ئێمە لە تۆرە کۆمەڵایەتیەکان

چاوپێکەوتن

پارێزگاری سلێمانی: تا ئێستا دۆخی كۆرۆنا پێویست بە قەدەغەكردنەوەی هاتووچۆ ناكات

خەڵك – بەشی هەواڵ
پارێزگاری سلێمانی ڕایدەگەیەنێت تا ئێستا نەگەیشتوونەتە قۆناغێك پێویست بكات قەدەغەی هاتووچۆ ڕابگەیەندرێتەوە، بەڵام ئەگەر ژمارەی تووشبووان بەو شێوەیە بەردەوام بێت، ئەوا ناچار دەبن خەڵك لە ماڵەكانی خۆیاندا كەرەنتین بكەن و نەبرێنە نەخۆشخانە، هاوكات سوپاسی هاووڵاتییانیش دەكات كە ڕۆژ بە ڕۆژ زیاتر پابەند نەبن بە ڕێكارە خۆپارێزییەكان.

د. هەڤاڵ ئەبوبەكر پارێزگاری سلێمانی سەبارەت بە جێبەجێكردنی ڕێكارە خۆپارێزییەكان لەلایەن هاووڵاتییانەوە ڕایگەیاند له‌ ئێستادا ڕێكاره‌كان له‌لایه‌ن داموده‌زگاكانی ده‌وڵه‌ته‌وه‌ زۆر زیاتربوون، فراونتربوون، وردتربوون، خێراتربوون، وه‌ توندتربوون، ڕێوشوێنه‌كان زۆر توند ده‌كرێت، هه‌موو شوێنێك ده‌سه‌ڵاتی ته‌واومان داوه‌تێ به‌یه‌كه‌ كارگێڕییه‌كانه‌وه‌، به‌ داموده‌زگا په‌یوه‌ندیداره‌كانه‌وه‌، به‌ لیژنه‌ هاوبه‌شه‌كانی قائیمقامیه‌ته‌وه‌، لیژنه‌كانی ئارامی له‌ قائیمقامیه‌ته‌كان، لیژنه‌ی به‌دواداچوونی كۆرۆنا، لیژنه‌ی خۆپاراستنی ته‌ندروستی ، وه‌ ته‌نانه‌ت وامانكردووه‌ كه‌ بنكه‌ی ته‌ندروستی و بنكه‌ی ئاسایش و پۆلیس له‌ گه‌ڕه‌كه‌كانیش هه‌ریه‌كێك له‌ سنوری خۆیدا ڕامانسپاردووه‌ بۆ ئه‌وه‌ی ڕێكاری توند بگرێته‌به‌ر هه‌ركه‌س و شوێنێك كه‌ سه‌رپێچی ڕێنماییه‌ ته‌ندروستیه‌كان بكات یان ڕێكاره‌كانی خۆپارێزی په‌یڕه‌و نه‌كات یان قه‌له‌باڵغی و تێكه‌ڵاویی و به‌ریه‌ككه‌وتن یان كۆڕوكۆبوونه‌وه‌ له‌و شوێنانه‌یه‌ دروست بكات.”

د.هه‌ڤاڵ ئه‌بوبه‌كر ئه‌وه‌شی وت” ئه‌وه‌ی كه‌ ئێستا به‌ته‌واوه‌تی دركی پێده‌كرێت به‌رزبوونه‌وه‌ی ئاستی خۆپارێزییه‌ له‌لایه‌ن “هاوڵاتیانی به‌ڕێزه‌وه‌” كه‌جێگای سوپاسێكی زۆرن، ده‌توانم بڵێم ڕۆژانه‌ ئاستی خۆپارێزی له‌10%له‌ سلێمانی به‌رز ده‌بێته‌وه‌، له‌ هه‌فته‌كانی داهاتوودا ده‌گه‌ینه‌ ئه‌نجامێكی زۆر باش، هاوڵاتیان تا ئاستێكی زۆر باش پابه‌ندن به‌ ڕێنماییه‌ ته‌ندروستیه‌كانه‌وه‌، خۆیان له‌ هه‌ر به‌ریه‌كه‌وتن و تێكه‌ڵاوبوون و قه‌ره‌باڵغیه‌ك به‌دوور ده‌گرن، ئه‌مه‌ش خۆی بۆ خۆی ئه‌نجامێكی گرنگ ده‌دات به‌ده‌سته‌وه‌، هه‌روه‌ها ئه‌و به‌رنامه‌یه‌ی كه‌ ڕامانگه‌یاند و ناومان نا قۆناغی سزای كۆمه‌ڵایه‌تی و یاسای هاوبه‌ش، ئه‌وه‌ی كه‌ كه‌سێك چووه‌ دوكانێك، شوێنێكی گشتی، ئه‌و شوێنه‌ پابه‌ند نه‌بوو ، خاوه‌نكاره‌كه‌یان كارمه‌نده‌كانی كه‌لوپه‌لی لێنه‌كڕێت ، وه‌ لایه‌نه‌ په‌یوه‌ندیداره‌كان ئاگادار بكاته‌وه‌ بۆ ئه‌وه‌ی ڕێكاری به‌رامبه‌ر بگرنه‌به‌ر، هه‌روه‌ها دوامان له‌و شوێنانه‌ش كردووه‌ كه‌ پێویسته‌ خۆیان كه‌لوپه‌لی خۆپارێزی بۆ كڕیاره‌كانیان و بۆ میوانه‌كانیان دابین بكه‌ن وه‌ ڕێگه‌ نه‌ده‌ن هیچ كه‌سێك به‌بێ ڕێكار و ڕێنماییه‌ ته‌ندروستیه‌كان، سه‌ردان یان بازاڕكردن له‌و شوێنانه‌دا بكات كه‌ به‌ سوپاسه‌وه‌ بۆ هه‌موو لایه‌ك ئه‌مه‌ش تا ئاستێكی باش چۆته‌ پێشه‌وه‌.”

هه‌روه‌ها وتی” هه‌ڵمه‌تێكی گه‌وره‌مان ڕاگه‌یاند كه‌ ناومانا خۆپاراستن تاكه‌ چاره‌سه‌ره‌. هاوڵاتیان تا ئاستێكی زۆر زۆر باش هاتوون به‌ده‌م ئه‌م هه‌ڵمه‌ته‌وه‌، وه‌ ئومێدم وایه‌ كه‌ ئه‌نجامی باشی لێ بكه‌وێته‌وه‌ . له‌و بارودۆخه‌ی كه‌ دروست بووه‌ له‌ سلێمانی، ده‌توانم بڵێم ئێستا ژماره‌یه‌كی زیاد له‌ پێویست ،وه‌ زیاد له‌ ڕاده‌ی پێویست، وه‌ زیاد له‌ ڕۆژانی ڕابردوو، خه‌ڵك ده‌چن پشكنین ده‌كه‌ن، ئه‌و ژمارانه‌ی كه‌ له‌ سلێمانی ده‌بینرێت به‌رزبوونه‌ته‌وه‌، ئه‌مه‌ ئاماژه‌ و به‌ڵگه‌نییه‌ بۆ بڵاوبوونه‌وه‌ی به‌رفراوانی په‌تاكه‌ به‌ڵكو به‌ڵگه‌ و ئاماژه‌یه‌ له‌سه‌ر ئه‌وه‌ی كه‌ ڕۆژانه‌ ژماره‌یه‌كی زۆر له‌خه‌ڵك له‌ ناوه‌نده‌كانی پشكنین، خۆیان ده‌پشكنن، وه‌ خویان به‌ دوای ته‌ندروستی خۆیانه‌وه‌ن كه‌ به‌ بڕوای من له‌ هه‌فته‌كانی داهاتوودا ، ئه‌گه‌ر ئه‌وانه‌ی له‌ پێشه‌وه‌ باسم كردن به‌و شێوازه‌ بمێننه‌وه‌ ، به‌دڵنیاییه‌وه‌ كه‌یسی هه‌ڵگرانی ڤایڕه‌سه‌كه‌ له‌ سلێمانی به‌ره‌و خواره‌وه‌ دێت.”
“ئه‌وه‌ی كه‌ كێشه‌یه‌ ، یه‌كه‌میان سه‌رمایه‌ی مرۆییه‌، ئه‌و پزیشك و كارمه‌نده‌ ته‌ندروستیه‌ به‌ڕێزانه‌ن كه‌ به‌ گیانێكی به‌رزی خۆبه‌خشی و خۆنه‌ویستیه‌وه‌ ، دڵسۆزانه‌ ماوه‌ی چه‌ند مانگێكه‌ به‌تایبه‌تی له‌بواری كۆرۆنایه‌ كارده‌كه‌ن، وه‌ ئه‌مانه‌ پێویسته‌ كه‌ مووچه‌كانیان له‌كاتی خۆیدا دیاری بكرێت بۆ ئه‌وه‌ی بتوانن خزمه‌تگوزارییه‌ ته‌ندروستیه‌كان به‌شێوه‌یه‌كی زۆر باش وبه‌رده‌وام پێشكه‌ش بكه‌ن ئه‌و نه‌خۆشخانانه‌ی كه‌ دیاری كراوه‌ بۆ كۆرۆنا له‌دوێنێوه‌ شوێنیان نه‌ماوه‌ بۆیه‌ پێویست به‌وه‌ ده‌كات كه‌ئه‌و كه‌سانه‌ی نیشانه‌كانیان له‌سه‌ر ده‌رنه‌كه‌وتووه‌ یان نیشانه‌كانیان به‌ سوكی له‌سه‌ر ده‌ركه‌وتووه‌، خراونه‌ته‌ كه‌ره‌نتینه‌وه‌، وه‌ ئه‌گه‌ر ئه‌مه‌ به‌رده‌وام بێت، ئه‌وا ناچار ده‌بین خه‌ڵك له‌ماڵه‌كانی خۆیان كه‌ره‌نتینه‌ بكه‌ین، ماڵه‌كان ببێت به‌ نه‌خۆشخانه‌ وه‌كو ئه‌و دیارده‌یه‌ی كه‌هه‌موو وڵاتانی تر له‌ ڕابردوودا كراوه‌ و بینراوه‌، به‌ڵام ئومێدده‌كه‌م نه‌گه‌ینه‌ ئه‌و بارودۆخه‌ .نه‌خۆشخانه‌كانی ئێمه‌ خزمه‌تگوزارییه‌ ته‌ندروستیه‌كانی به‌ سوپاسه‌وه‌ له‌م بارودۆخه‌ سه‌خته‌ داراییه‌ و بژێویه‌شی كه‌ خه‌ڵك تێیكه‌وتووه‌ به‌رده‌وامه‌، چ پزیشك و كارمه‌نده‌ ته‌ندروستیه‌كان به‌ڕێزه‌كان ئه‌ركی خۆیان جێبه‌جێده‌كه‌ن، وه‌ ناوه‌ندی ته‌ندروستی ئێمه‌ كاری خۆی ده‌كات، كه‌لوپه‌ل و كه‌ره‌سته‌ش تا ڕاده‌یه‌كی پێویست هه‌یه‌ كه‌ ئومێد ده‌كه‌ین ئه‌وانه‌ نه‌بن به‌ كێشه‌.” د.هه‌ڤاڵ ئه‌بوبه‌كر وای وت”

پارێزگاری سلێمانی وتیشی” هیوادارین مه‌سه‌له‌ی بژێوی خه‌ڵك، وه‌ مه‌سه‌له‌ی ئابوری ده‌وڵه‌ت، هه‌ڕه‌شه‌یه‌كی مه‌ترسیدارتر له‌ كۆرۆنا دروست نه‌كه‌ن، وه‌ نه‌بنه‌ هۆكارێك بۆ ئه‌وه‌ی كه‌ هه‌موو ئه‌و ڕێكارانه‌ی گرتومانه‌ته‌به‌ر به‌هه‌ده‌ر بچێت، قسه‌مان له‌گه‌ڵ لایه‌نه‌ په‌یوه‌ندیداره‌كان چ له‌ حكومه‌تی هه‌رێمی كوردستان چ له‌ وه‌زاره‌ته‌كان كردووه‌، ئومێد ده‌كه‌ین له‌م هه‌فته‌یه‌دا بابه‌تی مووچه‌ تاڕاده‌یه‌ك چاره‌سه‌ر ببێت ، وه‌ وانه‌كه‌ین كه‌ بگه‌ڕینه‌وه‌ قۆناغی كه‌ره‌نتینه‌ كردنی گشتی و قه‌ده‌غه‌ كردنی ته‌واوی هاتوچۆ چونكه‌ ئه‌مه‌ جگه‌ له‌وه‌ی كه‌ ناتوانێت هۆكاری سه‌ره‌كی بێت بۆ سنورداركردنی په‌تاكه‌، به‌ڵام ده‌بێته‌ مایه‌یی دروستكردنی دوو قه‌یرانی تریش كه‌ مه‌سه‌له‌ی بژێوی هاوڵاتیان و كارو كه‌سابه‌تی بازاڕه‌، دووه‌میشیان كه‌مكردنه‌وه‌ و له‌ناوبردنی ئابوری و داهاتی ده‌وڵه‌ته‌.”

له‌وه‌ڵامی ئه‌و پرسیاره‌ی ئایا به‌نیازن قه‌ده‌غه‌ی هاتوچۆ ڕابگه‌یه‌ننه‌وه‌ جارێكی تر چ قه‌ده‌غه‌ی هاتوچۆی به‌شێك یا به‌ته‌واوی ؟ د.هه‌ڤاڵ ئه‌بوبه‌كر وتی” ئێمه‌ ئێستا به‌شێوه‌یه‌كی بۆڵ بژێرانه‌ ده‌ستمان به‌ قه‌ده‌غه‌ و كه‌ره‌نتینه‌ كردووه‌، له‌ماوه‌ی چه‌ند ڕۆژی ڕابردوودا، ئه‌و شوێنانه‌ی كه‌ مایه‌ی په‌یڕه‌ونه‌كردنی ڕێنماییه‌كان بووبن یا شوێنی دروستكردنی قه‌ڵه‌باڵغی بوون دامان خستوون هه‌نگاوی یه‌كه‌م به‌داخستنی ئه‌و شوێنانه‌ ده‌ست پێده‌كه‌ین كه‌ به‌ریه‌كه‌وتن و قه‌ڕه‌باڵغی لێدروست ده‌بێت، له‌ قۆناغی داهاتوودا ئه‌گه‌ر خوانه‌كرده‌ ئاستی پارێزبه‌ندی وخۆپارێزی خه‌ڵك دابه‌زی وه‌ هاوڵاتیان پابه‌ند نه‌بوون ، ئه‌وه‌ به‌دڵنیاییه‌وه‌ ناچار ده‌بین قه‌ده‌غه‌ی ته‌واوی هاتوچۆ ڕابگه‌یه‌نینیه‌وه‌، به‌ڵام تاكو ئێستا نه‌گه‌یشتونه‌ته‌ ئه‌و قۆناغه‌ی كه‌ پێویست بكات جارێكی تر قه‌ده‌غه‌ی ته‌واوی هاتوچۆ ڕابگه‌یه‌نیین.”

پاڕێزگاری سلێمانی ئاماژه‌ی به‌وه‌كرد بۆ ئه‌وه‌ی قه‌ده‌غه‌ی هاتوچۆ ڕانه‌گه‌یه‌نرێته‌وه‌ جارێكی تر”ته‌نها ئه‌وه‌یه‌ هاوڵاتیان بتوانن ڕێكاره‌كانی خۆپارێزی په‌یڕه‌و بكه‌ن وه‌ هه‌ماهه‌نگی دامو ده‌زگا نێوده‌وڵه‌تیه‌كان بن به‌وه‌ی كه‌ له‌ هه‌رشوێنێك سه‌رپێچیان بینی ئه‌و شوێنانه‌ی كه‌ له‌پێشه‌وه‌ باسم كرد ئاگادار بكه‌نه‌وه‌ بۆ ئه‌وه‌ی ڕێكاری توندیان به‌رامبه‌ر بگرنه‌به‌ر.”

پارێزگاری سلێمانی ئه‌وه‌شی وت” ده‌خوازین كه‌ به‌ هیچ جۆرێك نه‌ هاوڵاتیان و نه‌ لایه‌نه‌ سیاسیه‌كان، نه‌ حكومه‌ت دۆسیه‌ی ته‌ندروستی تێكه‌ڵ نه‌كات به‌ هیچ دۆسیه‌و ئه‌جینداو دۆزێكیتر، دۆسیه‌ی ته‌ندروستی ته‌ندروستی وبڵاوبوونه‌وه‌ی په‌تای كۆرۆنا كاریگه‌ری و په‌یوه‌نده‌ به‌ هه‌موو هاوڵاتیه‌كه‌وه‌ ، تاك به‌تاكی هاوڵاتیانی وڵاته‌كه‌مان و جیهان، ئه‌وه‌ی له‌ ده‌سه‌ڵاتدایه‌ و ئه‌وه‌ی له‌ده‌ره‌وه‌ی ده‌سه‌ڵاته‌،ئه‌وه‌ی ئۆپۆزیسیۆنه‌ هه‌موومان ده‌گرێته‌وه‌ له‌ هه‌ر ئاست و ته‌مه‌ن و شوێنێك بین، بۆیه‌ ئومێدده‌كه‌م هیچ كه‌سێك ئه‌و دووبابه‌ته‌ تێكه‌ڵ نه‌كات، ئه‌وی تریش مافێكی ڕه‌وایه‌، به‌فه‌رمی داوامان له‌ حكومه‌تی هه‌رێم كردووه‌ كه‌ مووچه‌ی مووچه‌خۆران دابین بكات . وه‌ ئومێد ده‌كه‌ین له‌ ڕۆژانی داهاتوو و هه‌فته‌كانی داهاتوودا حكومه‌تی هه‌رێم و حكومه‌تی ناوه‌ند بگه‌نه‌ ڕێكه‌وتن و لێك تێگه‌یشتنێكی وه‌ها كه‌ به‌ڕیشه‌یی بتوانێت ئه‌م كێشه‌یه‌ چاره‌سه‌ر بكات.”

ده‌رباره‌ی به‌رزبوونه‌وه‌ی نرخی ماسك و ده‌ستكێش له‌بازاڕێكاندا؟ د.هه‌ڤاڵ ئه‌بوبه‌كر ڕایگه‌یاند” نه‌خێر به‌هیچ جۆرێك شتی وا نابێت، ئێمه‌ لێره‌ هانی كۆمه‌ڵێك سه‌رمایه‌دارمان داوه‌، وه‌ ده‌ستمان كردووه‌ به‌به‌رهه‌م هێنانی ماسك و ده‌ستكێش له‌ناو شاری سلێمانیدا ، وه‌ له‌ شاره‌كانی وه‌كو هه‌ولێر و ئه‌و شوێنانه‌ش ژماره‌یه‌كی زۆر به‌رهه‌م ده‌هێنرێت، ڕێگا و كار ئاسانیمان كردۆته‌وه‌ بۆهه‌ر كه‌س و بازرگانێك كه‌ ئه‌م كاڵایانه‌ به‌پێی مه‌رجه‌ ته‌ندروستیه‌كان و كوالیتیه‌كه‌ی له‌ ده‌ره‌وه‌ بهێنێته‌ ناو كوردستانه‌وه‌، وه‌ له‌ لایه‌ن ڕێكخراوه‌كانه‌وه‌ ئێمه‌ش وه‌كو پارێزگا بۆ هه‌موو فه‌رمانگه‌كانی ده‌وڵه‌ت توانیومانه‌ ئه‌م پێداویستیانه‌دابین بكه‌ین، له‌ ئێستادا ژماره‌یه‌كی زۆرهاتۆته‌ بازاڕ، هیوادارم له‌ چه‌ند ڕۆژی داهاتوودا به‌ ژماره‌یه‌كی وا بێته‌ بازاڕ كه‌ به‌ته‌واوی بتوانێت ئه‌و نرخه‌ی كه‌ هه‌یه‌دایبه‌زێنێت ، وه‌ ئه‌وه‌ی كه‌ ئێستا هه‌یه‌ به‌لایه‌نی كه‌مه‌وه‌ ببێت به‌ یه‌ك له‌سه‌ر سێی ئه‌و نرخه‌ی كه‌ له‌چه‌ند ڕوژی ڕابردوودا پێی فرۆشراوه‌، به‌ڵام ئه‌مانه‌ شتێكی زۆر گرنگ نیین ، به‌ بڕوای من مه‌رج نیه‌ هاوڵاتی ته‌نیا ئه‌و ماسكانه‌ی له‌بازاڕدا هه‌یه‌ بیكڕێت به‌ڵكو ده‌توانێت خۆی له‌ماڵه‌وه‌ دروستی بكات وه‌یان هه‌رشتێكی پاكژبه‌كار بهێنێت بۆ دوور خستنه‌وه‌ وده‌م ولێو و چاوی له‌ هه‌ر به‌ركه‌وته‌یه‌كی ده‌ره‌كی كه‌ ده‌كرێت به‌ هه‌ر شتێك بێت خۆی لێ بپارێزێت، ئامانجه‌كه‌ خۆپارێزییه‌ نه‌ك ته‌نها دروستكردنی بازاڕێك بۆ ماسك و ده‌ستكێش، بۆ مه‌سه‌له‌ی ده‌ستكێش یش هاوڵاتیان ده‌توانن به‌هۆكاری خۆپاكژ ڕاگرتن له‌ هه‌موو شوێنه‌كان دانراوه‌ و كراوه‌ به‌ مه‌رج، ڕۆژی چه‌ند جارێك له‌و شوێنانه‌ كه‌ ده‌ستیان به‌ر شتێك ده‌كه‌وێت، جارێكی تر خۆیان ڕێك بكه‌نه‌وه‌ بۆ ئه‌وه‌ی كه‌ گرفتی ئه‌وه‌ نه‌مێنێت كه‌ خه‌ڵك كه‌ ده‌ستكێش ببێت به‌ گرفتێكی گه‌وره‌ بۆی و ڕۆژان چه‌ند دانه‌یه‌ك به‌كار بهێنێت.”

وتیشی” داوامان له‌ هاوڵاتیان كردووه‌ خۆیان ده‌توانن پشت به‌خۆیان ببه‌ستن ، وه‌ په‌یوه‌ست به‌دام و ده‌زگای ده‌وڵه‌تیشه‌وه‌ بۆ ئه‌وه‌ی كارنه‌كاته‌ سه‌رقه‌باره‌ی خسته‌ڕوو له‌ بازاڕدا. به‌شی هه‌ره‌ زۆری داموده‌زگاكانی ده‌وڵه‌ت، ئێمه‌ له‌لایه‌ن پارێزگای سلێمانیه‌وه‌ خۆمانه‌وه‌ بۆمان دابین كردوون.”

د.هه‌ڤاڵ سه‌باره‌ت به‌ مانگرتنی كارمه‌ندانی ته‌ندروستی له‌م كاته‌دا به‌هۆی پێنه‌دانی موچه‌كانیانه‌وه‌ ده‌ڵێت” له‌ به‌شێك له‌ پێداویستیه‌كانیاندا له‌ ڕابردوو ، وه‌ له‌ ئێستاشدا ، به‌كارمه‌نده‌ خۆبه‌خشه‌كان وبه‌و پزیشكانه‌شی كه‌ تازه‌ دامه‌زراون، له‌ڕابردوو ، له‌ ئێستاشدا بۆ چه‌ندین مانگ هاوكاریان بووین، له‌ هه‌مان كاتدا ده‌مانه‌وێت له‌سه‌ر ئه‌و هاوكاریانه‌مان به‌رده‌وام بین، وه‌ پشتیوانی و كۆمه‌ك پێشكه‌ش به‌وانه‌ ده‌كه‌ین كه‌ له‌ به‌ره‌نگاربوونه‌وه‌ی كۆرۆنادا به‌تایبه‌تی كارده‌كه‌ن، له‌ماوه‌ی ڕابردووشدا هه‌مان پشتیوانمان له‌ كارمه‌ندانی ته‌ندروستی و پزیشكانی نه‌خۆشخانه‌ی پێنجوێن و شوێنه‌كانی تر كردووه‌ له‌سه‌ر ئه‌م ڕێچكه‌یه‌ی خۆمان به‌رده‌وام ده‌بین، به‌فه‌رمیش ئێمه‌ سوپاسنامه‌ی خۆمان پێشكه‌ش به‌و “خۆشه‌ویستانه‌” هه‌موویان ده‌كه‌ین وه‌ له‌ماوه‌ی ڕابردووشدا به‌ هه‌ماهه‌نگی له‌گه‌ڵ سه‌رۆكایه‌تی زانكۆی سلێمانی و كۆلیژی پزیشكی زانكۆی سلێمانی ڕێزلێنانمان كرد بۆ ئه‌و ده‌یان خوێنكاره‌ خۆبه‌خشه‌ی كۆلیژی پزیشكی كه‌ له‌ هێڵی گه‌رمی 122 تایبه‌ت به‌ كۆرۆنا كارده‌كه‌ن له‌سه‌ر ئه‌مه‌ به‌رده‌وام ده‌بین.”
پارێزگاری سلێمانی ئه‌وه‌شی خسته‌ڕوو” داوامان له‌ به‌ڕێز سه‌رۆكی حكومه‌تی هه‌رێم كردووه‌ كه‌ سوپاسنامه‌ وپێشخستنی خزمه‌ت بۆ هه‌موو ئه‌و سێكته‌رانه‌ بكات كه‌ له‌م به‌ره‌نگاربوونه‌وه‌ی كۆرۆنایه‌دا ڕۆڵی به‌رچاوی خۆیان بینیووه‌. هه‌ر دوو ڕۆژی ڕابردوو له‌گه‌ڵ به‌ڕێز سه‌رۆكی دیوانی ئه‌نجوومه‌نی وه‌زیران و به‌ڕێزان وه‌زیری دارایی و وه‌زیری ته‌ندروستی و وه‌زیری ناوخۆ قسه‌مان كردووه‌ بۆ ئه‌وه‌ی كه‌ مووچه‌ی كه‌رتی ته‌ندروستی بده‌ن و به‌خێرایی دابه‌ش بكرێت، وه‌ له‌ هه‌مان كاتدا له‌گه‌ڵ حكومه‌تی هه‌رێمی كوردستان قسه‌مان كردووه‌، وه‌ له‌ كۆبوونه‌وه‌ی ڕابردووی ئه‌نجوومه‌نی وه‌زیران بڕی 5 ملیار دینار ته‌رخانكرایه‌وه‌ بۆ سێكته‌ری ته‌ندروستی كوردستان وه‌ له‌گه‌ڵ ئه‌نجوومه‌نی نوێنه‌رانی عێراق و شانه‌ی قه‌یرانه‌كان گفتوگۆمان كردووه‌ به‌ سوپاسه‌وه‌ كه‌ چه‌ند ئه‌ندام په‌رله‌مانێكی عێراق كه‌ هه‌ماهه‌نگ بوون له‌گه‌ڵماندا كه‌ بودجه‌یه‌كی تر له‌ حكومه‌تی عێراقه‌وه‌ بۆ پشتیوانی كردنی كه‌رتی ته‌ندروستی دابین كراووه‌، وه‌ له‌ پێداویستیه‌ ڕۆژانه‌كانی كه‌رتی ته‌ندروستیدا، كه‌لوپه‌لی خۆپارێزییان له‌و كه‌لوپه‌لانه‌ی كه‌ پێویستیانه‌ له‌ به‌گه‌ڕخستنه‌وه‌ی كارگه‌ی ئۆكسجینیشه‌وه‌، ئێمه‌ ڕۆڵمان بینیووه‌ له‌وه‌ی كه‌ به‌زوویی بتوانیین هه‌ماهه‌نگ بین بۆ چاره‌سه‌ركردنی ئه‌و بابه‌تانه‌و گرفت له‌ڕووی پێداویستی و كه‌لوپه‌له‌وه‌ دروست نه‌بێت.”

له‌كۆتایی وتووێژه‌كه‌دا د.هه‌ڤاڵ ئه‌بوبه‌كر سه‌باره‌ت به‌ پێشبینی-ییان بۆ دۆخی سلێمانی ده‌ڵێت” ئێمه‌ پێمان وایه‌ ئه‌گه‌ر له‌سه‌ر ئه‌و ئاستی خۆپارێزیه‌یه‌ی ئێستا به‌رده‌وام بین وه‌ له‌سه‌ر ئه‌و شێواز و ڕێكارانه‌ و چاودێریكردنی دۆخه‌كه‌ به‌رده‌وام بین له‌ هه‌فته‌كانی داهاتوودا بارودۆخه‌كان به‌ره‌و باشی ده‌چن، به‌ پێچه‌وانه‌شه‌وه‌ ئه‌گه‌ر له‌سه‌ر خۆپارێزی به‌رده‌وام نه‌بین وه‌ ئه‌گه‌ر ڕێكاره‌كان شل بێته‌وه‌ ئه‌گه‌ر هه‌ماهه‌نگی ته‌واو نه‌بێت له‌نێوان هه‌موو پێكهاته‌ كۆمه‌ڵایه‌تیه‌كانی پارێزگاكه‌ماندا، ئه‌وا بارودۆخه‌كان به‌ره‌و سه‌ختی ده‌ڕۆن.”
VOA

چاوپێکەوتن

سەردار ئازاد: بازاڕی خانووبەرە، پەكی كەوتووە

 

خەڵك-ئارام سەردار

ڕاوێژكارێكی بواری كەرتی خانووبەرە ڕایدەگەیەنێت، سەقامگیری نرخی دراو كاریگەری لەسەر نرخی خانووبەرە دەبێت.

سەردار ئازاد لەدیمانەیەكی لەگەڵ (خەڵك) ڕایدەگەیەنێت، خەڵكانێك بەسوود وەرگرتن لەخراپی دۆخی دارایی خەڵك و ناهۆشیاری خەڵك لەبواری كڕین و فرۆشتن فێڵ لەخەڵك دەكەن.

خەڵك: ئێستا نرخی دۆلار بەرزە، چ كاڕیگەریەكی هەیە لەسەر بازاڕی خانوبەرەو هاوڵاتیان؟
سەردار ئازاد: سەقامگیری نرخی دراو كاریگەری لەسەر بازاڕی خانووبەرە دەبێت، چونكە خەڵك ناتوانێ هیچ بكڕێت و دوو دڵ بێت لەكڕینی هەر شتێك ئەمەش وای لێدێت بازاڕ بوەستێت، بەرزبوونەوەی نرخی دۆلار و كەمبوونەوەشی لەهەفتەی ڕابردوو كە ١٠٠ دۆلار تاوەكو ١٢٩ هەزار بەرزبوو بۆ ماوەی هەفتەیەك بازاڕی ڕاگرت، ئێستاش كەنرخەكە كەم بۆتەوە و نزیك بۆتەوە لەنرخی پێشوو بازاڕ جوولەی كردۆتەوە.

خەڵك: چۆن هاوڵاتی خۆی لەزیانەكانی بپارێزێت؟
سەردار ئازاد: پێویستە هاوڵاتیان وریابن لەمامەڵەكردن بەدۆلار لەكاتی گۆڕانی نرخی دراو، چونكە گۆڕانی نرخی دۆلار بەرامبەر دراوی عیراقی كاتی دەبێت و درێژخایەن نابێت و پەلە نەكەن لەبڕیاردران و چاوەڕوان بكەن، چونكە نرخ كەم دەبێتەوە.

خەڵك: دواكەوتنی مووچە و بێ ئومێدی مووچەخۆر لەچارەنووسی مووچەدا چ كاریگەریەكی دەبێت؟
سەردار ئازاد: هاتن و نەهاتنی مووچە كاریگەری جێدەهێڵێت لەسەر بازاڕی خانوبەرە هەرچەندە ئەوانەی زیاتر كاری كڕین و فرۆشتن دەكەن لەبواری خانوبەرە كەمترین مووچەخۆری تێدایە، بەڵام بازاڕی كوردستان پشتی بەستووە بەهەواڵەكان كاتێك هەواڵێكی ناخۆش دەبیسترێت بازاڕ ڕادەگرێت، بەپێچەوانەشەوە هەواڵ خۆشبێت بازاڕ خۆش دەبێت، بۆیە نەهاتنی مووچە وادەكات بازاڕ بوەستێت، لەڕابردووش ناساقەمگیری بازاڕ وایكرد كەسانی زۆر زیان بكەن و زیانیان بەربكەوێت.

خەڵك: زیانە لاوەكیەكانی دۆخی خراپی دارایی چین؟

سەردار ئازاد: زیانە لاوەكیەكان بریتین لەوەی خەڵكێكی زۆر ناتوانێ سوودمەند بێت لەكڕینی یەكەی نیشتەجێبوون، یان بەهۆی خراپی دۆخی دارایی ئەو یەكە نیشتەجێبوونەی هەیانە لەدەستی بدەن، لەهەمان كاتدا كاریگەری گشتیش دروست دەكات چونكە مووچە نەبێت ئەوانەی قیستیان لەسەرە ناتوانن پابەندی دانەوەی قیستەكان بن، بۆیە پێویستە دۆخی دارایی لەهەرێم سەقامگیربكرێت تاوەكو هاوڵاتی لەدۆخێكی دەروونی جێگیر بژیت.

خەڵك: دەوترێت فێڵی زۆر لەهاوڵاتیان دەكرێت؟ هاوڵاتی چیبكات؟
سەردار ئازاد: بەڵێ فێڵكردن لەخانوبەرە زۆرە، خەڵكانێك بەسوود وەرگرتن لەخراپی دۆخی دارایی خەڵك و ناهۆشیاری خەڵك لەبواری كڕین و فرۆشتن فێڵ لەخەڵك دەكرێت، لەمەشدا خەڵك دەبێ هۆشیار بێت فێڵی لێ نەكرێت و لەهەر مامەڵەیەك پرسیار و ڕاوێژی زۆر بكات، خودی خۆی سەردان بكات و دوای لێكۆڵینەوە و دیراسە ئینجا بڕیار بدات.

خەڵك: سەرۆكی حكومەت وتی نرخ دادەبەزێنین، كاریگەری دەبێت لەسەر نڕخی خانوبەرە؟
سەردار ئازاد: لێدوانەكەی سەرۆكی حكومەت كاریگەری دەبێت لەسەر نرخی خانوو و شووقە، چونكە بەرنامەی حكومەت لەدەستی ئەودایە كاتێك دەڵێت نرخ دادەبەزێنین و بەرنامەیان هەیە بۆ زیادكردن و دروستكردنی خستنەڕووی خانووی شووقە، زیادبوونی خستنەڕوو و كەمی خواست نرخ كەم دەكاتەوە، لێرەدا كاریگەریش دروست دەكات لەوەی وەبەرهێنەر بەترسەوە وەبەرهێنان لەم كەرتەدا بكەن.

خەڵك: كڕینی شوقە و خانوو لەلایەن عەرەب نرخی بەرزكردۆتەوە؟
سەردار ئازاد: لە ساڵانی ٢٠٠٦ تاوەكو ٢٠١٤ بۆ ٢٠١٧ش نرخی خانووبەرە و شووقە بەرزبۆوە بەهۆی هاتنی بەلێشاوی هاوڵاتیانی عەرەبی ناوەڕاست و باشوور، بەڵام ئێستا لەهەرێمی كوردستان نەماون چونكە ئێستا دەچن لەتوركیا خانوو و شووقە دەكڕن لەهەمان كاتدا ئیقامە و ڕەگەزنامەی توركیا وەردەگرن، لەكاتێكدا لەهەرێمی كوردستان دەبوایە هەر شەش مانگ جارێك ئیقامەیان نوێ بكردایەوە سەڕەڕای ئەوەی پارەیەكی زۆریان بەكڕینی مووڵك خەرج دەكرد بۆیە نەمان توانی مامەڵەیەكی دروست لەگەڵ ئەم دەرفەتە بكەین و دۆخی ئابووری پێچەوانە شكایەوە بەسەرماندا و بازاڕی زۆر لەشوێنەكان وەستاوە و نرخیش كەم بۆتەوە.

خەڵك: ئێستا نرخی بازاڕ چۆنە بۆ خانوو زەوی و شووقە؟
سەردار ئازاد: نرخەكان لەئاستێكی مام ناوەند دایە نەزۆر بەرزە نەزۆر كەم، لەهەموو دونیاش زۆنی زێڕ و زۆنی خراپ و زۆنی هەژار هەیە كە لەزۆنی زێڕ نرخەكان بەرز دەبنەوە ڕۆژ بەڕۆژ، بەڵام لەزۆنەكانی تر نرخ كەمێك بەرز دەبێت و دێتەوە خوارەوە.

خەڵك: كڕین و فرۆشتن زیاتربووە یان كەمە بەراورد بەچەند مانگی پێشوو؟
سەردار ئازاد: لە٥٠٪ كڕین و فرۆشتن دابەزیوە بەراورد بەچەند مانگی ڕابردوو، هۆكارەكەشی ناسەقامگیری ئابووری و سیاسی كوردستان و نەبوونی مووچە و بوودجەیە، تێربوونی بازاڕ لەبوونی شووقە پڕۆژە و نەبوونی سیستەمێكی باش،بوەهۆی خستنەڕوو زۆر بێت و خواست كەم بێت.

بەردەوام بە لە خوێندنەوە

چاوپێکەوتن

عەبدولواحید محەمەد: سیستەمی ئەلیكترۆنی نەبۆتە جێگرەوەی هۆڵەكانی خوێندن

خەڵك-ئارام سەردار
سەرۆكی یەكێتی مامۆستایانی كوردستان ڕایدەگەیەنێت، پڕۆسەی پەروەردە پڕۆسەیەكی بونیادیە و پەیوەندی بە ژێرخانی كۆمەڵگا و باش بەڕێوەچوونی هەیە، واتە ئەگەر باش بەڕێوەبچێت كۆمەڵگایەكی باش دروست ببێت و داهاتوویەكی باشیش بەرهەم بێت، بەڵام بەپێچەوانەوە كێشە و ئالنگاری زۆری لێ دەكەوێتەوە و كۆمەڵگا زیانی لێ‌ دەكات، مامۆستا عەبدولواحید محەمەد لەم دیمانەیەدا لەگەڵ (خەڵك) دەڵێت، “لەوڵاتانی پێشكەوتووش تائێستا سیستەمی ئەلیكترۆنی نەبۆتە جێگرەوەی هۆڵەكانی خوێندن، ڕاستە كاری پێكراوە و هەیە، بەڵام سیستەمی ئەلیكترۆنی ئالنگاری زۆری لێ دەكەوێتەوە”.

خەڵك: ئەگەر پڕۆسەی خوێندن بە ئۆنلاین دەست پێبكات، پێشبینیتان چیە بۆ پڕۆسەی خوێندنی ئەمساڵ؟
عەبدولواحید محەمەد: پڕۆسەی پەروەردە پڕۆسەیەكی بونیادیە و پەیوەندی بە ژێرخانی كۆمەڵگا و باش بەڕێوەچوونی هەیە، واتە ئەگەر باش بەڕێوەبچێت كۆمەڵگایەكی باش دروست ببێت و داهاتوویەكی باشیش بەرهەم بێت، بەڵام بەپێچەوانەوە كێشە و ئالنگاری زۆری لێ دەكەوێتەوە و كۆمەڵگا زیانی لێ‌ دەكات، هەمووانیش لەم ڕووانگەیەوە كۆك بووین، كە پڕۆسەی پەروەردە بەباشی بەڕێوەبچێت و حكومەت لەئەولەویەتی بەرنامەكانی دابنێت، لەهەموو وڵاتانی پێشكەوتووش پەروەردە لەئەولەویەتی بەرنامەكاندایە، كەواتە بۆ ئێمە گرنگە دووجار لەئەولەویەتی بەرنامەكاندا بێت، چونكە لەڕابردوو زۆر زیانمان كردوە كە پڕۆسەی پەروەردە باش بەڕێوەنەچووە لەسەردەمی ڕژێمەكانی پێشوو.

خەڵك: پڕۆژەكانی ئێوە لەچیەوە سەرچاوەی گرتووە بۆ دەست پێكردنەوەی دەوام؟
عەبدولواحید محەمەد: لەگەڵ هاتنی كۆڤید 19 لەكۆتایی ساڵی 2019 هەمووان كۆك بووین لەسەر ئەوەی پڕۆسەی پەروەردە ڕابگیرێت، چونكە ڤایرۆسەكە نوێ بوو و زانیاری ئەوتۆی لەسەر نەبوو، بەئومێد بووین ڤایرۆسەكە بەزوویی لەكۆڵمان ببێتەوە لەسەر ئەو بنەمایە ناوەندەكانی خوێندن داخران، كەچی تائێستا بڵاوبوونەوەی ڤایرۆسەكە بەردەوامە و درێژەی كێشا دەرەنجامەكەشی دیار نیە، ڕاستە بەهەوڵی هەموو لایەك ئەزموونەكان كران بەسەركەوتوویی بەهەموو سەرنجەكان، بەڵام ئێستا لەبەردەم قۆناغێكی نوێداین و هەموو جیهان دەڵێت دەبێ ژیان لەگەڵ كۆرۆنا بكەین و تازە ژیان ناگەڕێتەوە بۆ سەردەمی پێش بڵاوبوونەوەی كۆرۆنا، واتە دەبێ لەگەڵ كۆرۆنا ژیان و پەروەردە بەردەوام بكەین، ناكرێت پڕۆسەكە لەسەرەمەگدابێت و بەڕێوەنەچێت، چونكە هەمووان دەزانن پڕۆسەكە بەڕێوەنەچێت لێكەوتەكانی چی دەبێت لەسەر كۆمەڵگا چۆن ڕەنگ دەداتەوە، ئێمە پێمان وابوو ئامادەكاری باشتر بكرێت بۆ پڕۆسەی خوێندن و چاومان لەوە بوو بۆچوونی دایك و باوكان و مامۆستایان و لایەنەكانی پەیوەندیدار وەرگیرێت، كە چۆن مامەڵە بكەن لەگەڵ ئەم بابەتە، ڕاستە لێكەوتەخراپەكانی كۆرۆنا ماوە، بەڵام دەبێ ژیان بەردەوام بێت، پڕۆژەكانی ئێمەش بەسوود وەرگرتن بووە لەوڵاتان و بۆچوونی دایك و باوك و مامۆستایان بووە تاوەكو پڕۆسەكە دەست پێبكاتەوە و گفتوگۆش كرا لەئەنجوومەنی وەزارەتی پەروەردە و خوێندنی باڵا، سەرەتا بڕیاربوو تەنها پۆلی 12 لەناو پۆل بخوێنن، بەڵام دوای كۆبوونەوەی تر، بەهۆی پۆلی 1 و 2ی بنەرٍەتی دوو قۆناغی سەرەكی گرنگن بڕیاردرا ئەوانیش لەناو پۆل بن ئەوانەی تریش بە ئەلیكترۆنی.

خەڵك: خراپیەكان و ئالنگاریەكانی خوێندنی ئەلیكترۆنی چین؟
عەبدولواحید محەمەد: لەوڵاتانی پێشكەوتووش تائێستا سیستەمی ئەلیكترۆنی نەبۆتە جێگرەوەی هۆڵەكانی خوێندن، ڕاستە كاری پێكراوە و هەیە، بەڵام پێمان وایە ئەو تێبینیانەی هەن لەسەری گفتووگۆی لەسەر بكرێت، سیستەمەكە گرفتی زۆری دێتە بەردەم، هەموو ئەو ڕاستیە دەزانین كۆرۆنا لێكەوتەی خراپی هەبووە، بەڵام ناكرێت بوەستین تا ڤایرۆسەكە كۆتایی دێت، چونكە كۆتایی هاتنی ڤایرۆسەكە دیارنیە، گفتووگۆش كراوە، بەڵام پێویستیش بوو ڕاوێژی زیاتر بكرایە بۆ بڕیارەكان بەتایبەت لەگەڵ دایك و باوكان، چونكە ئەوان لەناو كێشەكاندا بوون، كە منداڵەكانیان لە خوێندنی ساڵی ڕابردوو تووشی چ كێشەیەك بوون، سیستەمی ئەلیكترۆنیش كۆمەڵێك پێداویستی خۆی دەوێت، بۆیە دەبێت بەباشترین شێوە چارەسەر بدۆزینەوە، لەبەر ئەوەی سیستەمی ئەلیكترۆنی ئالنگاری زۆری لێ دەكەوێتەوە شوێن هەیە ئەنتەرنێتی نیە یان گرفتی كارەبا و شارەزایی مامۆستا لەتەكنیكی نوێ سنوردار بێت، توانای كڕینی ئامێریش لای خێزانەكان ئەمەش گرفتێكی ترە، جگە لەوەش خوێندنی ئەلیكترۆنی ئەگەر بەباشی بەڕێوەبچێت تەنها فێركردنە، بەڵام لە قوتابخانە پەروەردە و فێركردنە و لێك جیاناكرێنەوە ، بۆیە فێركردن بەتەنها ئامانجی خۆی ناپێكێت، ئێمە ناڵێین هەمووی بەیەكەوە بكرێتەوە بەڵكو هەنگاو هەنگاو، ئێستاش باشە هەنگاو نراوە، ئەگەر دۆخەكەش باشبوو دەبێ هەنگاوی تریش بنرێت، چونكە خوێندن لەناو هۆڵەكان باشترە نەوەك ئەلیكترۆنی و ساڵی ڕابردووش ئەو پڕۆسەیە سەركەوتوو نەبوو و بڕیاردرا تاقیكردنەوە بكرێت، دەكرێت بەشێوەی گروپ و دەوامی 3ڕۆژ بە 3 ڕۆژ بكرێت، لەهەر ناوچەیەكیش تەشەنەی ڤایرۆسەكە هەبێت دەكرێت تەنها لەم شوێنە دەوام ڕابگیرێت.

خەڵك- ماوەیەكی زۆرە خوێندكاران لەماڵەوەن، پێتان وایە ئەم ماوە زۆرە گرفتی دروست كردوە؟
عەبدولواحید محەمەد: مانەوەی خوێندكاران لەماڵەوە تووشی كۆمەڵێك كێشە بوونەتەوە و كاریگەری خراپیشی لەسەر دەروونیان هەبووە، لەزۆربەی ماڵەكانیش مۆبایل هەیە و بەهۆی كاتی بەتاڵی زۆریش منداڵان سەرقاڵی یاری ئەلیكترۆنی و پۆپ جی و تیك تۆك و چەندین بەرنامەی تر، یان چاویان لاواز بووە و مێشكیان هیلاك بووە و خواردن و خەویان لێ تێكچووە، ئەمەش گرفتی بۆ دایك و باوكان دروست كردوە، بۆیە دایك و باوكان دەیانەوێ منداڵەكانیان بگەڕێنەوە ناو قوتابخانە، ئەمە سەرەڕای ئەوەی گرفتی ئەوەی بەشێكی زۆری دایك و باوكان فەرمانبەرن، لەبەر ئەوە پێمان وایە ئەگەر سێ ڕۆژ دەوام بكرێت باشترە لەوەی بەشێوەی ئەلیكترۆنی بێت.

خەڵك: چ هەوڵێك هەیە بۆ دابینكردنی شایستەی دارایی مامۆستایان؟
عەبدولواحید محەمەد: زۆر پێداگیریمان كردوە لەگەڵ ئەنجوومەنی وەزیران و وەزارەت، بەمەش ناوەستین بەڵكو كێشەكانی مامۆستایان دەگەیەنین بەڕێكخراوە نێودەوڵەتیەكان و لەسەر حكومەتیش واجبە ژیانی مامۆستا دابین بكات، چونكە پەروەردە پڕۆسەیەكی بونیادیە و داهاتووی كۆمەڵگای لەسەر بونیاد دەنرێت و مامۆستاش سەركردەی پڕۆسەیەكەیە، بۆیە پەروەردەی باش نەوەی باش بەرهەم دەهێنێت و پەروەردەی باشیش بەمامۆستایی لەخەم ڕەخساو دەبێت، لەسەر حكومەت پێویستە مووچەكان لەكاتی خۆی دابین بكات بەدڵنیایی پڕۆسەكە بەباشی بەڕێوەدەچێت سەرەڕای بوونی مەترسیەكانی كۆرۆنا مامۆستایان ئامادەی ئەو ئەركەن بەڵام بەپێچەوانەوە پڕۆسەكە بەباشی بەڕێوەناچێت.

بەردەوام بە لە خوێندنەوە

چاوپێکەوتن

تەندروستی سلێمانی: بڕیاری ئاساییكردنەوەی دەوام نا مەنتیقییە

خەڵك – بەشی هەواڵ
لەم چاوپێكەوتنەدا د.هێرش سه‌ید سه‌لیم جێگری به‌ڕێوه‌به‌ری گشتی به‌ڕێوه‌به‌رایه‌تی گشتی ته‌ندروستی سلێمانی سه‌باره‌ت به‌ دۆخی كۆرۆنا ده‌ڵێت: بارودۆخی كۆرۆنا لە سلێمانی جێگیرە، بەڵام سەقامگیر نییە، چونكە ژمارەی مردن بە پەتاكە زیادیكردووە. سه‌باره‌ت به‌ئاساییكردنه‌وه‌ی ده‌وامی فه‌رمانبه‌رانیش د.هێرش ده‌ڵێت: “ئه‌م بڕیاره‌ی كه‌ ده‌ركراوه‌ بۆ بارودۆخی ئێستا شتێكی عه‌مه‌لی نییه‌، مه‌نتقیش نییه‌، به‌م هه‌موو بارودۆخه‌ سه‌خته‌ی كه‌ته‌ندروستی تێدایه‌ به‌ سواڵ و سه‌ده‌قه‌ پزیشك و كارمه‌ندمان هێناوه‌ته‌وه‌ سه‌ر ده‌وام، ده‌كرێت ده‌وام به‌شێوه‌ی نۆره‌ بێت”.

“ئێستا ئێمه‌ له‌سه‌ر هێڵێكی ئاسۆیی ڕێكداین كه‌ ده‌توانم بڵێم بارودۆخه‌كه‌ جێگیره‌ به‌ڵام سه‌قامگیر نییه‌ ”
له‌سه‌ره‌تای وتووێژه‌كه‌دا جێگری به‌ڕێوه‌به‌ری گشتی به‌ڕێوه‌به‌رایه‌تی ته‌ندوستی سلێمانی سه‌باره‌ت به‌ دۆخی سلێمانی له‌ڕووی ژماره‌ی تووشبووانی كۆرۆناوه‌ ده‌ڵێت” ئێمه‌ پێشتر ڕامانگه‌یاندبوو بارودۆخی ته‌ندروستی له‌ سلێمانی جێگیره‌، وه‌ ئێستاش ده‌توانم هه‌روا بڵێم بارودۆخی ته‌ندروستی سه‌باره‌ت به‌كۆرۆنا له سلێمانی جێگیره‌. ڕاسته‌ ناوبه‌ناو ڕۆژی وا هه‌یه‌ له‌ هه‌فته‌یه‌كدا ئاماره‌كان به‌رز ده‌بنه‌وه‌ ئاماری تووشبوون و ئاماری گیانله‌ده‌ستدان به‌ڵام وه‌كو ڕێژه‌ی تووشبوون ئێستا ئێمه‌ له‌سه‌ر هێڵێكی ئاسۆیی ڕێكداین كه‌ ده‌توانم بڵێم بارودۆخه‌كه‌ جێگیره‌ به‌ڵام سه‌قامگیر نییه‌.”

” له‌م چه‌ند ڕۆژه‌ی پێشوودا ژماره‌ی گیانله‌ده‌ستدان به‌كۆرۆنا زیادی كردووه‌ “
د.هێرش سه‌ید سه‌لیم ئه‌وه‌شی وت” ئه‌وه‌ی كه‌ جێگه‌ی نیگه‌رانییه‌ له‌م چه‌ند ڕۆژه‌ی پێشوودا ژماره‌ی گیانله‌ده‌ستدان به‌كۆرۆنا زیادیكردووه‌ هه‌ڵبه‌ته‌ ئێمه‌ به‌دواداچوون بۆ هۆكاره‌كه‌ی ده‌كه‌ین ئایا خۆی به‌ڕێكه‌وت ده‌ركه‌وتووه‌ كه‌ ژماره‌كان له‌ڕۆژێكدا دوو هێنده‌ زیادی كردبێت یاخود هۆكاریتر هه‌یه‌ بۆیه‌ ئێمه‌ ئێستا سه‌رقاڵی ئه‌وه‌ین لێكۆڵینه‌وه‌ له‌ زیادبوونی ئاماری گیانله‌ده‌ستدان بكه‌ین به‌ڵام به‌شێوه‌یه‌كی گشتی ده‌توانم بڵێم كه‌ سلێمانی ئه‌وه‌ نییه‌ كه‌ بڵێن نه‌خۆشخانه‌كانی جێگه‌ی نه‌ماوه‌ به‌پێچه‌وانه‌وه‌ ئێمه‌ له‌ كۆی گشتی نزیكه‌ی 380 قه‌ره‌وێڵه‌ی نه‌خۆشی كۆرۆنا ئه‌وه‌ی كه‌ ئێستا هه‌مانه‌ له‌ 180 تێنه‌په‌ڕیووه‌ كه‌ پڕبۆته‌وه‌ واته‌ی نیوه‌ی له‌ نیوه‌ی نه‌خۆشخانه‌كانمان پڕن ئه‌وه‌ی ده‌وترێت له‌وانه‌یه‌ له‌ ڕاگه‌یاندنی نافه‌رمیه‌وه‌ بڵاوبكرێته‌وه‌، ئه‌و ئامارانه‌ی كه‌ ئێمه‌ بڵاویده‌كه‌ینه‌وه‌ خۆمان لێی به‌رپرسین له‌ ڕاست و دروستی ئه‌و ئامارانه‌ی كه‌ ڕای ده‌گه‌یه‌نیین.”

” به‌م هه‌موو بارودۆخه‌ سه‌خته‌ی كه‌ته‌ندروستی تێدایه‌ به‌ سواڵ و سه‌ده‌قه‌ پزیشك و كارمه‌ندمان هێناوه‌ته‌وه‌ سه‌ر ده‌وام كردن ئه‌گینا ماوه‌ی پێشوو هه‌موویان له‌ مانگرتندا بوون “
ده‌رباره‌ی بڕیاری ئاساییكردنه‌وه‌ی ده‌وامی فه‌رمانگه‌كان، جێگری به‌ڕێوه‌به‌ری گشتی به‌ڕێوه‌به‌رایه‌تی ته‌ندروستی سلێمانی ده‌ڵێت” ئه‌م بڕیاره‌ی كه‌ ده‌ركراوه‌ بۆ بارودۆخی ئێستا شتێكی “عه‌مه‌لی نییه‌، مه‌نتقیش نییه‌ “كه‌ له‌ ئێستادا بتوانرێت ده‌وام به‌و شێوه‌ خه‌ستیه‌ زیاد بكرێت، ده‌بێت له‌ژێر ڕێكار و هۆكاری خۆپارێزی چڕ و پڕدا بتوانرێت قه‌ڕه‌باڵغی ته‌واو دروست بكه‌یته‌وه‌ و ده‌وام پڕبكرێته‌وه‌ به‌ڵام ئه‌وه‌ش پێویستی به‌وه‌ ده‌بێت كه‌ حكومه‌ت ده‌بێت پابه‌ندبێت به‌دابینكردنی هه‌موو ئه‌و پێداویستیه‌ خۆپارێزیییانه‌ ئینجا ده‌توانێت ده‌وامه‌كان به‌و شێوه‌یه‌ لێبكاته‌وه‌ ئه‌مه‌ له‌ڕووی مه‌سه‌له‌ی خۆپارێزییه‌وه‌، له‌ڕووی بابه‌تی مووچه‌ و ده‌رماڵه‌ و شایسته‌ی دارایی كارمه‌ند و فه‌رمانبه‌رانی حكومه‌تی هه‌رێم ئه‌وه‌یه‌ كه‌ حكومه‌ت ئه‌رك بخاته‌ سه‌ر ئه‌ستۆی كارمه‌ند و فه‌رمانبه‌ران به‌ڵام له‌ هه‌ماندا كاتدا مافه‌كانیان پێنه‌دراوه‌، له‌به‌رئه‌وه‌ تۆزێك قورسه‌ بتوانیین ئێمه‌ خه‌ڵك ناچار بكه‌ین به‌م هه‌موو بارودۆخه‌ سه‌خته‌ی كه‌ته‌ندروستی تێدایه‌ به‌ سواڵ و سه‌ده‌قه‌ پزیشك و كارمه‌ندمان هێناوه‌ته‌وه‌ سه‌ر ده‌وام كردن ئه‌گه‌رنا ماوه‌ی پێشوو هه‌موویان له‌ مانگرتندا بوون، وه‌ ئێستاش ئاماده‌یی ئه‌وه‌یان تێدایه‌ كه‌ له‌ هه‌ر بارودۆخێكی سه‌ختردا دیسانه‌وه‌ ده‌ست بكه‌نه‌وه‌ به‌ مانگرتن ، هیوادارین بڕیارێك به‌جێ بێت كه‌ قابیلی ئه‌وه‌ بێت كه‌ جێبه‌جێبكرێت نه‌ك بڕیارێك بێت كاردانه‌وه‌ی خراپتری لێبكه‌وێته‌وه‌ یاخود بێته‌ هۆی ئه‌وه‌ی كه‌ كارمه‌ندان و فه‌رمانبه‌ران بچنه‌وه‌ به‌ گژ بڕیاره‌كانی حكومه‌تدا.”

” ده‌كرێت ده‌وام به‌شێوه‌ی نۆره‌ بێت ، به‌شێوه‌یه‌ك بێت كه‌ ئیش و كاری هاوڵاتیانیش بڕوات په‌كنه‌كه‌وێت به‌ڵام له‌ هه‌مانكاتدا هۆكاری خۆپارێزی و مه‌سه‌له‌ی ته‌شه‌نه‌سه‌ندی ڤایڕه‌سی كۆرۆنا به‌هه‌ند وه‌ربگیرێت و حكومه‌تیش ده‌ستكراوه‌ بێت له‌ دابینكردنی پێداویستی و پێدانی مووچه‌.”د.هێرش سه‌ید سه‌لیم وایوت”

هه‌روه‌ها ئه‌وه‌شی ڕاگه‌یاند” ئه‌م بڕیاردانه‌ بڕیارێكی گشتگیره‌ یان فره‌ لایه‌نه‌ كه‌ ئێمه‌ به‌ته‌نها ته‌ندروستین، وه‌كو وتم به‌گرتنه‌به‌ری ڕێكاره‌كان ده‌توانرێت له‌زۆر شوێن ده‌وام ده‌ست پێبكاته‌وه‌ به‌ڵام به‌ڕاستی ئێمه‌ گره‌نتی ئه‌وه‌ ناده‌ین ئایا جێبه‌جێده‌كرێت یان ناكرێت له‌به‌رئه‌وه‌ ده‌بێت به‌دواداچوون و لێپێچینه‌وه‌ش هه‌بێت و ڕێ و شوێن بگیرێته‌به‌ر له‌به‌رامبه‌ر ئه‌وانه‌ی كه‌بڕیاری ته‌ندروستی جێبه‌جێناكه‌ن. ”

“شه‌ڕێكی گه‌وره‌مان به‌ماسك كردووه‌ له‌گه‌ڵ كۆرۆنا “

د.هێرش ئاماژه‌ی به‌ڕێ و شوێنه‌كانیان دژ به‌كۆرۆنا له‌سلێمانی كرد و ده‌ڵێت” ئێمه‌ له‌ سلێمانی له‌ كۆنگره‌یه‌كی ڕۆژنامه‌نوسیدا هه‌ڵمه‌تی بڵاوكردنه‌وه‌ی هۆشیاری خۆپارێزی تاك-مان یان پیاده‌كردنی مه‌سه‌له‌ی پۆشینی ماسك له‌ سلێمانی ڕاگه‌یاند كه‌ ئه‌م هه‌ڵمه‌ته‌ چه‌ند ڕۆژێك ده‌خایه‌نێت 60 تیم له‌سنوری پارێزگای سلێمانی دابینكراوه‌ بۆ ئه‌وه‌ی بتوانن هۆشیاری تاك به‌سه‌ر هاوڵاتیاندا بڵاوبكه‌نه‌وه‌ به‌پێدانی پروشه‌ر و ماسك بۆ ئه‌وه‌ی بتوانن له‌ شوێنی گشتیه‌كان و زۆربه‌ی شوێنه‌كاندا خه‌ڵك ماسك بپۆشێت ، ئه‌مه‌ ئه‌و ڕێوشوێنانه‌یه‌ كه‌ ئێمه‌ مه‌سه‌له‌ی ماسك وه‌كو چه‌كێكی كاریگه‌ر به‌رامبه‌ر كۆرۆنا به‌كارده‌هێنین چونكه‌ هه‌موو ڕێكاره‌ خۆپارێزییه‌ ته‌ندروستیه‌كانی تر كه‌ له‌پێشتردا گیراوه‌ته‌به‌ر هیچیان وه‌كو مه‌سه‌له‌ی به‌كارهێنانی ماسك كاریگه‌ری نه‌بووه‌ بۆیه‌ ئێمه‌ ئێستاش له‌گه‌ڵ كردنه‌وه‌ی ده‌وام یاخود ڕێكردنه‌وه‌ی ده‌وامی فه‌رمانبه‌ر و كارمه‌ندان تاكه‌ هۆكاره‌ كه‌ ئێمه‌ وه‌كو به‌ڕێوه‌به‌رایه‌تی گشتی ته‌ندروستی به‌باشی بزانیین به‌كارهێنانی ماسكه‌ كه‌ ده‌توانم بڵێم شه‌ڕێكی گه‌وره‌مان پێكردووه‌ له‌گه‌ڵ كۆرۆنایه‌، ڕێكاره‌كانی تریش ئه‌وه‌ی كه‌ ئێمه‌ تێبینیمان كردووه‌ له‌هه‌موو دنیادا قه‌ده‌غه‌ی هاتوچۆ نه‌ماوه‌ كه‌ هیچ كاریگه‌ریه‌كی ئه‌وتۆی نه‌بووه‌، ئێستا هه‌موو وڵاتانی تر پیاده‌ی پۆشینی ماسك ده‌كه‌ن له‌لایه‌ن هاوڵاتیانی خۆیانه‌وه‌ به‌تایبه‌تی له‌ شوێنه‌ گشتی یه‌كاندا.”

“به‌هیچ شێوه‌یه‌ك به‌نیازی قه‌ده‌غه‌ی هاتوچۆنین به‌ڵام هه‌وڵده‌ده‌ین ڕێكاره‌كان له‌وه‌رزی پایز و وه‌رزی په‌تاكانی تردا تۆزێك توندتر بكه‌ینه‌وه‌ “
سه‌باره‌ت به‌پێشبینییان بۆ هاتنی وه‌رزی پایز و ته‌شه‌سه‌ندنه‌وه‌ی كۆرۆنا هاوكاتی ئه‌نفلۆزاكانی تر؟ د.هێرش سه‌ید سه‌لیم ده‌ڵێت ” وه‌كو خۆمان به‌ڕاستی ئێمه‌ تا ئێستاش به‌رچاو ڕوون نیین له‌مه‌سه‌له‌ی ته‌شه‌نه‌سه‌ندنه‌وه‌ یاخود سه‌رهه‌ڵدانه‌وه‌ی ڤایڕه‌سی كۆرۆنا له‌گه‌ڵ هاتنی وه‌رزی پایز و سه‌رما، “خوانه‌خواسته‌ ” ئه‌گه‌ر ئه‌مه‌ ڕووبدات ده‌بێت ڕێكاره‌كان تۆزێك توندتربكرێنه‌وه‌، ده‌بێت بابه‌تی پاراستنی ماوه‌ی نێوان دوو كه‌س خه‌ڵكی جێبه‌جێی بكات له‌به‌ر ئه‌وه‌ ڕێكاره‌كانی ئێمه‌ دیارن، ئێمه‌ ڕێنماییه‌كانیشمان زۆر زۆر ڕوون و ئاشكرایه‌. ”

هه‌روه‌ها ئه‌وه‌شی ڕاگه‌یاند ” هاتنی وه‌رزی پایز یه‌كسانه‌ به‌هاتنی كۆمه‌ڵێك په‌تای وه‌رزی تر، له‌به‌رئه‌وه‌ نیشانه‌ی ئه‌م كۆمه‌ڵه‌ په‌تایانه‌ كه‌ له‌وه‌رزی پایزدا هه‌ن له‌ یه‌كه‌وه‌ نزیكن كه‌ ئه‌مانه‌ سه‌رلێشێوانێك دروست ده‌كات، بۆیه‌ هه‌وڵده‌ده‌ین ڕێكاره‌كان له‌وه‌رزی پایز و وه‌رزی په‌تاكانی تردا تۆزێك توندتر بكه‌ینه‌وه‌ و ڕێنمایی زیاتر بده‌ین به‌ هاوڵاتیان. ”

له‌وه‌ڵامی ئه‌و پرسیاره‌ی به‌نیازن قه‌ده‌غه‌ی هاتوچۆی گشتی ڕابگه‌یه‌ننه‌وه‌، د.هێرش سه‌ید سه‌لیم ده‌ڵێت” نه‌خێر به‌هیچ شێوه‌یه‌ك تازه‌ ئێمه‌ به‌كارهێنانی مادده‌ پاكه‌ره‌وه‌كان بۆ ڕووه‌كان ئه‌مانه‌ش له‌ ڕێنماییه‌كانی WHO دا زۆر باسی ناكرێت و زیاتر بابه‌تی ئه‌م ماسكه‌ بووه‌ به‌ چه‌كێكی باش و كاریگه‌ر له‌ ڕووبه‌ڕووبوونه‌وه‌ی كۆرۆنادا.”

VOA

بەردەوام بە لە خوێندنەوە

کوردستان