ئێمە لە تۆرە کۆمەڵایەتیەکان

راپۆرت

لە هەرێم 5 ساڵە ڕاگیراوە و حكومەت بێدەنگە
عیراق بڕیارێكی دەربارەی پلەبەرزكردنەوەی فەرمانبەران دەركرد

خەڵك- بەشی هەواڵ
دوابەدوای بڕیاری ئەمیندارێكی گشتی ئەنجوومەنی وەزیرانی عیراق، وەزیری تەندروستی ئاشكرای دەكات، كە دەست بە پێدان و خەرج كردنی پلەبەرزكردنەوە و سەرمووچەی فەرمانبەران دەكرێت، بەڵام لە هەرێمی كوردستان 5 ساڵە پلەبەرزكردنەوەی فەرمانبەران ڕاگیراوە.

پێدانی سەرمووچە و پلەبەرزكردنەوە بە یاسای خزمەتی شارستانی و یاسای بەرزەفتی فەرمانبەران چەسپێنراوە و لەڕووی یاساییەوە نابێت ڕابیگرێت و لە عیراق دەنگۆی ڕاگرتنی ئەو مافە یاساییەی فەرمانبەران بڵاوبووبووەوە، لەكاتێكدا ماوەی 5 ساڵە پلەبەرزكردنەوەی فەرمانبەرانی هەرێم ڕاگیراوە و ماوەی 3 ساڵیشە بۆ هێزەكانی پێشمەرگە ڕاگیراوە، بەڵام بۆ هێزەكانی ناوخۆ بەردەوامە.

لە عیراق دەنگۆی وەستانی پلەبەرزكردنەوە هەیە
نووسینگەی سەرۆك وەزیرانی عیراق لە نووسراوێكدا بۆ پارێزگای بابل لە مانگی ڕابردوودا جەختی لە ڕەزامەندی ئەمیندارێتی گشتی ئەنجوومەنی وەزیران كردووە بۆ دەستپێكردنەوەی پلەبەرزكردنەوە و سەرمووچەی فەرمانبەران.

وەك لە نووسراوەكەدا هاتووە، “هیچ ڕێگرییەكی یاسایی نییە بۆ پێدانی سەرمووچە و پلەبەرزكردنەوەی فەرمانبەرانی دەوڵەت و كەرتی گشتی”.

لای خۆشیەوە، حەسەن تەمیمی، وەزیری‌ تەندروستی‌ عیراق ڕایگەیاند، ڕەزامەندییان دەربڕیوە لەسەر دەستپێكردنەوە بەخەرجكردنی سەرەمووچە و پلەبەرزكردنەوە لەڕۆژی‌ شایستەبونی فەرمانبەرانەوە.

ڕاشیگەیاند، لەگەڵ وەزارەتی‌ دارایی قسەكراوە بۆ ئەوەی‌ دەرماڵەی‌ مەترسی‌ بۆ ئەوانەی،‌ كە خوێندنی‌ باڵا لە ناوەندەكانی‌ تەندروستی‌ تەواو دەكەن خەرج بكرێت.

فەرمانبەرانی مەدەنی هەرێم زەرەرمەندی یەكەمن
لە 1-1-2016ەوە پلەبەرزكردنەوەی فەرمانبەران، كە مافێكی یاساییە ڕاگیراوە و تا ئێستا هیچ بڕیارێكی حكومەتی هەرێم نییە بۆ پێدانەوەی ئەو مافە بە فەرمانبەران و لەگەڵ ئەوەشدا بەپێی زانیارییەكانی (خەڵك) لە وەزارەتی دارایی هەرێم پڕۆژە یاسای بودجەی 2020 ئامادەكرابوو، كە بڕیار بوو ئەگەر هەرێم و عیراق ڕێكبكەون ئەوا پلەبەرزكردنەوەش دەست پێ‌ بكاتەوە، بەڵام نە لە عیراق و نە لە هەرێم یاسای بودجەی 2020 پەسەند نەكرا و نەچووە پەڕلەمان.

وەك ناڕەزاییەكیش لەلایەن فەرمانبەرانەوە، چەندین كەمپین و داواكاری ئاڕاستەی حكومەت كراوە بۆ گێڕانەوەی ئەو مافەی بە یاسای (خزمەتی شارستانی) چەسپێنراوە، بەڵام حكومەت بێدەنگ بووە و لەو چوارچێوەیەشدا لە ئێوارەی ئەمڕۆ چوار شەممە ٥ی شوباتی ۲۰۲۰ لەشاری هەولێر، كەمپەینی گیڕانەوەی مافی پلەبەرزكردنەوە (تەرفیع)ی فەرمانبەران یەكەم كۆبوونەوەی خۆی ئەنجامدا و داوای گێڕانەوەی ئەو مافە یاساییە بۆ فەرمانبەران دەكەن.

فەرمانبەران لە تۆڕە كۆمەڵایەتییەكان بە هاشتاگی (#بەڵێ_بۆ_گەڕانەوەی_پلەبەرزكردنەوە) پەیامێك ئاڕاستەی سەرۆك وەزیرانی هەرێمی كوردستان دەكەن و داوای لێ‌ دەكەن ئەو “مافە یاسایی و سروشتییە”یان بۆ بگەڕێنرێتەوە.

لە گەڵ هاشتاگەكە فەرمانبەران لە پەیامەكەدا نووسیویانە، “بەڕێز جەنابی سەرۆك وەزیرانی هەرێم، مەسرور بارزانی لە ئێستادا داواكاری تەواوی مامۆستایان و فەرمانبەرانی هەرێم گەڕانەوەی #پلە_بەرزكردنەوەیە (ترفیع) دوای چەند ساڵێك لە ڕاگیرانی پێویستە بەزووترین كات دووبارە بگەڕێتەوە، كە ئەمەش مافێكی سروشتی فەرمانبەرانە”.

بۆ بەدواداچوونی ئەو پرسە (خەڵك) چەند جارێك پەیوەندی كرد بە ئاوات شێخ جەناب، وەزیری دارایی و ئالان حەمەسەعید، وەزیری پەروەردە و د. جوتیار عادل، وتەبێژی حكومەتی هەرێم و ئومێد سەباح، سەرۆكی دیوانی ئەنجوومەنی وەزیران، بەڵام وەڵامی پەیوەندییەكانیان نەدایەوە.

لای خۆشیەوە، ڕێباز حەملان، یاریدەدەری سەرۆك وەزیرانی هەرێم بۆ كاروباری ئەنجوومەنی وەبەرهێنان و ڕاژەی گشتی لەماوەی ڕابردوودا وتبووی، “پرسی پلەبەرزكردنەوەی فەرمانبەران ئێستا لە ئەنجوومەنی وەزیران لە ژێر دیراسەدایە، سەرۆكی دیوانی ئەنجوومەنی وەزیران كاری جدی لەسەر دەكات و لەكاتێكی نزیكدا یەكلایی دەكرێتەوە.

لە وەزارەتی پێشمەرگە پلەبەرزكردنەوە دەستی پێكردەوە
پێشتر، میران بەكر، سكرتێری ڕۆژنامەوانی وەزیری پێشمەرگەی حكومەتی هەرێم بۆ (خەڵك) ڕایگەیاند، بڕیار دراوە پلەبەرزكردنەوە بۆ هێزەكانی پێشمەرگە دەستپێبكاتەوە و سەرەتا بۆ 2017 ئەنجام دەدرێت.

ڕاشیگەیاند، كە بڕیاردرا پلەبەرزكردنی ھێزی پێشمەرگە بۆ ساڵی ٢٠١٧ جێبەجێ بكرێت و پلەبەرزكردنەكانی ٢٠١٨ و ٢٠١٩ و ساڵەكانی داھاتووش، بە پێی میكانیزمی نوێ و دوای وردبوونەوەی زیاتر بڕیاری پێویستی لەبارەوە بدرێت.

لە وەزارەتی ناوخۆی هەرێم نەوەستاوە
لە مانگی ڕابردوودا بەڕێوەبەرایەتی هاتووچۆی سلێمانی لە ڕاگەیەنراوێكدا ئاماژەی بەوەكردووە، لەخشتەی پلە بەرزكردنەوەی (٢٠٢٠)ی وەزارەتی ناوخۆی حكومەتی هەرێمی كوردستاندا، پلە بەرزكردنەوە بۆ ژمارەیەك لە ئەفسەرانی بەڕێوەبەرایەتی هاتووچۆی پارێزگای سلێمانی كراوە.

هاوكات، بەڕێوەبەرایەتی هاتووچۆی هەولێر لە ڕاگەیەنراوێكدا ئاماژەی بەوەكردووە، (٢٠/٩/٢٠٢٠)، بەڕێوەبەری پۆلیسی پارێزگای هەولێر (عەمید/ دلێر نەجاڕ)، لە مەڕاسیمێكی شایستەدا خەڵاتی ڕێزلێنانی بەخشی بە (٤١) ئەفسەری سنووری بەڕێوەبەرایەتی پۆلیسی پارێزگای هەولێر، بە بۆنەی پلە بەرزبوونەوەیان.

راپۆرت

پاشای بیابان و دیكتاتۆرێكی نامۆ و سەرنجڕاكێش

خەڵك- بەشی هەواڵ

لە ماوەی چوار دەیەدا موعەمەر محەمەد عەبدولسەلام ئەبو منیار قەزافی دەسەڵاتی لیبیای بەدەستەوە بوو، لە چوارچێوەیدا دەستی گرت بەسەر سامان و دەسەڵاتدا كە سنورەكانی لیبیای بڕی، زیاتر لە قەیران و ململانێیەكی دروستكرد بۆ دەرەوەی سنور لە زۆر وڵات و هەرێم و كیشوەر.

قەزافی لە 7ی حوزەیرانی 1942 لە شاری سێرت لەدایكبووە و هەر لەوێش ژیانی كۆتایی پێهات.

جولەكە بووە

بەپێی میدیای ئیسرائیلی بنەڕەتی رەگەزی قەزافی دەگەڕێتەوە بۆ جولەكە لە داپیرەیەوە كە داپیرەی جولەكە بووە.

ناوبراو چادرێكی لە بیابانی سێرت هەڵدابوو، زۆرینەی كاتەكانی لەوێ بەسەر دەبرد، لەوێ پێشوازی لە میوانەكانی دەكرد و كۆنگرەكانی دەبەست، بە سەعات قسەی دەكرد لەسەر فەلسەفە و بیروبۆچونەكانی لەسەر جیهان، تەنانەت بە فڕۆكەكەی چادرەكەی دەگواستەوە بۆ نێوەندە گەورە جیهانییەكان كە بانگێشت دەكرا لەوێ دەچوە ناوی.

میوانەكانی قەزافی شەوی مەترسیداریان بەسەر دەبرد كاتێك لای دەمانەوە لە بێدەنگی شەودا، كاتێكیش قەزافی كۆمەڵێك پرۆتۆكۆڵی نامۆی بەسەردا دەسەپاندن لە دابەزین بۆ خێوەتێك لە شێوەی هۆتیلی پێنج ئەستێرە.

پاشای بیابان

ئەو پاشای دەشت و بیابان بوو، زۆر جار دەیگوت ئەو رێبەری شۆڕشە، هەژارە خاوەنی هیچ نییە جگە لە خێوەتێك، لەگەڵ تفەنگەكەی.

قەزافی لە سەرەتای منداڵیدا لەبارەی ئاینی ئیسلامەوە هەندێك وانەی خوێندووە و دواتر گواستویەتیەوە بۆ سیستمی سەربازی پێش ئەوەی لەگەڵ كۆمەڵێك هاوڕێی بزوتنەوەی ئەفسەرانی یەكگرتووی رزگاریخواز دابمەزرێنێت كە سیستمی پاشاییان روخاند.

حكومەتەكەی ئیدریس سنوسی لە 1969 لە كودێتایەكی سەربازیدا روخا كە بزوتنەوەی ئەفسەرە رزگاریخوازەكان سەركردایەتیان كرد.

ئەم گەنجە چوە سەر دەسەڵات لەسەر پشتی زرێپۆش و دەستی بەسەر لیبیادا گرت بۆ ماوەی چوار دەیە كە تێیدا نە یەكسانی و نە دیموكراسی هەبوو، دواتر بووە دەوڵەتێكی نەوتی كاریگەر بۆ راكێشانی كرێكاری بیانی لە سەرانسەری جیهانەوە.

سیستمی جەماوەریی

بۆچونەكانی قەزافی تا ئێستا مشتومڕی لەسەرە لە رایگشتی جیهاندا، بەتایبەت روانینە جەماوەرییەكەی كە دەیگوت سیستمی دەسەڵاتەكەی نە پاشایی نە كۆمارییە، بەڵكو جەماوەرییە، جەماوەر بۆ خۆیەتی، ئەو نە سەرۆكە، نە حاكمە، بەڵكو گەل حكومی خۆی دەكات لە رێگای كۆنگرە میلییەكانەوە كە سەرچاوەی یاسادانان و لیژنە شۆڕشگێڕەكانە كە دەسەڵاتی جێبەجێكردنە.

قەزافی سەرجەم جومگەكانی دەسەڵاتی لە نفوز و سامان و بیری سیاسی لە دەستی خۆی و بەشێكی كەمیشی لە دەستی بنەماڵەكەیدا كۆكردەوە.

كتێبی سەوز

ئەو بیروبۆچونەكانی لەكتێبێكدا كۆكردەوە كە بە كتێبی سەوز ناسرا، دواتر بە فەڕمی بووە دەستوری لیبیا.

لە 2ی ئاداری 1977 سیستم كرایە دەسەڵاتی فراوانی گەل، خەڵك بەشدار دەبن لە دەسەڵات و سامان و چەك، بەڵام ئەوانە بۆ گەلی لیبی نەهاتنە دی تا لێی راپەڕین لە 2011 لەسەر كۆكردنەوەی هەموو شتێك لە دەستی خۆی و بنەماڵەكەی.

لە سەرەتای ساڵانی یەكەمی دەسەڵاتیدا جۆرێك لە جۆرەكان یەكگرتوویی لەگەڵ سیستمی ناسری لە میسر تاقیكردەوە، كە لیبیا و سودان و میسر رێككەوتن لە 1969.

قەزافی ئامانجی یەكگرتن نەبوو هێندەی بە دوای خەونی یەكگرتووی عەرەبەكانەوە بوو بۆ دانیشتنی لەسەر تەختی پاشایی و رێبەری.

قەزافی و شەڕی خۆرئاواییەكان

لە قۆناغێكی تردا قەزافی شەڕێكی میدیایی لە دژی خۆرئاوا بەرپا كرد، پشتیوانی یاخیبوەكانی ئیرلەندای دەكرد تۆمەتباركرا بە خستنەخوارەوەی فڕۆكەیەكی ئەمریكی لەسەر گوندی لۆكەربی لە ئەسكۆتلەندا لە 1988 كە بووەهۆی كوژرانی 256 كەس.

بەمهۆیەوە ئەمریكا سزای ئابوری بەسەر لیبیادا سەپاند بۆ چەند ساڵێك دواتر تا قەزافی سازشی كرد تۆمەتبارەكانی رادەستی دادگای لاهای كردن ئەوانیش عەبدولباست مقرحی كە سزای هەمیشەیی بۆ دەركرا، ئەمین فەحیمە كە بێتاوان دەرچوو، لەگەڵ قەرەبوكردنەوەی قوربانیانی رووداوەكە بە بڕی 2.7 ملیار دۆلار.

هاوڕێی بەرلسكۆنی و ساركوزى بوو 

قەزافی لەگەڵ شەڕەكەی لە دژی ئیمپریالیزی خۆرئاوایی هاوپەیمانێكی سیاسی بەهێزی سەرمایەداری ئیتالی سیلڤیۆ بەرلسكۆنی بووە، پشتیوانێكی سەرەكی سەرۆكی پێشووی فەرەنسا نیكۆلا ساركۆزی بووە.

قەزافی لە ماوەی 42 ساڵ حكومیدا چەندین دۆسێی گرتن و كوشتن و لەناوبردن و بێسەروشوێن هەن، بەڵام لە هەموویان خراپتر دەیان چیرۆكی سێكسی قەزافین لەگەڵ كچە گەنجەكان و سوپا ژنانییەكەی، كە پاسەوانی تایبەتی خۆی بوون.

لە 17ی شوباتی 2011 خەڵكێكی زۆر لە قەزافی راپەڕین، بەڵام ئەو بە سەركوتكردن و توندوتیژی وەڵامی دانەوە ناوی بە جرج بردن، بەڵام ئەو جرجانە توانیان بەردەوام بن لە ركابەرییەكەیان لەگەڵ قەزافی تا پشتیوانی نێودەوڵەتییان بۆ دروستبوو، توانیان تاك رێبەری وڵاتەكەیان بڕوخێنن و بەوەش نەوەستان قەزافییان لە زێرابێكدا دەرهێنا و بەشێوازێكی ناشیرین كوژرا و كۆتایی بە دەسەڵاتە 40 ساڵییەكەی هێنرا.
سەرچاوە/ الجزیرە

بەردەوام بە لە خوێندنەوە

راپۆرت

جیهان لە كۆتایهێنان بە ئایدز نزیك دەبێتەوە

خەڵك- بەشی هەواڵ

30 ساڵ بەسەر وتارەكەی كوفی ئەنان ئەمینداری پێشووی نەتەوە یەكگرتووەكان تێپەڕدەبێت كە داوای پێشكەشكردنی هاوكاری كردبوو بە كۆمەڵگەكان بەتایبەت ژنان لەپێناو شەڕی ئایدز، ئێستاش هەنگاوەكان خێراتر دەكرێن بۆ كۆتاییهێنان بەنەخۆشییەكە.

رێكخراوی تەندروستی جیهانی لە رۆژی جیهانی ئایدزدا تیشكی خستووەتەسەر هەوڵەكان بۆ كۆتاییهێنان بە ڤایرۆسی ئێچ ئای ڤی و داوای زیاتركردنی چاودێری تەندروستی كردووە.

هەڵگرانی ڤایرۆسی ئێچ ئای ڤی ئێستا 37.9 ملیۆن كەسن بەپێی ئاماری رێكخراوی تەندروستی جیهانی، كە 21%یان نەیانزانیوە كە نەخۆشن.

تا ئێستا نەخۆشی ئایدز مەترسی دروستكردووە سەرباری پێشكەوتنی گەورە لە روبەڕوبونەوەیدا لەسەرەتای راگەیاندنیەوە لەلایەن نەتەوە یەكگرتووەكانەوە لە ساڵی 1988.

پسپۆڕان چارەسەری فراوان بۆ ئەم نەخۆشییە كە لە رێگەی خوێن و سێكسەوە دەگوازرێتەوە بە قورس دەزانن، بەڵام چاودێری و خۆپارێزی بە باشترین چارەسەر دەزانرێت.

دواین ئاماری نەتەوە یەكگرتووەكان بریتییە لە نزیكەی 38 ملیۆن توشبوو لە 2018 كە لەو ساڵەدا 770 هەزاریان مردوون و بەپێی ئامارەكان 24.5 ملیۆن نەخۆش بەرەو چارەسەر رۆیشتوون.

بەپێی ئامارەكانی بەرنامەی نەتەوە یەكگرتووەكان بۆ هەوڵەكانی نەهێشتنی ئایدز بەراورد بە ساڵی 1997 كە بەرزترین ئاماری توشبوو تۆماركراوە لە مێژوودا كە 3 ملیۆن كەس بووە، تا 2018 بە رێژەی 40% دابەزیوە.

لە 2010وە رێژەی توشبوون 16% كەمیكردووە، رێژەی توشبوونی منداڵان 41% كەمیكردووە، حاڵەتەكانی مردن لە 2004ەوە بە رێژەی 56% كەمیكردووە، كە لەو ساڵەدا بەرزترین رێژەی مردن تۆماركراوە كە بریتی بووە لە 1.2 ملیۆن مردوو بە ئایدز.

رێژەی 95%ی توشبووان لە ئەوروپای خۆرهەڵات، ئاسیای ناوەڕاست، رۆژهەڵاتی ناوەڕاست و باكوری ئەفریقایە.

دابەزینی رێژەی توشبوون لە جیهاندا كاریگەری نەبووە لەسەر ناوچەی خۆرهەڵاتی ئەوروپا و ئاسیای ناوەڕاست، لەوێ رێژەكە لە 2018 بە رێژەی 29% زیادیكردووە و لە 10% لە رۆژهەڵاتی ناوەڕاست و باكوری ئەفریقا زیادیكردووە.

هۆكاری توشبوونی نەخۆشییەكە كە سێكسە، بووە بەهۆی نەخۆشییەكە بشاردرێتەوە و باس نەكرێت، ئەمەش بەهۆكاری سەرەكی زیاتر بڵاوبونەوەی دادەنرێت بەتایبەت لە وڵاتانی عەرەبیدا.

ڤایرۆسەكە دەكرێت بۆ ماوەی ساڵانێكی زۆر لە جەستەدا بمێنێتەوە بێ دەركەوتنی هیچ نیشانەیەكی نەخۆش لەسەر كەسەكە، ئەمەش قۆناغی زۆر مەترسیدارە و هۆكاری گواستنەوەیەتی بە ئاسانی و بڵاوبونەوەی بێ زانین.

نەتەوە یەكگرتووەكان 2030 دیاریكردووە بۆ كۆتایهێنان بە ئایدز، ئەمە ئامانجێكی خوازراوە، داوای هەوڵ و هاوكاری گەورە دەكرێت، لە نامەیەكی ئەنتۆنیۆ گۆتێریش سكرتێری گشتی نەتەوە یەكگرتووەكان.

پێش 2030 ئامانجێكی دیكە هەیە، ئەویش ئاشكراكردنی رێژەی 90%ی توشبووانە بە ئایدز و گەیشتنیانە بە دەرمانی دژە ڤایرۆس، بەكارهێنەرانی دەرمانەكەش هیچ نیشانەیەكی نەخۆشیان لێ دیار ناكەوێت.

هەرچەندە ئەم ئەنجامە لەم ساڵدا قورسە، بەڵام ئامارەكان هاندەرن كە نزیكبونەوە هەیە لە ئامانجەكە، 79%ی توشبووان بە نەخۆشییەكەیان زانیوە، ئامانجی دووەم گەیشتنە بە چارەسەر تا ئێستا لە سنوری 62%ە، ئەوانەی نەخۆشن ژمارەیان 53% تێپەڕناكات.

ئەم ژمارانە پێشكەوتنی بەرچاون لە شەڕی ئایدزدا بە كاریگەری دەرمانی دژە ڤایرۆس كە نیوەی توشبووان نەگەیشتوون بە نەخۆشی.

هەندێك وڵاتی وەك سویسرا، ئوسترالیا، بەریتانیا، دانمارك، سوێد، هۆڵەند، نزیكبوونەوە لە ئامانجەكە، بەڵام تا ئێستا بۆ وڵاتانی دیكە قورسە بە تایبەت 18 وڵاتی ئەفریقی.

تا ئێستا توێژینەوە و ئەزمونەكان بەردەوامن بۆ گەیشتن بە دەرمانێكی چارەسەری كۆتایی بۆ ئایدز بەڵام تاكو ئێستا بەو ئەنجامە نەگەیشتوون.

ئایدز سەرەتا لە پێنج پیاودا دۆزرایەوە لە حوزەیرانی 1981 لە لوس ئەنجلوس لە ویلایەتی كالیفۆرنیا لە ئەمریكا و وەك پەتایەكی جیهانی لە 1988 راگەیەنرا.
سەرچاوە/ الجزیرە

بەردەوام بە لە خوێندنەوە

راپۆرت

عێراق لەچاوەڕوانی دواڕۆژە خوێناوییەكانی ترەمپدا

خەڵك- بەشی هەواڵ

لە ئەنجامی پەرەسەندنەكانی نێوان ئەمریكا و ئێران چاوەڕێدەكرێت خاكی عێراق ببێتە گۆڕەپانی روبەڕوبونەوەیەكی نوێی توند لەنێوان هەردوو وڵاتدا، بەتایبەت لە هەفتەكانی كۆتایی ویلایەتەكەی دۆناڵد ترەمپ سەرۆكی ئەمریكا بەپێی رۆژنامەی واشنتن پۆست.

لە عێراق مەترسییەكان زیاتر بوون دوای كوژرانی زانای ناوەكی ئێران موحسین فەخری زادە لە رۆژی هەینی.

عێراق بووە گۆڕەپانی روبەڕوبونەوەی تاران و واشنتن لە دوای كوژرانی قاسم سولەیمانی فەرماندەی سوپای قودس لە فڕۆكەخانەی نێودەوڵەتی بەغدا لەسەرەتای ئەمساڵ و وەڵامدانەوەی ئێران بە هێرشە موشەكییەكان بۆ سەر بنكە سەربازییەكانی ئەمریكا لە عێراق.

ئێستا لە ناوچەكەدا جارێكی دیكە پەرەسەندنی تێدا رووداوە دوای كوژرانی فەخری زادە زانای ناوەكی ئێران لە تاران لە رۆژی هەینی كە ئێران ئیسرائیل تۆمەتبار دەكات.

سوپای پاسداران هەڕەشەی وەڵامدانەوەی توندی كردووە و هەڕەشەی لە سەرۆك ترەمپ كردووە.

سەرچاوەكان ئاشكرای دەكەن ترەمپ بیركردووەتەوە لە وەشاندنی گورزی پێشدەست لە ئێران و مۆڵەتی بە راوێژكارە سەربازییەكانی داوە.

عومەر نەداوی بەڕێوەبەری پرۆگرام لە ناوەندی ئاشتی لە عێراق لە واشنتن دەڵێت: رەوشێكی ئاڵۆزە، مەترسییەكانی عێراق لۆژیكییە، بەڵام ناكرێت زێدەڕۆیی تێدا بكرێت، ئیدارەی ترەمپ خوازیاری پەرەسەندنی سەربازییە تا ئاستەنگ بۆ بایدن دابنێت لە هەر هەوڵێكی بۆ گەڕانەوە بۆ رێككەوتنی ناوەكی لەگەڵ تاران.

وتیشی: پەرەسەندنی سەربازی لە بەرژەوەندی ئەمریكا و ئێراندا نیە، هەر لایەك پێی هەڵبستێت بۆ سەر لایەكەی دیكە بە تاكلایەنە، نمونە میلیشیاكان كەس ئەنجام و لێكەوتەكانی نازانێت.

ئەمریكا فڕۆكەی جۆری بۆمبهاوێژی بی 52ی ناردووە بۆ رۆژهەڵاتی ناوەڕاست و هاوكات كەشتی جەنگی یو ئێس ئێس نییمیتزی بۆ كەنداو گەڕاندەوە لە هەنگاوێكی دوای كشانەوەی هێزە ئەمریكییەكان لە ناوچەكە.

چاودێران پێشبینی دەكەن لایەنگرانی ئێران دان بەخۆیاندا بگرن تا ئەو كاتەی ترەمپ دەڕوات دوای بردنەوەی ركابەرەكەی جۆ بایدن لە هەڵبژاردنەكاندا.

لە دواین سەردانیدا بۆ بەغدا ئیسماعیل قائانی فەرماندەی سوپای قودس داوای هێوركردنەوەی لە میلیشیا شیعەكان كردبوو بۆ خۆلادان لە پەرەسەندنی زیاتر لەگەڵ ئەمریكا.

رۆژنامەی واشنتن پۆست لە سجاد جیاد پسپۆڕی كاروباری عێراقی گواستەوە، كە چاوەڕوانی پەرەسەندنێكی زۆر دەكرێت كە حكومەت دەڵێت عێراقییەكان تەنها لایەنگرن، دەكرێت چاوەكانیان دابخەن رێبدەن بە تێپەڕینی ئەو دوو مانگە لە ماوەكەی ترەمپ تا 20ی كانونی دووەم لە حاڵی دڵنیابوونی لە دۆڕانی لەبەرامبەر بایدندا.

مستەفا كازمی سەرۆك وەزیرانی عێراقیش روبەڕوی فشارێكی زۆری ئەمریكا بووەتەوە بۆ چڕكردنەوەی هەڵمەت لە دژی میلیشیا ئێرانییەكان لە عێراق.

سەرچاوە/ الحرە

بەردەوام بە لە خوێندنەوە

کوردستان