ئێمە لە تۆرە کۆمەڵایەتیەکان

وتار

کەرتی پیشەسازی لە عێراق

ئاشنا هەڤاڵ

سەڕەڕای ئەوەی عێراق سنوری لەگەڵ ئێران داخست بەهۆی کۆڕۆناوە بەمەش ئاڵوگۆڕی بازرگانی لەگەڵیدا وەستێنرا بەم هۆیەوە ڕێژەی هەناردەکردن لە ئێران بۆ عێراق بە ڕێژەی %30 کەم بوەوە بۆ 9 ملیار دۆلار بەبەراود لەگەڵ ساڵی 2019 سەرەڕای ئەوەی ئێران لەهەوڵی ئەوە دابوو کەبڕی ئاڵوگۆڕی بازرگانی نێوان هەردوو وڵات بگەیەنێتە 20 ملیار دۆلار.
و لە پێنج مانگی سەرەتای ئەم ساڵ 5 ملیۆن تەن لەکاڵا هاوردەکراوە لەئێران کە بەهاکەی 1.45 ملیار دۆلارە

و سەبارەت بەئاڵوگۆڕی بازرگانی لەگەڵ تورکیا کە وڵاتی پلە دووە کە عێراق هاوردەی کاڵای لێدەکات، ئەوا هەناردەکردنی تورکیا بۆ عێراق لەساڵی ڕابردوو 2019 بە ڕێژەی %7.8 زیادی کردووە بە بەراورد لەگەڵ ساڵی 2018 و گەشتۆتە 9 ملیار دۆلار
وهەروەها بڕی ئاڵوگۆڕکردنی بازرگانی لەنێوان هەردوو وڵات لە 13 ملیار دۆلار لە 2018 بەرز بوەوە بۆ 15 ملیار دۆلار لە 2019
هەروەها لە 2020 بڕی ئاڵگۆڕکردن لەنێوان هەردوو وڵات گەشتۆتە 15 ملیار و 800 ملیۆن دۆلار.

هەروەها سەبارەت بە بەرهەمی چینی کە بازاڕی پڕکردووە،ئەوا قەبارەی بازرگانی کردن لەنێوان ئەم دوو وڵاتە بەپێی ووتەکانی باڵیۆزی چینی ساڵانە دەگاتە زیاتر لە 30 ملیار دۆلار ، تەنها لە 2018 گەیشتۆتە زیاتر لە 21 ملیار دۆلار، هەروەها ڕێژەی وەبەرهێنانی چینی لەعێراق 20 ملیار دۆلاری تێپەڕاندووە.

لێرە تەنها بەم نموونانە دەتوانرێ درک بکرێ کە تەنها لەڕێی هاوردەکردنەوە برێکی چەند گەورەی سامانی عێراق بۆ وڵاتان دەڕوات بەتایبەت وڵاتانی دراوسێ کە تەنها لەڕێی هەناردەکردنی کاڵاو بەرهەمەکانیان بڕێکی گەورەی داهات بەدەست دەهێنن لەعێراق و وڵاتانی دراوسێ دژبەعێراقن تەنها لەڕێی هاوردەکردنی ئەم بەرهەمانە چەندین خەڵک توشی نەخۆشی هەمەجۆر بونە کە دیارترینیش نەخۆشی شێرپەنجەیە ، ئەمەش هەڵبەتە بەشێکی زۆری بازرگانان ڕۆڵی تیادەگێڕن بەهێنانە ناوەوەی کاڵا و بەرهەمی کوالێتی نزم

حکومەتی کوردستان و عێراق دەتوانن ڕێ لەمە بگرن ئەمیش بەچەند ڕێگایەک کە لەخوارەوا ئاماژەی پێدەکەم لەنێوانیشیاندا دووبارە بەگەرخستنەوەی ئەو کارگە پیشەسازیانەی کە لەدوای 2003 داخران و دانانی پلانی تۆکمە بۆ پێشخستنی ئەم کەرتە ئەویش بە هێنانی کەسانی پسۆر و شارەزا لەم بوارە لەناوەوە و دەرەوەی وڵات و سەبارەت بە کارگەکانی بەرهەمهێنانی بەروبومی سەوزە و میوە و بەروبومی ئاژەڵی پێویستە گرنگی بەکەرتی کشتوکاڵی بدرێ و پشتگیری تەواوی جوتیاران بکرێ بەهەموو ئەو پێداویستیانەیکە بەکاری دەهێنن ، بەلایەنی کەم بۆ ئەم چەن ساڵەی داهاتوو گەر هەناردە نەکات بەلایەنی کەم ڕێژەی هاوردەکردن کەم بکرێتەوە و پێداویستی ناوخۆ تێربکرێ، هەروەها بەرزکردنەوەی باج لەسەر کاڵای هاوردەکراو و دانانی چاودێری تۆکمە لەسەر بەرهەمە هاوردەکراوەکان و دانانی ڕێکار و کۆت و بەندی زۆر چڕ لەسەری.

ریکلام

وتار

هەنــــاری هـــەڵــــەبـــجە

ســــەرکۆ یونس*

پایزی هەموو ساڵێک تۆڕی ڕێکخراوەکانی هەڵــەبجە و لایەنەپەیوەندیدارەکانی کشتوکاڵی هەڵەبجە بەهاوکاری میدیا و میدیاکاران کەرنەڤاڵ و ڤیستیڤاڵێکی ناوازەی هەنارو بەرهەمە پاییزیەکان وهەندێ کاری دەستڕەنگینی و خۆراک و خواردەمەنی پێشکەش بەخەڵکی هەڵەبجە و میوانەکان دەکەن…

هەرێمی کوردستان بەگشتی و سنوری پارێزگای هەڵەبجە بەتایبەتی زەوی وکەشوهەوایەکی لەبارو گونجاوی هەیە بۆ بەرهەمهێنانی هەنار بەشێوەیەک کە تام و ڕەنگی تایبەتی هەیە و لەهەناری ناوچەکانی ترو هەناری هاوردەی وڵــاتان جیاوازترە.
لەم سنورە (11) جۆر هەنار بەرهەم دەهێنرێت و نزیکەی (30) هەزار تەن بەرهەمی ساڵــانەی پارێزگای هەڵەبجەیە و ڕووبەری هەشت هەزارو پێنج سەد دۆنم باخی هەنار هەیە و بەردەوام لەزیادبووندایە.

هەڵـــەبجەو هەنار دوانەیەکی لەیەک دانەبڕاون و بەدرێــژایی مێژووی کشتوکاڵــــی ناوچەکە هەنار هەڵەبجەی بێ بەش نەکردوە لە جوانی و لەتەنیایـــدا بەجێ ی نەهێشتوە تەنانەت لە کارەساتی کیمیابارانکردنی (16 ئازاری 1988) هەنار هەر بەپێوە بووە و شاهێدحاڵێکی نەبیستراوی کارەساتەکەیە..

خواستی خەڵک و بەکاربەران بۆ هەناری هەڵەبجە خواستێکی تایبەتە و ساڵــانە لەشارەکانی تری کوردستانەوە خەڵکێکی زۆر وەک میوان و گەشتیار و کڕیاران دێنە هەڵەبجەوە پێوسیتیەکانیان لە هەناری سازان و گوێزی هەورامان و زەیتی زەیتونی ڕاسان و دۆینەو کەشک و ترخێنە و مرەبای میوەکان و هەنجیرو تووی ووشک و بنێشتی کوردی ڕەسەنی ناوچەی بۆین و دۆشاوی هەنار و توو و بەرهەمە پایزییەکانی تر پڕدەکەنەوە بەدیاری ناوازەی دەستڕەنگینانی ڤیستیڤاڵەکە دەگەڕێنەوە.

خواستی بازاڕەکانی شارەکانی هەرێم و ناوەڕاست و باشوری عێراق خواستێکی گەورە و هەمیشە و بەردەوامە بەتایبەت لەم وەرزەدا ئەمەش بۆ لایەنی بەبازاڕکردن و ساغکردنەوەی بەرهەمی خۆماڵــــی گرنگە و جێگەی بایەخە.

هەنار یەکێکە لەو حەوت میوەیەی کە خواستی بەردەوامی لەسەرە و بەهۆی ئەو سوودە تەندروستیانەی کەلە هەنارەوە دەست دەکەوێت بۆ لەشی مرۆڤ لەوانە بەرگری لەش بەهێز دەکات و سەرچاوەی سەرەکییە بۆ ڤیتامین(C) و بۆ خوێن و دڵ بەسوودە و یارمەتی زوو هەرس کردن دەکات و بۆ دابەزینی کێشی لەش بەسوودە..

خۆشبەختانە وەزارەتی کشتوکاڵـــی حکومەتی عێراق لە(22 ئۆکتۆبەر) هاوردەکردنی هەناری لەسەرجەم خاڵەسنورییەکان قەدەغەکرد و حکومەتی هەرێمیش هەمان بڕیاری دەرکرد،بێ گومان ئەم بڕیارە گرنگە و سوودی دەبێت بۆ خاوەن باخ و بەرهەمەکان ،بەڵــام بەداخەوە سەرەڕای دەرکردنی بڕیاری قەدەغەی هاوردەی هەنار هێشتا بە قاچاخ دێتە بازاڕەکانی هەرێمەوە بەتایبەت هەناری سووری و میسری،بۆیە پێویست دەکات لایەنە پەیوەندیدارەکان هەنگاوی باشتر لەم لایەنەوە بنێن،لەگرنگترین هەنگاو سەپاندنی باجی گومرگی زیاترە بۆ هاوردەی ئەم بەرهەمە بۆ ئەوەی لەناوخۆ نرخی بەرز ببێتەوە و خواستی کەم ببێت..

گەورەترین گرفت ساغکردنەوەو بەبازاڕکردنی بەرهەمی هەنارە لەبازارەکانی کوردستاندا و لەئێستادا کێشەو گرفتەکانی ئەم بەرهەمەیە و بەداخەوە تا ئێستا چارەسەرنەکراوە،خۆشبەختانە بەپێ ی لێدوانی وەزیری کشتوکاڵ و سەرچاوەکانی ئاوی هەرێم بڕیارە کۆمپانیایەک هەنار هەناردەی دەرەوە بکات .

هەماهەنگی و بوونی لیژنەی هاوبەشی وەزارەتەکانی کشتوکاڵــی و بازرگانی و دارایی هەرێم و بەغدا گرنگە و پێویستە بەتایبەت بۆ ئاسانکاری گواستنەوەی بەرهەمی ناوخۆی عێراق بۆ سەرجەم شاروشارۆچکەکان بەبێ باجی گومرگی و روسومات.

هەروەها نەبوونی ساردکەرەوە(براد) بۆ هەڵگرتنی بەرهەمی هەنار یەکێکە لە ئاریشەکانی تر چونکە بەرهەمی هەنار لە سنوری پارێزگای هەڵەبجە زۆرە و بەڕێژەی گەورەیە و لە خواستی ناوخۆیی سنورەکە زیاترە…

ڤیستیڤاڵـــی هەنار و پایزی هەڵەبجە لەڕووی ئابوری و کۆمەڵـــایەتییەوە چەندین سوودو کەڵکی هەیە لەوانە:-

* ساغکردنەوە و بەبازاڕکردنی بەرهەمی ناوخۆی ناوچەکە کەساڵــانە خۆشبەختانە زیاد لە پێویستی خواستی دانیشتوانی هەڵەبجەی هەیە و خاوەن باخ و بەرهەمەکان بەدوای خواست و بازاری نوێ دا دەگەڕێن ئەمەش دەرفەتێکی باشە لەم لایەنەوە و دەبێتە دەرچەیەک بۆ ساغکردنەوەی بەرهەمەکانیان.
* سەردانکردن و هاتووچۆی هاونیشتیمانیان لە شاروشارۆچکەکانی ترەوە پەیوەندی کۆمەڵــایەتی دانیشتوانی هەڵەبجە و شوێنەکانی تر پتەوترو بەهێزتر دەکات .
* ئەم ڤیستیڤاڵە سەرچاوەیەکە بۆ ڕەخساندنی هەلی کار بۆ گەنجان و لاوانی بێکارو بێ داهاتی شارەکە،بەتایبەتی ژنان و کچانی دەسترەنگین بەداخەوە لەسنوری پارێزگای هەڵەبجە ڕێژەی بێکاری بەرزە بەتایبەت لەناو چینی خاوەن بڕوانامەی زانکۆیی و دەرفەتی کارکردن لەم شارە کەمە بەهۆی دانەمەزراندن لەکەرتی گشتیدا و لاوازی کەرتی تایبەت لەشارەکە..
* جوڵــان و جموجوڵی بازاڕ بەگشتی و چێشتخانەو چایخانە و مارکێت و کافتریاکان،بەهۆی هاتنی میوان و گەشتیارو کڕیارو سەردانیکەرانی ڤیستیڤاڵــــەکە بەشێوەیەک چالاکی ئابوری لەبازاڕی هەڵەبجە پەیدا دەبێت.
* ناساندن و ئاشنابونی شوێنە گەشتیاریەکانی سنوری پارێزگای هەڵــــەبجە بە میوانەکان و کڕیاران بەتایبەتی ئەو شوێنەگەشتیاریانەی لەشارەوە نزیکن وەک چاوگی باوەکۆچەک و عەبابەیلێ و گوڵان.
* پیویستە هەموو هەوڵێک بدرێت بۆ هەناردەکردنی بەشێک لەم بەرهەمە ناوازەیە کە بەدڵنیاییەوە لەبازارەکانی دەرەوە خواستی باشی لەسەر دەبێت و نرخێکی بەرز دەکات بۆ ئەمەش هاوکاری و پاڵپشتی حکومەت گرنگە.
* پێویستە وەزارەتی کشتوکاڵ و بازرگانی و پیشەسازی پلانی تایبەتیان هەبێت بۆ بەپیشەسازی کردنی بەرهەمی هەنار بەتایبەتی کارگەی شەربەت و سرکەی هەنار بۆ ئەوەی سودی زیاتری هەبێت بۆ خاوەن باخ و جوتیارەکان.
* ئەنجامدانی چالاکی هونەری وەک گۆرانی و مۆسیقا و خستنەڕووی وێنەکان و هونەری شێوەکاری و هتد هەموو ئەمانە هۆکارن بۆ راکێشانی زیاتری گەشتیارو میوانی ڤیستیڤاڵــــەکە.
هیوادارین ئەم ڤیستیڤاڵـــە ببێتە هەنگاوێک بۆ ئاوڕدانەوەی زیاتر بەم پارێزگایەو حکومەتی هەرێم بەپلان و بەرنامەی درێــژ خایەن و ستراتیژی گرنگی بدات بە لایەنەکانی ئابوری بەگشتی و کەرتی کشتوکاڵی و باخداری بەتایبەتی بۆ ئەوەی بتوانرێت فرە سەرچاوەی داهات بۆ خەڵک برەخسێنرێت…

*ئابوریناس

بەردەوام بە لە خوێندنەوە

وتار

گوتاری میدیایی و قوربانییەكانی خراپ بەكارهێنانی

د.شوان ئادەم ئەیڤەس
رووماڵی میدیایی بڕیارەكەی هەفتەی پێشووی بانكی رەشید بۆ خەرجكردنی 10ملیۆن دیناری عێراقی بۆ ئەو فەرمانبەرانەی دەیانەوێت ژنی دووەم بهێنن؛ ئەدگاری سێكسیی گوتاری گشتێنراوی میدیا-ی لەهەرێمی كوردستان و پارێزگا هاوسێكانیيدا، باشتر دەرخست!؟
گوتاری میدیایی (media discourse)؛ چەمكێكی ئەكادیمیی نێو زانستە مرۆیی و كۆمەڵایەتییەكانە. پرۆسەیەكی بەردەوام و ئاوێزانكراوی نێو پەیوەندییەكانە و ئەو پێوەرانە دەگرێتەخۆ كە لەلایەن میدیاوە و بەشێوەیەكی ئاشكرا لەسەر پرسێكی ديارییكراو گفتوگۆ كراوە يان لەچێوە (framed) دراوە. واتە پاكێجێكی بەردەوامی كارلێككردنی نێوان مرۆڤەكانە كە پشت بە گوتاری هەنوكەیی دەبەستێت و پێویستە تێگەیشتن لە پێنج دیدگای پێكەوەبەستراوی بازنەی كولتوريى هەبێت، تاوەكو بەشێوەیەكی راست توانای راڤەكردنی واقعی میدیایەك و هەڵسەنگاندنی واقعێكی دڵخوازى هەبێت، لەوانە (Phelan, 2016):
یەكەم: نوێنەرایەتییكردن یاخود خۆنیشاندانەوە؛ فۆرمێكە بۆ وەرگرتنی بابەتێك كە مانا شیكراوەكانی دەخرێنە ناو.
دووەم: ناسنامە؛ ناسنامەی نێرەر-ەكە و ناوبانگى پێگەكەی و شێوازی بەرهەمهێنانی.
سێیەم: بەرهەمهێنان؛ پرۆسەی بەرهەمهێنانی زانیارییەكانی میدیاكە دەگرێتەخۆ. ئەوەش دەكەوێتە ژێر كاریگەریی بارودۆخە دیارییكراوەكان و فەراهەمكردنی تەكنۆلۆژیی و دۆخی دارایی بەرهەمهێنەرەكەوە.
چوارەم: بەكارهێنان؛ كاریگەرییەكان (نەرێنی) و بەكارهێنان و تێربوون (چالاك). بۆنموونە؛ چۆن وەرگر مامەڵە لەگەڵ زانیارییەكاندا دەكات. خەڵك بەپێی نموونە كولتورییە تایبەتییەكانی و سیستمی بەهاكانی؛ لە دەقەكان تێدەگات.
پێنجەم: رێكخستن؛ هەر جۆرە چاودێرییكردنێكی هاوشێوەی سیساسەتەكان، یاساكان و رێساكان دەگرێتەخۆ كە كۆنترۆڵی زانیارییەكان دەكات و ئەو هەستە دەبەخشێت كە چ شتێك لەچوارچێوەی كولتورێكی دیارییكراودا پەسەنددەكرێت یاخود ناكرێت. بۆ نموونە؛ یاسای ناوزڕاندنی 2009 و پۆلێنبەندییەكانی فلم بەپێی تەمەنی لەدامەزراوەی ریكلامى ئێرلەندا.
لەرێی رووماڵكردنی سیاسەت و سیاسەتی گشتیی و كاریگەرییەكان و نوێنەرایەتییكردنی سێكسییەوە خاڵی بەیەكگەیشتنی نێوان میدیا وچالاكیی سێكسیی و ناسنامە؛بووەتە هۆی بەرهەمهێنانێكی دەوڵەمەندى وتووێژی ئەكادیمی. لەدەرئەنجامدا، زانایان كاتێك پرسیاریان لەبارەی چۆنیەتی راگەیاندنی چالاكیی سێكسیی و ناسنامە لەلایەن میدیاوە كردووە؛ ژمارەیەك تێڕوانینی تیۆریی و میتۆدییان بەكارهێناوە (Meyer,2013). لەو رووەوە؛ تێبینیی ئەوە كراوە كە میدیا دەتوانێت ببێتە سەكۆیەكی گشتیی سەرەتایی بۆ رێكخستنی چالاكییە سێكسییەكان لەهەموو ژانرە خەیاڵیی و واقیعییەكان و چارەسەركردنی نیگەرانییەكانی هاوشێوەی ئاكاری سێكسیی لەپانتایی گشتیی و تایبەتیيدا. هاوكات دەبێتە هۆى گۆڕینی شێوازەكانی ژیانی خێزانیی و سنوردارییەكانی نوێنەرایەتییكردنی چالاكی سێكسیی لەبازاڕی میدیايی ناڕێكخراودا (Arthurs, 2004).
بەسەرنجدان لەو تێڕوانینانە و دیدگاكانی نوێنەرایەتییكردن، ناسنامە، بەرهەمهێنان، بەكارهێنان و رێكخستنی میدیایی لەهەرێمی كوردستانى عێراقدا؛ پشكی شێری میدیای كوردیی و تۆڕە كۆمەڵایەتییەكانی وەك خاوەن گوتارێكی بەرهەمهاتووی ساتەوەختی پەخش و بڵاوكردنەوەی «هەواڵی بەپەلە»و «رووماڵی راستەوخۆ»ی رووداوەكان دەبينرێن و بەشێوەیەكی دروست مامەڵە لەگەڵ چالاكییە سێكسییەكان و پرسى ناسنامەی تاك و كۆی كۆمەڵگەدا نەكراوە. گوتارێك بەرهەمهاتووە كە هێندەی خەریك و خەمخۆرى خوار ناوك-ی مرۆڤەكان و وروژاندنی بووە؛ نیوهێندە كار لەسەر بەشی سەرەوەی ناوك و پێداویستییەكانی نەكردووە. ئەو گوتارە تێكەڵەيەكە لە چڵێسی سێكسیی و قۆستنەوەی ئایینیی و هەژموونی سیاسی؛ بۆ لەبیربردنەوەی خزمەتگوزارییە سەرەتاییەكانی ژیانێكی سادە. ژیانێك كە لەسایەییدا هاوچەرخترین ڤێرژنی ئامێرە تەكنیكییەكانی بۆ هاوردە دەكرێت، بەڵام بەدوور لەلۆژیكی بەكارهێنانیان برەویان پێدەدرێت. برەودانێكی بێبەرنامە كە وایكردووە رۆژ بەرۆژ ژمارەی قوربانییەكانی خراپ بەكارهێنانی میدیا و گوتارەكانی بەرزتر ببنەوە!
گوتاری میدیایی؛ كاتێك دەبێتە سەرەكییترين ئامانجی پەخشكراوی میدیا و لەوەدا كورت دەكرێتەوە كە پێنج دۆلار بدرێتە كوڕێكی هەرزەكار تا لایەك لەسمێڵی بتاشێت یان دە دۆلار بدرێتە كچێكی گەنج و راستەوخۆ تەلەفون بۆ دایكی بكات تا كاردانەوەی بزانێت؛ كاتێك پێیدەڵێت دووگیانە يان خاوەن پێدوایستییەكی تایبەت؛ بهێنرێتە سەر شاشە و هان بدرێت بۆ شكاندنی مێزە شووشەكەی بەردەمی يان وەرگران بەوەوە سەرقاڵ بكرێن كە كام یەك لە «شایەر و مۆدێل و مەیكئەپ ئاڕتیست» بەنیازی شووكردنن و كامیان بەنیازی جیابوونەوە و كامەی دیكەیان زۆرترین رەفزی داوە يان كاميان بە كام جۆری قاوە؛ سكی دەچێت و كاميان لە «پڕ بینەرترین» شاشەدا باس لەسیحری جلی ژێرەوەى بكات؛ ئیتر هیچ گومانێك نامێنێتەوە بۆ ئەوەی ئەو جۆرە لەگوتاری میدیایی یەك ئامانجی هەیە. ئەویش گەوجاندنی وەرگر و لە بیربردنەوەی پرسە گەرمەكانی رۆژ و برەودان بەنزمترین ئاستی كولتوری بەكاربردنى؛ خواردن و خەو و خۆشەویستیی و وروژاندنی سێكس و سیاسەت و ئایین!
دواجار خراپ بەكارهێنانی گوتاری میدیایی بەر لە بەكارهێنەرانی؛ بەرهەمهێنەرانی دەكاتە قوربانی. هاوشێوەی ئەو منداڵەی بەپارەی خۆی میزەڵدانێك دەكڕێت و پاش فووتێكردنی؛ لەوێنە گەورەكراوەكانی سەر میزەڵدانەكەى دەتۆقێت!
بەردەوام بە لە خوێندنەوە

وتار

لێدانی ملیشیا چەکدارەکانی عێراق لە ئارادایە

د. سیروان حەسەن

لە کۆتایی مانگی ئەیلول و سەرەتای مانگی ئۆکتۆبەر و دوای چەند جارێک ھێرش کردنە سەر باڵوێزخانە و دپلۆماتکارانی ئەمریکا لە ناوچەی سەوزی بەغدا بە موشەک لە لایەن ھێزە چەکدارەکانی حەشدی شەعبی کە لە دەرەوەی سوپای فەرمین، دۆناڵد ترامپ سەرۆکی ئەمریکا ھەڕەشەی داخستنی باڵوێزخانە وکشانەوەی بالوێزی ئەمریکا دەکات لە بەغدا وەکو کاردانەوەیەک بەرامبەر جێ بە جێنەکردنی رێکەوتنەکەی کازمی کە لە واشنتۆن ئیمزای کرد و بەرامبەر ئەو ھەڕەشە و مەترسیانەی کە ڕوو بە ڕوویی بەرژەوندیەکانی دەبێتەوە لە عێراق وە ھەروەھا وەکو کارتێکی فشار لە سەر حكومەتی کازمی بۆ زیاتر ھەوڵدان و پەلە کردن بۆ دامرکاندن و کۆنترۆڵ کردنی ھێزە ملیشیاکان کە راستەوخۆ بە فەرمانی کۆماری ئیسلامی ئێران دەجوڵێن لە ناو عێراق دژ بە بەرژەوەندیەکانی ئەمریکا و رۆژئاوا.

لە بەیاننامەیەکی ھاوبەشدا کە لە لایەن ھەشت دەستەی چەکداری حەشدی شعبی دەرکرا کە خۆیان ناساندوە بە “فصائل المقاومة العراقية” کە نزیکن لە ئێرانەوە و بريتين لە (عصائب أهل الحق، الأوفياء، جند الإمام، النجباء، كتائب سيد الشهداء، كتائب الإمام علي، سرايا عاشوراء، سرايا الخراسان) لە بەیاننامەکەدا ھاتبو ئەو ھێرشانەی کە کرایە سەر ھێزەکانی ئەمریکا لەو ماوەی رابردودا وەکو تۆڵەیەک بوو بۆ کوشتنی قاسم سولەمیانی و مەھدی مھندس وە تەنھا کاردانەوەیەکی بچوک بوو دژ بە کردەوە دوژمنکارەکانی ئەمریکا وە بە ھێز وەڵامی ھێز دەدرێتەوە. دوای کوشتنی قاسم سولەیمانی سەرۆکی فەیلەق قودسی ئێرانی و ئەبو مەھدی موھندس سەرکردەی حەشدی شەعبی لە ٣ کانونی دووەم ٢٠٢٠ لە شاری بەغدا رێژەی ھێرشە موشەکیەکان بۆ سەر بنکە سەربازیەکان و بالوێزخانەی ئەمریکا زیاتر بوون ئەمە وایکرد کە ئەمریکا بانگێشتی سەرۆکی حکومەت بکات بۆ سەردانی ئەمریکا، لە کاتی سەردانی کازمی بۆ وڵاتە یەکگرتوەکانی ئەمریکا لە ١٨ ی ئابی ٢٠٢٠ پێشوازیەکی زۆر گونجاوی لێکرا و بایەخێکی ڕاگەیاندنی زۆر باشی پێدرا و وەکو سەرۆکێکی ئازا و بە توانا دەریان خست وە چەند رێکەوتنێکیان لە گەڵدا واژوو کرد کە تاکو ئێستا زۆربەی بەندەکانی شاراوەن، لە سەردانەکەدا سەرۆکی ئەمریکا پشتیوانی تەواوی خۆی بۆ حکومەتی کازمی خستە ڕوو بە تایبەتی لایەنی ئەمنی و سەربازی و بە ھێزکردنی ژێرخانی ئابوری بە مەرجی کۆنترۆڵ کردنی ئەو ھێزە ملیشیا شیعانەی کە راستەخۆ لە ژێر فەرمان و کاریگەری ئێراندا کاردەکەن وە بە پلان و فەرمانی ئەوان دەجوڵێن، ئەویش بۆ لاوازکردن و نەھێشتنی رۆڵی ئێرانە لە عێراق ئەو ھەنگاوەش مجازەفەیەکی گەورە بوو بۆ دۆنالد ترامپ پێش ھەڵبژاردنەکانی ئەمریکا کە رەنگە کاریگەری خراپی ھەبێت لە سەر ئەنجامی دەنگدانەکان .

لەو سەردانەدا ترامپ زۆر جەختی لە نەھێشتنی ملیشیا چەکدارەکان کردەوە بەلام دوای گەڕانەوەی کازمی بۆ عێراق و تێپەڕبوونی زیاتر لە مانگێک و دووبارە ھێرش کردنە سەر بالوێزخانەی ئەمریکا لە بەغدا ئەمەش ئیدارەی ترامپی بە تەواوی توڕە کرد بەوەی کە کازمی بەڵێنەکەی خۆی نەبردە سەر بە لێدانی ملیشیاکان کە خۆی لە خۆیدا کاریگەری نەرێنی دەبێت لە سەر پێگەی ترامپ لە ھەلبژاردەکاندا بۆیە لە پەیامێکی توندا حکومەتی کازمیان ئاگادار کردەوە کە باڵیۆزخانەکەیان لە بەغدا دادەخەن و لە شاری ھەولێر کارای دەکەن و بنکە سەربازیەکانیان لە ھەرێمی کوردستان جێگیر دەکەن.

داخستنی بالیۆزخانەی ئەمریکا لە عێراق کێشە و گرفتی گەورە بە دوای خۆیدا دێنی چونکە ھەموو جۆرە یارمەتیەکانی خۆی دەوەستێنی و نایەڵێت ولاتانی تریش ھاوکاری حکومەی کازمی بکەن و ھانی داخستنی بالوێزخانەکانی ولاتانی ئەوروپاش دەدات کە کۆتایەکەی روخانی حکومەت و سەختتر کردنی بارودۆخی داروخاوی عێراق دەبێت.

لە ئێستادا ھەموو ئەگەرەکان لە ئارادایە بۆ لێدانی ملیشیاکان لە لایەن ئەمریکاوە بەلام کاتەکەی نادیارە بۆ ئەو مەبەستەش بنکە سەربازیەکانی خۆی لە تورکیا و سعودیە و وڵاتانی تری دەوروبەر بەکاردێنێ رەنگە ئەم ھەنگاوەش پێش ھەڵبژاردەکانی ئەمریکا بێت بۆ ئەوەی ترامپ سەرکەوتنێک بۆ خۆی تۆمار بکات بۆ بەھێزکردنی پێگەی خۆی لە ناو دەنگ دەران یان دوابخرێت بۆ کاتێکی تر. ئەم رکابەری و ململانێیەی نێوان ئەمریکا و ئێران گۆڕەپانەکەی عێراق و ناوچەکانی دەوروبەرێتی بۆ یەکلایی کردنەوەی باڵادەستی خۆیان لە رۆژھەلاتی ناوەڕاستدا.

بەردەوام بە لە خوێندنەوە

کوردستان