ئێمە لە تۆرە کۆمەڵایەتیەکان

کوردستان

پزیشكێكی پسپۆڕ لەگیادەرمان چەند ئامۆژگارییەك بۆ تووشبووانی كۆرۆنا ڕادەگەیەنێت

خەڵك – ئارام سەردار

پزیشكێكی پسپۆڕ لەگیادەرمان ژمارەیەك ڕێنمایی و ئامۆژگاری بۆ تووشبووانی ڤایرۆسی كۆرۆنا ڕادەگەیەنێت بۆ ئەوەی بەتەندروستی بمێننەوە.

دكتۆر بەدر سورچی، پزیشكی پسپۆڕ لە گیادەرمان بە (تۆڕی میدیایی خەڵك)ی ڕاگەیاند، ئەوكەسانەی تووشی كۆرۆنا دەبن واباشە بچێت بۆ نەخۆشخانە لە ژێر چاودێری پزیشكی پسپۆڕ بێت، دەشتوانێت ئەم ڕێنمایی و چارەسەرانە جێبەجێ بكات و پەیوەندی لەگەل پزیشكی تایبەتی خۆی ھەبێت ئەگەر لەماڵ بێت.

دەشڵێت، ئەوانەی خوارەوە ھیچیان دەرمان نین تەنھا یارمەتی بەرزكردنەوەی بەرگری لەشتان دەدات، بەڵام پێویستە هەركەسێك بۆ وەرگرتنی دەرمانی كیمیایی ئەنتی بایۆتیك بەبێ پزیشك بەكارنەهێنێت، بۆ دەرمانی سروشتی زیانی لاوەكی زۆركەمە بەو مەرجەی پاك خاوێن بێت لە ڕێنماییەكان دەرنەچێت.

ڕێنماییەكان:
بۆ بەرزكردنەوەی بەرگری لەش ئەمانە جێبەجێ بكە بە پێی توانا
ڤیتامین C :-
ڕۆژانە دووجار بەیانی و ئێوارە 500mg
سەرچاوەی سروشتی:-
لیمۆ و پرتەقاڵ و كیوی و بیبەری سەوز و سوور و بڕۆكلی و تەماتە و شلك، كەمێك لەمانە بخۆ

زینك Zink
50mg ڕۆژانە ١ جار
سەرچاوەی سروشتی:-
گۆشت (ئاوی گۆشت) و چەرەزاتی خاو وەك (فستق و بادەم و گوێز و گازۆ و گوڵەبەڕۆژە …ھتد) و ماست یان شیر

ڤیتامین A
700 – 900 mcg ڕۆژانە

سەرچاوەی سروشتی:-
گێزەر و ماسی تونە و كاهوو و بڕۆكلی و سەوزە

ڤیتامین D: لە نێوان 600 بۆ 1000 IU.

سەرچاوەی سروشتی:-
كوارگ (قارچگ) و شیری تازە و گۆشتی ماسی زیندوو و ھێلكە و پەنیری تازە و ھەتاوی بەیانی (لە ٦ تا ١٠ بەیانی ١ كاتژمێر) و چەرەزاتی نەبرژاو.

ڤیتامین B12
(1.2- 2.4 mcg)

سەرچاوەی سروشتی:-
ھێلكە و ماسی تونە و گۆشت و بادەم و پەنیر و ماست

ڤیتامین K2
(120 -90 mcg)

سەرچاوەی سروشتی:-
پەنیر و شیر و گۆشت و ھێلكە

– لەوكاتەدا ئیشتیھای خواردنت نامینێت بۆیە ١ كەوچكی چا ڕازیانەی ھاڕاو لەناو ١ پەرداخ ئاوی كوڵاو بكە پێش نان خواردن بخۆرەوە بە نیو كاتژمێر ڕۆژانە ٣ جار
– خواردنە وزەبەخشەكان وەك ھەنگوین و خورما و تەحین (راشی) و دۆشاو شۆفان و ماست

– ھەوڵبدە چای گیادەرمانی بەكاربھێنە یەكێك لەمانە وەك چای سەوز و و ڕەیحان و پونگ و نەعناع و گوڵەحاجیلە و شاڕیحانە و جاترە و ڕۆزماری و مەلیسە… ھتد

– ڕۆژانە ١ تا ٣ دانە لە مانە جێبەجێ بكە بەپێی توانا وەك (نیو كەوچك چای ڕەشكە و ١ كەوچك ھەنگوین) یان ١ كەوچك چا قرنفل (مێخەك) یان ١ كەوچك چا دارچین یان ١ كەوچك چا زەردەچەوە یان ١ كەوچك چا زەنجەبیل (زەنجەفیل) یان ١ كەوچك چا ھێل یان ١ كەوچك چا شمڵی … ھتد .. پێش نان خواردن بە نیو كاتژمێر

دووركەوتنەوە لە مانەی خوارەوە:

جگەرە ، نێرگەلە ، كهول. خواردنەوە گازییەكان. خوێ ، شەكر، خواردنی بەستو، خواردنی چەور. شیرینی دەستكرد، خواردنی دەرەوە و دیلیڤەری.
ھەموو دەرمانێك جگە لەوانەی سەرەوە.

ھەڵسوكەوتی دروست:

✅ نەشڵەژان و نەترسان. ئەگەر ورەت بەرز بێت و ھەست بە ترس نەكەیت، وەكو پەتایەكی ئاسایی تێی دەپەڕێنیت، چونكە ترس بەرگری لەشت (مناعە) دادەبەزێنێت.

✅ خۆت لە كەس و كارت جیا بكەوە لە ژوورێكی تایبەت تا ڤایرۆسەكە سووڕی ژیانی تەواو دەكات، تێكەڵی كەس مەبە و تا سێ ڕۆژ دوای تەواوبوونی نیشانەكانت، مەچۆرە دەرەوە. ھەموو شتێكت لەگەڵ خێزانەكەت جیا بكەوە.

✅ پێوانی ڕێژەی ئۆكسجین لە خوێنت بكە بە ئامێری pulse oximeter كە لە زۆربەی فرۆشگای كەلوپەلی تەندروستیی ھەیە، ڕۆژانە ئەمە بەیانیان و عەسر و شەوان بكە.
ئەگەر ڕێژەی ئۆكسجین لە خوێنت دابەزی بۆ كەمتر لە ٩٤٪، ئەوا پێویستە سەردانی نەخۆشخانە بكەیت یان پزیشكی پسپۆڕ ئاگاداربكەیتەوە.

✅ ھەروەھا پێوانی گەرمی لەشت بكە بە گەرمی پێو، ڕۆژانە بەیانیان و عەسر و شەوان.
ئەگەر بۆ زیاتر لە ٤٨ كاتژمێر تایەكی زۆرت ھەبێت و بە ھیچ دانەبەزێت، ئەوا بەھەمان شێوە سەردانی نەخۆشخانە بكە یان پزیشكی پسپۆڕی لێ ئاگاداربكەوە.

✅ پشووی تەواو بدە، لە ھەفتەی یەكەم وەرزش مەكە، تەنھا پشوو بدە، پاشان دەتوانیت ڕۆژانە نیو كاتژمێر بۆ چل خولەك ڕێكردنت ھەبێت.

✅ ڕۆژانە ھەشت بۆ دە كاتژمێر بە تەواویی بخەوە، ڕۆژانە بەتایبەت بەیانیان بۆ ماوەی نیو كاتژمێرێك خۆت بدە بەر تیشكی خۆر بە جۆرێك دەست و قاچ و سەر و ملت ڕووت بن.

✅ تا پێت دەكرێت ئاو زۆر بخۆرەوە، ڕۆژانە ھەشت بۆ دە پەرداخ ئاو، تا دەتوانیت میوەجاتە ترشەكان و سەوزەوات بەتایبەت بیبەر و پیاز و سیر و لیمۆ زۆر بخۆ.

✅ ھەڵمژینی ھەڵمی ئاوی كوڵاو زۆر بەسوودە، بەیانیان و ئێواران بۆ ماوەی پێنج خولەك ئەمە دووبارە بكەوە.

سروشتی:-
كەمێك نەعناع یان جاترە یان پونگە لەناو مەنجەڵێك دابنێ تا ھەڵم دەكات ڕۆژانە ٢ جار بەیانی و ئێوارە ھەڵمژە

✅ غەڕغەڕەكردنی بە ئاوی شلەتێن و خوێ ڕۆژانە بەیانیان و شەوان، بە جۆرێك لە ھەر غەڕغەڕەیەك با خوێواوەكە تا چل چركە لەناو دەمت بێت، پاشان فڕێیبدە.

سروشتی:-
یەك كەوچك چا قرنفل (مێخەك) لەناو ١ پیالە ئاوی كوڵاو بكە كە سارد بووەوە غەرغەڕەی پێ بكە بۆ ماوەی نیو خولەك ڕۆژانە ٣ جار دووبارەی بكەوە

کوردستان

وەزارەتی تەندروستی: هەرێمی كوردستان لە مەترسیدارترین قۆناغدایە

خەڵك – بەشی هەواڵ
وتەبێژی وەزارەتی تەندروستی ڕایدەگەیەنێت كە هەرێمی كوردستان بە هۆی ڤایرۆسی كۆرۆناوە چووەتە مەترسیدارترین قۆناغەوە و باس لەوەش دەكات كە هاووڵاتییان سەرپشكن لە هەڵبژاردنی نەخۆشخانە حكومییەكان یاخود ئەهلییەكان بۆ وەرگرتنی چارەسەر.

د. محەمەد خۆشناو وتەبێژی وەزارەتی تەندروستی دەربارەی دۆخی كۆرۆنا ە لێدوانیێكی بۆ بەشی كوردی دەنگی ئەمریكا ڕایگەیاند ئێستا بارودۆخی ڤایرۆسی كۆرۆنا مه‌ترسیدارترین حاڵه‌تی خۆیه‌تی به ‌جۆرێك تاوه‌كو ئێستا هه‌رێمی كوردستان به‌م شێوه‌یه‌ خراپ نه‌بووه.

وتیشی: “ئێمه‌ پێشبینی ده‌كه‌ین ئه‌گه‌ر بارودۆخه‌كه‌ به‌م شێوه‌یه‌ به‌رده‌وام بێت ئه‌و سیناریۆیانه‌ی باسمانكردووه‌ له ‌ڕووی مه‌ترسی و نه‌مانی شوێن و له‌ ڕووی په‌ككه‌وتن و شه‌كه‌ت بوونی كارمه‌ند و پزیشكانمان زۆر له ‌ڕاستی نزیكده‌بێته‌وه‌، ژماره‌كه‌ تاوه‌كو ئه‌م هه‌فته‌یه‌ به‌تایبه‌ت ڕۆژانه‌ 500 حاڵه‌تمان هه‌یه‌ ئه‌مه‌ ته‌نها ئه‌و حاڵه‌تانه‌ی كه‌ ده‌ستنیشانكراون”.

خۆشناو لە بەشێكی دیكەی لێدوانەكەیدا باسی لە بڕیارەكەی وەزارەتی‌ تەندروستی كرد بۆ بەكارهێنانی نەخۆشخانەكانی كەرتی تایبەت لە چارەسەركردنی تووشبووانی كۆرۆنادا و ڕایگەیاند هاتنه‌ پێشه‌وه‌ی نه‌خۆشخانه‌ ئه‌هلییه‌كان ته‌نها بۆ ئه‌وه‌بووه‌ له ‌ته‌نیشت نه‌خۆشخانه‌ی حكومی خزمه‌ت بكه‌ن.

وتیشی: “هه‌موو هاوڵاتیه‌ك مافی ئه‌وه‌ی هه‌یه‌ كه‌ نه‌خۆشخانه‌ی حكومی یان ئه‌هلی هه‌ڵبژێرێت، كاتێك كه‌سێك نه‌خۆشخانه‌یه‌كی ئه‌هلی هه‌ڵده‌بژێرێت بۆ ئه‌وه‌ی چاره‌سه‌ر بكرێت مانای وا نییه‌ ده‌كرێت ئه‌و نه‌خۆشخانه‌ ئه‌هلییه‌ ته‌نها له‌به‌ر ئه‌وه‌ی له‌لایه‌ن هاوڵاتیانه‌وه‌ هه‌ڵبژێردراوه‌ به‌ویستی خۆی نرخه‌كان دیاری بكات ئه‌گه‌ر كه‌سێك باری دارایی زۆر باش بێت چونكه‌ كه‌سانێكمان هه‌ن له‌ هه‌رێمی كوردستان بۆماوه‌ی چه‌ندین ساڵ ده‌بێت له‌ نه‌خۆشخانه‌ی حكومی چاره‌سه‌ری وه‌رنه‌گرتووه‌ ئه‌و كه‌سه‌ ده‌توانێت له‌ نه‌خۆشخانه‌ی ئه‌هلی چاره‌سه‌ر وه‌ربگرێت به‌هه‌مان شێوه‌ش نابێت ئه‌م كه‌سانه‌ش له‌لایه‌ن نه‌خۆشخانه‌ ئه‌هلییه‌كانه‌وه‌ به ‌جۆرێك له‌ جۆره‌كان ئه‌و بارودۆخه‌ بقۆزنه‌وه‌ بۆ ئه‌وه‌ی نرخێك به‌دڵی خۆیان دابنێن.”

بەردەوام بە لە خوێندنەوە

کوردستان

پەرلەمانتارێكی تەڤگەر داوا دەكات مووچەی فەرمانبەران بخرێتە سەر بەغدا

خەڵك – بەشی هەواڵ
پەرلەمانتارێكی تەڤگەری ئازادی كە بە نزیك لە پارتی كرێكارانی كوردستان هەژمار دەكرێت، داوا دەكات مووچەی فەرمانبەرانی هەرێمی كوردستان بخرێتە سەر بەغدا و خەڵكیش “ڕاپەڕین” بكات.

یوسرا ڕەجەب پەرلەمانتاری سەر بە تەڤگەری ئازادی لە پەرلەمانی عیراق داوای لە حكومەتی هەرێم كرد كە شایستە داراییەكانی فەرمانبەران دبین بكات و ڕایگەیاند خه‌ڵكی هه‌رێم ئازادی و شایسته‌ داراییه‌كانی خۆیانیان ده‌وێ ئه‌گه‌ر پێتان دابین و فه‌راهه‌م ناكرێ ده‌سه‌ڵات به‌ جێ بهێڵن و بڕۆن.

بە بڕوای ئەو پەرلەمانتارە، خەڵكی هەرێمی كوردستان تەنیا دوو ڕێگەچارەی لەبەردەمدایە، ” یه‌كێكیان چاره‌سه‌ری ڕیشه‌ییه‌ ئه‌ویش ڕاپه‌رینه‌ دژی سته‌مكاری ده‌سه‌ڵاتی كوردی یه‌ له‌ هه‌رێم ئه‌وی تر هه‌نووكه‌ییه‌ ئه‌ویش گواستنه‌وه‌ی مووچه‌ی مووچه‌ خۆرانی هه‌رێمه‌ بۆ سه‌ر به‌غدا”.

ئەو پەرلەمانتارە كە حزبەكەی بە تۆمەتی نزیكبوون لە پارتی كرێكارانی كوردستان تا ئێستا لەلایەن وەزارەتی ناوخۆی هەرێمەوە مۆڵەتی پێنەدراوە دەڵێت: “بۆ خۆم ئیدی جگه‌ له‌ ڕاپه‌رین باوه‌ڕییم به‌ هیچ شتێكی تر نه‌ماوه”.

بەردەوام بە لە خوێندنەوە

عێراق

تورکیا: ئەگەر عیراق چاوپۆشی لەپەکەکە بکات، لەهێرشەکانمان بەردەوامدەبین

خەڵک- بەشی هەواڵ

وەزارەتی دەرەوەی تورکیا ڕایگەیاند، سەرەتا بەرپرسیارێتیی عیراقە رێوشوێنی پێویست بگرێتەبەر دژبە ئەندامانی  پەکەکە کە لە وڵاتەکەیدا هەن، ئەگەر بەردەوام چاوپۆشی لە بوونی پەکەکە بکرێت لە عیراق، ئەوا تورکیا پێداگرە لە گرتنەبەری رێوشوێنی پێویست لە پێناو ئاسایشی سنوورەکانی خۆی.

 

سەبارەت بە چاوەڕوانییەکانی تورکیا لە عیراق و کۆمەڵگای نێودەوڵەتی بۆ بەرەنگاربوونەوەی پەکەکە، وەزارەتی دەرەوەی تورکیا ڕاگەیەندراوێکی بڵاوکردەوە.

 

لە راگەیەندراوەکەدا جەخت لەسەر ئەوە کراوەتەوە، پەکەکە کە ساڵانێکە لەو ناوچانەی لە عیراق لانەی کردووە هێرش دەکاتە سەر تورکیا و بێ منەتە بەرامبەر سەروەریی، یەکپارچەیی خاک، ئاسایش و سەقامگیری عیراق.

 

هەروەها لە راگەیەندراوەکەدا باس لەوە کراوە، سەرەتا بەرپرسیارێتیی عیراقە رێوشوێنی پێویست بگرێتەبەر دژ بە ئەندامانی “رێکخراوی تیرۆریستیی پەکەکە” کە لە وڵاتەکەیدا هەن.

 

ئەوەش هاتووە ”لەو ڕووەوە وڵاتەکەمان ئامادەی هاریکارییە لەگەڵ عیراق، بەڵام ئەگەر بەردەوام چاوپۆشی لە بوونی پەکەکە بکرێت لە عیراق، ئەوا وڵاتەکەمان هەرچییەک ببێت با ببێت وەک ئەوەی تا ئێستا کردوویەتی پێداگرە لە گرتنەبەری رێوشوێنی پێویست لە پێناو ئاسایشی سنوورەکانی. لەبەر رۆشنایی ئەوەدا، داوا لە عیراق دەکەین، هەنگاوی پێویست بگرێتەبەر، داواش لە هەندێک وڵاتی دیکە و رێکخراوە هەرێمییەکان دەکەین کە ئەو ڕەوشە بە هەل دەزانن و بانگەشەی بێ بنەما دژبە وڵاتەکەمان بڵاودەکەنەوە کە هانی تیرۆریستان دەدەن، کۆتایی بەو هەڵوێستە دووفاقییە بهێنن لە بەرەنگاربوونەوەی تیرۆردا و هەڵوێستێکی مەبدەئی بگرنەبەر”.

سەرچاوە: ئاژانسی ئەنادۆڵو

بەردەوام بە لە خوێندنەوە

کوردستان