ئێمە لە تۆرە کۆمەڵایەتیەکان

جیهان

چیرۆكه‌ غه‌مناكه‌كانی 2020
“میدلتن” بێ هیچ گرفتێكی ته‌ندروستی “كرۆنا ڤایرۆس” كوشتی


لوقمان غه‌فوور

كلۆی میدلتن، سه‌ر له‌به‌یانی 20 ئادار له‌ نێو جێگای نوستنه‌كه‌یی، به‌ ته‌ندروستییه‌كی باش و به‌چوست و چالاكی به‌خه‌به‌ر دێت، بێئه‌وه‌ی هه‌ست به‌ هیچ ئازارێك له‌ جه‌سته‌یدا بكات. په‌رده‌ی ژووره‌كه‌ی لاده‌دات تا كه‌مێك پرشنگی خۆر خۆی بكات به‌ژووره‌كه‌یدا.

به‌ دایك و باوكی ده‌ڵێت: “دوو رۆژه‌ له‌ماڵه‌وه‌ زیندانه‌و ئه‌مڕۆ ئه‌ڕواته‌ ده‌ره‌وه‌”. به‌ڵام دایك و باوكی رێگه‌ی پێناده‌ن.

نزیك نیوه‌رۆی هه‌مان رۆژ پله‌ی گه‌رمی جه‌سته‌ی ئه‌گاته‌ 103 پله‌ی فه‌هره‌نهایتی. دایك و باوكی داوای لێده‌كه‌ن خۆی بگه‌ینێته‌ نه‌خۆشخانه‌ی های ویكۆمپ له‌ له‌ شاری باكینگهامشه‌ر باكوری خۆرئاوای له‌نده‌ن، كاتێك به‌پێی خۆی و به‌ جه‌سته‌یه‌كی ته‌ندروسته‌وه‌ ده‌چێته‌ نه‌خۆشخانه‌ پێیده‌ڵێن: “تووشی كۆرۆنا ڤایرۆس بوویت”.

میدلتن- 21 ساڵ- به‌ ئایفۆنه‌ 10-ه‌ كه‌ی ده‌ستی په‌یوه‌ندی به‌ داپیره‌یه‌وه‌ ده‌كات و به‌پێكه‌نینه‌وه‌ پێی ده‌ڵێت: “داپیره‌ گیان به‌رپرسانی نه‌خۆشخانه‌ هێشتویانمه‌ته‌وه‌، چونكه‌ ده‌ڵێن كۆرۆنا ڤایرۆسته‌”. ته‌له‌فۆن داده‌خاته‌وه‌. ئه‌مه‌ دواین په‌یوه‌ندی ده‌بێت له‌گه‌ڵ خێزانه‌كه‌ی چونكه‌ ده‌خرێته‌ ژورێكی جیاكراوه‌ وه‌ك هه‌موو ئه‌و كه‌سانه‌ی كه‌ تووشی كۆرۆنا ڤایرۆس بوون له‌ شاری باكینگهامشه‌ر.

رۆژی 21ی ئادار پاش نزیكه‌ی بیست و چوار سه‌عات تێپه‌ڕبوون به‌سه‌ر هێشتنه‌وه‌ی له‌ نه‌خۆشخانه‌ گیانی له‌ده‌ستدا. هه‌والێكی تاخۆش ده‌درێت به‌ دایك و باوكی چونكه‌ كچه‌كه‌یان به‌ جه‌سته‌یه‌كی ته‌ندروسته‌وه‌ دوو رۆژ له‌وه‌وبه‌ر ده‌ركه‌وتووه‌.

پزیشكانی نه‌خۆشخانه‌ به‌ دایكی میدلتن-یان وتووه‌ كه‌ له‌ئێواره‌ی 20ی ئازاره‌وه‌ دوای ئه‌وه‌ی هێڵراوه‌ته‌وه‌، كۆكه‌یه‌كی توندی تووشبووه‌ و تووشی ته‌نگه‌نه‌فه‌سی بووه‌.

دۆخی دایكی میدیلتن ته‌واو خراپه‌ 500 جار له‌ تۆڕی كۆمه‌ڵایه‌تی فه‌یسبوكه‌كه‌یه‌وه‌ وێنه‌ی كچه‌كه‌ی داناوه‌ و نوسیویه‌تی كچه‌كه‌م نه‌خۆش نه‌بوو كه‌چی گیانی له‌ده‌ستدا. بۆچی نازانم، كچێكی ته‌مه‌ن 21 ساڵ چۆن ده‌بێت به‌ ڤایرۆس بمرێت.

داپیره‌ی به‌ده‌م فرمێسك و گریانه‌وه‌ ده‌ڵێت: “ئێستا ئاستی ترسناكی نه‌خۆشییه‌كه‌ ئه‌زانین”.
هه‌ریه‌ك له‌دایكی و باوكی و داپیره‌ی ماوه‌ی 5 رۆژه‌ خراونه‌ته‌ ژێر چاودێری له‌ نێو ماڵه‌كه‌یان و چاوه‌ڕێ 14 رۆژ ده‌كه‌ن. هه‌رچه‌نده‌ تا رۆژی 25 ی ئادار هیچ نیشانه‌یه‌ك له‌سه‌ر دایكی و باوكی ده‌رنه‌كه‌وتوون، به‌ڵام هێشتا زووه‌ بزانرێت ئه‌وانیش تووشبوون یان نا.

به‌پێی راپۆرتی پزیشكی، میدلتن ئه‌بێته‌ بچوكترین كه‌س له‌ روی ته‌مه‌نه‌وه‌ له‌ شاری باكینگهامشه‌ر له‌ باكوری خۆرئاوای له‌نده‌ن- به‌ریتانیا، به‌ كۆرۆنا ڤایرۆس گیانی له‌ده‌ستدابێت.

ئیملی مێستری پوری میدیلتن له‌تۆڕی كۆمه‌ڵایه‌تی فه‌یسبوك به‌ دێڕێك نوسیویه‌تی:”بۆریس جۆنسن راستی كرد، وتی، ئه‌زیزانتان له‌ده‌ستده‌ده‌ن، خۆتانبپارێزن!” هه‌روه‌ها نوسیویه‌تی: “باوه‌ڕ به‌و درۆیانه‌ مه‌كه‌ن كه‌ كۆڤید ناینتین هه‌ر به‌ته‌مه‌ن ئه‌كوژێت، 21 ساڵیش ئه‌كوژێت”.

جیهان

دەوڵەمەندەكانی ئاسیا لە ترسی كۆرۆنا، دوورگە دوورە دەستەكان دەكڕن


لوقمان غەفوور – ئەمریكا

لەكاتێكدا بەشێكی زۆری خەڵك لە ئەوروپا و ئەمریكا خۆی دابڕیوە لە ئەپارتمانێكی 100مەتر دووجا-دا، كەچی دەوڵەمەندەكانی ئاسیا پەناگەیەكی سەرنجڕاكێشتر بۆ ژیان هەڵدەبژێرن.

بریكاری فرۆشیارەكانی دنیا دەڵێن، ئەوان نقومبوون لەنێو پرسیاركردنی دەوڵەمەندەكانی ئاسیا كە وەبەرهێنەرن و دەتوانن دووركەونەوە لەو نەخۆشییانەی كە هەن، ئەویش بە ڕۆیشتنیان بۆ شوێنك دوور لە ترسی كۆرۆنا ڤایرۆس.

لەمەش گرنگتر، لەكاتێكدا هەندێك لە كەسە تایبەتەكان تا 100 ملیۆن دۆلاریش دەدەن بە دوورگەیەكی بچوك، هەروەك ئەوەی شوقەیەك لە هۆنگكۆنگ بكرێت بە 55 هەزار دۆلار.

ئیدوارت دی مالیت مۆرگان لە تیمی فرۆشیاری (سۆپەر نیم فرانكی نێو دەوڵەتی) لە لەندەن و تایبەتمەند بە فرۆشتنی دوورگە تایبەتەكان بۆ ڕۆژنامەی زە نیویۆرك تایمز دەڵێت: “نرخی دوورگە تایبەتەكان زۆر زیادیكردووە لەدوای سەرهەڵدانی كۆرۆنا ڤایرۆسەوە لە وۆهان-ی وڵاتی چین لە مانگی دیسێمبەری 2019ەوە”.

ئەو دەڵێت: “سەبارەت بە هەندێك لە كڕیارەكان تەنیا ئامانجیان ئەوەیە پارێزراوبن. چونكە دۆخی جیهانی ئێستا وادەخوازێت پەناگەیەكی ئارام و سەلامەت هەبێت. كڕیارەكان پێیان وایە پارە بۆ خۆشی و سەلامەتی شەخسییە”.

باس لەوەشدەكات كە كڕیارە (ئاسیا)ییەكان وەك شوفێر وان، جوانی و باشیان ناوێت، تەنیا ژینگەیەك بێت سەلامەت بن تێیدا.

كریس كۆرۆلۆ، بەڕێوەبەری جێبەجێكاری كۆمپانیای دوورگە تایبەتەكان لە ئۆنتریۆ-ی ڕۆژئاوای كالیفۆرنیا و خاوەنی دوورگەی گلادن. كە هەر شەوێك مانەوە لە دوورگەكەی بە 3 هەزار و 695 دۆلارە. دەڵێت: “نرخی دوورگەكان تێكڕا بەرزبوونەتەوە بەتایبەتی ئەوانەی سەر دەریای كاریبی و ئەمریكا”. هەروەها دەشڵێت: “كڕیارەكانی ئاسیا بەشی زۆریان وەبەرهێنەری وریان، بۆ شوێنێك دەگەڕێن كە فرۆشتیانەوە زیانێكی زۆر نەكەن”.

نیویۆرك تایمز نووسیویەتی كە كۆمپانیای كۆرۆلۆ لیستێكی خستە بەردەستمان كە 700 دوورگەی تیا بوو كە لەم مانگەدا فرۆشراون، كە لە 2.5 هێكتارەوە لە نۆڤسكۆشا-ی كەنارەكانی باكوری ڕۆژئاوای كەنەدا بە 95 هەزار دۆلار تا 9 هێكتار –ی زەوی نۆسا ریۆ لە دوورگەی سەلمۆن لە كەنارەكانی باكووری زەریای هێمن لە ئەمریكا بە 25 ملیۆن دۆلار. یاخود دوورگەی پەمپكین كی لە فلۆریدا نرخەكەی بە جۆرێك بەرزبووەتەوە لە خەیاڵ دەرچووە و بووە بە 95 ملیۆن دۆلار.

ك.ج

 

بەردەوام بە لە خوێندنەوە

جیهان

تەندروستی جیهانی: هانی بەكارهێنانی دەرمانێكی دیاریكراو بۆ چارەسەركردنی پەتای ڤایرۆسی كۆرۆنا نادەین


خەڵك – بەشی هەواڵ

ڕێكخراوی تەندروستی جیهانی ڕایدەگەیەنێت، هانی بەكارهێنانی دەرمانێكی دیاریكراو بۆ چارەسەركردنی پەتای ڤایرۆسی كۆرۆنا نادەن، تا لە تاقیكردنەوەكاندا پشتڕاست نەكرێتەوە.

ڕێكخراوی تەندروستی جیهانی دووپاتیكردەوە، هانی بەكارهێنانی دەرمانێكی دیاریكراو بۆ چارەسەركردنی پەتای ڤایرۆسی كۆرۆنا نادەن، تا لە تاقیكردنەوەكاندا پشتڕاست نەكرێتەوە. تەندروستی جیهانی راشیگەیاندووە،لەگەڵ وڵاتانی جیهاندا لەهەوڵدان كە نموونەیەك لە دەرمان بۆ بەرەنگاربوونەوەی دژی ڤایرۆسی كۆرۆنا ئامادە بكەن.

هاوكات، ڕێكخراوی تەندروستی جیهانی سوپاسی سەنتەری شا سەلمان لە سعودیە دەكات كە لەچوارچێوەی ڕووبەڕووبوونەوەی ڤایرۆسی كۆرۆنا بڕی 10 ملیۆن دۆلاری وەك هاوكاری پێشكەش بە ڕێكخراوەكەیان كردووە.

هەروەك ڕێكخراوەكە داواشی لە حكومەتەكان كرد، پاڵپشتی و هاوكاری توێژە هەژارەكانی كۆمەڵگاكەیان بكەن، ئاماژە بەوە دەكات كە ڤایرۆسی كۆرۆنا بەربەستی بۆ كاری ڕێكخراوە تەندروستییەكان لەجیهاندا دروستكردووە.

ك.ج

بەردەوام بە لە خوێندنەوە

جیهان

ترمپ و پۆتین لەسەر نرخی نەوت گفتووگۆ دەكەن


خەڵك- بەشی هەواڵ
دۆناڵد ترەمپ سەرۆكی ئەمریكا ڕایدەگەیەنێت، لەگەڵ ڤلادیمێر پۆتین سەرۆكى ڕوسیا لەبارەی ناكۆكییەكان نێوان مۆسكۆ و ڕیاز لەبارەی نرخی نەوتەوە گفتووگۆ دەكەن ، سەرۆكی ڕوسیاشی بە “پیاوێكی شیاو” دادەنێت.

ترەمپ ڕایگەیاند”بە تەلەفۆن قسە لەگەڵ پۆتین دەكات لە دوای پەیوەندی بە بەرنامەی “Fox and Friends”، و گفتووگۆ لەبارەی ناكۆكییەكانی نێوان ڕوسیا و سعودیە دەكەن سەبارەت بە نرخی نەوت، چونكە هەردوولا “توشی شۆك”بوون لەو بارەیەوە”.

بە وتەی سەرۆكی ئەمریكا”لەدوای بەرنامەكە ڕاستەوخۆ قسە لەگەڵ پیاوێكی شیاودا دەكات كە ناوی ڤلادیمێر پۆتینە”.

لە وەڵامی پرسیارێكدا سەبارەت بەوەی كە وەڵامی چی دەبێت گەر سەرۆكی ڕوسیا داوای لێكرد سزاكان هەڵبگرێت، ترەمپ وتی:”من سزاكان دەسەپێنم، بەدرێژایی مێژووی وڵاتەكەمان لە هەموو سەرۆكەكانی تر توندوتیژتر بووم لەسەر ڕوسیا”.

سەرۆكی ئەمریكا دەڵێت”پۆتین لەماوەی دوو ساڵی ڕابردوودا زیاتر لە جارێك قسەی لەو بارەیەوە كردووە”، پێشبینیشی كرد سەرۆكی ڕوسیا لەكاتی پەیوەندییەكەدا سەبارەت بە هەڵگرتنی سزاكان پرسیاری لێبكات.

سەبارەت بەو هەڵانەش كە ڕوسیا لە ئۆكرانیا و خۆرهەڵاتی ناوەڕاست ئەنجامی داون، ترەمپ وتی:”مۆسكۆ شان بە شانی وڵاتەكەی لە دووەمین جەنگی جیهاندا شەڕى كردووە”.

بەردەوام بە لە خوێندنەوە

کوردستان