ئێمە لە تۆرە کۆمەڵایەتیەکان

راپۆرت

زانیاريی نوێ‌ بڵاودەكرێتەوە
ئەمریكا پێشبینییەكان لەبارەی چارەنوسی سەرۆكی كۆریای باكوورەوە زیاتر دەكات

خەڵك- بەشی هەواڵ
مایك پۆمپیۆ وەزیری دەرەوەی ئەمریكا، ئاماژە بە “خوشكی سەرۆك” دەكات لەكاتی وەڵامی پرسیارێكی تایبەت بەو زانیارییانەی لەبارەی چارەنوسی كیم جۆنگ ئون سەرۆكی كۆریای باكوورەوە لەبەردەستن، بەبێ‌ ئەوەی هیچ لێكدانەوەیەك ڕەتبكاتەوە كە پێشتر لەبارەی تەندروستی، یان چارەنوسی سەرۆكی كۆریای باكوورەوە بڵاوكرانەوە.

پۆمپیۆ لە كۆنفرانسێكی ڕۆژنامەوانیدا كاتبێك پرسیاری لەبارەی كیم-ەوە لێكرا سەبارەت بە جێگرەوە لە حاڵەتی نەمانی لە ژیان، وتی”هیچ شتێكی زیاتر ناخاتە سەر ئەو قسانەی كە سەرۆك ترەمپ لەو بارەیەوە كردی”.

لەگەڵ ئەمەشدا پۆمپیۆ وتی”هەلی ئەوەمان لەبەردەستدا بوو لە نزیكەوە بە هەندێك كاروبار ئاشناببین لەكاتی سەردانمان بۆ ئەو ناوچەیە..لەوێ‌ چاومان بە زۆرێك لە بەرپرسان و خوشكی سەركردەی وڵاتەكە كەوت”.

بە وتەی وەزیری دەرەوەی ئەمریكا”سیاسەتەكانیان بەرانبەر بە كۆریای باكوور گۆڕانكاریی بەسەردا نایەت..و پابەنددەبن بە ڕێكەوتنەكانیان”.

ئەم دەستەواژەی ئەمریكا بۆ “خوشكی سەركردە”، لێكدانەوەكان لەبارەی چارەنوسی كیم-ەوە زیاتر دەكەن، لەكاتێكدا ڕاپۆرتە ڕۆژنامەوانییەكان باس لە باری تەندروستی سەرۆكی كۆریای باكوور دەكەن لە دوای ئەنجامدانی نەشتەرگەرییەك، ڕاپۆرتێكی تریش باسی لە مردنی دەكات، ئەمەش لە نێوەندی بێدەنگییەكی سەیری بەرپرسانی ئەو وڵاتەدا دەگوزەرێت.

دیارنەمانی كیم بۆ ماوەی زیاتر لە دوو هەفتە، لێكدانەوەی زۆری لەبارەی هۆكاریی دیارنەمانی ئەو پیاوە تەمەن 36 ساڵە، لێكەتەوە.

لەگەڵ دیارنەمانی سەرۆكی كۆریای باكوور، ئەستێرەی كیم یو جۆنگ-ى خوشكی درەوشایەوە، بەو پێیەی جێگرەوە چاوەڕوانكراوەكەیەتی لە سەركردایەتی وڵاتەكەدا لە حاڵەتی دڵنیابوون لەوەی كە كیم جارێكی تر ناگەڕێتەوە بۆ دەسەڵات.

دوێنێ‌ سێ‌ شەممە 28ی نیسانی 2020، دۆناڵد ترەمپ سەرۆكی ئەمریكا ڕایگەیاندبوو، ئەو زانیاریی لەبارەی تەندروستی سەرۆكی كۆریای باكوورەوە هەیە، هیوای چانسێكی باشی بۆ خواستبوو.

ترەمپ ڕایگەیاندبوو”هیوادارم باش بێت..ناتوانم بە تەواوەتی پێتان ڕابگەیەنم كە بەڵێ‌ بیرۆكەیەكی باشم لەبارەی تەندروستی ئەوەوە هەیە، بەڵام ناتوانم لەئێستادا لەو بارەیەوە قسە بكەم. تەنیا هیوای چانسێكی باشی بۆ دەخوازم”.

بە وتەی سەرۆكی ئەمریكا”ڕەنگە میدیاكان لە ئایندەیەكی زۆر نزیكدا زانیارییان لەو بارەیەوە دەستبكەوێت”.

پێشتر گەورە بەرپرسانی كۆریای باشوور ڕایانگەیاندبوو، دەزانن كیم جۆنگ ئون سەرۆكی كۆریای باكوور لە كوێیە، ئەمەش تائێستا بە بەهێزترین تەئكیدكردنەوە دادەنرێت پاش ئەوەی كیم بۆ ماوەی دوو هەفتەیە لەبەرچاوان ونبووە.

بەپێی ئاژانسی (بلۆمبێرگ)، كیم یون چول وەزیری یەكێتی كۆریای باشوورەوە لە دانیشتنێكی پەرلەماندا ڕایگەیاندووە”حكومەت شوێنی كیم جۆنگ ئون دەزانێت”،بەبێ‌ ئەوەی زانیاریی زیاتر لەو بارەیەوە بخاتەڕوو.

لای خۆیەوە كانگ یكونگ هوا وەزیری دەرەوەی كۆریای باشوور، لە وەڵامی پرسیاری ئەوەی كە ئایا سیئول دۆناڵد ترەمپ سەرۆكی ئەمریكای لەبارەی شوێنی نیشتەجێبوونی ئێستای كیم و باری تەندروستی ئاگاداركردۆتەوە، وتبووی”ترەمپ لە پەیوەندی بەردەوامدایە لەگەڵ بەرپرسانی كۆریای باشوور، دەبێت لەو بارەیەشەوە ئاگاداركرابێت”.

لەم چەند ڕۆژەی دواییدا ڕاپۆرتە ڕۆژنامەوانییەكان باسیان لەوەكرد كە سەرۆكی كۆریای باكوور لە 11ی نیسانەوە دیارنەماوە و لە بارێكی تەندروستی زۆر خراپدایە و بگرە كۆچی دوایی كردووە، بەڵام بەرپرسان لە پیۆنگ یانگ ئەوەیان رەتكردەوە و رایانگەیاند كە بەشێوەیەكی ئاسایی كاروباری وڵات بەڕێوەدەبات و هەندێكیشیان باسیان لەوەكردبوو كە لەئێستادا لە شاری ونسانی باشووری وڵاتەكە دادەنیشێت.

 

راپۆرت

شەپۆلی بەفر و باران هەرێم دەگرێتەوە و ڕەشەبای لەگەڵ دەبێت

خەڵك- بەشی هەواڵ

بەپێی پێشبینییە كەشناسییەكان، شەپۆلێكی باران و بەفر بارین ناوچەكانی هەرێم دەگرێتەوە و لەگەڵ دابەزینی پلەكانی گەرما، خێرایی با زیاد دەكات و بارستە هەوایەكی سارد هەرێم دەگرێتەوە.

ئاراس جەبار، شارەزای كەشناسی بۆ (خەڵك) ئاماژەی بەوەكرد، سبەینێ‌ پێنج شەممە ٢٦ی١١ی٢٠٢٠ شەپۆلێکی بارانبارین و ھەورە تریشقە ناوچە جیاجیاکانی ھەرێمی کوردستان دەگرێتەوە و کاریگەری شەپۆلەکە لەکاتەکانی دوانیوەڕۆ و شەودا زیاتر ئەبێت لەسەر ناوچەکان و چالاکبوونی نیمچە بەھێزی خێرایی بای لەگەڵ دەبێت بەخێرای ١٥ تا ٣٠ کیلۆمەتر لە کاتژمێرێکدا و ھەندێک کات گۆڕانکاری لە ئاڕاستەی با ڕوودەدات.

ئاماژەی بەوەشكرد، پلەکانی گەرما بەھۆی دابەزینی بارستە ھەوایەکی ساردەوە بەڕێژەی ٤-٨ پلەی سیلیزی ڕوو لەنزمبوونەوە دەکەن و لەناوچە شاخاویەکان نزمبوونەوەکە زیاتر ئەبێت و ئەگەری بەفر بارین کراوە ئەبێت بۆ ناوچە شاخاویەکان بەتایبەت ناوچەی سنوری.

جەختیشی كردۆتەوە، کاریگەری ئەم شەپۆلە بۆ سەرجەم ناوچەکان مامناوەند بۆ بەھێز ئەبێت و پێشبینی بڕێکی باشی بارانبارین ئەکەین بۆ تێکڕای ناوچەکان بەڕێژەی ١٠ تا ١٠٠ ملیمەتر و دواتر بە چەند قۆناغێکی پچڕ پچڕ تا ڕۆژی یەک شەممە ٢٩ی١١ی٢٠٢٠ بەردەوامی ئەبێت لەسەر ناوچەکان.

لای خۆشیەوە، محەمەد كەمال، شارەزای كەشناسی بۆ (خەڵك) ئاماژەی بەوەكرد، لەسبەینێ پێنج شەممەوە بەهۆی هاتنی بارستە هەوایەكی ساردی جەمسەری سیبریا و تێكەڵبونی بەشەپۆلی دەریای ناوەڕاست پێشبینی دەكەین پلەكانی گەرما بەڕێژەی زیاتر لە 5 پلە نزم ببنەوە.

وتیشی، “ئەگەری بەفر بارین هەیە بۆ (چۆمان، حاجی ئۆمەران، كیڵێ، پیرەمەگرون، كۆڕەك، سیدەكان، حەساروست، حەسەن بەگ) و ئەو ناوچانە بەرگی سپی دەپۆشن و ڕێژەی بەفرەكەش لەنێوان 4 بۆ 15 سم دەبێت”.

هاوكات بەڕێوەبەرایەتی كەشناسی و بومەلەرزەزانی هەرێمی كوردستان لە ڕاگەیەنراوێكدا ئاماژە بۆ ئەوە دەكات، سبەی پێنج شەممە لەگەڵ درێژبوونەوەی كاریگەری یەكگرتنی هەردوو نزمە پاڵەپەستۆی دەریای ناوەراست و دەریای سوور ئاسمانی ناوچەكانی هەرێم دەگۆڕێت بۆ نیمچە هەور و هەوری تەواو لەگەڵ دەستپێكردنی باران بارین لە كاتەكانی بەیانی زوودا.

ئاشكراشی دەكات، باران بارین بە ڕێژەی جیا جیا دەبارێت لە زۆربەی ناوچەكان، ناوچە شاخاوییەكان ڕێژەی بارانی لە سەرووی 15 ملم دەبێت، ناوچە شاخاویەكانی سنووری پارێزگای هەولێر بارانی زیاتر دەبێت، لەگەڵ باران بارینیش بەفر لەسەر لووتكەی شاخە بەرزەكان و سنووریەكان دەبێت لە شەوی پێنج شەممە كاریگەری ئەم شەپۆلە باران بارینە بەرەو لاوازی دەچێت، ڕۆژی هەینی ئاسمان هەر بە نیمچە هەوری دەمێنێتەوە.

بەردەوام بە لە خوێندنەوە

راپۆرت

ناردنی بی 52ەكان بۆ هۆشداریدانە بە ئێران

خەڵك- بەشی هەواڵ

ئەمریكا دوو فڕۆكەی بی 52ی بۆمبهاوێژی لە رۆژهەڵاتی ناوەڕاست جێگیركرد لە ئەركێكدا كە دەبێتە هۆشداری دان بۆ ئێران و دەرخستنی توانای هێزی ئەمریكی لە بڵاوكردنەوەی خێرای هێزەكانی لە هەر شوێنێكی جیهان بێت.

ناردنی ئەو فڕۆكانە دوای چەند رۆژێكە لە بڕیاری سەرۆكی ئەمریكا دۆناڵد ترەمپ بۆ كشاندنەوەی بەشێك لە هێزەكانی ئەمریكا لە عێراق و ئەفغانستان و بوونی زانیاری لەسەر گفتوگۆی سەرۆكی ئەمریكا لەسەر وەشاندنی گورزی سەربازی لە ئێران پێش تەواوبوونی ویلایەتەكەی لە كانونی دووەمی داهاتوو.

مایكڵ بیك لە ماڵپەڕی فۆربس نوسی: ئەمریكا دەیەوێت پەیامێكی هۆشیاری بۆ ئێران بنێرێت كە چەكی ناوەكی دروست نەكات و هێرشنەكاتە سەر هێزی ئەمریكی.

وتیشی: ناوچەی كەنداو زیاتر لە 11 هەزار كیلۆمەتر لە نوس داكوتا دوورە، بەو پێیە فڕۆكە بی 52ەكان 24 سەعات لە ئاسماندا دەبن.

جوڵەی فڕۆكەكان

ماڵپەڕی ئێر كرافت سبوتس بڵاویكردەوە جوڵەی فڕۆكە بینراوە بەرەو خۆرهەڵاتی دەریای ناوەڕاست دواتر بۆ سەر ئیسرائیل.

ماڵپەڕی چاودێری فڕۆكەكان ئاماژەی بە گەشتی فڕۆكەكان كردووە كە لە ئاسمانی ئوردنەوە بۆ كەنداو دیار نەماون دواتر گەڕانەوە بۆ خۆرئاوای ئیسپانیا و زەیاری ئەتڵەسی، ئەمەش وەك دەرخەری هێزە بەرامبەر ئێران.

ئەمریكا بەشێوەی خولی فڕۆكەی دورمەودای ناردووە بۆ ناوچەكە بەڵام پرسیار ئەوەیە بۆچی ئەو فڕۆكانە ئێستا لە سنوری ئێرانن بە ئاشكرا؟

ماڵپەڕی فۆربس باسی لەوەكردووە كە وەڵامەكە ئەوەیە ئەو ئەركە ئامانجی هۆشداری دانە بە ئێران.

رۆژنامەی نیویۆرك تایمز لە 4 بەرپرسی پێشوو و ئێستای گواستبووەوە كە سەرۆكی ئەمریكا داوای لە گەورە راوێژكارەكانی كردووە زانیاری پێبدەن لەبارەی بژاردەی وەشاندنی گورزی سەربازی لە بنكەی ناوەكی نتنز كە ئاژانسی نێودەوڵەتی وزەی ناوەكی وتویەتی چالاكی ناوەكی تێیدا زیادیكردووە.

سەرچاوەكان بە رۆژنامە ئەمریكییەكەیان وتووە، لە كۆبونەوەكەی كۆشكی سپیدا ترەمپ داواكەی پێشكەشكردووە دوای راپۆرتی چاودێرانی ئاژانسەكە بە بینینی زیادبوونی گەورە لە خەزێنەكانی ئێران بۆ كەرەستەی ناوەكی.

پۆمپێیۆ: هەموو بژاردەكان كراوەن

لای خۆیەوە مایك پۆمپێیۆ وەزیری دەرەوەی ئەمریكا وتی: هەموو بژاردەكان بۆ مامەڵەكردن لەگەڵ ئێران لە بەردەستن.

فەرماندەیی ناوەندی ئەمریكا ئاشكرایكرد هێزە ئاسمانییەكانی ئەمریكا فڕۆكەی جۆری بی 52 ئێچ لە بنكەكانیان لە رۆژهەڵاتی ناوەڕاست بڵاوەپێدەكەن.

تیمی فڕۆكەی بی 52 ئێچ ناسراو بە ناوی ستراتۆفۆرتریسی سەر بە هێزە ئاسمانییەكانی ئەمریكا لە بنكەی مینوتی ئاسمانی هەستان بە ئەركێكی كورتخایەن و درێژخایەن لە رۆژهەڵاتی ناوەڕاست لە 21ی ئەم مانگە بۆ رێگری لە هەر دوژمنكارییەك و دڵنیایی هاوبەشەكانی ئەمریكا و هاوپەیمانەكانی.

فەرماندەیی ناوەندی ئەمریكا ئاماژەی بەوە كردووە ئەم ئەركە بەردەوامە توانای سوپای ئەمریكا لە بڵاوكردنەوەی هێزی ئاسمانی جەنگی لە هەر شوێنێكی جیهان لە ماوەیەكی كورتدا دەردەخات، لەگەڵ چونە پاڵ ئۆپەراسیۆنەكانی فەرماندەیی ناوەندی بۆ هاوكاری لە پارێزگاری سەقامگیری و ئاسایشی هەرێمی.

بەردەوام بە لە خوێندنەوە

راپۆرت

“كاتی جوڵەی مامۆستایانە”
كاتی خۆپیشاندان و بایكۆتی سەرتاسەری ڕاگەیەنرا

خەڵك- بەشی هەواڵ
بەهۆی دواكەوتن و پێنەدانی مووچەوە، فەرمانبەران و مامۆستایان كاتی خۆپیشاندان و بایكۆتی سەرتاسەری دیاری دەكەن.

سەرەڕای بڕیاری حكومەتی هەرێم بۆ هاوتاكردنی خشتەی دابەشكردنی مووچەی فەرمانبەرانی هەرێم بە عیراق، بەڵام فەرمانبەرانی عیراق لەم مانگەدا مووچەی مانگەكانی (10 و 11) وەردەگرن و هێشتا كاتی دابەشكردنی مووچەی مانگی 10 لە هەرێم نادیارە لەكاتێكدا چارەنووسی مووچەی مانگەكانی (4 و 5 و 6 و 7 و 8) نادیارە.

بەپێی پەیامێك، كە فەرمانبەران لە تۆڕە كۆمەڵایەتییەكان بڵاویانكردۆتەوە، بڕیارە “لە 29-11-2020 خۆپیشاندان و بایكۆتی سەرتاسەری لە هەرێم ڕابگەیەنرێت” و بۆ ئەوەش بانگەواز كراوە بۆ فەرمانبەران تا هەمووان بەشداری بكەن.

هاوكات لە ئێستادا بەشێكی فەرمانگەكان لە سلێمانی دەستیان بە بایكۆتی دەوام كردووە بەهۆی دابەشنەكردنی مووچەوە و دەڵێن: “بە داهاتی مانگەكانی 10 و 11 بۆچی حكومەت مووچەیەكیش دابەش ناكات؟”.

لە هەمان كاتدا، گروپی واژۆ بۆ گواستنەوەی مووچەی فەرمانبەران و مامۆستایان بۆ سەر عیراق لە پەیامێكدا دەڵێن: “كاتی جوڵەی مامۆستایانە، كاتی پشتگیری كردنی ئیمزاكانی خۆمانە بۆ دابەشكردنی ڕاستەوخۆی مووچە لەبەغداوە”.

مامۆستایانی ناڕازی جەختیشیان كردۆتەوە، كاتی زیندووكردنەوەی خەباتی شەقامە بەمیكانیزمی نوێ و كاتی بەشداری سەرجەم چین و توێژەكان و دەربڕینی ڕاستگۆییە لەگەڵ پەیامەكانی خۆمان بۆ چارەسەری كێشەكانمان بەهەوڵی خۆمان.

وەك مامۆستایانی ناڕازی دەڵێن: “كاتی جوڵەیە نەك دانیشتن”.

ئەمە لەكاتێكدایە، كە لە ئێستادا كەمپینێك لەلایەن مامۆستایان و فەرمانبەرانەوە لە تۆڕە كۆمەلایەتییەكان ڕاگەیەنراوە بۆ (گێڕانەوەی مووچە بۆ سەر حكومەتی عیراق) و فەرمانبەران بە بڵاوكردنەوەی هاشتاگ و وێنەی خۆیان بە هاشتاگەوە ناڕەزایی بەرامبەر دواكەوتنی مووچە دەردەبڕن.

بەردەوام بە لە خوێندنەوە

کوردستان