ئێمە لە تۆرە کۆمەڵایەتیەکان

کوردستان

پارێزگاری سلێمانی لەسەر لۆگۆ پەسەندکراوەکەی سلێمانی ڕوونکردنەوە دەدات

خەڵک – بەشی هەواڵ

 

پارێزگاری سلێمانی لەسەر لۆگۆی پەسەند کراوی شاری سلێمانی لەلایەن یونسکۆ، ڕوونکردنەوە دەدات و دەڵێت؛ پێکهاتەکانی ناو لۆگۆکە وه‌كو كۆڕی ئه‌ده‌بیی و په‌ڕه‌و ده‌ستنووس و په‌یام و په‌یكی ئه‌ده‌بیی و ڕۆشنبیریی سه‌رده‌مه‌ جیاجیاكانی سلێمانی به‌ ئاراسته‌گه‌لی جیاجیا خۆیان نمایشده‌كه‌ن.

پێشتر هەڤاڵ ئەبوبەكر پارێزگاری سلێمانی لە هەژماری خۆی بڵاویكردبووە وە، یونسكۆ لۆگۆی شاری سلێمانی وەك شاری ئەدەبی یونسكۆ پەسەند كرد و لۆگۆی خۆی خستەسەر لۆگۆی فەرمیی شاری سلێمانی.

دکتۆر هەڤاڵ ئەبوبەکر، پارێزگاری سلێمانی لە روونکردنەوەیەکدا ئاماژەی بەوەداوە، لۆگۆی په‌سه‌ندكراوی سلێمانی، وه‌ك شاری ئه‌ده‌بیی یونسكۆ، گوزارشت له‌م مه‌به‌ست و بیرو ناوو واتاو ناوه‌ڕۆكانه‌ ده‌كات:

۱. شێوه‌ی گشتیی؛ شێوه‌ی بازنه‌ییه‌، بۆ گوزارشت له‌ جوڵه‌ی سروشتیی و گه‌ردونیی و مرۆیی و به‌رده‌وامیی ڕه‌وتی ئه‌ده‌بیی و ڕۆشنبیریی و كه‌لتوریی و هونه‌ریی و زانستیی و سیاسیی و گه‌شه‌ی كۆمه‌ڵایه‌تیی و ده‌وڵه‌تداریی.

۲. شه‌ش ڕیانێكی هاوبه‌ش و شه‌ش ڕێگای سه‌ره‌كیی، كه‌ گوزارشتێكی ئه‌ندازه‌یی له‌ سه‌نته‌ری شارو به‌تایبه‌تیی به‌رده‌ركی سه‌رای سلێمانی ده‌كات وه‌ك خاڵی هاوبه‌شی كۆكردنه‌وه‌ی شارنشینان و چه‌قی چالاكییه‌ ئه‌ده‌بیی و فیكریی و سیاسیی و جه‌ماوه‌ریی و حوكمڕانییه‌كان و شوێنی به‌یه‌ككگه‌یشتن و جیابوونه‌وه‌و مه‌كۆی هه‌ڵوێست و ناڕه‌زایه‌تیی و شین و شادیی و گۆڕانكارییه‌كان؛ هه‌ر له‌سه‌ر ده‌می میرنشینی بابانییه‌كانه‌وه‌ تا به‌ ئێستا ده‌گات، ده‌بێته‌ هێمایه‌كی لۆژیكیی بۆ شه‌ش سه‌رده‌م و ڕه‌هه‌ندو به‌رهه‌م و داهێنانی ئه‌ده‌بیاتی كوردیی (ئه‌ده‌بیاتی فۆلكلۆریی، ئه‌ده‌بیاتی میللیی، ئه‌ده‌بیاتی كۆن، ئه‌ده‌بیاتی ڕۆمانتیكیی، ئه‌ده‌بیاتی ڕیالیزمیی، ئه‌ده‌بیاتی نوێ)، سلێمانی وه‌ك چه‌قێك بۆ سه‌رهه‌ڵدان و بڵاوبونه‌وه‌و گه‌شه‌كردنی ئه‌ده‌ب و ڕۆشنبیریی و هونه‌ر؛ پیشانده‌دات.

۳. ڕه‌نگه‌كان، گوزارشتن له‌ ته‌ون و پێكهاته‌ی كۆمه‌ڵایه‌تیی و جیاوازیی و جیاكاریی ته‌واوكارییانه‌ی مێژوو ڕاو بڕواو باوه‌ڕو ڕه‌هه‌ندو ڕامان و ڕه‌وته‌ ئاینیی و ئه‌فسانه‌یی و ئه‌ده‌بیی و ئه‌ندێشه‌گه‌ریی و ئایدۆلۆژیی و خودبینیی و دنیابینیی و كه‌لتورو هونه‌رو شوێنه‌وارو شارو شاره‌وانیی و شارستانێتیی هاوسه‌نگی هه‌مه‌ڕه‌نگی هه‌مه‌جۆری سلێمانی.
٤. دابه‌شبوون و ڕوبه‌رو شێواز‌ی ڕه‌نگه‌كان؛ گوزارشتن له‌ جیاوازیی قه‌باره‌و شێوه‌و ئاراسته‌و گۆشه‌ی پێكهاته‌كانی شار، كه‌ به‌هه‌موویان شێوه‌یه‌كی بازنه‌ییان نه‌خشاندووه‌و هێزو تین و تاوو وزه‌و جوڵه‌و ڕه‌وت و له‌ره‌و شه‌پۆل و ژیان و به‌رده‌وامیی به‌ شار ده‌به‌خشن.

٥. شێوه‌و نه‌خشی پێكهاته‌ گۆشه‌یی و ئه‌ندازه‌ییه‌كان؛ گوزارشتن له‌ گه‌ڕه‌كه‌ كۆنه‌كانی سلێمانی كه‌ بوونه‌ته‌ ناوو ناوك و ماكی گه‌شه‌كردنی شار.

٦. نه‌خشی ناو پێكهاته‌كان؛ گوزارشتن له‌ قوڵایی مێژوویی و ڕه‌سه‌نایه‌تیی و ئاسه‌وارو كه‌له‌پوورو هونه‌رو كاری ده‌ستیی خۆماڵیی؛ له‌ نه‌خش و نه‌خشه‌و ته‌خت و ڕه‌نگی ده‌ستچنی به‌ڕه‌و قاڵیی و ڕاخه‌رو جاجم و چنراوه‌ كورده‌وارییه‌كانی تره‌وه‌ وه‌رگیراون و ده‌لاله‌تن بۆ شه‌قام و گه‌ڕه‌ك و كۆڵان و ماڵ و هه‌یوان و تاق و ژوورو شوێنی نیشته‌جێبوونی خه‌ڵك و ئه‌دیبان و منه‌وه‌رانی شاره‌كه‌و په‌رستگاو كڵێساو مزگه‌وت و خانه‌قاو ته‌كیه‌و هۆڵ و سه‌كۆو مه‌كۆو شانۆو گه‌له‌ریی و سینه‌ماو خوێندنگاو كتێبخانه‌و كۆڕو ئه‌نجومه‌نه‌ ئه‌ده‌بییه‌كان و زانكۆو په‌یمانگاو ناوه‌نده‌ زانستییه‌كان.

له‌ ته‌ختی نه‌خشه‌كاندا؛ تیپ و هێمای ده‌نگیی فۆنێمه‌ تایبه‌ته‌كانی زمان وئه‌ده‌بیاتی كوردیی: /پ، چ، ژ، ڤ، گ/؛ وه‌ك هێمای ڕه‌سه‌نا‌یه‌تیی زمان و زارو نوسین و ڕێنووس و ئۆرسۆگرافیی؛ وێناكراون.

له‌ به‌شی خواره‌وه‌یاندا، نیگاری ئاسكێك كێشراوه‌؛ وه‌ك هێمای شارو شاره‌وانیی كه‌له‌لایه‌ن ئه‌نجومه‌ن و سه‌رۆكایه‌تیی شاره‌وانیی سلێمانییه‌وه‌، له‌ سه‌ر ڕاسپارده‌و پێشنیازی ڕه‌وانشاد نه‌وشیروان مسته‌فا له‌ ساڵی(۲٠٠٠)ە‌وه‌، وه‌ك لۆگۆی فه‌رمیی شاره‌وانیی سلێمانی په‌سه‌ندكراوه‌و گوزارشت له‌ بوون و ژیان و هونه‌رو ژینگه‌و سروشت و زیندوێتیی و جوانیی و ژیاندۆستیی و خاك و ئاوو ناوازه‌یی و شوێنه‌وارو نوێبوونه‌وه‌و تایبه‌تمه‌ندیی مێژوویی و ڕه‌سه‌نایه‌تیی گه‌ڕه‌كه‌ كۆنه‌كانی سلێمانی ده‌كات.

هه‌موو ئه‌مانه‌ وه‌كو كۆڕی ئه‌ده‌بیی و په‌ڕه‌و ده‌ستنووس و په‌یام وپه‌یكی ئه‌ده‌بیی و ڕۆشنبیریی سه‌رده‌مه‌ جیاجیاكانی سلێمانی به‌ ئاراسته‌گه‌لی جیاجیا خۆیان نمایشده‌كه‌ن.
پارچه‌و ڕه‌نگ و نه‌خشی تانوپۆی پارچه‌‌كان؛ هێمان بۆ په‌ڕه‌و لاپه‌ڕه‌و پارو پارچه‌ی ڕه‌نگاوڕه‌نگی فه‌رهه‌نگ و كه‌لتورو ده‌ق و ده‌ستنووس و دیوان و كه‌شكۆڵ و ژیاننامه‌و به‌رهه‌م و بابه‌تی ئه‌دیبانی كورد.

ده‌نگه‌كان، ڕه‌نگه‌كان، زایه‌ڵه‌و زه‌نگه‌كان، وشه‌كان، هێماو وێنه‌و نیگارو دیمه‌ن و ئاراسته‌و ڕه‌هه‌ندو ڕه‌وته‌كان؛ به‌ هه‌موو ته‌بایی و كۆكیی و جیاوازیی و ناكۆكیانه‌وه‌؛ یه‌كتری ته‌واوده‌كه‌ن و به‌رده‌وامیی به‌ڕه‌وتی ئه‌ده‌بیی سلێمانی ده‌ده‌ن، پارچه‌كان چه‌ند لێك دوربن؛ ته‌واوكه‌ری نه‌خشی یه‌كترین و نه‌خشی ڕاسته‌قینه‌ی به‌هاداری سه‌رده‌مه‌كه‌ ته‌واوده‌كه‌ن.

 

 

کوردستان

وێنە.. لە شارەزوور ژمارەیەك گەنجی خۆبەخش بەشێك لە هێما شكاوەكانی هاتوچۆی سنوورەكە و نوێدەكەنەوە

خەڵك – یەحیا حبیب

ئەمشەو دووشەممە، ژمارەیەك لە گەنجانی شارۆچكەی شارەزوور هەستان بە چاككردنی بەشێك لە هێما شكاوەكانی هاتوچۆی سنوورەكە و نوێكردنەوە و دانانی لەزگەی درەوشاوەی هاتوچۆ بۆ هێماكان.

كاروان كەریم، یەكێكە لەو گەنجە خۆبەخشانە و بە (تۆڕی میدیایی خەڵك)ی ڕایگەیاند، “ئێمە لە سۆنگەی بەرپرسیارێتیمانەوە لەگەڵ ستافێك لە گەنجی ماندوو نەناسی سنوورەكە هەڵدەستین بە چاكردنەوەی ئەو هێمای هاتوچۆیانەی كە شكاون بە هەر هۆكارێك یان خراپ بوون، لەگەڵ ئەوەشدا لەزگەی درەوشاوەی شەو لەو هێمایانە دەدەین كە شۆفێر پێویستە ئاگاداری بێت لە پێشییەوە چی هەیە “.

ئەو گەنجە خۆبەخشە وتیشی، “ڕێگای شارەزوور، دەربەندیخان و ئیدارەی گەرمیان و مەرزی پەروێزخان و سەیدسادق و پێنجوێن و پارێزگای هەڵەبجە پێكەوە دەبەستێت، بۆیە زۆرینەی شۆفێرەكان دەكرێت نوێ بن وە شارەزار ڕێگا نەبن”.

كاروان كەریم ئاماژەی بەوەشكرد، “چاككردنی هێماكان و نوێكرنەوەی لەزگەی هاتوچۆ سوودێكی باشی دەبێت بەتایبەت لە شەواندا، چونكە هێماكانی هاتوچۆ لەگەڵ شۆفێراندا دەدوێت و بەمەش ڕووداوی نەخوازراوی هاتوچۆ لە ناوچەكە زۆر كەمتر دەكات”.

 

بەردەوام بە لە خوێندنەوە

کوردستان

قەڵادزێ.. بەهۆی دەمەقاڵێوە دوو كەس بریندار بوون

خەڵك – بەشی هەواڵ

بەڕێوەبەرایەتی پۆلیسی ڕاپەڕین ڕایدەگەیەنێت: ئەمڕۆ دوو بریندار گەیەنرانە نەخۆشخانەی قەڵادزی كە شوێنی فیشەك و چەقۆ بەسەر جەستەیانەوە بووە.

بەڕێوەبەرایەتی پۆلیسی ڕاپەڕین لە ڕاگەیەنراوێكدا ڕایگەیاند: ئێوارەی ئەمڕۆ دوو بریندار گەیەنرانە نەخۆشخانە كە یەكێك لە بریندارەكان بەناوی ( ع . ح . م ) لەدایك بووی ساڵی 1997 پیشەی كاسب، دانیشتووی قەڵادزێ گەڕەكی كارەبا شوێنەواری دوو فیشەك بە هەردوو قاچییەوە هەیە و بریندارەكەی تریش شوێنەواری چەقۆ بەسەر جەستەیەوە هەیە.

پۆلیسی ڕاپەڕین ڕوونیشیكردووەتەوە، بەوتەی یەكێك لە بریندارەكان بەهۆی دەمەقاڵێ شەڕ لەنێوان ئەوان و چەند گەنجێكی تر دروستبووە و دواتر ئاڵۆزی كەوتووەتە نێوانیان و چەكی جۆری دەمانچە و چەقۆ بەكار هاتووە.

بەڕێوەبەرایەتی پۆلیسی ڕاپەڕین ئاشكراشیكردووە، دۆسیەی لێكۆڵینەوە بە ماددەكانی 405 /31 لە یاسایی سزادانی عیراقی و ماددەی 413 لە یاسای سزادانی عیراقی ڕێكخراوە و لێكۆڵینەوەش بەردەوامە.

بەڕێوەبەرایەتی پۆلیسی ڕاپەڕین ئاماژەی بەوەشداوە، بە بڕیاری دادوەر 3 كەس لە هەردوو لایەن ڕاگیركران و دوای ڕووداوەكەش مەفرەزەكانیان لە نووسینگەی نەهێشتنی تاوانی پشدەر و پۆلیسی فریاكەوتنی پشدەر گەیشتوونەتە شوێنی مەبەست و دەستبەجێ ڕووداوەكەیان كۆنتڕۆڵكردووە و دەستیش گیراوە بەسەر چەكی بەكارهاتوو و چەقۆكەدا.

بەردەوام بە لە خوێندنەوە

کوردستان

فەرهاد پیرباڵ دامەزرایەوە

خەڵك – بەشی هەواڵ

بە فەرمانی مەسرور بارزانی سەرۆكی حكومەتی هەرێم فەرهاد پیرباڵ وەك مامۆستای زانكۆی سەلاحەدین دامەزرایەوە.

د. فەرهاد پیرباڵ مامۆستای زانكۆ ماوەی زیاتر لە ساڵ و نیوێكە لە كارەكەی دوورخراوەتەوە، ئەمڕۆش بە فەرمانی ژمارە (1354) لە 28/7/2020 كە واژۆی د. ئومێد سەباح سەرۆكی دیوانی ئەنجومەنی وەزیرانی هەرێمی لەسەرە ئاماژە بەوەكراوە لەسەر فەرمانی سەرۆكی ئەنجومەنی وەزیران بڕیاریانداوە بە دامەزراندنەوەی (د.فەرهاد پیرباڵ عومەر) بەناونیشانی (مامۆستا) بە شێوەی هەمیشەیی) لەسەر میلاكی وەزارەتی خوێندنی باڵا و توێژینەوەی زانستی / زانكۆی سەڵاحەدین / كۆلیژی پەرەوەردە. بەمووچە و دەرماڵەی شایستە لە ڕێكەوتی دەستبەكاربوونی.

د. فەرهاد پیرباڵ لە بارەی دووبارە دامەزراندنەوەی لە لاپەڕەی فەڕمی خۆی لە تۆڕی كۆمەڵایەتی فەیسبوك دەڵێت:”ٳنشا‌ءاللە دەچمەوە خزمەتی قوتابیەكانم، سوپاسی هەمووان دەكەم،، تكایە بگات بەدەستی سەرۆك زانكۆی سەلاحەددین دكتۆر جەوهەر: لە بڕیارەكە نووسراوە “دامەزراندنەوە”. ئەمەش واتە دیارە من پێشتر فەسڵكرابووم و ساڵێك و 8 مانگە یەك فلس مووچەی زانكۆشم وەرنەگرتووە.. ئێستا بەم بڕیارەی سەرۆك حكوومەت، سەرلەنوێ، وەك ئەوەی تازە لە پاریس هاتبوومەوە لە 1994 دامەزرام لە زانكۆ.”.

بەردەوام بە لە خوێندنەوە

کوردستان