ئێمە لە تۆرە کۆمەڵایەتیەکان

کوردستان

جێگری پارێزگاری هەولێر: دۆخی تەندروستی شاری هەولێر مەترسیدارە

خەڵك-بەشی هەواڵ

 

جێگری پارێزگاری هەولێر ڕایدەگەیەنێت، دۆخی تەندروستی شاری هەولێر ئەوەی ڕاستی بێت وەكو پێویست نییە، دۆخەكە دۆخێكی مەترسیدارە كە ژمارەی ڤایرۆسەكە گەلێك زۆر بووە لە هەڵكشانی دووەمی ئەو ڤایرۆسە لەدوای مانگی ڕەمەزانی پیرۆز كە هەڵكشانێكی زۆر بوو، ئەو كەسانەی هەڵگری ڤایرۆسەكەشن بەنیشانەوە سەردانی نەخۆشخانەكان دەكەن سەرچاوەی هەڵگرتنی ڤایرۆسەكەشیان دیار نییە، كەواتە ئەوەدەگەیەنێت كە ئەو ڤایرۆسە بەشێوەیەك بڵاوبووەتەوە لەناو شار و لە هەموو گەڕەكەكان كە دەتوانیین بڵێین بڵاوبوونەوەی لە كۆنتڕۆڵ دەرچووە.

هێمن قادر جێگری پارێزگاری هەولێر بە دەنگی ئەمریكای ڕایگەیاند، لەگەڵ ئەوەشدا بەردەوام ڕێكارەكانی خۆپارێزی دەگرینەبەر و ڕێكارەكانی قەدەغەی هاتوچۆ كە لەماوەی ڕابردوو ڕامانگەیاند بەداخستنی هەندێك شوێنی گشتی و ڕێنماییكردنی هاووڵاتیان و ڕاگەیاندنی چەندین هەڵمەت ئەم هەڵمەتەی كە ڕامانگەیاند دابەشكردنی ماسك بەخۆڕایی بەسەر هاووڵاتیان و خاوەنكارەكارن لە شوێنە گشتییەكان دوای ئەوەی كە ژیانمان ئاسایی كردەوە لە كردنەوەی شوێنی كاركردنی هاووڵاتیان و هەڵگرتنی قەدەغەی هاتوچۆ و كردنەوەی دەوامی فەرمی فەرمانگەكانی حكومەتی هەرێمی كوردستان ئەوانە هەمووی كارئاسانی بوون بۆ هاووڵاتیان بۆ ئەوەی ژیان ئاسایی بكەینەوە”.

ئاماژەی بۆ ئەوەش كردن ئێمە لەنێوان دوو دۆخداین، ئەویش خۆپارێزی و قەدەغەی هاتوچۆ، هەم ژیان و كار و بژێوی هاووڵاتیان، بۆیە بۆ ڕاگرتنی هاوسەنگی لەنێوان ئەو دوو بابەتەدا ناچاربووین بۆ ڕاگەیاندنی قەدەغەی هاتوچۆ لەئێستادا لەژووری ئۆپەراسیۆنەكانی شاری هەولێر هەفتانە لە كۆبوونەوەداین بڕیاری نوێ دەردەكەین بۆ ئەوەی ئەو شوێنە گشتییانە دابخەین و هەمیش بتوانیین ژیان بەردەوام بێت و ڕێكارەكانی خۆپارێزیش لەبەكارهێنانی ماسك و دەستكێش ودووركەوتنەوە لە یەكتری وبەریەكەوتن نەبێت، ئەوانە بەردەوام لیژنەكانی قایمقامیەت بەردەوامن.

سەبارەت ژمارەی تووشبووانی كۆرۆنا لەشاری هەولێر ناوبراو ڕایگەیاند، كۆتا ئامار كەدوێنی بەدەست ئێمە گەیشت كۆی تووشبووان 2184كەسە ئەوەی ئێستا لە نەخۆشخانەكانە، ئاماری نەخۆشخانەكانمان هەیە، بەڵام ئەوەی ئێمە لە پشكنینەكان بۆمان دەركەوت لەسەرەتاوە بەوانەی كەچاكبوونەتەوە 2184 كەس تووشبوون كە پشكنینیان بۆ كراوە لەتاقیگەكانی تەندروستی، ئێمە ئەوانەی چاكبوونەوە 1493 كەسە ژمارەی مردووانمان تاكو ئێستا بەدیاریكراوەیی 52 كەس كۆچی دوایی كردووە لەشاری هەولێر، ئەو كەسانەی كە ئێستا لەنەخۆشخانەكان ماونەتەوە ‌642 كەس-ن، هێشتا ئامارە نوێیەكە بەدەست من نەگەیشتووە، بەڵام لەگەڵ ئەوەشدا ژمارەیەكی زۆر زۆر زیاتر هاووڵاتی نەخۆشەو هەڵگری ڤایرۆسەكەیە و لەماڵەكانی خۆیانن دوور لەچاوی تیمەكانی تەندروستی چارەسەر وەردەگرن.

جەختی لەوەش كردەوە، ڕۆژانە بە تێكڕایی بەنزیكەی 70 تاكو 100 كەس تۆماردەكرێت لەوانەی كەدەچن پشكنیین دەكەن، بەڵام لەوانەیە زۆر لەوەزیاتربێت ئەو كەسانە هەڵگری ڤایرۆسەكەن یان ئەوەتا نیشانەیان نییە یان بەشێكیان لەڕووی دەروونییەوە پێیان باش نەبێت بێن خۆیان پشكنین بكەن بۆ ئەوەی نەچنە نەخۆشخانەكان لەماڵەكانی خۆیان چارەسەر وەردەگرن.

دەشڵێت”بڵاوبوونەوەی ڤایرۆسەكە لەكۆنتڕۆڵ دەرچووە، بەڵام لەڕووی چارەسەرەوە نەخۆشخانەكانی ئێمە تیمەكانی تەندروستی بەردەوامن لەكاركردن ئەگەر بارو گوزەرەران و ژیانی هاووڵاتیان نەبێت باشترین بژاردە قەدەغەی هاتوچۆیە هەموو شوێنەكان دابخرێت هەركەس لەماڵەكانی خۆی دەرنەیەت دەروازەی شاریش دابخەیت بەڕووی شارەكانی ترەوە، بەڵام بەڕاستی ئەوە بۆ شاری هەولێر ناگونجێت و بۆ كار و ژیانی هاووڵاتیانیش ناگونجێت زۆر ئەستەمە ژیان و بژێوی هاوڵاتیان ڕابگیرێت، بەڵام ئەوەی كە ئێمە كردمان (ڕاگەیاندنی قەدەغەی هاتوچۆ) لەسەر داوای لیژنەی پسپۆڕی تەندروستی كە لەچەند پزیشكێكی پسپۆڕی نەخۆشیە گوازراوەكان و نەخۆشی هەناو، داوایان لە ئێمە كرد لەگەڵ بەڕێوەبەری نەخۆشخانەكانی كۆرۆنا، بەڕێوەبەری تاقیگەی ناوەندی هەولێر بۆ شیكاری نەخۆشیەكان ئەوان داوای ئەوەیان كرد كە بۆ ماوەیەك هەفتەیەك قەدەغەی هاتوچۆ ڕابگەیەنیین لەبەرئەوەی ئەوان فشارێكی زۆریان لەسەر بوو كە هاووڵاتیان داوای پشكنینیان دەكرێت لەهەمانكاتیشدا تیمەكانی تەندروستی نەیاندەتوانی كارەكانی خۆیان بەڕێكو پێكی ئەنجام بدەن لەهەمانكاتدا سوودی دەبێت بۆ هیواشكردنەوەی بڵاوبوونەوەی ڤایڕەسەكە كە بۆ ماوەی دوو ڕۆژ ڕێژەكە دابەزی، دوای ئەوەی كە هاووڵاتیان خۆیان هاتن پشكنینیان كرد ڕێژەكە زۆر زیاتر بوو هیچ پێوەرێك نەبوو بۆ ئەو بابەتە”.

جێگری پارێزگاری هەولێر ڕاشیگەیاند، لەسەرەتای بڵاوبوونەوەی ئەو ڤایرۆسە بەڕێوەبەرایەتی گشتی تەندروستی بەشێوەیەكی هەڕەمەكی پشكنینی لەزۆربەی شوێنەكان وەردەگرت، بەڵام ئێستا ئێمە لە قۆناغێكی ترین ناتوانین بەو شێوە هەڕەمەكیە پشكنیین وەربگرین تەنها ئەو كەسانەی خۆیان دێنە نەخۆشخانەكان دەڵێن نیشانەمان هەیە، گومانی ئەوەمان هەیە هەڵگری ڤایرۆسەكە بینیان بەركەوتەی ئەو نەخۆشانەن لەگەڵ بازگەكانی ئێمە ئەو كەسانەی ڕێپێدانیان هەیە و داخلی ناوشاری هەولێر دەبن ئەوان پشكنینیان بۆ دەكرێت لەگەڵ ئەو كەسانەی لەدەرەوەی وڵات دێنەوەو كەرەنتین دەكرێن و پشكنینیان بۆ دەكرێت، كەواتە ئەگەر ئێمە ڕێژەیەكی زۆر زۆر لە پشكنینی كۆرۆنا لە شاری هەولێر ئەنجام بدەین ژمارەی تووشبوان زۆر زیاترە لەوەی كە بەدەر دەكەوێت.

وتیشی”ئەگەر هاووڵاتیان پابەندنەبن و خۆیان نەپارێزن پەتاكە زیاتر تەشەنەدەكات زۆر بەتوندتر كارەساتی تری لێدروست دەبێت لە مردنی خەڵك ئەوەی كە ئێستا بەو نەخۆشییە كۆچی دوایی دەكات ئەو كەسانەنیین كە بەرگری لەشیان لاوازە یان ئەوانەی چونەتە تەمەنەوە بەڵكو هەردوێنێ كەسێك كۆچی دوایی كرد كەتەمەنی 35 ساڵە و هیچ نەخۆشیەكیشی نەبووە، جگەرەكێشیش نەبووە بەڵام ڤایرۆسەكە بەو شێوەیەیە كە پزیشكانی پسپۆڕ زیاتر شیكاری بۆ بكەن و باسی بكەن بەڵام ئەوەی كەئێمە دەیبینیین دۆخەكە وامەترسیدارە كەهەركەسێك دەیگرێت مەگەر خوای گەورە ڕەحمی پێبكات و چارەسەر بكرێت بەڵام بەشێكی هەیە كەحاڵەتی تەندروستی زۆر ناجێگیر دەبێت خوانەخواستە دەگاتە حاڵەتی مردن”.

سەبارەت بەكاریگەری بەڕێوەچوونی پرسەی شێخ محەمەد كەسنەزان و هاتن و هاوڵاتیانی شوێنكەوتووانی ڕێبازەكەی لە ئێرانەوە بێ كۆنترڵ و پشكنینی پزیشكی ئایا چەندە كاریگەری لەسەر شاری هەولێر دەبێت ناوبراو ڕایگەیاند، ناتوانم قسە لەسەر شاری سلێمانی بكەم، چونكە ئەوان ئیدارەی خۆیان هەیە، بەڵام لە ڕووی تەندروستییەوە كارێكی باش نەبوو كاریگەری خۆیشی دەبێت لە ڕووی پرۆتۆكۆڵیشەوە لەڕووی دەوڵەتەوە كارێكی نەگونجاو بوو، چونكە هاووڵاتی وڵاتێكی تر ناتوانێت بێتە وڵاتێك بەبێ ئەوەی ڤیزای بۆ بكرێت و هاتنە ژوورەوەی بۆ بكرێت و پاسپۆرتی پێبێت ئەی چۆن دەتوانێت لەو شارە جارێكی تر بگەڕێتەوە وڵاتەكەی خۆی؟! ئەوە هەموو پرسیارن دەبێت ئەو كەسانەی كە پەیوەندیدارن ئەوان وەڵام بدەنەوە.

دەشڵێت”پێمانوایە لە هەولێر شتی وا ڕووینەداوەو ڕێگەشمان نەداوە لە هەولێریش خەڵك كۆچی دوایی كردووە و خاوەن نفوزبوون لەڕووی كۆمەڵایەتیەوە خەڵكی زۆریان هەبووە بەڵام بەهیچ شێوەیەك ڕێگەمان نەداوە پرسەدابنرێت، هیچ پرسەیەك دانەنراوە تەنها حاڵەتێكمان هەبوو كەكاریگەریەكی زۆری هەبوو لەمانگی 3 ئەویش كە پرسەیەك دانرا لە ماڵەوەبوو لە گەڕەكی كارێزان نزیكەی 105 كەس بوونە هەڵگری ئەو ڤایڕەسە ئێمە ئەوەمان بینی، بۆیە لەسەرەتای قەدەغەی هاتوچۆ و ڕێكارەكانی خۆپارێزی ئێمە لە ژووری ئۆپراسیۆنەكان سەردانی لقی هەولێری یەكێتی زانایان و لیژنەی فتوامان كرد لە 12/3ئێمە ئەوەمان ڕاگەیاند كە بە هیچ شێوەیەك ڕێگە نادەین هۆڵەكانی بۆنەی ئاینی و مزگەوتەكان بەكاربێت یان لە كۆڵانەكان خێوەت بەكاربێت پرسە بەهەموو شێوەیەك قەدەغەیە.

جێگری پارێزگاری هەولێر ڕەتیشیكردەوە بەهۆی هاتنی ئەو هاووڵاتیانە (دەروێشەكان لەئێرانەوە بۆ پرسەی شێخ محەمەدی كەسنەزان) قەدەغەی هاتوچۆ لەنێوان هەولێر و سلێمانی توندتر بكەنەوە.

کوردستان

سەرۆك كۆمار: ئەو ڕاگەیەنراوانەی تیایدا گرژی نیشان دەدرێت و ڕەنگدانەوەی ڕاستی گفتوگۆكان نییە

خەڵك – بەشی هەواڵ

سەرۆك كۆماری عیراق ڕایدەگەیەنێت: ناكۆكییە بەردەوامەكان لەبارەی بابەتە داراییەكانی نێوان بەغدا و هەولێر لەسەر مافی هاووڵاتیانی هەرێمی كوردستان لە ڕووی یاساییەوە ڕەتدەكەینەوە.

نووسینگەی راگەیاندنی سەرۆك كۆمار لە ڕاگەیەنراوێكدا ڕایگەیاند: د. بەرهەم ساڵح سەرۆك كۆماری عیراق لە نزیكەوە چاودێری وردەكاری و كاردانەوە فەڕمییەكانی حكومەتی هەرێمی كوردستان و وەزارەتی دارایی حكومەتی فیدراڵی كردووە، لەبارەی دەرئەنجامی گفتوگۆ بەردەوامەكانی نێوان هەردوولا لە ماوەی دوو مانگدا بۆ گەیشتن بە پاكتاوكردنی دارایی كە لەو ڕێگەیەوە بەشە بودجە لە بودجەی ساڵانەی هەرێم بنێردرێت.

لە ڕاگەیەنراوەكەدا سەرۆك كۆمار جەختیكردووەتەوە، پشتیوانی و بە شێوەییەكی ورد و بەردەوام چاودێری گفتوگۆ بەردەوامەكانی كردووە بۆ گەیشتن بە پاكتاوی یاسایی دادپەروەرانە بۆ ئەو بابەتە، كە زۆربەی ئاستەنگەكانی لە ڕێگەی گفتوگۆوە لەم چەند ڕۆژەی ڕابردوو نەهێڵراون و كەم كراونەتەوە.

نووسینگەی راگەیاندنی سەرۆك كۆمار ئەوەشیخستووەتەڕوو، سەرۆك كۆمار سەرسوڕمانی خۆی نیشاندا لەبەرامبەر ئەو ڕاگەیەنراوانەی كە تیایدا گرژی نیشان دەدرێت و ڕەنگدانەوەی ڕاستی گفتوگۆكان نییە و ئەو ڕاستیەش ناخاتەڕوو كە ئومێدی ئەوە دەكرێت لە كۆتای ئەم هەفتەیە بگەنە ڕێككەوتن و چارەسەرێكی دادپەروەرانە و یاسایی پەیڕەو بكرێت كە مافی گەلانی عیراق بپارێزێت و لە ناویشیاندا مافی هاووڵاتیان لە فەرمانبەران و خانەنشینانی هەرێمی كوردستان.

ھاوكات سەرۆك كۆمار ئاماژەیكرد بۆ ئەو پشتیوانییەی كە لە سەرەتاوە كردوویەتی بۆ گەیشتن بە پاكتاوێك كە زامنی گەیشتنی بودجە و دارایی حكومەتی فیدراڵ بكات، بۆ هەرێم لە ناویشیاندا مافی هاووڵاتیانی هەرێم و بە دڵنیایەوە لە ڕێگەی پەیڕەوكردنی بنەمای شەفافیەت و پشت بەستن بە دەقە یاساییەكان كە هیچ بۆشاییەك بۆ گەندەڵی و ساختەكاری ناهێڵێتەوە.

بەپێی ڕاگەیەنراوەكە، د. بەرهەم ساڵح ڕاشیگەیاند زامنكردنی مووچەی هاووڵاتیانی عیراقی و لە نێویشیاندا هاووڵاتیانی هەرێم مافێكی دەستورییە و لەسەر لایەنە پەیوەندیدارەكان پێویستە زامنی ئەو مافە بكەن و دەستاو دەستی پێنەكەن بەگوێرەی بەرژەوەندی سیاسی و خودی یان بەشێوەی ناشەرعی و نا یاسایی.

سەرۆك كۆمار جەختیكردەوە كاریگەری ناكۆكییە بەردەوامەكان لەبارەی بابەتە داراییەكانی نێوان بەغدا و هەولێر لەسەر مافی هاووڵاتیانی هەرێمی كوردستان لە ڕووی یاساییەوە ڕەتدەكەینەوە و پێویستە هەست بە ئازاری مەترسیداری هاووڵاتیانی هەرێم بكرێت، لەبەر ڕۆشنایی ئەم قەیرانەی ئێستا و داوای كرد كە بە زووترین كات بگەڕێنەوە سەر مێزی گفتوگۆ و بەرژەوەندی هاووڵاتیان بخەنە پێش بەرژەوەندی خودی و سیاسییەوە.

لە ڕاگەیەنراوەكەدا ئەوەشخراوەتەڕوو، سەرۆك كۆمار ھەروەھا دووپاتیكردەوە لەسەر دەست پێكردنی پەیوەندییەكان بۆ نەهێشتنی ئەم قەیرانە نوێیە و گێڕانەوەی بابەتەكە بۆ چوارچێوەی یاسایی لە پێناو پاراستنی بەرژەوەندی گشتی.

بەردەوام بە لە خوێندنەوە

کوردستان

وەزارەتی دارایی هەرێم ؛عیراق لەمانگی نیسانەوە هیچ بڕە پارەیەكی بۆ مووچە نەناردووە

خەڵك – بەشی هەواڵ

وەزارەتی دارایی و ئابووریی هەرێمی كوردستان ڕایدەگەیەنێت ، وەزارەتی دارایی عیراق لە 16 نیسانی 2020وە هیچ بڕە پارەیەكی وەك مووچە بۆ مووچەخۆرانی هەرێم نەناردووە، دەشڵێت،”وەزارەتی دارایی عیراق هۆكار بووە بۆ ئەوەی نەگەینە چارەسەر”.

وەزارەتی دارایی و ئابووریی هەرێمی كوردستان لە وەڵامی ڕاگەیەنراوەكەی وەزارەتی دارایی عیراق ،كە بە زمانی عەرەبی بڵاویكردەوە ڕایگەیاندووە، وەزارەتی دارایی عیراق لە 16 نیسانی 2020وە هیچ بڕە پارەیەكی وەك مووچە بۆ مووچەخۆرانی هەرێم نەناردووە، دەروازە سنوورییەكانی هەرێمی كوردستان پێشێلی ماددەی 114ی دەستووریان نەكردووە، تا هۆكاری ڕێكەنەكەوتن بێت .
لە ڕاگەیەنراوەكەدا هاتووە، وەزارەتی دارایی عیراق نایەوێت كار بە دەستور بكات، بۆیە بنەمای كێشەكە پەیوەندی بە بەڕیوەبردنی گومرگەكانەوە نیە وەزارەتی دارایی عیراق بە هەوڵدان بۆ قۆستنەوەی دۆخی ئابووری هەرێم و وروژاندنی سۆزی فەرمانبەران بۆ سەپاندنی ئیرادەی خۆی بەسەر هەرێمدا كار دەكات.

ئەوەشخراوەتەڕوو ، داوا لە حكوومەتی عێراق دەكەین بگەڕێتەوە بۆ گفتوگۆ و حكوومەتی هەرێمی كوردستانیش پاپەندی دەستوورە.

بەردەوام بە لە خوێندنەوە

کوردستان

تەندروستی هەرێم؛ تا ئیستا كەمتر لە سەدا 1%ی نەخۆشانی كۆرۆنا لە نەخۆشخانە ئەهلییەكان چارەسەر دەكرێت

خەڵك – بەشی هەواڵ

وەزارەتی تەندروستی حكومەتی هەرێم ڕایدەگەیەنێت، نەخۆشخانە حكومییەكان بەردەوامن لە چارەسەری كۆرۆنا بۆ هاووڵاتیان و تا ئێستا كەمتر لە سەدا 1%ی نەخۆشانی كۆرۆنا لە نەخۆشخانە ئەهلییەكان چارەسەر دەكرێن.

وەزارەتی تەندروستی حكومەتی هەرێم لە راگەیەندراوێكدا، كە وێنەیەكی دەست (خەڵك) كەوتووە ڕایگەیاندووە ، هەموو چارەسەرێكی توشبووانی كۆرۆنا لە نەخۆشخانەكانی حكومەت دەكرێت تا ئێستا كەمتر لە 1%ی نەخۆشەكان لە نەخۆشخانە ئەهلیەكان چارەسەر دەكرێن ،كە ئەویش تەنها بۆ چاودێری چڕی هەناسەدان.

وەزارەتی تەندروستی پێشتر لە ڕێگەی خشتەیەكەوە بڕیاری دابەزاندنی نرخی نەخۆشخانە ئەهلییەكانی بۆ توشبووانی كۆرۆنا خستەڕوو، بە جۆرێك بۆ هەر شەوێكی مانەوە لە قاوش 500 هەزار دینار وەردەگیرێت و ئەگەر ئۆكسجینی پێویست بێت بە 700 هەزار دینارە.

هاوكات باسی لەوەشكرد، ئەوانەی لەژێر چاودێری چڕی هەناسەدان بە ئامێری Ventilator دا دەبن ، بۆ هەر شەوێك بڕی ملیۆنێك 500 هەزار دیناریان لێوەردەگیرێت .

بەردەوام بە لە خوێندنەوە

کوردستان