ئێمە لە تۆرە کۆمەڵایەتیەکان

جیهان

٤٥ پەرلەمانتاری ئەوروپا ناڕەزایەتی بەرامبەر دەستدرێژی و هێرشە نایاساییەکانی تورکیا دەردەبڕن

خەڵک – بەشی هەواڵ

 

45 ئەندام پەرلەمانی پارت و لایەنە جیاوازەكانی گروپە سیاسییەكان لە پەرلەمانی ئەورووپا، نامەیەكی كراوەیان ئاڕاستەی سەرۆكی دیپلۆماسی ئەوروپا، جۆزیپ بۆریڵ كردوە و داواكارن لە كۆمسیۆن كە بە زووترین كات هەڵوێستی كاریگەر و خیرا وەرگرێت، وەك سزای ئابوری كە ببێتە یاریدەدەر بۆ وەستانی ئەم دەستدرێژیانە و ئەم جۆرە هێرشە نایاساییانە، هەروەها دژی هێرشیان بۆ سەر یاساكانی نێودەوڵەتی.

 

ئاماژە بەئەوەشدراوە، توركیا ئەندامی ناتۆیە و ئەندامی ئەنجوومەنی ئەوروپایە، وڵاتێكە كاندیدە بۆ بوون بە ئەندام لە وڵاتانی ئەوروپا، بۆیە كۆمسیۆن نابێت رێگابدات بەم چالاكییە قەبووڵنەكراوە لە دژی هەموو پێوانەكانی دیموكراسی و مافی نیشتمانی و جیهانییە، ئێمە داواكارین كە هەڵوێست وەرگرن دژی رژێمی ئۆتۆكراتی ئەردۆگان .

دەقی نامەكە:

بەریز / بۆرێڵ جۆزێپ، بەرپرسی دیپلۆماتی ئەورووپا

ئەم نامەیەت بۆ ئەنووسین بۆ ئەوەی سەرنجتان راكێشین سەبارەت بە توندو تیژی لەسەر ئۆپۆزیسیونە سیاسییە دیموكراسیەكان لە توركیا، بە تایبەتی زیندانی كردنی ئەندام پەرمان و سەرۆك شارەوانییەكانی سەر بە پارتی دیموكراتی گەل و بۆمبارانكردنی باشوری كوردستان و باكووری سوریا لەلایەن هیزە ئاسمانییەكانی توركیاوە بە تایبەتی ناوچە كورد نشینەكان.

لە ماوەی 5 ساڵی رابردوودا پارتی دەسەڵاتدار ئا,ك,پ بە سەرۆكایەتی رەجەب تەیب ئەردۆگان، دەسەڵاتی تاكڕەوی تەواوی خۆی بە هاوكاری و هاوپەیمانی تووندڕەوە ناسیونالیستەكان سەپاندووە  بە بیانووی مەرجەكانی باریی نائاسایی و خێرادا تائێستا زیاد لە 90 هەزار كەس گیراون بە تاوانی تیرۆر، لەوانە سەرۆكی پارتە سیاسیەكان،پەرلەمانتاران و رۆژنامەنووسان و بە هەزاران ئەندامی پارتی دیموكراتی گەل و بە دەیان سەرۆك شارەوانی هەڵبژێردراو لەلایەن گەلەوە، هەروەها زۆر لە پارێزەران و نوینەرانی كۆمەڵگای مەدەنی و چالاكەوانانی مافی مرۆڤ و خوێندكار و مامۆستای زانكۆ و زۆری تر.
بە شێوەیەكی گشتی حكومەت هەركەسێك رەخنە و گازندەی لە سیاسەتیاناد هەبێت بە تایبەتی سیاسەتی بەرامبەر بە كورد، بە تیرۆریست و خیانەتكار و بە خۆفرۆش و دوژمنی دەوڵەت تاوانبار ئەكرێن.

سستمی سەرۆكایەتی بە شێوەی مۆدیلی تورك، بەتەواوەتی پرنسیپی جیابوونەوەی دەسەڵات و سستمی سەربەخۆیی یاسایای پێشێل و شكاندووە.
هێرشە رێگە پێنەدراوەكانی حكومەتی توركیا، تەنها دیموكراسی پەرلەمانتارەكان ناپێكێ، بەڵكوو دوورخستنەوە و لابردنی سەرۆك شارەوانییەكانی پارتی دیموكراتی گەلیشی گرتۆتەوە لە ناوچە كوردەكان و جێگە گرتنەوەیان بە فەرمانبەری ئیداری حكومەت و سەپاندنیان بە زۆر.

لە دوایین هەڵبژاردنەكانی شارەوانی توركیا لە 31 ی مانگی ئازاری ساڵی 2019، لە كۆی 65 شارەوانی كە سەر بەپارتی دیموكراتی گەل بوون، تا ئێستا حكومەت 46 سەرۆك شارەوانی سەر بە و پارتەی دەركردووە.

كۆمسیۆنی ئەوروپا بۆ دیموكراسی و مافی مرۆڤ لە ڤینیسیا، لە راپۆرتێكدا بە ژمارە 279 /2019 لە 18 مانگی حوزەیرانی ساڵی 2020 هاتووە كە ئەم كردارانە بە هیچ شێوەیەك ناگونجێن لەگەڵ پرەنسیپی بنەماكانی دیموكراسی و حاڵەتی یاسایی و چاوەڕوانكردن لە یاسا.

سەبارەت بە بۆمببارانكردنەكانی هیزەكانی توركیا و بەردەوامی لەشكركێشی لە ناوچەكانی سنجار و كەمپەكانی مەخموور زۆر ناوچەی تر لە باشووری كوردستان لە عیراق، ئەمانەوێت پێتان راگەیەنین، ئەم جۆرە دەستدرێژیانە بۆتە مایەی نیگەرانی و گرنگییەكی زۆری لامان درووستكردووە.

لە 14 و 23 مانگی حوزەیرانی 2020دا بە درۆم هیرشیان كردۆتە سەر شاری كۆبانێ لە رۆژئاوای كوردستان لە كوردستانی سوریا، لەو دوو هێرشەدا ژمارەیەكی زۆر لە خەڵكی مەدەنی بێتاوان ژیانیان لە دەستداوە و ژمارەیەكیش بریندار بوون .

لە 17 ی مانگی حوزیرانەوە لەشكری توركیا دەستی كرد بە ناردنی هیزە پیادەكانی بۆ ناوچەكانی كوردستانی عیراق، بە هاوكاریی درۆن و هالیكۆپتەرەكانی، تا ئیستا 150 نیشانەیان پێكاوە، ئەم چالاكییە سەربازیانە، بۆتە هۆی شیواندن و ئاڵۆزكردنی رەوشی ناوچەكە و گەرانەوەی ئازار و غەمەكانی مرۆیی و دانەوەی خاكێكی بەپیت و بەرەكەت بۆ زیندوو بوونەوەی گروپە تیرۆریستەكان سەر لە نوێ و ئەبێتە هەڕەشە بە تایبەتی لە گەشەكردن  و خەبات دژی دەوڵەتی ئیسلامی، لەمەش زیاتر بەردەوامی بۆردومانی هیزە ئاسمانییەكانیان ئەبێتە هۆی راگوێزان و دەربەدەری زۆر لە خەلك و ناچار بوونیان بۆ داوای پەناهەندەیی لە زۆر وڵاتی جیاوازی دراوسی و ئەوروپا .

توركیا ئەندامی ناتۆیە و ئەندامی ئەنجوومەنی ئەوروپایە، وڵاتێكە كاندیدە بۆ بوون بە ئەندام لە وڵاتانی ئەوروپا، بۆیە كۆمسیۆن نابێت رێگابدات بەم چالاكییە قەبووڵنەكراوە لە دژی هەموو پێوانەكانی دیموكراسی و مافی نیشتمانی و جیهانییە، ئێمە داواكارین كە هەڵوێست وەرگرن دژی رژێمی ئۆتۆكراتی ئەردۆگان .

ئەوروپاش بەهەمان شێوە بەرەو رووی هەڵسووكەوتی دەستدریژی لە ناوچەی دەریای سپی ناوەڕاستدا بۆتەوە، گەیشتۆتە ئاستێكی ترسناك، بە بەرەو رووبونەوەیان لەگەڵ پاپۆرەكانی ئەوروپا سەر بە هێزی دەریایی فەڕەنسا.

ئێمە ناتوانین بێدەنگ بین بەرامبەر بەم دەستدرێژیانە بۆیە .

داواكارین لە كۆمسیۆن كە بە زووترین كات هەڵوێستی كاریگەر و خیرا وەرگرێت، وەك سزای ئابوری كە ببێتە یاریدەدەر بۆ وەستانی ئەم دەستدرێژیانە و ئەم جۆرە هێرشە نا یاساییانە، هەروەها دژی هێرشیان بۆ سەر یاساكانی نێودەوڵەتی.

ریکلام

جیهان

ژمارەی گیانیانلەدەستدان بە كۆرۆنا 750 هەزار كەسی تێپەڕاند

خەڵك- بەشی هەواڵ
بەپێی ئامارێكی ئاژانسی دەنگوباسی فەرەنسایی (فرانس پرێس)، ژمارەی ئەوانەی لە جیهاندا بەهۆی ڤایرۆسی كۆرۆناوە گیانیانلەدەستداوە، 750 هەزار كەسی تێپەڕاند.

هەر ئەمڕۆ زانكۆی (جۆن هۆبكنز)ی ئەمریكایی لە ماڵپەڕی خۆی لەسەر تۆڕی ئینتەرنێت ڕاگەیەندراوێكی بڵاوكردەوە و ژمارەی تووشبوانی ڤایرۆسی كۆرۆنا و ژمارەی گیانلەدەستدان و ئەوانەی لە جیهاندا نەخۆشییەكەیان پەڕاندووە و چاكبوونەتەوە، ئاشكراكرد.

لە ڕاگەیەندراوەكەدا هاتبوو”پەتاكە تائێستا 188 دەوڵەتی گرتۆتەوە، ژمارەی تووشبوانیش گەیشتۆتە 206.208.847 كەس”، زیادبوونی ژمارەكەش لەماوەی 24 كاتژمێری ڕابردوودا گەیشتە نزیكەی 565 هەزار كەس.

ڤایرۆسی كۆرۆنا كە بە (كۆڤید-19) ناودەبرێت، لە كۆتایی ساڵی 2019 لە شاری وۆهانی هەرێمی هۆبی لە وڵاتی چین دەركەوت، دواتر بە هەموو جیهاندا بڵاوبۆوە، ڕێكخراوی تەندروستی جیهانیش لە مانگی ئاداری ڕابردوودا نەخۆشییەكەی وەك پەتایەكی جیهانی پۆلێن كرد.

بەردەوام بە لە خوێندنەوە

جیهان

سەركردەیەكی گەورەی ئیخوان موسليمین كۆچی دوایی كرد

خەڵك- بەشی هەواڵ
سەركردەیەكی گەورەی ئیخوان موسلیمین لە میسر لە زینداندا كۆچی دوایی كرد.

ئەمڕۆ پێنج شەممە لە میسر، هەواڵی كۆچی دوایی عیسام عوریان گەورە سەركردەی كۆمەڵی ئیخوان موسلیمین لە گرتووخانەكانی ئەو وڵاتەدا ڕاگەیەندرا.

هەر لەو بارەیەوە پارێزەرەكەی عوریان بە (بی بی سی)ی ڕاگەیاند” دەسەڵاتداران ئاگادارییان كردووە كە مردنی بریكارەكەی سروشتییە”، ئەمەش لەكاتێكدایە كە سەرچاوەیەكی ئەمنی ڕایگەیاندبوو، مردنی ئەو سەركردیەی ئیخوان بەهۆی جەڵتەی دڵەوە بووە، لە ئاكامی شەڕە قسەی لەگەڵ ژمارەیەك زیندانی كۆمەڵەی ئیخواندا لەنێو گرتووخانەكە.

عوریانی تەمەن 66 ساڵ كە لە ساڵی 2013وە لە زینداندایە، لەسەر چەندان كەیس حوكمدراوە، دادگاكانی میسریش چەند حوكمێكیان لەدژی دەركردووە، بە تایبەت حوكمی زیندانی تاهەتایی كە لە مانگی ئابی 2014 لەسەر كەیسی (مزگەوتی ئیستیقامە)، بەسەریدا سەپێنرا.

بەردەوام بە لە خوێندنەوە

جیهان

بەهۆی پۆستێك لەسەر پێغەمبەر (د.خ)، سێ كەس كوژرا

لوقمان غەفوور – ئەمریكا

سێ كەس لە شاری بنگالۆر-ی هیندستان بە دەستی هێزەكانی پۆلیس كوژران.

بەپێی هەواڵێكی سی ئێن ئێن، سەرلەبەیانی ڕۆژی 12ی ئاب، بەهۆی بڵاوكردنەوەی پۆستێك لە فەیسبوك كە هێرشی ناڕەوای تێدا بوو بۆ سەر پێغەمبەر ئیسلام محەمەد (د.خ)، خۆپیشاندانێكی بەرفراوان دروستبوو.

لەئاكامی ئەو خۆپیشاندانە كە بە هەزاران كەس بەشداریان تێدا كرد، پێكدادانی توند لە نێوان پۆلیس و خۆپیشاندەران. بەهۆی ئەو پێكدادانەوە بە دەیان ئۆتۆمبێل سوتێنران و سێ كەسیش بە دەستی هێزەكانی پۆلیس كوژران.

خۆپیشاندانەكە لەبەردەم ماڵی ئەو كەسە دەستی پێكرد كە پۆستەكەی لە فەیسبوك بڵاوكردبووەوە كە كەسێكی سیاسییە. پۆلیس جگە لەدەستگیركردنی 110 كەس لە خۆپیشاندەران، ئەو كەسەشیان دەستگیركردووە كە پۆستەكەی بڵاوكردووەتەوە.

كەمال بانت بەڕێوەبەری پۆلیسی شارەكە بە ڕۆیتەرزی ڕاگەیاندووە كە 60 پۆلیس بریندار بوون كە ئەفسەری پلە باڵایان تێدایە.

وتیشی: “لە دوای ڕووداوەكە قەدەغەكردنی هاتوچۆ لە شارەكە ڕاگەیەنراوە تا كاتی ئاسایی بوونەوەی دۆخەكە”.

هەر لەو چوارچێوەیەدا، پۆلیسی بنگالۆر لەسەر پێگەی تویتەر، تویتێكی بڵاوكردەوە لەسەر دۆخەكە كە لەژێر كۆنتڕۆڵی ئەواندایە، نووسیویەتی: “پۆلیسەكانیان بۆ بڵاوەپێكردنی خۆپیشاندان گازی فرمێسك ڕژێنیان بەكارهێناوە”.

وەزیری ناوخۆی ویلایەتی كارتانا كە پایتەختەكەی بنگالۆر جەختی لەوەكردووەتەوە، دوای ئەوە توندوتیژییەی ڕوویداوە لەپاش كۆبوونەوەی خەڵك لەبەردەمی ماڵی كەسەكەی پۆستەكەی لە فەیسبوك داناوە، دەزگاكانی ڕاگەیاندنی ناوخۆی ویلایەتەكە پۆستەكەیان سڕیوەتەوە.

ئاخاندا سرینیفاس مورسی ئەندامی نوێنەرانی ویلایەتەكە داوای لە خۆپیشاندەران كرد هێمنی بپارێزن و پابەندبن بە ئارامی و بەڵێنی دادپەروەریدا لە كەیسەكە، وتیشی: “پێداچوونەوە بە داوای برا موسڵمانەكاندا دەكەین كە هیچ كارێكی نایاسایی نەكەن. ئێمە هەموو برای یەكترین و پێكەوە دەژین. ئێمە بەرپرسین لە سزادانی ئەو كەسانەی سوكایەتی دەكەن و من لەگەڵتانم”.

بەردەوام بە لە خوێندنەوە

کوردستان