ئێمە لە تۆرە کۆمەڵایەتیەکان

راپۆرت

حەوزێكی ماسی سەلەمون گەشتیاران بۆ گوندێكی شارباژێڕ ڕادەكێشێت

خەڵك- بەشی هەواڵ
بەدووری ٤٢ كم لە باكووری رۆژهەڵاتی سلێمانی و لەنێو جەرگەی شارباژێری سەختدا، بەقەدپاڵی شاخی سوركێوە-وە لە خاڵی سفری سنووری وڵاتی ئێران و نزیك شاری بانە، لە گوندی بارێی بچووك، لەنێو دارگوێزی چڕ و خوڕەی ئاوی كانیاوەكاندا، لە چەند حەوزێكی سارد و فێنكدا، ماسی سەلەمۆن كە بەدەگمەن لە هەرێمی كوردستاندا دەست دەكەوێت، خۆیان لەنێو حەوزەكانی ئەو قەدپاڵەدا مەڵاس داوە، پەیتا پەیتا گەشتیاران و سەردانیكەران دەچن تاكو لە كەشێكی فێنكی نێو گەرمای هاویندا، ماسی سەلەمۆن نۆش بكەن.

ماسی سەلەمۆن جۆرێكی زۆر بەسوودی ماسیە كە لە هەرێمی كوردستاندا بەدەگمەن دەست دەكەوێت، هەر بۆیە رەغبەتێكی زۆر لەسەر ئەو جۆرە ماسیە هەیە.

ماوەی ٦ ساڵ دەبێت كە لەنێو گوندی بارێی بچووكدا پرۆژەیەك كراوەتەوە و تێیدا ماسی لە جۆری سەلەمۆن لە شاری پێنجوێن-ەوە دەهێنرێت و لە چەند حەوزێكی قەدپاڵی شاخەكەدا لە ئاوێكی سازگاری كانییەكاندا گەورەیان دەكەن و دواتر گەشتیاران بۆ بەسەربردنی كاتێكی خۆش دێن بۆ ئەو چێشتخانە بچكۆلەیەی لە تەنیشت حەوزەكانەوە دروست كراوە.

لە بارێی بچوك، كە بە چوار وەرزی ساڵ سەرەڕای رێگا سەختەكەی، گەشتیاران و سەیرانكەران رووی تێ دەكەن، چەندین سەكۆی تایبەت بە گەشتیاران دروست كراوە تاكو لەوێدا لەنێو سروشتە جوانەكەی بارێی بچووكدا چاوەڕێی میوانی سەر سفرە و خوانەكەیان بكەن كە ئەویش ماسی سەلەمۆنە.

رابەر حاجی سیروان ئاغا، كە لەگەڵ باوكیدا ئەو پرۆژەیەیان بەگەر خستووە، ئاماژە بەو دەكات كە ماوەی ٦ ساڵ دەبێت و لە هاوینی ٢٠١٤دا ئەو پرۆژەیەیان كردۆتەوە و ئامانج لێی ئاوەدان كردنەوە و راكێشانی گەشتیارێكی زۆرە بۆ گوندەكەیان. ئەو باس لەوە دەكات كە جگە لەو پرۆژەیە كە بەخێوكردنی ماسی سەلەمۆنە، هاوكات بەرهەمەكانی گوێز، هەنگوین و گێلاس و چەندین میوەی تری هاوینە و وشككراوی زستانە كە لە گوندی بارێی بچووك بەرهەم دەهێنرێن پێشكەش بە میوانەكان دەكرێن.

ئەو باس لەوە دەكات كە لە چێشتخانەكەیدا كە ٦ ساڵە كردوویانەتەوە ماسی سەلەمۆن كە خواردنێكی بەتام و بەسوودیشە پێشكەشی میوانانی دەكات لە وڵاتی ئێرانەوە دەیهێنێت، بەڵام ئێستا بەهۆی نەبوونی رێگاوە لە شاری پێنجوێنەوە ماسیەكانی دەهێنێت.

رابەر، كە ئێستا سەرقاڵی خوێندنی ماستەرە لە بواری مێژوودا لە زانكۆیەكی ئەنقەرە، ئاماژە بەوە دەكات ئێستا بەهۆی سەرقاڵیەوە ناتوانێت وەك پێویست لە پرۆژەكەدا بمێنێتەوە، زیاتر باوكی لەگەڵ وەستایەك كە لە وڵاتی ئێرانەوە هێناویانە، پرۆژەكە بەڕێوەدەبەن.

ئەو باس لەوە دەكات، كە سەیرانكەران و گەشتیاران جگە لە خواردنی ماسی بۆ مانەوە و سەیران و گەشت روودەكەنە پرۆژەكەیان كە لە رێی ئەو كەپر و شوێنی حەوانەوانەی دابینیان كردووە كەشێكی ئارام بۆ گەشتیاران دروست دەكەن و دەڵێت، “جگە لەوەی گەشتیاران بۆ ماسی خواردن روومان تێدەكەن، بەڵام هاوكات شوێنی حەوانەوەش هەیە بۆ ئەو كەسانەی خوازیارن بەشەو بمێننەوە كە زۆربەی كات لە شەوانی پێش پشووەكانی هەفتەدا دێن و دەمێننەوە و لەو رێیەوە توانیومانە گەشتیارێكی زۆر بۆ ئەم گوندە دوورە دەستە رابكێشین، هەرچەندە ئێمە حەز دەكەین كە تەواوی گوندنشینان سوود لە هێنانی گەشتیاران بكەن بە كردنەوەی شوێنی تری حەوانەوە و ساغكردنەوەی بەرهەمە خۆماڵیەكانی گوندەكە، چونكە ئێستا خەڵكانێكی زۆر بە حەسرەتەوەن بۆ بەرهەمێكی خۆماڵی لە میوە و سەوزە و هەنگوین و گوێز كە بەشێوەیەكی سروشتی بەرهەم دێن”.

لە كاتی گەشتكردنتدا لە سلێمانی-یەوە بۆ گوندی بارێی بچووك، ئاشنا دەبیت بە سروشتی جوانی شارباژێری سەخت، هەرلە گوندەكانی سەر رێگا، بەرهەمی پێگەیشتووی هاوینە بە درەختەكانی سەر رێگاكە، كانیاوەكان، شاخە بەرزەكان، ئاژەڵی كێوی وەك رێوی، سمۆرە، كەروێشك و چەندانی تر جۆرێك لە دڵخۆشیت بۆ دەستەبەر دەكەن و دوورت دەخەنەوە لە جەنجاڵی ژیانی ناوشارەكان و ئاشنات دەكەنەوە بە سروشت.

ماسی سەلەمۆن تەنها لە ئاوی سازگاردا دەژیت، هەر بۆیە لە قەدپاڵی شاخەكەدا ئاوی چەندین كانی كۆكراوەتەوە و دەڕژێتە سەر حەوزی ماسیەكان تاكو پلەی گەرمای ١٦ پلەی سیلیزیان بۆ دەستەبەر بكرێت، ئەمە دیمەنی ناوچەكەی سەرنجڕاكێش تر كردووە.

حەسەن سەلیمی، كە ماوەی زیاتر لە ٧ مانگە لەو چێشتخانەیەی بارێی بچووك كار دەكات و خەڵكی شاری بانەی ئێرانە، ئاماژە بەوە دەكات كە بەهۆی داخستنی سنوورەكانەوە نەیتوانیوە بڕواتەوە بۆ ماڵەكەی كە لە شاری بانە نیشتەجێن و دەڵێت، ”من بۆ ماوەی ٧ مانگە لێرە كار دەكەم، پێشتر لە ئێران سەرقاڵی باخداری چەندین كاری تر بووم ئێستا خانەنشین بووم و دوای ئەوە هاتمە ئێرە، لێرە بوومە شێفی دروستكردنی ماسی و لەم چێشتخانەیە كار دەكەم”.

وەستا حەسەن-ی ٥٢ ساڵ كە مانگانە ٤٠٠ هەزار دیناری عێراقی پێدەدرێت لەبەرامبەر مانەوە و كاركردنیدا لەو چێشتخانەیە ئاماژە بەوە دەكات كە ئەو لە پێناو دابینكردنی بژێوی ژیانیدا لە ئێرانەوە هاتۆتە هەرێمی كوردستان و هەوڵی دابینكردنی بژێوی ژیانی دەدات، چونكە لە وڵاتی ئێران ئێستا بژێوی زۆر سەخت بووە و پەیداكردنی بژێوی زۆر ئەستەم بووە بەهۆی ئابڵوقەی ئابووری سەر ئەو وڵاتەوە.

وەستا حەسەن دەڵێت، ”لێرەوە ئەگەر بە پێ بتەوێت بڕۆی تەنیا سەعات و نیوێك رێگایە بۆ نێو ئێران، بەڵام رێگایەكی كراوە نیە، ئێستا بەهۆی كۆرۆناوە ناتوانم بچمەوە وڵاتی خۆم، چونكە ئەگەر بڕۆمەوە ناتوانم بێمەوە هەرێمی كوردستان ئەویش بەهۆی رێكارەكانی بەرگرتن لە كۆرۆنا”.

مام حەسەن باس لە چۆنیەتی برژاندنی ماسی سەلەمۆن دەكات و ئاماژە بەوە دەكات كە هەر ماسیەك ٣٥-٤٥ دەقەی پێویستە ببرژێت، بەهۆی ئەوەی كە وشكە دەبێت رووبەهەناری پێوە بكرێت تاكو چێژێكی سەرنجڕاكێش بداتە ماسیەكە و باس لەوە دەكات كە ماسیەكە بە سۆسێكی تایبەت خۆش دەكەن تاكو تامو بۆنێكی جیاوازی پێببەخشێت.

گەشتیار زانا مستەفا دەڵێت، یەكەمجارە سەردانی ئەو شوێنەی دەكات و پێشتر بۆیان باس كردووە كە زۆر فێنكە و بۆیەش بڕیاری داوە كە لەم وەرزەدا سەردانی بارێ بكات و دەڵێت: “رێگەكە دوورە بەڵام شایەنی ئەوە هەیە سەردانی بكرێت، لێرە ماندوو بوونت لەبیر دەچێتەوە”.

ئومێد لەتیف، كە بە خێزانی سەردانی ئەو ناوچەیەیان كردبوو ئاماژە بەوە دەكات، زۆر جار رێی دەكەوێتە گوندی بارێ بەتایبەت لە هاویناندا چونكە كەشوهەوایەكی فێنكی هەیەو دەڵێت، ”من بە زستانان كەمتر دێم، بەڵام هاوینان زۆر جار دێم چونكە كەشو هەوایەكی فێنكی هەیە، خەڵكی ئێمە فێری ئەوە بوون كە بۆ گەشتی پشووەكان بچنە نێو باخ و ڤێلاكان، لەكاتێكدا تامی دەشتودەرە فێنكەكان زۆر خۆشترە و كەشێكی هێور تر و ئارامت پێ دەبەخشێت، لێرە ماسیەكەیان زۆر خۆشە، بۆخۆمان لەگەڵ منداڵەكان و هاوسەرەكەم و هاویێكانمدا دێینە ئێرە. دەنگی كانیاو، خوڕەی ئاو، زیرەی شنەبای درەختەكان، دەنگی سروشت و دووكەڵی برژاندنی ماسیەكە كەشێكی تەواو خۆشت بۆ دەخوڵقێنێت'”.

سەرچاوە: ژووری بازرگانی و پیشەسازی سلێمانی

ئابوری

هاتوچۆی سلێمانی پشکنینی بەڕاد دەداتە کۆمپانیایەک و پەڕلەمانی کوردستانیش داوای ڕوونکردنەوە دەکات

خەڵک – نزار جەزا

 

لەئێستادا هەوڵێک بۆ دەستبەکاربوونی کۆمپانیاک لەبەڕێوەبەرایەتی هاتوچۆی سلێمانی هەیە، بۆئەوەی پشکنینی بەڕاد بۆ ئۆتۆمبێل بکات و لەبەرامبەردا بڕێک پارە لە شۆفێران وەربگرێت، لەکاتێکدا پێشتر بێ بەرامبەر ئەم پشکنینە بۆ شۆفێران دەکرا، لەبەرامبەریشدا لیژنەى ناوخۆ و ئاسایش و ئەنجومەنە خۆجێیەکان لەپەرلەمانی کوردستان ئەمڕۆ داوای ڕوونکردنەوەی لەبەڕێوەبەرایەتى هاتوچۆی سلێمانی کردوو و دواتر لیژنەکە هەڵوێستیان ڕادەگەیەنن.

 

وەزارەتى ناوخۆی حکومەتى هەرێم نوسراوی دەستبەکاربوونی بۆ کۆمپانیایەکی تایبەت بە پشکنینی بەڕاد بۆ ئۆتۆمبێل کردووە، کە لەمەوداو بۆ هەر پشکنینێک پێنج تاکو ١٠ هەزار دینار لەشۆفێران وەردەگیرێت.

 

لەپێش بڵاوبوونەوەی ڤایرۆسی کۆرۆنا و ڕاگەیاندنی قەدەغەی هاتوچۆ ئەم بڕیارە دەرچووە، بەڵام بەهۆی ئەوەی ڕێگای گەیشتن بەم کۆمپانیایە گڵبووە، بڕیارەکە ڕاگیراوە تاکو ئەو کاتەى ڕێگاکەی قیرتاو دەکرێت، لەئێستاشدا، بەپێی زانیارییەکان ڕێگاکە قیرتاو کراوە و چاوەڕێدەکرێت، بەم نزیکانە کۆمپانیاکە دەستبەکاربێت.

 

لەبەرامبەر ئەم کۆمپانیایەدا، پەرلەمانی کوردستان کاری لەسەر ئەم دۆسیانە کردووە و سکاڵایان گەیاندۆتە داواکاری گشتی، بەڵام تاکو ئێستا بڕیارەکە هەڵنەوەشاوەتەوە.

 

لەو بارەیەوە جەزا محەمەد، بەڕێوەبەری کۆمپانیای مۆدێرن بۆ پشکنینی ئۆتۆمبێل بە (خەڵک)ی ڕاگەیاند، چەند ساڵە لەبەردەم کۆمپانیاکەیان کاتێ پشکنینی توندوتۆڵی بۆ ئۆتۆمبێلەکان دەکەن، پشکنینی بەڕادیش بەبێ بەرامبەر بۆ ئۆتۆمبێلەکان دەکرێـت، بەڵام ئێستا بڕیاری دەستبەکاربوون بۆ ئەم کۆمپانیایە کراوە، کە بەپێی زانیارییە سەرەتاییەکان بۆ ئۆتۆمبێلی بچوک بڕی پێنج هەزار دینار وەردەگیرێت و بۆ ئۆتۆمبێلی گەورە حەوت هەزار بۆ هەشت هەزار دینار وەردەگیرێت.

 

ئەوەشی خستەڕوو، کەس بیری لای بارگرانی سەر هاوڵاتییان نییە و حساب بۆ قسەی کەس ناکرێت، ئەگەرنا ئەبوو بیر لەدۆخی هاوڵاتییان بکرایەتەوە.

 

وتیشی: ئەم بڕیارە زۆر نابەجێیە، چونکە کاتێک شۆفێرێک دێت بۆ کۆمپانیاکانی پشکنین لەماوەیەکی کەمدا هەموو کارەکانی بۆ تەواو دەکەن، چونکە ڕۆژانە نزیکی ١٠٠ ئۆتۆمبێل لەکاتى جیاوازدا سەردانیان دەکەن و بێ بەرامبەر پشکنینی بەڕادیان بۆ دەکەن، بەڵام ڕۆژانە نزیکی ٥٠٠ بۆ هەزار ئۆتۆمبێل دەچێتە بەڕێوەبەرایەتی هاتوچۆی سلێمانی، ئایا لەماوەیەکی کەمدا کۆمپانیایەک دەتوانێت پشکنینی بۆ ئەو هەموو ئۆتۆمبێلە بکات؟

 

پشکنینی بەڕاد پێکدێت لە پشکنینی ڕەسەنایەتى شانسی ئۆتۆمبێلەکە و پشکنینی بۆیاغ و گۆڕینی پلێت و بەراوردی ساڵانەى ئۆتۆمبێل بەشانسی ئۆتۆمبێلەکە.

 

بۆ زانیاری زیاتر (خەڵک) چەند جارێک پەیوەندی بە عەمید فەرەیدوون عومەر بەڕێوەبەری هاتوچۆی سلێمانی کرد، بەڵام وەڵامی پەیوەندییەکەی نەدایەوە.
هەر لەوبارەیەوە شاخەوان ڕەئوف، سەرۆکی لیژنەى ناوخۆ و ئاسایش و ئەنجومەنە خۆجێیەکان لەپەرلەمانی کوردستان بە(خەڵک)ی ڕاگەیاند، ئەمڕۆ پەیوەندییان بە بەڕێوەبەری هاتوچۆی سلێمانی کردووە، کە ڕوونکردنەوەی تەواویان لەبارەى کاری ئەو کۆمپانیایەوە بۆ بنێرێت، دواتر وەک لیژنەکەیان گفتوگۆی لەسەردەکەن و ڕا و هەوڵوێستی خۆیانی لەسەر دەخەنەڕوو، بۆیە لەئێستادا بۆچوونی خۆیان لەوبارەوە دەرنابڕن، تائەوکاتەى وردەکاری ئەو کارەیان نەیەتە بەردەست.
حکومەتى هەرێمی کوردستان بەردەوامە لەوەی، ئەو کارانەى لەناو حکومەتدا پەیوەندییان بە هاوڵاتییانەوە هەیە بداتە دەستی کۆمپانیاکان، ئەمەش داهاتێکی بۆ حکومەت زیاد دەکات و کارێکیش بۆ کۆمپانیاکان دەدۆزێتەوە، لەبەرامبەریشدا بارگرانی زۆر دەکەوێتە سەرشانی هاوڵاتییان.
بەردەوام بە لە خوێندنەوە

راپۆرت

پێدانی گۆڕ بە كۆمپانیا ناڕەزایی لێكەوتەوە
شارەوانی نرخی گۆڕی بۆ گەورە و منداڵ لە سلێمانی دیاریكرد

خەڵك- بەشی هەواڵ
پێدانی گۆڕ بە كۆمپانیای تایبەت ناڕەزایی هاووڵاتیان و چالاكوانان و ڕۆژنامەونووسانی لێدەكەوێتەوە و شارەوانی سلێمانی ئاشكرای دەكات، كە لە گۆڕستانی نوێی سلێمانی نرخی گۆڕ بۆ گەورە و منداڵ دیاری كراوە و دراوە بە كۆمپانیای تایبەت، هاوكات كۆمپانیاكەش دەڵێت: “گۆڕهەڵكەن بەردەوام لە گۆڕستانەكە ئامادە دەبێت”.

لە چەند ڕۆژی ڕابردوودا دەنگۆی ئەوە بڵاوكرایەوە، كە هەڵكەندنی گۆڕ لە سلێمانی كراوە دراوە بە كۆمپانیان و بە پارە و بە هەڵبەستنەوە نرخێكی زۆری تێدەچێت، كە زیاتر لە ملیۆنێك دینارە و ئەوەش ناڕەزایی هاووڵاتیانی لێ‌ كەوتەوە.

لە بەدواداچوونێكی میدانی (خەڵك)دا هاووڵاتیان ناڕەزایی دەردەبڕن لە پێدانی گۆڕ بە كۆمپانیا و كەرتی تایبەت و ئەوە بە “پێشێلكاری بەها كۆمەڵایەتی و ئایینییەكان” وەسف دەكەن و ڕایدەگەیەنن، بەدرێژایی مێژوو كاتێك خێزانێك كەسێكی دەمرێت خۆی و كەسوكارەكەی گۆڕی بۆ هەڵدەكەن بە هاوكاری و هەماهەنگی یەكتری تاوەكو بارگرانی سەر خێزانی مردووەكە كەمبكەنەوە.

پرسە و مردنی كەسێك سەرەڕای ئەوەی خەمێكی زۆری بۆ كەسوكارەكەی جێدەهێڵێت، هاوكات بارگرانییەكی دارایی دەخاتە سەر خێزانی كەسی كۆچكردوو، بەڵام بەهۆی هاوكاری كەسوكاری كەسی كۆچكردوو و كۆبووونەوەیان لەدەوری خێزانەكە، كەمێك لە ئێش و ئازارەكان دەڕەوێنێتەوە و هاوكات كەمێكیش باری دارایی سووك دەكەن، بەتایبەتی لە هەڵكەندنی گۆڕ بە خۆڕایی و گرتنە ئەستۆی پارەی پرسەكە لەلایەن چەند كەسێكەوە، كە لە ئێستادا لە زۆر شوێن خزمان “صندوق”ی پرسە دادەنێن و پارەی تێدا كۆدەكەنەوە بۆ كاتی پرسەی كەسێكیان.

لای خۆشیەوە، سامان ساڵح، ڕۆژنامەنووس و چالاكوان لە هەژماری خۆی لە فەیسبووك نووسیویەتی، “بەکرێدانی ناشتنی مردوو لەشاری سلێمانی، بە که‌رتی تایبه‌ت سووکایەتییەکی گەورەیە بە خەڵکی ئەو شارە و نابێت لەژێر هیچ پاساوێکدا قبوڵبکرێت”.

لە هەمان كاتدا، مامۆستا عەبدولحەمید سیوەیلی، مامۆستای ئایینی لە سلێمانی لە بانگەوازێكی بەپەلەدا بۆ مامۆستایانی ئایینی و هاووڵاتیان و چالاكوانان و سەرۆك هۆزەكان ڕایگەیاندووە، ئیدارەی بێ باكی سلێیمانی و وەزارەتی شارەوانی، بەشێوازێكی مۆدێرن و دوورلەبەهای ئەخلاقی و ئاینی خەڵكی كوردستان، لەگەڵ دۆشینی خوێن وعارەقە و گیرفانی خەڵكی بەش مەینەت ( سەرانە ) لەمردووەكانیشمان دەسێنن.

دەشڵێت: “تا كەی بێ دەنگ دەبن و چاوەڕێی هەموو ستەم ونادادی وبێ ویژدانییەك دەكەن بەرانبەرتان بكرێت؟”.

هاوكات، زەردەشت ڕەفیق، وتەبێژی شارەوانی سلێمانی لە كۆنگرەیەكی ڕۆژنامەوانیدا ڕایگەیاند، تا ئێستا هیچ گۆڕستانێك لە ناو شاری سلێمانی دانەخراوە، بەڵام ئەو گۆڕستانانەی شوێنی ناشتنی مردویان نەماوە، بە فەرمی لەلایەن سەرۆكایەتی شارەوانییەوە دادەخرێن.

وتیشی، “لە سنوری سلێمانی گۆڕستانێكی نوێ كراوەتەوە، كە ڕووبەرەكەی (283) دۆنمە بۆ لەمەدوا لەو گۆڕستانە مردوو دەنێژرێت و لەلایەن كۆمپانیایەكەوە گۆڕ ئامادە دەكرێت، كە نرخی گۆڕی منداڵ تا (12) ساڵ بە (175) هەزار دینارە و سەروو (12) ساڵیش بە (260) هەزار دینارە”.

هەروەها، ژیر كامەران، پارێزەری كۆمپانیای دوز سەرپەرشتیاری گۆڕستانی نوێی سلێمانی ڕایگەیاند، ئەوان بەبەردوامی لە (24) كاژمێریدا گۆڕهەڵكەنیان لە سەرقەبرانەكە ئامادە دەبێت و هاووڵاتیان دەتوانن بەردەوام بۆ هەڵكەندنی گۆڕ پەیوەندییان پێوەبكەن.

سەبارەت گرانی نرخی گۆڕەكان، پارێزەری كۆمپانیاكە دەڵێت: “داوامان لە شارەوانی كردووە ئەو نرخانە كەمبكرێنەوە، بەڵام ڕەزامەندی لەسەر كەمكردنەوەی نرخەكان نەدراوە. و لە هاتنەناوەوەی هاووڵاتیانیش بۆ گۆڕستانەكە پارە وەرناگیرێت”.

لە ئێستادا سەرەڕای دۆخی خراپی ئابووری هاووڵاتیان، زۆربەی كەرتە ئابووریی و هەستیارەكانی وڵات بەرەو پێدانیان بە كەرتی تایبەت دەڕوات، ئەوانیش وەك نەوت و ئاو و كارەبا و گۆڕستانەكان و چەندین شتی دیكە.

بەردەوام بە لە خوێندنەوە

راپۆرت

هۆكاری سەردانەكەی سەرۆكی فەرەنسا بۆ عیراق ئاشكرادەكرێت

خەڵك- بەشی هەواڵ
هاوكات لەگەڵ سەردانەكەی ئیمانوێل ماكرۆن سەرۆكی فەرەنسا بۆ بەغدا، سەركردەیەكی هاوپەیمانی نەسر، ئاماژە بە بوونی ڕكابەرییەك دەكات لەنێوان هەردوو بەرەی خۆرئاوایی و چینی لەسەر عیراق و ناوچەی كەنداو.

عەلی ئەزیرجاوی سەركردە لە هاوپەیمانی نەسر، لە لێدوانێكی ڕۆژنامەوانیدا ڕایگەیاند”عیراق پێگەیەكی جوگرافی گرنگی هەیە لە ناوچەی خۆرهەڵاتی ناوەڕاست كە نێوجەرگەی جیهان، عیراقیش دڵی ئەو ناوچەیەیە بە پێگە ستراتژییەكەی”.

بە وتەی ئەو سەركردەیەی هاوپەیمانی نەسر”ئەو سامانەی عیراق هەیەتی، وا لە وڵاڵاتانی خۆرئاوایی و وڵاتە دەستڕۆیشتووەكانی تری جیهان دەكات، پێبڕكێ‌ بكەن بەرەو عیراق”.

ئەزیرجاوی پێیوایە”پرۆژەكەی چین پێشدەكەوێت بەرەو خۆرهەڵات بە ئاراستەی باكوور و گەیشتە ئێران، بۆیە وڵاتانی خۆرئاوایی هەنگاوێكی پێشخەوتییان هەڵنا بەرەو عیراق، وەك هەوڵێك بۆ بەرگرتن لە چین لە ناوچەی خۆرهەڵاتی ناوەڕاست، چونكە دەزانن گەیشتنی چین بە عیراق و ناوچەی كەنداو، مانای گەیشتنە بە سنورەكانی خۆرئاروا”.

هەروەها دەڵێت”وڵاتە خۆرئاواییەكان عیراق بەرەو هاوپەیمانەكانی هەنگاو بنێت لە ناوچەكەدا و دووربكەوێتەوە لە ئێران، بڕیاربەدەستانیش لە عیراق لە نێوەندی ئەم پێشبڕكێ‌ و ڕكابەرییەی لەنێوان وڵاتانی كەنداو و ئێران لەلایەك و لەنێوان خۆرئاوا و چیندا لەلایەكی تر هەیە، بەرژەوەەندی عیراق بخەنە پێشەوە و لە هەر لایەك بەرژەوەندی عیراق هەبوو ڕوو لەو لایەنە بكەن”.

ئەزیجاوی پێیوایە”عیراق تائێستا نەگەیشتۆتە چەمكی دەوڵەت، هەر بۆیە دەبینین بە گۆڕانی كەسی سەرۆك وەزیران و حكومەتەكان كەش و ڕێڕەوەكان گۆڕانكارییان بەسەردا دێت، لەگەڵ ئەوەشدا هێنانی وەبەرهێنان پێویستی بە كۆدەنگی نێوخۆیی هەیە بۆ بەدیهێنانی بەرژەوەندی نیشتمانی”.

پێشتر مستەفا كازمی سەرۆك وەزیران لە میانی چاوپێكەوتنی لەگەڵ ئیمانوێل ماكرۆن سەرۆكی فەرەنسا ڕایگەیاندبوو، فەرەنسا هاوبەشێكی گرنگی عیراق و پاریس دەیەوێت ئەو هاوبەشییە فراوان بكات.

نوسینگەی ڕاگەیاندنی سەرۆك وەزیران لە بەیاننامەیەكدا رایگەیاندبوو”كازمی پێشوازیی لە ماكرۆن كرد كە بە سەردانێكی فەرمی گەیشتە بەغدا، هەردوولا پتەوكردنی پەیوەندییە دووقۆڵییەكانی نێوان هەردوو وڵاتی دۆست و ڕێڕەكانی پتەوكردنی هەماهەنگی هاوبەشی نێوان هەردوو وڵاتیان لە بوارە جیاجیاكاندا تاوتوێ‌ كرد، بە هەمان شێوە گفووگۆیان لەبارەی ئەو تەنگژانە كردبوو كە ڕووبەڕووی عیراق و ناوچەكە و جیهان دەبنەوە”.

هەر لە بەیانناكەدا هاتبوو”كازمی لە كۆنفرانسێكی ڕۆژنامەوانی هاوبەشدا بەخێرهاتنی ماكرۆنی كرد و ستایشی رۆڵی فەرەنسای كرد لە پشتیوانی عیراق لە جەنگی دژ ڕێكخراوی تیرۆریستی داعش، بە هەمان شێوە ستایشی پەیوەندی مێژوویی نێوان هەردوو وڵاتی دۆستی كرد”، ئاماژەی بە هاوبەشی عیراق و فەرەنساش كرد لە بواری پەیوەندییە ئابوری و كلتوری و پەرەپێدانی توانا ئەمییەكان و ڕەخساندنی هەلی زیاتر بۆ پەرەپێدانی ئەو هاوبەشییە و فراوانكردنی مەوداكەی”.

وەك لە لە بەیاننامەكەدا ئاماژەی پێكراوە”عیراق تائێستا ناوبەناو دووچاری مەترسی پاشماوەكانی ڕێكخراوی داعش دەبێت، وێڕای ڕزگاركردنی خاكەكەی لە چنگی ڕێكخراوە تیرۆریستییەكە، لەگەڵ ئەوەشدا حكومەت پێداگرە لەسەر ئاوەدانكردنەوە و نۆژەنكردنەوەی ناوچە زیانلێكەوتووەكان و گێڕانەوە هەموو ئاوارەكان بۆ زێدی خۆیان و ڕەخساندنی كەشێكی ئارام بۆیان”.

كازمی رایگەیاندووە، وەبەرهێنان لە بواری وزەی كارەبا ڕەخساوە بۆ كۆمپانیا فەرەنساییەكان، چونكە عیراق بەدەست كێشەی بەرهەمهێنانی وزەی كارەباوە دەناڵێنێت، دەكرێت سود لە وێستگە ئەتۆمییەكان وەربگرێت بۆ بەرهەمهێنانی وزەی كارەبا، لەهەمان كاتدا عیراق خوازیاری هەماهەنگی هاوبەشی زیاترە لەنێوان هەروو وڵات، بە تایبەتیش لە بواری ئاوەداكردنەوەی ناوچە ڕزگاركراوەكان و بەرنامەی گێڕانەوەی ئاوارەكان.
لای خۆیەوە ئیمانوێل ماكرۆن سەرۆكی فەرەنسا خۆشحاڵی خۆی بەرانبەر بە سەردانەكەی بۆ عیراق دەربڕی و تەئكیدی لەسەر “بایەخی وڵاتەكەی بە پەرەپێدانی پەیوەندییە دوو قۆڵییەكان لەنێوان هەردوو وڵاتدا لەسەر ئاستە جیاجیاكان” كردەوە.

وەك لە بەیاننامەكەدا هاتوو، ماكرۆن ڕایگەیاندووە”خوازیاری هەماهەنگی زیاترە لە بوارەكانی سەربازی و كلتوری و ئابوری و تەندروستی، وێڕای هەماهەنگی لە بواری پەروەردە و فێركاریی، تەئكیدی لەسەر پابەندبوونی وڵاتەكەشی بە هاوبەشی نێوان هەردوو وڵات كردەوە”.

ماكرۆن دەڵێت”عیراق رۆڵی كاریگەر دەگێڕێت لە ناوچەكەدا، فەرەنسا و كۆمەڵی نێودەوڵەتیش پشتیوانی لە عیراق دەكات لەڕووی ئەو ڕووبەڕووبوونەوانەی بەرەنگاریی دەبێتەوە، لەپێش هەمووشیانەوە ڕووبەڕووبوونەوە ئەمنییەكان”.

بەر لەوە، د. بەرهەم ساڵح سەرۆك كۆماری عیراق كفرانسێكی ڕۆژنامەوتنی هاوبەشی لەگەڵ ئیمانوێل ماكرۆن سەرۆكی فەرەنسا، لە بەغدا سازكرد و ڕایگەیاند”لەناوبردنی تیرۆر، پێویستی بە پشتگیریی دۆستەكان و كۆمەڵی نێودەوڵەتییە”.

د. بەرهەم لە كۆنفرانسە ڕۆژنامەوانییەكەی لەگەڵ سەرۆكی فەرەنسا ڕایگەیاند”لەگەڵ ماكرۆن لەسەر زۆرێك لە هاوبەشییەكان كە خزمەت بە عیراق و فەرننسا و ناوچەكە دەكەن، قسەوباسمان كرد”.

بە وتەی سەرۆك كۆماری عیراق”لەناوبردنی تیرۆر پێویستی بە پشتیوانی دۆست و كۆمەڵی نێودەوڵەتییە، تائێستاش زۆرمان بەردەمدا ماوە، لەگەڵ ئەوەشدا نامەوێت عیراق بكرێتە گۆڕەپانی ململانێ‌”.

سەرۆك بەرهەم ساڵح وتی”لەگەڵ ماكرۆن گفتووگۆمان لەبارەی بەگەڕخستنی ڕێكەوتنە هاوبەشەكانی نێوان عیراق و فەرەنسا كرد، رۆڵی پاریسیش بەرزدەنرخێنین لە جەنگی دژ بە تیرۆر”.

لە درێژەی قسەكانیدا سەرۆك كۆماری عیراق ڕایگەیاند”بە ماكرۆنم وت، عیراق خوازیارە رۆڵی گرنگ و سەرەكی هەبێت لە ناوچەكە، لەو بارەیەشەوە دیدی خۆمانم بۆ خستەڕوو”، ئاماژەی بە پێداگری لەسەر پشتیوانی عیراق كرد و ئێمە دەخوازین جارێكی تر سەردانێكی دوورودرێژ بكاتەوە بۆ عیراق و سەردانی ناوچە جیاجیاكان بكات”.

پێشتر ئیمانوێل ماكرۆن سەرۆكی فەرەنسا، تەئكیدی لەسەر بوونی ڕووبەڕووبوونەوەی گەورە كردبۆوە لەبەردەم زامنكردنی سەروەریی عیراق، ئاماژەی بە بوونی سەربازە فەرەنساییەكانیش كردبوو كە شان بەشان دژ بە تیرۆر شەڕدەكەن.
ماكرۆن لە تویتێكیدا لەسەر تۆڕی كۆمەڵایەتی تویتەر ڕایگەیاندبوو”ڕووبەڕووبوونەوەی زۆر هەن لەبەردەم سەروەریی عیراق، بە هەموو ڕەهەندە ئەمنی و ئابورییەكان لە نێوخۆ و لە ناوچەكە”.

بە وتەی سەرۆكی فەرەنسا”ئاسایشی بەكۆمەڵ و سەقامگیریی ئیقلیمی لەسەر مەحەكە، سەربازەكانمان شان بەشانی ئێوە شەڕ بۆ زامنكردنی تێكشكانی تەواوەتی جیهادییەكان دەكەن”.

ئەمڕۆ چوار شەممە، ئیمانوێل ماكرۆن سەرۆكی فەرەنسا، لە بەیروتەوە بە سەردانێكی فەرمی گەیشتە بەغدای پایتەختی عیراق”.

بەردەوام بە لە خوێندنەوە

کوردستان