ئێمە لە تۆرە کۆمەڵایەتیەکان

راپۆرت

ئەمشەو ئیسڕا و میعراجە
بۆ یەكەمجار نوێژ لەسەر پێغەمبەر و موسڵمانان فەرزكرا


خەڵك- بەشی هەواڵ
ئیسڕا و میعراج دوو ڕووداوی گەورن و بە موعجیزەی گەورەی مرۆڤایەتی ناسراوە، كە لە یەك شەودا بە سەر محەمەد (د.خ) پێغەمبەری ئیسلامدا ھاتوون و تێیدا محەمەد لە مەككەوە ڕۆشتوە بۆ ئۆرشەلیم (قودس) و لەوێوە بۆ ئاسمانەكان و دواتر گفتوگۆی لەگەڵ خوای گەورە ئەنجامدا و نوێژ فەرز كرا.

بەپێی ڕۆژمێری (سعودیە)، ئەمشەو، شەوی 22 لەسەر 23ی ئازاری 2020 بەرامبەرە بە شەوی 27ی ڕەجەب-ی 1441ی كۆچی، كە لەو شەودا و بە ساڵێك پێش ڕووداوی گەورەی (كۆچی پێغەمبەر ﷺ بۆ مەدینە) موعجیزەی (ئیسڕا و میعراج) ڕوویدا، و هاوكات 9ی نیسانی داهاتوو دەكاتە 15ی شەعبان، كە بە (شەوی بەرات) ناسراوە..

ئیسرا:
ئیسرا بریتیە لە سەفەری شەوانەی پێغەمبەری ئیسلام ﷺ لە مەككەوە بۆ قودس. ئەم گوێزانەوەیە لە قورئاندا لە سورەتی (ئیسرا)دا باسی لێ كراوە.
بەشێك دەقی ئایەتەكە بە كوردی ئەمەیە. “پاك و بێسووچە ئەو كەسەی، كە بەندەكەی خۆی بە ئەسرا لە شەودا لە مزگەوتی حەرامەوە برد بۆ مزگەوتی ئەقسا، كە دەورەكەیمان پیرۆز كردوە، تا ھێندێك لە نیشانەكانی خۆمانی پێ پیشان بدەین”.

میعراج:
میعراج بریتییە لە بەرزبوونەوەی محەمەد ﷺ بەرەو ئاسمانەكان لەگەڵ جوبرەئیلدا، پێغەمبەر ﷺ لەم سەفەرەدا لەگەڵ خودادا گفتوگۆی كرد و چاوی بە كۆمەڵێك لە پێغەمبەران و فریشتەكان كەوت. باسی میعراج لە قورئاندا نەھاتووە و لە فەرموودەوە وەرگیراوە.

ئیسرا و میعراج لە وێژەی كوردیدا:
مەولەوی لە عەقیدەی مەرزییەدا بەم جۆرە باس لە میعراج دەكات:
ڕێی چەن هەزار ساڵ، تەی چەن حیجابات
زاتی حەق، كەلام، سوئال جەوابات
چوو، بوو، دی، بیستی، كریا، دریاوە
ھاتەوە حەڵقە ھەر دەلەریاوە

مەحوی دەڵێ:
شەو، شەوی میعراجی شاھی ئەنبیا بێ وا دەبێ
بیپەرستێ، بەڵكوو سوجدەی بۆ ببا ھەر ئانە ڕۆژ

چۆن نوێژ فەرزكرا؟
پێغەمبەری ئیسلام محەمەد ﷺ لە شەوی ئیسرا و میعراجدا بە یاوەری حەزرەتی (جوبڕەئیل) چۆتە خزمەتی خوای گەورە لە (سیدرە) كە جێگایەكە هیچ كەس نەچۆتە ئەو شوێنە تەنها پێغەمبەر ڕۆشتووە، بەڵام پێغەمبەر- خوای نەبینیوە، بەڵكو تەشریفات و ئیمتیازێك بوو لەو جێگایەدا درایە پێغەمبەری خوا  لە گەڕانەوەیدا خوای گەورە نوێژی فەرزكرد لەسەر موسڵمانان.

ئەوەی لە فەرموودە باسكراوە سەبارەت بە گفتوگۆی خوای گەورە و پێغەمبەر ﷺ:
پێغەمبەر ﷺ لەو جێگایەدا، كە ناوی (سیدرەی كۆتاییە) یان ناسراوە بە (سدرە المنتهی) لە گفتوگۆیەك لەگەڵ خوای گەورە دەكات.. پێغەمبەری خوا ﷺ، فەرمووی لەو جێگایەدا نەمزانی چی بڵێم لە خزمەتی پەروەردگاردا.. خوای گەورە خستیە دڵم بڵێم: (التحيات المباركات الصلوات الطيبات لله) واتا” سڵاوێك پڕبێت لە پیت و بەرەكەت و باشە كەشیستەی خوای گەورە بێت”، خوای گەورە وەڵامی پێغەمبەری دایەوە ﷺ فەرمووی: (السلام علیك أیها النبی ورحمە الله وبركاته) واتا “سڵاو لە پێغەمبەر بێت و رەحمەت و بەركەتی خوا بەسەرتەوە بێت ئەی محمد”.. پاشان فریشتەكانی، كە گوێیان لەم گفتوگۆیەی خوای گەورە و پێغەمبەر ﷺ بوو ئەوانیش فەرموویان (السلام علینا، وعلی عباد الله الصالحین) واتا “ئەو سڵاوی پڕ پیت و بەركەتەش لە ئێمەی فریشتە و چاكەخوازن بێت لە چەكەخوازنی سەرزەوی بە پیاو و ژنەوە”.. ئیتر لەو كاتەوە سرودی نیشتیمانی و ئاینی و دینداری موسڵمانان بووبە بەم سرودە یەكتاپەرستیە بە یەك دەنگ لە ئاسمان و زەویدا ئەوەی موسڵمانە هاواریان كرد..( أشهد أن لا إله إلا الله، وأشهد أن محمداً ڕسول الله).

ئایا پێغەمبەر ﷺ وەك لایەنی مەعنەوی چۆتە خزمەت خوای گەورە یان بە جەستەش؟
ئەهلی (سوننەت و جەماعە) پێمان وایە، كە بە دڵنیایەوە بە لاشە و جستەی سەرتاپا تەشریفی بردوە بەروە ئاسمان و بۆ قودس-یش هەروەها، بەڵگەشیان بۆ ئەوە ئەوەیە، كە ئەگەر وانەبێت موعجیزەكە ئەوەندە گەورە نەدەبوو، چونكە، كە دەڵێن موعجیزەیە دەبێت هەموو مرۆڤ و تەنانەت بونەوەری خوای گەورە لەبەردەم ئەو معجیزەیەدا دەستەوستان بن.

راپۆرت

داوایەك لە مەرجەعیەت دەكرێت
بەخاسپاردنی قوربانیانی كۆرۆنا لە عیراق كێشەیەكی گەورەی دروستكردووە


خەڵك- بەشی هەواڵ
وەزارەتی تەندروستی عیراق، داوا لە مەرجەعیەتی ئاینی دەكات، بێتەپێش و ئاسانكاریی بۆ پرۆسەی بەخاسپاردنی قوربانیانی ڤایرۆسی كۆرۆنا بكات لە عیراق.

بەپێی بەیاننامەیەك كە لەلایەن وەزارەتی تەندروستییەوە بڵاوكرایەوە”میكانیزمی كارپێكراو لە مامەڵەكردن لەگەڵ قوربانیاندا، پشت بە ڕێنماییەكانی ڕێكخراوی تەندروستی جیهانی دەبەستێت كە سەلامەتی بەخاسپاردنی لە هیچ گۆڕستانێك لەخۆدەگرێت، لەگەڵ ڕەچاوكردنی ڕۆیشتن لەگەڵ مردووەكە و گواستنەوەی و بەخاسپاردنی، بەڵام لەدوای بەخاسپاردنی هیچ زیانێكی نییە”.

هەر لە بەیاننامەكەدا هاتووە”داوا لە مەرجەعیەتی ئاینی دەكەین، بێتەپێش و ئاسانكاریی بۆ بەخاسپاردنی قوربانییەكان بكات، چونكە تائێستا ڕووبەڕووی ئاستەنگ دەبینەوە، وێڕای ئەو هەوڵانەی لەلایەن تێكڕای لایەنە پەیوەندیدارەكانەوە خراونەتەگەڕ”.

لای خۆیەوە عەتوان عەتوانی پەرلەمانتاری عیراقی، داوای لە شانەی قەیران كردبوو كە پەیوەندیدارە بە ڕووبەڕووبوونەوەی پەتای كۆرۆنا، شوێنێكی شیاو بدۆزێتەوە بۆ بەخاسپاردنی تەرمی قوربانیانی پەتاكە.

عەتوانی ڕایگەیاندبوو، تەرمەكان چەندان ڕۆژە هەر لە فەرمانگەی پزیشكی دادوەریین، بۆیە ترسی ئەوە هەیە بۆگەن بكەن و شیببنەوە و ببنە بۆمبێكی نەخۆشی و كۆمەڵگە تەفروتونا بكەن.

هەر لەو چوارچێوەیەدا، دكتۆر جاسب حەجامی بەڕێوەبەری فەرمانگەی تەندروستی ڕایگەیاندبوو، پیاوێك بۆ ماوەی هەفتەیەكە بە ڤایرۆسی كۆرۆنا گیانی لەدەستداوە و ڕێگەنادرێت بەخاكبسپێردرێت، ئایین لە كوێیە و ئیسلام لە كوێیە و ویژادان لەكوێیە و غیرەتی عیراقی لەكوێیە لەمەدا؟ ئایین و مرۆڤایەتی و ویژدانتان ڕێگەتان پێدەدات ڕێگە لە بەخاكسپاردنی تەرمی پیاوێك بگیرێت كە هەفتەیەك لەمەوبەر وەفاتی كردووە، لەكاتێكدا هاوسەر و كوڕی ئەو پیاوە تووشی كۆرۆنا بوون و لەئێستادا لەگەڵ هەموو ئەندامانی تری خێزانەكەیدا لە نەخۆشخانە كەرەنتینەكراون”.

ئەمڕۆ چوار شەممە، وەزارەتی تەندروستی عیراق، تۆماركردنی 30 حاڵەتی نوێی بە ڤایرۆسی كۆرۆنا ڕاگەیاند، بەمشێوەیە ژمارەی تووشبوان بە كۆرۆنا لە عیراقدا گەیشتە 346 كە تائێستا 29 كەسیان بەهۆی ڤایرۆسەكەوە گیانیانلەدەستداوە.

ڕێكخراوی تەندروستی جیهانی لە 11ی ئەم مانگەدا ڤایرۆسی كۆرۆنای بە پەتایەكی جیهانی پۆلێنكرد و تەئكیدی لەسەر تەشەنەكردنی خێرای ڤایرۆسەكە كردەوە، و نیگەرانی خۆشی بەرانبەر ئەگەری زیادبوونی ژمارەی تووشبوان دەربڕی.

بەردەوام بە لە خوێندنەوە

راپۆرت

“حوكمڕانی هەر دەركردنی ڕێنمایی نیە”
لەناو یەكێتی و گۆڕان دەنگی ناڕەزایی بۆ نەبوونی مووچە بەرزدەبێتەوە


خەڵك- بەشی هەواڵ
دواكەوتنی مووچە بەتەواوی فەرمانبەران نیگەران دەكات و حكومەتی هەرێمیش هۆكارەكەی بۆ قەدەغەی هاتووچۆ دەگەڕێنێتەوە بەهۆی ڤایرۆسی كۆرۆنا و سیستمی خۆپارێزی، بەڵام پەڕلەمانتارێكی یەكێتی دەڵێت: “حوكمڕانی هەر دەركرنی ڕێنمایی نیە، دابین كردنی ژیانی هاووڵاتیەكانیشیەتی”.

رێكەوت زەكی، ئەندامی ئەنجوومەنی پارێزگای سلێمانی لە فراكسیۆنی یەكێتی بۆ (خەڵك) دەڵێت: “دەرگاكانتان دابخەن، بەڵام دەمتان دامەخەن بۆ مووچەكانتان و مافەكانتان”.

دەشڵێت: “دەبێت فەرمانبەران ھەموو ئەو نوێنەرانەی لەكاتی بانگەشەی ھەلبژاردن بەڵێنی پێداویت، كە بەرگری لەمافی پێشێلكراوت بكات، ئێستا بیری بخەرەوە، فەرموو بێدەنگ مەبە”.

لای خۆشیەوە، عەباس فەتاح، ئەندامی پەڕلەمانی كوردستان لە فراكسیۆنی یەكێتی لەهەژماری خۆی لەفەیسبووك ڕایگەیاندووە،” سەرۆك و جێگری حكومەتی كوردستان، حوكمڕانی هەر دەركرنی ڕێنمایی نیە، دابین كردنی ژیانی هاووڵاتیەكانیشیەتی، تكایە مووچەی مووچەخۆران چیتر دوامەخەن و میكانیزمی گونجاو هەیە بۆ دابەشكردن گەر مەبەستانە”.

هاوكات، عەبدولڕەحمان موهەندیس، ئەندامی ئەنجوومەنی پارێزگای هەولێر، كە هاوكات سەرۆكی فڕاكسیۆنی گۆڕانە لە نووسینێكدا بۆ هەریەكە لە سەرۆكی حكومەت و جێگرەكەی و وەزیری دارایی ڕایدەگەیەنێت، خەڵك ئیلتیزامی بە ڕێنمایی و بڕیارەكانی حكومەت بۆ ڕووبەڕووبوونەوەی ڤایرۆسی كۆڕۆنا كردووە، خەڵك لەماڵەوەیە، لەكەسابەت دابڕێنراون، مووچەخۆران ئیستیحقاقی مووچەیان دوا كەوتووە، ئێوەش وەك ئەرك و ئیلتیزامی خۆتان، پێویسته پەلە بكەن لە دابەشكردنی مووچە، هەرلە ئێستاوە حیساب بۆ مانگی داهاتووش بكەن.

دەشڵێت: “خەمێك لە قەرەبووكردنەوەی ئەو كەسانە بخۆن، كە بژێویان لەسەر كاركردنی ڕۆژانەیانە، چونكە بە بەڕك و باخەلی بەتاڵ، باری ژیان و گوزەران تێك دەچێت و ئامرازێكی گرنگی شەڕ لە دژی كۆرۆناش پەكی دەكەوێت”.

بەردەوام بە لە خوێندنەوە

راپۆرت

دواكەوتنی مووچەی مامۆستایان و فەرمانبەران نیگەرانی لێدەكەوێتەوە


خەڵك- بەشی هەواڵ
زیاتر لە 45 ڕۆژ تێدەپەڕێت بەسەر دابەشكردنی مووچەی فەرمانبەران و مامۆستایانی و تا ئێستاش هیچ وادەیەك لەلایەن وەزارەتی داراییەوە بۆ پێدانی مووچەی مانگی 12ی ساڵی ڕابردوو دیاری نەكراوە و ئەمە نیگەرانی لێ‌ كەوتۆتەوە و سەرۆكی یەكێتی مامۆستایان-یش دەڵێت: “ئەوە مانای نیوە مووچەیە” و نوێنەرایەتی حكومەتی هەرێمیش لە بەغدا ئاشكرای دەكات، كە بەم زووانە پارەی مووچە دەگات.

مامۆستا ڕێبوار لە هەژماری خۆی لە فەیسبووك ڕایگەیاندووە، “وەكو لای هەمووان ئاشكرایە، كە نزیكەی 50 ڕۆژ دەبێت مامۆستایان و فەرمانبەرانی هەرێم مووچەی مانگی 12 ی ساڵی 2019 یان وەرنەگرتووە، كە ئەمەش وای كردووە مووچەخۆرانی هەرێم كیلۆ كیلۆ و دانەدانە شمەك بكڕن و ڕۆژانە پێویستیان بەوەیە سەردانی ماركێت و فرۆشگاكان بكەن”.

دەشڵێت: “هەرچی زووە پێویستە مووچەی سەرجەم ئەو وەزارەت و دەستانە دابەش بكرێت، كە جگە لەو پارەیەی بەناوی پاشەكەوتەوە لێیان زەوت كراوە ئەوا نزیكەی پێنج مانگی تری مووچەیان دەكەوێتە لای حكومەت”.

هاوكات مامۆستا تێكۆشەر لەهەژماری خۆی لەفەیسبووك نووسیویەتی، “لەنێو لیستی مووچەی تەواوی وەزارەتەكان، ئاسانترین دابەشكاری مووچە بریتیە لەوەزارەتی پەروەردە، چونكە بێ ئەوەی هیچ جەنجاڵی و قەڕەباڵغیەك دروست ببێت، ‌بێ ئەوەی هیچ كەسێك لەشارێكەوە بچێت بۆ شارێكی تر، مامۆستا و فەرمانبەرەكان دەتوانن لەشارەكەی خۆیان و بچوكتر لەگەڕەك و مەكتەبەكەی خۆیان مووچه وەربگرن”.

دەشڵێت: “بەم میكانیزمە نیە وەك ئەوەی، كە لە وەزارەتی ناوخۆ و پێشمەرگەدا بوونی هەیە، ئیتر نازانم بۆچی مووچەی وەزارەتی پەروەردە دابەشنەكرا”.

ئەحمەد گەرمیانی، سەرۆكی یەكێتی مامۆستایانی كوردستان لەبارەی كاتی دابەشكردنی مووچەی مامۆستایان بە (خەڵك)ی ڕاگەیاند، تائێستا لەپەیوەندیداین بزانین ئەنجامێكمان دەست دەكەوێت ئەمڕۆ یان نا، بەڵام بەپێی ڕیزبەند ئێستا لەدوای ئەو وەزارەتانەی مووچەیان دابەشكراوە دەبێت مووچەی وەزارەتی پەروەردە دابەشبكرێت، بۆیە لەهەوڵداین بزانین كەی دابەش دەكرێت.

دەشڵێت: “كێشەیەك هەیە ئەویش بەهۆی قەدەغەی هاتووچۆ بەتایبەت لەم دووڕۆژە كە بڕیارەكانی هاتووچۆ زۆر چڕكراوەتەوە، هەرچەندە ئەمە بیانوو نییە بۆ دابەشكردنی مووچە، بەڵكو پێمانخۆشە حكومەت ڕێگەیەك بدۆزێتەوە بۆ دابەشكردنی مووچە، چونكە خەڵك زۆر زۆر پێویستی بەپارەیە”.

ڕوونیشیكردەوە ، بۆ ماوەی ٤٥ ڕۆژ بۆ دوو مانگ دەڕوات مامۆستایان مووچەیان وەرنەگرتووە، بەدوو مانگ مووچەش واتا گەڕانەوەیە بۆ دەستكاری مووچە و نیوە مووچە.

لەهەمان كاتدا، فارس عیسا، سەرۆكی نوێنەرایەتی حكومەتی هەرێم لە بەغدا بۆ ماڵپەڕی فەرمی پارتی ڕایگەیاندووە، وەزیری دارایی حكومەتی عیراق واژۆی لەسەر ناردنی مووچەی فەرمانبەرانی هەرێمی كوردستان بۆ ئەم مانگەش كردووە و بڕیارە دوای تەواوكردنی ڕێكارەكان پارەكە ڕەوانەی هەرێمی كوردستان بكرێت بۆ ئەوەی دابەش بكرێت.

ڕاشیگەیاند، بەغدا بەردەوامە لە ناردنی مووچەی فەرمانبەرانی هەرێمی كوردستان و هیچ كێشەیەك نییە بۆ ئەوەی مووچەكە ڕەوانە بكرێت.

دەشڵێت: “ماردنی مووچە بەردەوام دەبێت تا بودجەی نوێ پەسەند دەكرێت و قەیرانی داراییش كاریگەری نابێت لەسەر ڕەوانەكردنی پارەكە لە لایەن بەغداوە”.

بەردەوام بە لە خوێندنەوە

کوردستان