی مام ناوەند دایە نەزۆر بەرزە نەزۆر كەم، لەهەموو دونیاش زۆنی زێڕ و زۆنی خراپ و زۆنی هەژار هەیە كە لەزۆنی زێڕ نرخەكان بەرز دەبنەوە ڕۆژ بەڕۆژ، بەڵام لەزۆنەكانی تر نرخ كەمێك بەرز دەبێت و دێتەوە خوارەوە.

خەڵك: كڕین و فرۆشتن زیاتربووە یان كەمە بەراورد بەچەند مانگی پێشوو؟
سەردار ئازاد: لە٥٠٪ كڕین و فرۆشتن دابەزیوە بەراورد بەچەند مانگی ڕابردوو، هۆكارەكەشی ناسەقامگیری ئابووری و سیاسی كوردستان و نەبوونی مووچە و بوودجەیە، تێربوونی بازاڕ لەبوونی شووقە پڕۆژە و نەبوونی سیستەمێكی باش،بوەهۆی خستنەڕوو زۆر بێت و خواست كەم بێت.

چاوپێکەوتن

گەردی: بێكاری گەیشتۆتە 25%
“لە 3 ساڵدا نزیكەی 300 هەزار دەرچووی زانكۆ لە هەرێم بێكارن”

خەڵك-ئارام سەردار
سەرپەرشتیاری تۆڕی هەماهەنگی ڕێكخراوەكان CNO ڕایدەگەیەنێت، جگە لەبێكاری گەنجان بەهۆی نائومێدیەوە كۆچ دەكەن، سیروان گەردی لەدیمانەیەكی لەگەڵ تۆڕی میدیایی (خەڵك) ڕایدەگەیەنێت، لە ٣ ساڵدا نزیكەی ٣٠٠ هەزار دەرچووی زانكۆ بێ كارن.

خەڵك: هۆكارەكانی كۆچی گەنجان بۆ چی دەگەڕێتەوە؟
سیروان گەردی: كۆچی گەنجان كۆچێكی دوونیایی و ئاساییە لەڕۆژهەڵاتی ناوەڕاست بەهۆكاری جیاواز بەردەوام دەبێ، بەڵام كۆچی ئەمجارەی گەنجانی هەرێم جیاوازە بەشێوەیەك هێندەی هۆكاری كۆچەكە مەترسیدارە هێندە ژمارەكە مەترسیدار نیە، پێشتر لەساڵانی نەوەدەكان بەگیرفانی بەتاڵ كۆچ دەكرا و پارەیان ڕەوانە دەكردەوە، بەڵام ئێستا خەڵك خانوو و سیم كارت و هەرچی هەبێت دەیفرۆشێت بۆ ئەوەی كۆچ بكات، تەنانەت بۆتە كۆچی خێزانەكان، بەپێی ئامارەكانی لای ئێمە لەسێ مانگی ڕابردوودا 5 هەزار گەنج كۆچی كردوە، ڕۆژانە ٥٠٠ كەس لەكونسوڵخانەی توركیا دوای ڤیزا دەكات و لە ٣٠٪ ئەوانەی داوای ڤیزا دەكەن نایانەوێت بێنەوە هەرێمی كوردستان و دەچنە وڵاتانی ئەوروپا، بۆیە كۆچی ئەمجارە كۆچی نائومێدیە و نازانێ بەیانی چی ڕوودەدات و دڵنیان لەوەی بەیانی خۆشتر نابێت لەئەمڕۆ، پێشتر گەر شەڕی ناوخۆ هەبوو یان هەر گرفتێك دەمان گوت چارەسەر دەبێ، بەڵام ئەمڕۆ سەركردایەتی سیاسیش پێیان وایە عیراق دۆخی خراپ بێت لە١٠٠٪ دۆخی كوردستانیش خراپتر دەبێ، بۆیە كۆچی ئەمجارە بۆ هیوایەكە كەوا گەنج دەیەوێت ئایندە بۆ منداڵەكانی دابین بكات، هۆكارەكانیش زۆرن بێ كاری و كێشەهەڵبەستراوە سیاسیەكانە.

خەڵك: كەواتە بێ كاری هۆكارە، هیچ ئامارێك هەیە؟
سیروان گەردی: كۆمەڵێك هۆكار هەن گەنج كۆچ دەكات، بەشێك لە بێكاریە، بەڵام بەشێك هەیە پارەی هەیە نازانێ چی بكات چونكە ئومێدی سبەی نیە، لە 3 ساڵی ڕابردوودا نزیكەی ٣٠٠ هەزار گەنجی خاوەن بڕوانامە بێ كارن ئەمەش ژمارەیەكی گەورەیە، ئەو ئامارەش تەنها هی زانكۆیە و سێ جۆر بێكاریمان هەیە، هەیە خاوەن بڕوانامە و توانستی باشە كاری دەست ناكەوێت، یان هێزی كاری هەیە بەڵام توانستی نیە، لەناو حكومەتیش بێ كاریمان هەیە بەنموونە لەژورێك پێویستی ۳ كەسە بەڵام ١٠ كەس دەوام دەكات ئەمەش بێ كاریە بەڵام بەمووچەوە، بۆیە زۆر كات لەلایەن لایەنی پەیوەندیدار ئاماری بێ كاری دەخرێتەڕوو كە نزیكەی لە١٧٪ بۆ ١٨٪ یە، بەڵام دڵنیابن ئامارەكە گەیشتۆتە لە ٢٥٪یش بەس ڕوون ناكرێتەوە، بەداخەوە لەعیراق و هەرێمی كوردستانیش دەست كەوتنی ئامار و ژمارە كەمە و بەدواداچوونمان كەمە.

خەڵك: كێشەكان كێ دروستی كردوە؟
سیروان گەردی: كێشەی ئەم وڵاتە لایەنە سیاسیەكان دروستیان كردوە و هەموو پارتە سیاسیەكان دەڵێن من ڕاستم ئەو هەڵەیە، لەڕووی ئاینیەوە سێ پارتی ئیسلامی هەیە هەمان قسە دەكەن، واتە لایەنە سیاسیەكان خەڵكیان بەشتی لاوەكی و لۆكاڵی سەرقاڵ كردوە، چونكە گەنج هەیە كۆمپانیای فڕۆشتوە بۆ جێهێشتنی وڵات، یان سیم كارتی فرۆشتووە بە ٨ هەزار دۆلار بۆ هەمان مەبەست واتە ئەو گەنجە پارەی هەیە، ڕاستە بێ كاری هۆكارێكە، بەڵام ئەگەر لەهەرێم كوردستان متمانە بەیەكتر نەگەڕێنینەوە لایەنە سیاسیەكان كە بەرپرسیاری یەكەمن، ئێستا پێویستە هەموو لایەنە سیاسیەكان بەویژدانەوە لەخەڵك بڕوانن.

خەڵك: بەرپرسیارەتی لەسەر كێیە؟
سیروان گەردی: لایەنی دەسەڵات و حكومەت بەرپرسیارن لەدۆخی گەنجان و دۆخی هەرێمی كوردستان، چونكە لەوڵاتێك دەژین ڕێژی بێكاری بەشێوەیەكە خەڵك تاقەتی خۆپیشاندانی نەماوە، شتەكان و داواكاریەكان بێ بەهاكراون جگە لەحكومەت پەڕلەمانیش بەرپرسیاری یەكەمە چونكە نوێنەرایەتی خەڵك دەكات و دەتوانن لێپێچینەوە لەحكومەت بكەن، بەڵام نەپەڕلەمان گەیشتە ئەو ئاستە بتوانێ لێپێچینەوە بكات، نەحكومەتیش هێندە بەویژدانەوە گوێ لەخەڵك و توێژەكان بگرێت.

خەڵك: پەڕلەمان دەبێ چی بكات؟
سیروان گەردی: لە ٢٠٠٩ەوە پەڕلەمان بێ بەهاكراوە، زۆربەی پەڕلەمانتارەكان گلەیی دەكەن، ئۆپۆزسیۆن و دەسەڵاتیش لەپەڕلەمان وەك چاو و دەستن تەواوكەری یەكترن، بەڵام ئێمە هەردوولامان كردوە بەدوژمنی یەكتر، پەڕلەمان دەبێ بەپێی یاسا دۆخەكە چاك بكات و یاسای كار هەموار بكاتەوە، چونكە ئێستا بێ ئومێدی هەیە ئەوەتا گەنج دەڵێ زانكۆ بۆ تەواو بكەم ، چونكە نازانن بەیانیان چۆن دەبێت، حكومەت بە لایەنە سیاسیەكان بەڵێنیاندا دۆخەكە باش بكەن، ئێستا حكومەت دەڵێ ئەگەر ٣٢٠ ملیار دینارەكە بێت مووچە دەدەن ئەگەرنا نیتمان، واتە ئێستا گەیشتۆتە ئەو قۆناغە كەهۆكارەكەش ئەوەیە هەموومان و لایەنە سیاسیەكان دژی یەكترین.

بەردەوام بە لە خوێندنەوە

چاوپێکەوتن

ململانێی سیاسی نێوان عیراق و هەرێم كێشەی بۆ دەرمانی نەخۆشانی تالاسیمیا دروست كردووە

خەڵك- ئارام سەردار
سروە عەلی جەباری، بەڕێوەبەری ڕاگەیاندنی كۆمەڵەی تالاسیمیای كوردستان لەدیمانەیەكیدا لەگەڵ تۆڕی میدیایی (خەڵك) ڕایدەگەیەنێت، بەداخەوە بەهۆی ململانی سیاسی نیوان عیراق و كوردستان، دەرمان و پیداوستیە پزیشكیەكانمان كەم دێت و گرفتی نەبوونی دەرمان و پێداویستیە پزیشكیەكانمان هەیە و نزیكەی ۷ ساڵە نەخۆشخانەكەشمان تەنها بەردی بناغەی دانراوە.

خەڵك: تالاسیمیا چیە؟

سروە جەباری: تالاسیمیا نەخۆشییەكی بۆماوەیی خوێنە، واتە كەسی توشبوو توانای درووستكردنی خوێنی نییە بەشێوەیەكی ئاسایی، ئەو خوێنەی(هیمۆگڵۆبین)ی تێدا نیە بەهۆی گرفتێكی بۆماوەییەوە، مرۆڤی توشبوو وەك پێویست هیمۆگڵۆبین دروست ناكات بەوەش دەبێتە كەسی كەم خوێن، كەسی كەم خوێنیش بەردەوام بەدرێژایی ژیانی پێویستی بەوەیە خوێن لە كەسێكی ترەوە وەربگرێت.

خەڵك: نەخۆشی تالاسیمیا تەنها گرفتەكەیان هەر خوێن وەرگرتنە؟

سروە جەباری: خۆی تالاسیمیا وا لەكەسی توشبوو دەكات كە بەردەوام و بەدرێژایی ژیانی پێویستی بەوەرگرتنی خوێن هەبێت، هەرچەندە ئەم پڕۆسەیە لەئێستادا لەوپەڕی پێشكەوتندا ئەنجام دەدرێت، بەڵام ئەمەش گرفتی خۆی هەیە ئەویش كەڵەكەبوونی ئەو ئاسنەیە كەلەناو پێكهاتەی خوێندا هەیە بەهۆی بەردەوامی پڕۆسەی گواستنەوەی خوێن لەكەسێكی ترەوە بۆ كەسی توشبوو. لەشی مرۆڤ وا دروست بووە كە ئاسن فڕێ نادات و زیاتر وەری دەگرێت ، ڕێگەیەكی نییە بۆ ئەوەی بەشێوەیەكی فیسیۆلۆجی لەو ئاسنە ڕزگاری بكات، واتە كەهاتە لەشەوە هەڵیدەگرێت و دەری ناكاتە دەرەوە، بۆیە ئەو كەسە چەند خوێن وەربگرێت بەشە ئاسنەكەی وەردەگرێ وردە وردە لە لەشدا كۆدەبێتەوە تا دەگاتە ئاستێك كەهەموو لەش پڕ دەبێت لەئاسن ولێی زیاد دەبێت .

خەڵك: ئاسن چ گرفتێك بۆ تووشبوانی تالاسیمیا دروست دەكات؟

سروە جەباری: ئاسن گرفتێكی هەیە كە لە لەشدا زیادبوو دەبێت هۆی كێشە لە لەشی تووشبوەكەدا، لەبەرئەوەی ئەم مادەیە لەناو دڵ و جگەرو گلاندەكان و ڕژێنەكان و هێلكەداندا دەنیشێت واتە لەناو هەموو خانەكانی لەشدا دەنیشێت و كاردانەوەی خۆی دەكات بۆیە وردە وردە زیانەكانی بەسەر بەشەكانی جەستەوە زیاد دەبێت، لەبەر ئەوە منداڵێك كە زانرا تالاسیمیای هەیە و خرایە بەر خوێن وەرگرتنی بەردەوام پێویستە لەدووای ماوەیەك دەست بكرێت بەدەركردن و كەم كردنەوەی ئاسن لە لەشیدا ئەویش بە بەكارهێنانی دژە ئاسن، كەواتە زۆرترین گرفت كە لەئەنجامی تالاسیمیادا جگە لە وەرگرتنی خوێنەكەش دەردەكەوێت گرفتی ئاسنی زیادەیە.

خەڵك: ماوەیەك گرفتی دەرمان و پێداویستیەكانتان هەبوو، بەچی گەیشت چارەسەر بوو؟

سروە جەباری: بەداخەوە بەهۆی ململانی سیاسی نیوان عیراق و كوردستان دەرمان و پیداوستیە پزیشكیەكانمان كەم دێت و ناوبەناو دەبڕدرێت یان كوالیتەكەی نزم دەبیتەوە، بەداخەوەش وەك تووشبویكی تالاسیمیا نازانم لە كوێووە دەست پێ بكەم ئەوەی لە ناو واقعی ژیانەكەدا نەبێت نازانی چۆنە ئیمەی تووشبونی تالاسیمیا ئازارمان كەم نیە، نەبوونی، كەمی دەرمان و نەمانی پێداوستیەكانیش ئەوەنەی تر ئازارمان دەدات ، لەم چەند ساڵەدا ناو بە ناو دەرمان و پێداوستیەكانمان وەك پیویست بۆ نایەت لەعیراق وە حكومەتی خۆشمان تاڕادەیەك وەك پێویست دابینی ناكات، بۆیە هیوادارم لایەنی پەیوەندیدار لەهەرێمی كوردستان بەجدی لە ئازارەكانی تالاسیمیا بەدواداچوون بكەن و كەمی پێداویستیە پزیشكیەكانمان بۆ چارەسەربكەن.

خەڵك: واتە ئێستاش گرفتی نەبوونی دەرمان بەردەوامە؟

سروە جەباری: لەئیستادا كیشەو گرفتی تووشبوان نەبوونی دەرمان و پچڕانی پێداویستیە پزیشكیەكانە كە چەندین مانگە دەرزی دیسفڕاڵ كە زۆر پێویسە و ڕۆژانە دەبێ بەكاری بێنین نیە، وە بەشێك لە دەرمانی كالیسۆم، ڤیتامینات، ئیلتهابات نیە ماوەیەك پێش ئێستا واتە پێش چەند ڕۆژێك بەهاوكاری پارێزەر (دارا ڕوواندزی) هەڵسا بەكردنەوەی پێشانگایەكی شێوەكاری، دواتر داهاتی پێشانگاكە بەخشرایە كۆمەڵەی تالاسیمیا بۆ دابین كردنی پێداویستیە پزیشكیەكانی تووشبوان، سوپاسی تەواوی خوێن بەخشان و خێرخوازانیش دەكەین كەوا بەهانامانەوە هاتوون كەم تا زۆر هاوكارمان بوون بۆ دابین كردنی پێداویستیەكانمان، لەهەمان كاتدا لەلایەن دوو تاقیگەشەوە تیووبی تایبەت بە پشكنینی خوێن كە لەسەنتەری چارەسەری تووشبووان نەمابوو بۆ دوومانگ دابین كرا.

خەڵك: بڕیاربوو نەخۆشخانەیەكتان بۆ درووست بكرێت، بەچی گەیشت؟

سروە جەباری: ئێمە زۆر بەئاواتەوەبووین نەخۆشخانەیەكی تایبەت بەخۆمان بكرێت، بەردی بناغەكەمان بۆ دانرا لە ١٧ی شوباتی ٢٠١٤، بەڵام ئەوەی دڵ گرانی كردوین تائیستا بەردی نەخراوەتە سەربەرد، بەسوپاسەوە لەلایەن پاپای ڤاتیكان كە نەخۆشخانەیەكی كردبوو بۆ هاونیشتیمانیانی دانیشتووی كەرتی 108 عەنكاوە بۆ ماوەیەكی كاتی ئەوە چەند ساڵێكە كراوە بەسەنتەری تالاسیمیا لەئێستادا لەو نەخۆشخانەیە خوێن وەردەگرین، لەلایەن خێرخوازانەوە پێداوستیەكانی ناو نەخۆشخانە دابین كراوە لەلایەن ژووری بازرگانی هۆڵێكمان بۆ درووست كرا بۆ ئەوەی بەئاسانی خوینەكانمان وەرگرین لەلایەن ڕێكخراوی شنەبای یابانیش دوو هۆڵی تر دووست كرا بۆ ئەوەی فراوانتربێت، لەگەڵ ئەوەشدا سەنتەرەكەمان پێوستی بە خزمەت و پەرەپێدانی زیاترە ، هیوادارین نەك ساڵانە بەڵكو هەمیشە بەدواداچوون بكرێت بۆ تووشبوانی تالاسیمیا.

خەڵك: ژمارەی تووشبووان چەندە؟ چۆن ڕێگری بكرێت لەوەی ژمارەكە زیاتر نەبێت؟

سروە جەباری: لەهەرێمی كوردستان زیاتر لە ٣ هەزار و ٦٠٠ تووشبوو هەن، هیوای دەخوازین كە لایەنی پەیوەندیدارە حكومیەكانی وەك وەزارەتی ئەوقاف و وەزارەتی پەروەردە و وەزارەتی تەندروستی لەگەڵ كۆمەڵەو سەنتەری تالاسیمیا هەوڵ بدەن بۆ ڕێگرتن لەزیادبوونی نەخۆشیە بۆماوەیەكان بەتایبەت تالاسیمیا، پێكەوە كاربكەن هۆشیاری بڵاوبكەنەوە لەناو كۆمەلگا من خۆم وەك تووشبووێك حەزناكەم هیچ مندالێكی تر تووشبێت ئازار بكێشێت.

بەردەوام بە لە خوێندنەوە

چاوپێکەوتن

تاوەكو شەممەی داهاتوو خوێندكاران دەتوانن لە زانكۆلاینەوە سكاڵا تۆمار بكەن

خەڵك-
بەڕێوەبەری ناوەندی وەرگرتنی خوێندكاران لەوەزارەتی خوێندنی باڵا و توێژینەوەی زانستی ڕایدەگەیەنێت، تاوەكو ڕۆژی شەممەی داهاتوو بەردەوام دەبێت و خوێندكار دەتوانێ سكاڵا تۆماربكات لەڕێگای زانكۆلاین، لەم دیمانەیەدا ئارام ئیبراهیم لەگەڵ (تۆڕی میدیایی خەڵك) ڕایدەگەیەنێت، نزیكەی هەزار و ٦٣٧ فۆڕمی ئامادەییە پیشەییەكانمان بۆ هاتووە دەبێ چاوەڕوانی زانكۆلاین بكەین كەوا كەمترین كۆنمرە چەندە دواتر دەست بكەین بەوەرگرتنی ئەوانیش.

خەڵك: بە چی میكانزمێك و پێوەرێك خوێندكاران لەزانكۆ و پەیمانگاكان وەردەگیراون؟

ئارام ئیبراهیم: لەڕێگای زانكۆلاین پێشتر خوێندكاران دەیان توانی بە كۆد و ژمارەی نهێنی داواكاری بۆ وەرگرتنی لەزانكۆ و پەیمانگا پێشكەش بكات، بۆ وەرگرتنەوەی ئەنجامەكەشی هەمان ڕێكاری دەگرێتە بەر، ئەگەر گرفتێكیش هەبوو یان خوێندكار هەستی كرد نمرەكەی بۆی هەیە لەشوێنی تر وەربگیرێت، بەهەمان بەرنامە ئایكۆنێك دانراوە كەوا كەمترین كۆنمرەی لەم بەشەی داوای دەكات دانراوە لەگەڵ هۆكارەكان كە ئایا مەرجی ئەو بەشە لە خوێندكارەكەدا نەبووە یاخود كۆنمرەكەی كەمترە، بەرنامەكەش زۆر بەئاسانی بەكار دەهێنرێت.

خەڵك: بەشێك لەخوێندكاران سەڕەڕای كۆنمرەیان بەرزە ناویان نەگەڕاوەتەوە؟

ئارام ئیبراهیم: ئەمساڵ ڕێژەی دەرچووان زۆربووە و ڕێژەی نمرەش زۆر بەرز بوو لەچاو ساڵانی ڕابردوو، ئەمەش هۆكاری زیادكردنی پلانی وەرگرتن بوو كەوا كورسی خوێندن زیاتر كرا، چونكە ئەگەر ئەوە نەكرایە كەمترین كۆنمرەی وەرگیراو زۆر زیاتر دەبوو، بەڵام بەهەوڵی هەموو لایەك توانرا كورسی خوێندن زیاد بكرێت، كە ئەوپەڕی توانای زانكۆكان بوو لەهەمان كاتدا لەبەر ئەوەی ١٢٢ هەزار خوێندكار هاتبوونە ناوپڕۆسەكەوە و نزیكەی ٧٢ خوێندكار دەرچووبون، بۆیە دەكرێ ئەمساڵ كەمترین كۆنمرەی وەرگیراو جیاواز بێت، هەرچەندە ڕەنگە جیاوازیەكەش زیاتر لەكۆمەڵی پزیشكی و ئەندازیاری بێت، بەڵام لەكۆلێژ و بەشەكانی تر بەهۆی ئەوەی دەستكراوە بووین كەمترین كۆنمرە جیاوازیەكی زۆری نەبوو، هەروەها خوێندكار هەیە كۆنمرەی كەمە و لەسەر بنەمای كەمترین كۆنمرەی ساڵانی ڕابردوو داواكاری وەرگرتنی پڕكردۆتەوە بۆیە كاتێك دەچینە ناوبەرنامەكە دەبینین كۆنمرەكەی زۆر كەمترە لەم ٥٠ بەشەی كەوا داواكاری بۆی پێشكەش كردوە لەبەر ئەوە وەرناگیرێت، زۆر شوێنیش هەیە بەتایبەت بەشە ڕاستەوخۆكان و ئێواران و پاڕاڵێڵ خوێندكار داواكاری هەر پێشكەش نەركردوە، بەڵام ڕێژەیەكی زۆر كورسی بەتاڵ ماوە، یاخوو كۆلێژێك دوو خوێندكار داواكاری پێشكەش كردوە كۆنمرەكەشیان بەرزە ناچار كەمترین كۆنمرەی وەرگیراو دەبێتە هی ئەو دوو خوێندكارە ئەمەش هۆكاری بەرزبوونەوەی كەمترین كۆنمرەی بەشەكانە.

خەڵك:پێداچوونەوە دەكەن بەم خوێندكارانەی وەرنەگیراون بەتایبەت كەوا كۆنمرەیان بەرزە؟

ئارام ئیبراهیم: قۆناغی یەكەم بۆ ئەو خوێندكارنەیە كە هەست دەكەن لەسیستەمەكە كێشەیەك هەیە هەرچەندە گومانمان هەیە كێشەی هەبێت لەبەر ئەوەی سیستەمەكە زۆر بەوردی داڕێژراوە و بەوردیش چاودێریمان كردوە، بەڵام لەبەر دڵنیایی خوێندكاران گەر سكاڵایان هەبێت لەهەمان ڕۆژ دەرگای سكاڵامان لەناو سیستەمەكە كردەوە، ڕۆژی سێ شەممەش ٤/١١/٢٠٢٠ دەرگای سكاڵا كرایەوە قۆناغی دووەمیش بۆ ئەوانەیە كەوا هەڵبژاردنەكانیان سەركەوتوو نەبووە لەگەڵ كۆنمرەكانیان، لەهەمان كاتدا ئەگەر خوێندكار لە پێشكەشكردنی داواكاری بەشێكی پێش بەشێكی تر خستبێت گلەیی ناگەڕێتەوە بۆ سەر سیستەمەكە بەنموونە خوێندكارێك ناوی لەتەلارسازی گەڕاوەتەوە هەمان كۆنمرە لە دەرمانسازی وەرگیراوە دیارە تەلارسازی پێش دەرمانسازی پڕكردۆتەوە، لەگەڵ ئەوەشدا پێداچوونەوە بەهەموو سكاڵاكان دەكەین، لەڕاستیشدا كۆمەڵە پزیشكیەكان بەدەر لەتوانای خۆیان كورسیمان زیاد كرد بۆیە ڕەنگە بۆ بەشە پزیشكیەكان ئەركەكە قوڕس بێت، دەست خۆشیش لەزانكۆ پۆلۆتەكنیكیەكان دەكەین كەوا زۆرترین ڕێژەی كورسیان زیادكردوە لەبەر زۆری بەشەكانیان.

خەڵك:تۆماركردنی سكاڵا تا كەی بەردەوام دەبێت؟

ئارام ئیبراهیم: تاوەكو ڕۆژی شەممەی داهاتوو بەردەوام دەبێت و خوێندكار دەتوانێ سكاڵا تۆماربكات، دوای داخستنی سیستەمەكە سكاڵاكان وەردەگیرێن و كاریان لەسەر دەكەن دەبێ بزانین چەند كورسی ترمان پڕ دەبێتەوە.

خەڵك: خوێندكار چۆن دەتوانێ بەشەكەی خۆی داببەزێنێ بۆ بەشێكی تر، میكانزمی ئەو ڕێكارە چۆنە؟

ئارام ئیبراهیم: ئەمساڵ دەسەڵاتی ڕەها دراوەتە زانكۆكان كەوا لای خۆیانەوە بكرێت، ئەمەش لەبەر دۆخی تەندروستی، واتە خوێندكار پێویست ناكات لەهەر شارێك بێت سەردانی وەزارەت بكات بەڵكو دەتوانێت لەڕێگای زانكۆكانەوە ئەوە بكات، ئەگەر لەناو بەشەكانی هەمان زانكۆ بێت هیچ كێشەیەكی نابێت، ئەگەر زانیمان كێشە دروست دەبێت و كارەكەش لەنێوان دوو زانكۆ بوو هەوڵ دەدەین سیستەمێكی ئەلیكتڕۆنی كارا بكەین بۆ ئەوەی كەمترین ئەرك بكەوێتە سەر خوێندكار، هەر بەشێكش لەكۆنمرەی خۆی كەمتر بێت دەتوانێ داواكاری بۆی پێشكەش بكات.

خەڵك: ئەو خوێندكارانەی هەر ناویان نەگەڕاوەتەوە چارەنوسیان چی دەبێت؟

ئارام ئیبراهیم: ٨ هەزار و ١١٩ كورسی بەتاڵمان هەیە، لەكاتێكدا ۷ هەزار و ١١٨ خوێندكار وەرنەگیراون، بەمەش هەموویان وەربگیرێن هێشتا هەزار كورسی بەتاڵ دەمێنێتەوە، لەبەر ئەوە لەسیستەمی تۆماركردنی سكاڵا ئەوبەشانەی كورسی بەتاڵیان هەیە لەگەڵ كەمترین كۆنمرەی وەرگیراو دەخرێتە بەردەمی خوێندكاران، بۆ ئەوەی داواكاریەكەی ڕاست بكاتەوە تاوەكو كورسیەك مسۆگەر بكات، هەموو كێشەیەكیش قابیلی چارەسەرە و پێویست ناكات خوێندكاران دڵەڕاوكێیان هەبێت.

خەڵك: خوێندكارانی ئامادەییە پیشەییەكان بە چی میكانزمێك وەردەگیرێن، فۆڕمە یان بەهەمان سیستەمی بەشەكانی ترە؟

ئارام ئیبراهیم: ئامادەییە پیشەییەكان بەهۆی ئەوەی كۆدیان لەگەڵ بەشە زانستی و وێژەییەكان و بابەتی خوێندنەكانیشیان جیاوازە بۆیە ئەوان بەكاری دەستی فۆڕم وەردەگیرێن، ئەمساڵیش نزیكەی هەزار و ٦٣٧ فۆڕمی پیشەییەكانمان بۆ هاتووە دەبێ چاوەڕوانی زانكۆلاین بكەین كەوا كەمترین كۆنمرە چەندە دواتر دەست بكەین بەوەرگرتنی كەناڵەكانی وەرگرتن وەك خوێندكارانی پیشەیی و كەركوك و خانەقین و نێودەوڵەتیەكان.

خەڵك: هیچ ڕێژەیەكی دیاری كراو هەیە بۆ كەمترین كۆنمرەی وەرگیراو لەبانكۆ و پەیمانگاكان؟

ئارام ئیبراهیم: كەمترین كۆنمرەی وەرگیراو بۆ كۆلێژەكانی بەیانیان لە ٦٥٪ و پەیمانگاكانیش له ٦٠٪ بووە، بۆ ئێوارانیش دابەزیون تاوەكو ٥٥٪، بۆ ئەو شارانەشی لەدەرەوەی شارە گەورەكانن و زانكۆی تایبەتی نیە تاوەكو كۆنمرەی ٥٢٪ وەرگیراون، زۆربەی كورسیە بەتاڵەكانیش لەم شوێنانەن.

بەردەوام بە لە خوێندنەوە

کوردستان