ئێمە لە تۆرە کۆمەڵایەتیەکان

راپۆرت

داوایەك لە مەرجەعیەت دەكرێت
بەخاسپاردنی قوربانیانی كۆرۆنا لە عیراق كێشەیەكی گەورەی دروستكردووە

خەڵك- بەشی هەواڵ
وەزارەتی تەندروستی عیراق، داوا لە مەرجەعیەتی ئاینی دەكات، بێتەپێش و ئاسانكاریی بۆ پرۆسەی بەخاسپاردنی قوربانیانی ڤایرۆسی كۆرۆنا بكات لە عیراق.

بەپێی بەیاننامەیەك كە لەلایەن وەزارەتی تەندروستییەوە بڵاوكرایەوە”میكانیزمی كارپێكراو لە مامەڵەكردن لەگەڵ قوربانیاندا، پشت بە ڕێنماییەكانی ڕێكخراوی تەندروستی جیهانی دەبەستێت كە سەلامەتی بەخاسپاردنی لە هیچ گۆڕستانێك لەخۆدەگرێت، لەگەڵ ڕەچاوكردنی ڕۆیشتن لەگەڵ مردووەكە و گواستنەوەی و بەخاسپاردنی، بەڵام لەدوای بەخاسپاردنی هیچ زیانێكی نییە”.

هەر لە بەیاننامەكەدا هاتووە”داوا لە مەرجەعیەتی ئاینی دەكەین، بێتەپێش و ئاسانكاریی بۆ بەخاسپاردنی قوربانییەكان بكات، چونكە تائێستا ڕووبەڕووی ئاستەنگ دەبینەوە، وێڕای ئەو هەوڵانەی لەلایەن تێكڕای لایەنە پەیوەندیدارەكانەوە خراونەتەگەڕ”.

لای خۆیەوە عەتوان عەتوانی پەرلەمانتاری عیراقی، داوای لە شانەی قەیران كردبوو كە پەیوەندیدارە بە ڕووبەڕووبوونەوەی پەتای كۆرۆنا، شوێنێكی شیاو بدۆزێتەوە بۆ بەخاسپاردنی تەرمی قوربانیانی پەتاكە.

عەتوانی ڕایگەیاندبوو، تەرمەكان چەندان ڕۆژە هەر لە فەرمانگەی پزیشكی دادوەریین، بۆیە ترسی ئەوە هەیە بۆگەن بكەن و شیببنەوە و ببنە بۆمبێكی نەخۆشی و كۆمەڵگە تەفروتونا بكەن.

هەر لەو چوارچێوەیەدا، دكتۆر جاسب حەجامی بەڕێوەبەری فەرمانگەی تەندروستی ڕایگەیاندبوو، پیاوێك بۆ ماوەی هەفتەیەكە بە ڤایرۆسی كۆرۆنا گیانی لەدەستداوە و ڕێگەنادرێت بەخاكبسپێردرێت، ئایین لە كوێیە و ئیسلام لە كوێیە و ویژادان لەكوێیە و غیرەتی عیراقی لەكوێیە لەمەدا؟ ئایین و مرۆڤایەتی و ویژدانتان ڕێگەتان پێدەدات ڕێگە لە بەخاكسپاردنی تەرمی پیاوێك بگیرێت كە هەفتەیەك لەمەوبەر وەفاتی كردووە، لەكاتێكدا هاوسەر و كوڕی ئەو پیاوە تووشی كۆرۆنا بوون و لەئێستادا لەگەڵ هەموو ئەندامانی تری خێزانەكەیدا لە نەخۆشخانە كەرەنتینەكراون”.

ئەمڕۆ چوار شەممە، وەزارەتی تەندروستی عیراق، تۆماركردنی 30 حاڵەتی نوێی بە ڤایرۆسی كۆرۆنا ڕاگەیاند، بەمشێوەیە ژمارەی تووشبوان بە كۆرۆنا لە عیراقدا گەیشتە 346 كە تائێستا 29 كەسیان بەهۆی ڤایرۆسەكەوە گیانیانلەدەستداوە.

ڕێكخراوی تەندروستی جیهانی لە 11ی ئەم مانگەدا ڤایرۆسی كۆرۆنای بە پەتایەكی جیهانی پۆلێنكرد و تەئكیدی لەسەر تەشەنەكردنی خێرای ڤایرۆسەكە كردەوە، و نیگەرانی خۆشی بەرانبەر ئەگەری زیادبوونی ژمارەی تووشبوان دەربڕی.

راپۆرت

خەریكە خێوەتگای دیلەكانی داعش لە كۆنترۆڵ دەردەچێت

خەڵك- بەشی هەواڵ

بەرپرسێكی ئەمنی پایەبەرز رایگەیاند هەوڵەكانی هەڵهاتن لە خێوەتگەی هۆڵ لەلایەن دیلەكانی داعشەوە لە دوای داگیركردنی شارەكانی سەرێكانی و گرێسپییەوە لەلایەن توركیاوە زیادیكردووە.

هەوڵی هەڵهاتن زیادیكردووە

وتەبێژێك بە رۆژنامەی شەرقولئەوسەتی راگەیاند، هێزە ئەمنییەكان چەند هەوڵێكی نوێی هەڵهاتنیان لە خێوەتگەی هۆڵ لە رۆژئاوای كوردستان شكستپێهێناوە كە رەگەزنامەی عێراقی و بیانییان هەبووە.

رووداوەكانی هەڵهاتن دووبارە دەبنەوە لە خێوەتگەی هۆڵ هەڵكەوتوو لە 45 كیلۆمەتری خۆرهەڵاتی پارێزگای حەسەكە.

عەلی حەسەن وتەبێژی هێزە ئەمنییەكان دەڵێت: لە مانگی ئادارەوە نزیكەی 700 هەوڵی هەڵهاتن تۆماركراوە لە لایەن كەسوكار و لایەنگرانی داعشەوە لە خێوەتگای هۆڵ.

مەترسی هەڵهاتنی 65 هەزار دیلی داعش

بەپێی راپۆرتی رۆژنامەكە، خێوەتگای هۆڵ نزیكە لە سنورەكانی عێراقەوە، لەوێ 65 هەزار دیلی داعش هەن، عێراقی و سورییەكان زۆرینەیان پێكدەهێنن، بەشێك تایبەت كراوە بە ژنانی بیانی داعش و منداڵەكانیان لە نزیكەی 50 دەوڵەتی عەرەبی و خۆرئاوایی، ژمارەیان دەگاتە نزیكەی 11 هەزار ژن و منداڵ، كە 3177 ژنن، لەم بەشەدا چوون و هاتن قەدەغەیە تەنها بە مۆڵەتی فەڕمی و نوسراو نەبێت.

زۆرینەی لێكۆڵینەوەكان دەریانخستووە زۆرینەی ئەوانەی دەیانەوێت هەڵبێن هەوڵ دەدەن بەرەو توركیا بڕۆن، دانیان بەوەشدا داناوە دەڕۆن بەرەو ئەو ناوچانەی رۆژئاوای كوردستان كە توركیا داگیری كردوون و لە ژێر دەستی گرووپە چەكدارەكانی ئۆپۆزسیۆنی سوریدان وەك جەرابلوس و باب و لەوێوە دەتوانن بچنە خاكی توركیاو لەوێشەوە بۆ وڵاتەكانیان.

بەرپرسانی توركیا دانیان بەوە داناوە لە مانگی تەموزی رابردوو كە بەرپرسیارن لە بردنی ژنێكی مەڵدۆڤی و چوار منداڵەكەی.

عەلی حەسەن وتی: هێزە ئەمنییەكانی خێوەتگاكە توانیان بەشێوەیەكی گەورە شكست بە هەوڵی هەڵهاتنەكان بهێنن و شانەی بەرپرس و سەرچاوەی پەیوەندییەكانیان ئاشكرابكرێن.

وتیشی: 100 كەس دەستگیركران كە بەشدارییان كردووە لە هەوڵەكانی رفاندنی ژن و منداڵەكانی داعش و دراون بە دادگا بە تاوانی هاوكاری لە رفاندندا.

راپۆرتی رۆژنامە عەرەبییەكە ئاشكرایكردووە، هێزە ئەمنییەكانی خێوەتگەكە شكستیان بە هەوڵی ژنە داعشییەكان هێناوە كە رەگەزی روسین و پێنجیان دەستگیركراون ویستراوە لەنێو تانكەری ئاودا ببرێن.

رونیشیكردەە رێ دەدرێت بە ئۆتۆمبێل و بارهەڵگری رێكخراوە نێودەوڵەتی و نێوخۆییەكان، بەڵام شۆفێرەكان لەرێگەی بەرتیلەوە هەوڵی بردنەدەرەوەی ژنەكان دەدەن بە نهێنی.

پێشتر تۆمارێكی ڤیدیۆیی بڵاوكرایەوە كە ژنێك و مداڵەكانی لە رێی تانكەرێكی ئاوەوە هەوڵی چونەدەرەوەیان داوە و لە رەوشێكی خراپدان كە بە زاراوەی عێراقی قسەیان كردووە.

رێوشوێنی توند گیراوەتەبەر

وتەبێژەكە وتی: هێزە ئەمنییەكان خاڵی پشكنین و گەڕانیان داناوە لەسەر دەروازەكانی دەرچون و هاتنە ناوەوە، بەڵام رووبەری خێوەتگاكە زۆرە، بۆیە خاڵی چاودێری و بنكەی پاسەوانی بە درێژایی 24 سەعات دانراون لەناوەوە و دەرەوەی خێوەتگاكە.

لەخێوەتگاكەدا ئاوارەیەكی سوری فرۆشیاری مۆبایل و ژنێكی عێراقی كوژراون هۆكارەكانی نەزانراون لێكۆڵینەوە بەردەوامە لەروداوەكە.

هێزەكانی سوریای دیموكرات لەگەڵ هاوپەیمانان بەر لە سێ مانگ هەڵمەتێكی پشكنینیان دەستپێكرد بۆ رێگرتن لە هەڵهاتن و رووداوەكانی كوشتن و دەستدرێژیەكان لە خێوەتگاكە و زانیاری تەواویشیان لەسەر ژن و منداڵەكانی داعش كۆكردووەتەوە لەسەر خۆیان و خێزانەكانیان.

لە چەند رۆژی رابردوو لە سەر ئاستی عێراقی و ئەمریكی هۆشداری درا لە سەرهەڵدانەوەی بەهێزی داعش بەهۆی بوونی پشتیوانی دارایی و كشانەوەی هێزە ئەمریكییەكان و هاوكات لە كۆنترۆڵ دەرچوونی خێوەتگەی هۆڵ كە زۆرینەی دیلە داعشەكانی ناوی عێراقی و سورین.

بەردەوام بە لە خوێندنەوە

راپۆرت

شەپۆلی سێیەمی كۆرۆنا ئێرانی گرتەوە

خەڵك- بەشی هەواڵ

كۆماری ئیسلامی ئێران چووە ناو شەپۆلی سێیەمی كۆرۆناوە و بەوهۆیەوە ژمارەی تووشبوون و مردن بە ڤایرۆسەكە ڕووی لە هەڵكشان كرد و سەرۆكی ئەو وڵاتەش داوا لە هاووڵاتیان دەكات خۆپارێزی بكەن.

حەسەن ڕۆحانی، سەرۆكی ئێران لە كۆبوونەوەی لیژنەی نیشتمانی بۆ ڕووبەڕووبوونەوەی كۆرۆنا ڕایگەیاند، كە پێویستە لەسەر هاووڵاتیان زیاتر پابەندی ڕێنماییە تەندروستییەكان بن و هۆشداریشی دا، “لە ئێستادا بەهۆی هاتنی وەرزی پاییزەوە نەخۆشی ئەنفلۆنزا لەگەڵ ڤایرۆسی كۆرۆنا بڵاودەبێتەوە”.

ڕاشیگەیاند، كە لە هەندێك لە وڵاتانی دراوسێ‌ نەخۆشییەكی مەترسیدارتر لە كۆرۆنا بڵاوبۆتەوە، بۆیە پێویستە ڕێكاری توند بگیرێتەبەر بۆ ئەوەی ئەو نەخۆشیە نەیەتە ناو ئێرانەوە.

لای خۆشیەوە، داود بیام گبرسی، سەرۆكی بەشی نەخۆشیە گوازراوەكان لە نەخۆشخانەی (مسیح دانشفری) كە یەكێكە لە گەورەترین نەخۆشخانەكانی چارەسەری كۆرۆنا لە تاران ڕایگەیاند، كە شەپۆلی سێیەمی كۆرۆنا لە ئێران لەكۆتایی هەفتەی ڕابردووەوە دەستی پێكردووە و ئەگەری ئەوە هەیە تاوەكو چوار مانگ بەردەوام بێت.

ئەو پزیشكە هۆشداریشی دا، “ژمارەی مردووان لە ئێران بۆ 600 كەس لە ڕۆژێكدا بەرز دەبێتەوە ئەگەر دۆخەكە وەكو ئێستا بێت، بۆیە پێویستە پابەندی پڕۆتۆكۆڵە تەندروستییەكان بین تاوەكو كارەسات دروست نەبێت”.

هاوكات، سیما سادات لاری، وتەبێژی وەزارەتی تەندوستی ئێران ڕایگەیاند، كە ماوەی هەفتەیەكە ڕێژەی بەكارهێنانی دەمامك لەلایەن هاووڵاتیانەوە كەمی كردووە بەجۆرێك بۆ 60% هاتۆتەخوارەوە.

كۆماری ئیسلامی ئێران دادەنرێت بە یەكێك لەو وڵاتانەی ناوچەكە، كە زۆرترین زیانی بەهۆی ڤایرۆسی كۆرۆناوە پێ‌ گەیشتووە، لەكاتێكدا بەدەست سزاكانی ئەمریكاوە دەناڵێنێت و ناشتوانێت دەستی بگات بە هاوكارییەكانی سندوقی دراوی نێودەوڵەتی تاوەكو باشتر ڕووبەڕووی قەیرانەكان و ڤایرۆسی كۆرۆنا ببێتەوە.

بەردەوام بە لە خوێندنەوە

ئابوری

هاتوچۆی سلێمانی پشکنینی بەڕاد دەداتە کۆمپانیایەک و پەڕلەمانی کوردستانیش داوای ڕوونکردنەوە دەکات

خەڵک – نزار جەزا

 

لەئێستادا هەوڵێک بۆ دەستبەکاربوونی کۆمپانیاک لەبەڕێوەبەرایەتی هاتوچۆی سلێمانی هەیە، بۆئەوەی پشکنینی بەڕاد بۆ ئۆتۆمبێل بکات و لەبەرامبەردا بڕێک پارە لە شۆفێران وەربگرێت، لەکاتێکدا پێشتر بێ بەرامبەر ئەم پشکنینە بۆ شۆفێران دەکرا، لەبەرامبەریشدا لیژنەى ناوخۆ و ئاسایش و ئەنجومەنە خۆجێیەکان لەپەرلەمانی کوردستان ئەمڕۆ داوای ڕوونکردنەوەی لەبەڕێوەبەرایەتى هاتوچۆی سلێمانی کردوو و دواتر لیژنەکە هەڵوێستیان ڕادەگەیەنن.

 

وەزارەتى ناوخۆی حکومەتى هەرێم نوسراوی دەستبەکاربوونی بۆ کۆمپانیایەکی تایبەت بە پشکنینی بەڕاد بۆ ئۆتۆمبێل کردووە، کە لەمەوداو بۆ هەر پشکنینێک پێنج تاکو ١٠ هەزار دینار لەشۆفێران وەردەگیرێت.

 

لەپێش بڵاوبوونەوەی ڤایرۆسی کۆرۆنا و ڕاگەیاندنی قەدەغەی هاتوچۆ ئەم بڕیارە دەرچووە، بەڵام بەهۆی ئەوەی ڕێگای گەیشتن بەم کۆمپانیایە گڵبووە، بڕیارەکە ڕاگیراوە تاکو ئەو کاتەى ڕێگاکەی قیرتاو دەکرێت، لەئێستاشدا، بەپێی زانیارییەکان ڕێگاکە قیرتاو کراوە و چاوەڕێدەکرێت، بەم نزیکانە کۆمپانیاکە دەستبەکاربێت.

 

لەبەرامبەر ئەم کۆمپانیایەدا، پەرلەمانی کوردستان کاری لەسەر ئەم دۆسیانە کردووە و سکاڵایان گەیاندۆتە داواکاری گشتی، بەڵام تاکو ئێستا بڕیارەکە هەڵنەوەشاوەتەوە.

 

لەو بارەیەوە جەزا محەمەد، بەڕێوەبەری کۆمپانیای مۆدێرن بۆ پشکنینی ئۆتۆمبێل بە (خەڵک)ی ڕاگەیاند، چەند ساڵە لەبەردەم کۆمپانیاکەیان کاتێ پشکنینی توندوتۆڵی بۆ ئۆتۆمبێلەکان دەکەن، پشکنینی بەڕادیش بەبێ بەرامبەر بۆ ئۆتۆمبێلەکان دەکرێـت، بەڵام ئێستا بڕیاری دەستبەکاربوون بۆ ئەم کۆمپانیایە کراوە، کە بەپێی زانیارییە سەرەتاییەکان بۆ ئۆتۆمبێلی بچوک بڕی پێنج هەزار دینار وەردەگیرێت و بۆ ئۆتۆمبێلی گەورە حەوت هەزار بۆ هەشت هەزار دینار وەردەگیرێت.

 

ئەوەشی خستەڕوو، کەس بیری لای بارگرانی سەر هاوڵاتییان نییە و حساب بۆ قسەی کەس ناکرێت، ئەگەرنا ئەبوو بیر لەدۆخی هاوڵاتییان بکرایەتەوە.

 

وتیشی: ئەم بڕیارە زۆر نابەجێیە، چونکە کاتێک شۆفێرێک دێت بۆ کۆمپانیاکانی پشکنین لەماوەیەکی کەمدا هەموو کارەکانی بۆ تەواو دەکەن، چونکە ڕۆژانە نزیکی ١٠٠ ئۆتۆمبێل لەکاتى جیاوازدا سەردانیان دەکەن و بێ بەرامبەر پشکنینی بەڕادیان بۆ دەکەن، بەڵام ڕۆژانە نزیکی ٥٠٠ بۆ هەزار ئۆتۆمبێل دەچێتە بەڕێوەبەرایەتی هاتوچۆی سلێمانی، ئایا لەماوەیەکی کەمدا کۆمپانیایەک دەتوانێت پشکنینی بۆ ئەو هەموو ئۆتۆمبێلە بکات؟

 

پشکنینی بەڕاد پێکدێت لە پشکنینی ڕەسەنایەتى شانسی ئۆتۆمبێلەکە و پشکنینی بۆیاغ و گۆڕینی پلێت و بەراوردی ساڵانەى ئۆتۆمبێل بەشانسی ئۆتۆمبێلەکە.

 

بۆ زانیاری زیاتر (خەڵک) چەند جارێک پەیوەندی بە عەمید فەرەیدوون عومەر بەڕێوەبەری هاتوچۆی سلێمانی کرد، بەڵام وەڵامی پەیوەندییەکەی نەدایەوە.
هەر لەوبارەیەوە شاخەوان ڕەئوف، سەرۆکی لیژنەى ناوخۆ و ئاسایش و ئەنجومەنە خۆجێیەکان لەپەرلەمانی کوردستان بە(خەڵک)ی ڕاگەیاند، ئەمڕۆ پەیوەندییان بە بەڕێوەبەری هاتوچۆی سلێمانی کردووە، کە ڕوونکردنەوەی تەواویان لەبارەى کاری ئەو کۆمپانیایەوە بۆ بنێرێت، دواتر وەک لیژنەکەیان گفتوگۆی لەسەردەکەن و ڕا و هەوڵوێستی خۆیانی لەسەر دەخەنەڕوو، بۆیە لەئێستادا بۆچوونی خۆیان لەوبارەوە دەرنابڕن، تائەوکاتەى وردەکاری ئەو کارەیان نەیەتە بەردەست.
حکومەتى هەرێمی کوردستان بەردەوامە لەوەی، ئەو کارانەى لەناو حکومەتدا پەیوەندییان بە هاوڵاتییانەوە هەیە بداتە دەستی کۆمپانیاکان، ئەمەش داهاتێکی بۆ حکومەت زیاد دەکات و کارێکیش بۆ کۆمپانیاکان دەدۆزێتەوە، لەبەرامبەریشدا بارگرانی زۆر دەکەوێتە سەرشانی هاوڵاتییان.
بەردەوام بە لە خوێندنەوە

کوردستان