ئێمە لە تۆرە کۆمەڵایەتیەکان

ئابوری

“حكومەتی هەرێم ئەو پارەیەی لە بەغداوە بۆی دێت دەبێت بیدات بە مووچە چونكە بۆ فەرمانبەرانە”


خەڵك- بەشی هەوڵ
ئەندامێكی كوردی لیژنەی دارایی لە پەڕلەمانی عیراق ڕایدەگەیەنێت، حكومەتی هەرێم مولزەمە ئەو پارەیەی بەغداد دەستبەجێ دوای جەژن دابەش بكات بەسەر فەرمانبەراندا، چونكە بۆ فەرمانبەران هاتووە و دەشڵێت: ” ئەمانە ناتوانن پێشبینی سێ مانگی خۆیان بكەن بۆیە كەوتنە ئەو هەڵە گەورەیەوە”.

ئەحمەد حاجی ڕەشید، ئەندامی لیژنەی دارایی و ئابوری پەڕلەمانی عیراق لەفراكسیۆنی كۆمەڵی ئیسلامی كوردستان سەبارەت بەدەنگۆی ناردنی بڕی 400 ملیار دینار بۆ هەرێمی كوردستان دەڵێت بۆ (دەنگی كوردی ئەمریكا) دەڵێت: “حكومەتی هەرێم مولزەمە بەوەی ئەم پارەیە دەستبەجێ دوای جەژن دابەش بكات بەسەر فەرمانبەراندا، چونكە بۆ فەرمانبەران هاتووە، هەر گۆڕانكارییەك لەم پارە، ئینجا بیدات بەو كۆمپانیایانەی كە بە حسابی خۆی قەرزی لێ وەرگرتوون یاخود دواخستنی بۆ مانگی داهاتوو، ئەوە حكومەتی هەرێم ئەو لێپرسراویەتیە هەڵدەگرێ لەبەرامبەر فەرمانبەراندا، كە مووچەیان لەكاتی خۆیدا ناداتێت، ئەگەر ئەم پارەیە مانگی داهاتوو نەهات، ئەوە هۆكاری ئەوەیە حكومەتی عیراق ئەو نەختە متمانەیەی هەیەتی بە هەرێم، هەرێم ئەوەشی لەدەست داوە”.

ڕاشیگەیاند، لەپێشەوە دەبێت شیكاری بڕەكە بكەین بۆ ئەوەی بزانیین ئەمە چییە؟ ئەو بڕەی كە نێردراوە بڕیار وابوو كە 370 ملیار بێت، بەڵام دواتر كراوە بە 400 ملیار كەواتە ئەو بڕە پارەیە نیە كە لەبودجەی 2019 دا دیاری كرا بوو، كە بریتییە لە 1/12 واتە 453 ملیار دەبوایە بنێردرایە، وە بەیاسای بەڕێوەبردنی دارایی دەڵێت ئەگەر موازەنە تەشریع نەكرا، ئەوا “نەفەقاتی فیعلی بەردەوام دەبن، واتە یەك لەسەر دوانزەی ئەو بڕە پارەیەی ساڵی 2019 سەرف كراوە بۆ هەرێم، هەمان بڕە پارە بەردەوام دەبێت، كە بۆ مانگی یەك و دوو و سێ بەردەوام بووە، ئەم بڕەی كە نێردراوە 400 ملیارە، كەواتە 53 ملیاری كەمە، كەواتە لەوە تێدەگەین كە ئەمە جۆرێكە لە نیاز پاكی حكومەتەكەی كازمی بەرامبەر بە هەرێمی كوردستان، چونكە لە چەند لایەنێكەوە بە كازمی وتراوە لەوانە نەتەوە یەكگرتووەكان پێیان وتووە و پێشنیاریان بۆ كردووە هەرێمی كوردستان دۆخی خراپە پێویستە عیراق هاوكاری بكات.”

دەربارەی ئەوەی هەر لایەنێك لەهەرێمی كوردستان هۆكاری ناردنی ئەو بڕە پارەیە دەڵێت بەهۆی فڵانە بەرپرسەوە بووە؟ ئەحمەدی حاجی ڕەشید دەڵێت: “من لە دوو سەرچاوەوە پێیان ڕاگەیاندم یەكێكیان لە نەتەوە یەكگرتووەكان و ئەویتریان لە سەرۆك كۆمارەوە، كە 10 ڕۆژ پێش ئێستا ئەو بابەتانەیان لەگەڵ مستەفا كازمی-دا تاووتوێ كردووە. بۆیە ئەویش جۆرێك لە بەڵێنی دابوو، هەفتەی پێشتریش من لەچاوپێكەوتنە ڕۆژنامەوانیەكانمدا باسم لەوە كردبوو، كە بەڵێ پارە پێش جەژن دەگاتە هەرێمی كوردستان. لەڕاستیدا لەبەرئەوەی هەرێم زۆر زەروورە بە پارە و دەستی پێ ناگات ئەگینا دەبوایە هەرێم داوای 453 ملیارەكەی بكردایە، چونكە ئەوە لایەنە یاساییەكەیەتی، ئەمە بەشە مووچەی فەرمانبەرانە، بەڵام بۆ پارەكە بەتەواوەتی نەنێردراوە؟ دەبێت ئەم پرسیارە كازمی وەڵامان بداتەوە لەگەڵ هەرێمی كوردستان كە بۆ داكۆكی ناكەن؟ كە ئەمە دۆسێیەكی یاساییە و دەبوایە عیراق پابەند بوایە بە 1/12 ی مووچەوە، بەڵام دیارە هەرێمی كوردستان داكۆكی ناكات لەسەر ئەم بابەتە دەبێت مەسەلەكە ئەوان وەڵامی بدەنەوە، كە بۆ 453 ملیار نیە؟”.

ئەحمەد حاجی ڕەشید جەختیكردەوە، ئەمە پارەیەكە (400 ملیار دینارەكە) نێردراوە بۆ ئەوەی لەم مانگەدا بدرێتە مووچەی فەرمانبەران، ئەگەر حسابی مووچەی بۆ بكەین حكومەتی ناوەندی مانگی یەك و دوو و سێ پشكەكەی هەرێمی ناردووە، كەواتە ئەمە هی پشكی مانگی چوارە، بۆیە حكومەتی هەرێم مولزەمە بەوەی ئەم پارەیە دەستبەجێ دوای جەژن دابەش بكات بەسەر فەرمانبەراندا، هەر گۆڕانكارییەك لەم پارە، ئینجا بیدات بەو كۆمپانیایانەی كە بە حسابی خۆی قەرزی لێ وەرگرتوون یاخود دواخستنی بۆ مانگی داهاتوو، ئەوە حكومەتی هەرێم ئەو لێپرسراویەتیە هەڵدەگرێ لەبەرامبەر فەرمانبەراندا،5 كە مووچەیان لەكاتی خۆیدا ناداتێت، وە ئەگەر ئەم پارەیە مانگی داهاتوو نەهات، ئەوە هۆكاری ئەوەیە حكومەتی عیراق ئەو نەختە متمانەیەی هەیەتی بە هەرێم، هەرێم ئەوەشی لەدەست داوە.”

ئاماژەی بەوەشكرد، چاوەڕێ دەكەین بابزانیین هەڵوێستی حكومەتی عیراقی چی دەبێت؟ ئەگەر مانگی داهاتوو مووچەی فەرمانبەرانی نەنارد، ئەوە دیارە ئەو نەختە متمانەیەی كە هەیەتی بە حكومەتی هەرێم ، ئەو متمانەیەش نەماوە یاخود دیوەكەی تری وەكو هاوكاری ئەو بڕە پارەیەی ناردووە بۆ فەرمانبەران، لە هەموو حاڵەتێكدا ئەم پارەیە بۆ فەرمانبەران نێردراوە، ئەم پارەیە هی فەرمانبەرانە حكومەتی هەرێم بۆی نیە دوای بخات یاخود بیداتەوە بە قەرز.

ئابوری

گەشتی ئاسمانی نێوان سنە و سلێمانی دەستپێدەكاتەوە


خەڵك- بەشی هەواڵ

جێگری پارێزگاری سنە بۆ كاروباری ئابووری ئاشكرای دەكات، كه گەشتە ئاسمانییەكان لە فڕۆكەخانەی نێودەوڵەتی سنەوە دەستپێدەكاتەوە و یەكەم گەشتی بۆ سلێمانی دەبێت .

خالید جەعفەری، جێگری پارێزگاری سنە بۆ كاروباری ئابووری بە ئاژانسەكانی ئێرانی ڕاگەیاندووە، دوای ماوەیەكی زۆر لە وەستان، فڕۆكەخانەی نێودەوڵەتی سنە گەشتەكانی دەستپێدەكاتەوە و كاریگەری لەسەر ڕێڕەوی بازرگانی دەبێت.

ڕاشیگەیاندووە، سێ‌ ڕۆژی هەفتە (شەممە و دوو شەممە و پێنج شەممە) گەشتەكان بۆ سلێمانی ئەستەنبوڵ ئەنجام دەدرێن.

چەند مانگێكە بەهۆی سەرهەڵدان و تەشەنەكردنی ڤایرۆسی كۆرۆنا گەشتە ئاسمانییەكان لە فڕۆكەخانەی نێودەوڵەتی سنە ڕاگیراوە و فڕۆكەخانەكانی هەرێم ڕاگیراون و تەنها گەشتی ناچاری لە فڕۆكەخانەكانی هەرێم ئەنجام دەدرێن.

بەردەوام بە لە خوێندنەوە

ئابوری

بەهای تمەن بەرامبەر دۆلار و دینار دابەزی


خەڵك – بەشی هەواڵ
خاوەنی نووسینگەیەكی ئاڵوگۆڕی دراو لە بازاڕی دۆلارەكەی سلێمانی ڕایدەگەیەنێت، بەهای تمەنی ئێرانی بەشێوەی حەواڵە زۆر ڕووی لە دابەزین كردووە، بەڵام دۆلار كەمێك هاوسەنگی وەرگرتووە.

ئیبراهیم غەفوور، خاوەنی نووسینگەی نەشوان لە بازاڕی دۆلارەكەی سلێمانی بە (خەڵك)ی ڕاگەیاند، لەبەر زۆری خواست لەسەر تمەنی ئێرانی بە شێوەی دەستی (واتە بەكاش) نرخەكەی لەچاو حەواڵەكەی زۆرە و نزیكەی 300 هەزار تمەن جیاوازیان هەیە.

وتیشی، “بۆ سبەی بە حەواڵە 100 دۆلار بە دوو ملیۆن و 260 هەزار تمەن مامەڵەی پێوە دەكرێت”.

ڕاشیگەیاند، تا كاتی داخستنی بازاڕ 100 دۆلار بە 123 هەزار دینار مامەڵەی پێوەكرا.

بەپێی زانیارییەكانی (خەڵك) لە ئێستادا بەهۆی دابەزینی بەهاكەیەوە هاووڵاتیان بەڕێژەیەكی زۆر تمەن دەكڕن بۆ ئەوەی لەكاتی بەرزبوونەوەی نرخەكەی لە فرۆشتنەوەیدا قازانج بكەن.

بەردەوام بە لە خوێندنەوە

ئابوری

ئەم گەڕەكانەی سلێمانی هەفتەیەك بێ‌ ئاو دەبن


خەڵك- بەشی هەواڵ
بەهۆی شكانی بۆری سەرەكی ئاوی خواردنەوە لەناو پڕۆژەی ئاوی سەرچنار ماوەی هەفتەیەك گەڕەكەكانی ناو سەنتەری شاری سلێمانی بێ‌ ئاو دەبن.

ئامانج جەلال، وتەبێژی بەڕێوەبەرایەتی ئاوی سلێمانی بۆ (خەڵك) ڕایگەیاند، بەهۆی شكانی بۆری سەرەكی ئاو لەناو پڕۆژەی ئاوی سەرچنار بۆ ماوەی یەك هەفتە ئاوی خواردنەوە لە سەنتەری شاری سلێمانی نابێت.

ڕاشیگەیاند، بەڵام لە گەڕەكەكانی ناوچەی قڕگە و كوردسات و هەواری شار و شارۆچكە و شارەدێیەكانی چەمچەماڵ و شۆڕش و بازیان و تەكیە و گۆپاڵە دابەشكردنی ئاو بەردەوام دەبێت.

جەختیشی كردەوە، كارمەندەكانمان سەرقاڵی كاركردنن بۆ ئەوەی بەزووترین كات دابەشكردنی ئاو بۆ هاووڵاتیان دەستپێبكاتەوە .

بەڕێوەبەرایەتی ئاوی سلێمانی لەڕێگەی پڕۆژەی ئاوی سەرچنار و پڕۆژەی ئاوی دوكان- سلێمانی (هەردوو هێڵی یەكەم و دووەم) ئاوی پاكی خواردنەوە بۆ هاوولاتیانی سلێمانی و دەورووبەری دابین دەكات.

بەردەوام بە لە خوێندنەوە

کوردستان