ئێمە لە تۆرە کۆمەڵایەتیەکان

کوردستان

“مەترسی لەسەر مووچە و دەرماڵەی فەرمانبەرانە”
كۆمەڵ: حكومەتی هەرێم پێشێلكاری یاسایی لە یاسای چاكسازی دەكات

خەڵك- بەشی هەواڵ
پەڕلەمانتارێكی كۆمەڵی ئیسلامی لە پەڕلەمانی كوردستان هۆشداری بە حكومەت دەدات لە دەستكاری كردنی مووچە و دەرماڵەی فەرمانبەران و ئاشكراشی دەكات، كە حكومەت دەیەوێت پێشێلی هەردوو مادەی 17 و 19ی یاسای چاكسازی بكات و لەبری مانگی (5) لە ئێستادا دەست بە جێبەجێ كردنی بكات.

ڕوپاك ئەحمەد وەرتی، ئەندامی لیژنەی یاسایی پەڕلەمانی كوردستان لە فراكسیۆنی كۆمەڵی ئیسلامی لە هەژماری خۆی لە فەیسبووك ئاماژەی بەوەكردووە، لە مادەی‌ 17می ئەم یاسایە باس لەوەكراوە كە ئەنجومەنی وەزیران لە ماوەیەك كە لە 60 ڕۆژ كەمتر نەبێت دەبیت پەیڕەویك دەربكات بۆ ئاسان جێبەجێكردنی ئەم یاسایە وە لە مادەی 19می یاساكە دوای 90 ڕۆژ لە دەرچوونی ئەم پەیڕەوە ئەم یاسایە دەكەوێتە بواری جێبەجێكردن، كەواتە دەبێت ئەم یاسایە لە مانگی 5ی ئەم ساڵ جێبەجێ بكرێت نەك ئێستا، كە لە ناوەڕاستی مانگی سێ (3)داین ئێستاكە دەبینین حكومەتی هەرێم تەنها دوای دوو مانگ لە دەرچوونی ئەم یاسایە نیازی جێبەجێكردنی هەیە بەبێ ئەوەی پەیڕەوێك دەربكات.

دەشڵێت: “ئێمە زانیاریمان هەیه، كە باس لەبڕینی مووچە و دەرماڵەی فەرمانبەران كراوە، حكومەت نیازیەتی بە ویست و ئارەزووی خۆی لەم یاسایە كامە مادەی لە بەرژەوەندی ئەودایە جێبەجێی بكات، لەمەش دەست دەبات بۆ دەرماڵەی فەرمانبەران، كە ئەمەش جێگای قبول نیە و ناكرێت حكومەتێك لەسەر گیرفانی خەڵك حكومداری بكات”.

دەقی نووسینكەی ئەو پەڕلەمانتارە:
هەر لە سەرەتای پرۆژە یاسایی چاكسازی زۆر باسمان لە مەترسیەكانی ئەو یاسایە كرد، كە‌ ئامانج لێی چاكسازی نیە چونكە دەبێت چاكسازی لە داهات بكرێت لەوانەش داهاتی نەوت و خاڵە گومرگیەكان و خاڵە سنووریەكان و داهاتی ناوەخۆ، هەروەك‌ هەموومان دەزانین داهاتی نەوت وخاڵە سنووریەكان كۆمپانیا حیزبیەكان دەستیان بەسە‌ر داگرتووە و بەڕێوەی دەبەن بەمەش بەشێكی زۆری داهاتەكان بۆ كەسی و لایەنی حیزبی دەچێت، هەر كۆپانیایەك لەم هەرێمه كه ‌سەرچاوەی دروستبوونی داهات بێت و بتوانرێت پشتی پێ ببەسترێ لە زیادبوونی داهات ئەوا لە دەستی بەرپرسانی هەردوو حیزبی دەسەلات دایە لە هەرێمی كوردستان.

لە بەشی پێنجەمی یاسای چاكسازی و مادەی پێنجەمی یاساكه بە یەك دێر دەسەلاتی تەواوی داوە بە ئەنجومەنی وەزیران كە دەرماڵەكان ڕێكبخاتەوە‌.

لە ڕۆژی سێشەممەی بەرواری 17-3-2020 ئەنجومەنی باڵای ڕووبەڕووبونەوەی كۆرۆنا كۆبونەوەیەكی تایبەتی بەست بە سەرۆكایەتی سەرۆكی حكومەت لەكۆبوونەوەكەدا لە چوارچێوەی جێبەجێكردنی یاسای چاكسازی بڕیاردرا كە دارایی گشتی هەرێم ڕێك بخرێتەوە ئەم هەنگاوەی حكومەت لەو كاتە دێت كە‌ لە ناوەڕاستی مانگی یەك واتا لە 16-1ی ئەم ساڵ یاسایی چاكسازی دەركرا و لە وەقائیعی كوردستان بلاوكرایەوە، كە لە ناوەڕاستی مانگی یەك لە لایەن پەڕلەمانی كوردستان دەنگی لەسەر درا لە مادەی‌ 17می ئەم یاسایە باس لەوەكراوە كە ئەنجومەنی وەزیران لە ماوەیەك كە لە 60 ڕۆژ كەمتر نەبێت دەبیت پەیڕەویك دەربكات بۆ ئاسان جێبەجێكردنی ئەم یاسایە وە لە مادەی 19می یاساكە دوای 90 ڕۆژ لە دەرچوونی ئەم پەیڕەوە ئەم یاسایە دەكەوێتە بواری جێبەجێكردن.

كەواتە دەبێت ئەم یاسایە لە مانگی 5ی ئەم ساڵ جێبەجێ بكرێت نەك ئێستا كە لە ناوەڕاستی مانگی سێ (3) داین ئێستاكە دەبینین حكومەتی هەرێم تەنها دوای دوومانگ لە دەرچوونی ئەم یاسایە نیازی جێبەجێكردنی هەیە بەبێ ئەوەی پەیڕەوێك دەربكات.

وە ئێمە زانیاریمان هەیه كە باس لەبڕینی موچە و دەرمالەی فەرمانبەران كراوە، وە حكومەت نیازیەتی بە ویست و ئارەزووی خۆی لەم یاسایە كامە مادەی لە بەرژەوەندی ئەودایە جێبەجی بكات، لەمەش دەست دەبات بۆ دەرمالەی فەرمانبەران كە ئەمەش جێگای قبول نیە وە ناكرێت حكومەتێك لەسەر گیرفانی خەڵك حكومداری بكات.

وە من وەك ئەركی سەرەكی خۆم كە داكۆكیكردنە لە مافی هاوڵاتیان و چاودێری كردن و لێپرسینەوەیە لە حكومەت، هەر زوو مەترسیەكانی ئەم پرۆژە یاسایەم خستەروو بەر لەوەی بێتە پەرلەمانی كوردستان، مەترسی بڕینی دەرماڵەی فەرمانبەران ئەمە یەكێك لە مەترسیە گەورەكان بوو كەهەمیشە لە دەزگاكانی ڕاگەیاندن بە خوێنراو بیسترا و بینراو خستومەتە ڕوو لە كۆتایشدا بابەتێكی تایبەتم لەسەر مەترسی بڕینی دەرماڵە نوسی و لە پەڕەی تایبەتی لە تۆڕیی كۆمەلایەتی بلاومكردەوە، وە بەدواداچوونم دەربارەی دەرمالەكان كردوە و پرسیارم ئاڕاستەی وەزیری دارای كردوە، شێوازی دابەشكردنی دەرمالەكانم وەرگرت و بلاومكردۆتەوە بۆ ئەوەی هەموو لایەك بزانن كەمەترسی لەسەر چەندیان هەیە وە هەروەها لە كاتی هاتنی پرۆژەكە بۆ نێو پەڕلەمان و لە كاتی خوێندنەوەی یەكەمی پرۆژە یاساكە من چەندین بابەتم لەسەر پرۆژەكە نوسی بۆ بەرچاوڕوونی، وە لە ناو كۆبوونەوەی پەڕلەمانیش جەختم لەوە كردوە كەوا نابێت بەو ڕەهایە له یاسای چاكسازی لە‌ مادەی پێنچەم دەسەلات بدرێتە حكومەت بۆ دەستكاری كردنی دەرمالەی فەرمانبەران.

مەترسیەكانی دەرماڵەی فەرمانبەران لەسەر كۆی لەسەدا چل (40%)ی موچەی فەرمانبەرانە واتا حكومەت بە بیانوی ڕێكخستنەوەی خەرجی و جێبەجێكردنی یاسای چاكسازی بەر لە هەموو كارێك دەستی بۆ موچە و دەرمالەی فەرمانبەران بردوە.

هەر بە پێ زانیاریەكانی ئێمە حكومەت ئەم مانگە موچە وەك خۆی دابەش دەكات بەلام لە مانگی داهاتوو دەست بۆ بڕینی دەرمالەكان و موچەی فەرمانبەران دەبردرێت، دەرمالەكان بە هەر جۆریك سەرف بكرێن مافی فەرمانبەرانە ناكرێت ببڕدرێت، بەلام حكومەتی هەرێم بۆ چاوپۆشی دەكات لەو هەموو دزی و گەندەڵیەی كە لە هەرێم هەیە وەك:

1- ئەو هەموو دزین و گەندەڵیەیی كە لە داهاتەكانی نەوت هەیە.
2- لەو هەموو جاش و موستەشارەی كە با ناحەق دامەزراون، كە بە پلەی وەزیر و عەقید و لیوا خانەنشین كراون بەبێ ئەوەی یەك ڕۆژ كاریان كردبێت، لەو هەموو بندیوارە حیزبیەی كە لە لقەكان و كۆمیتەكان كار دەكەن وە هەروەها لەو هەموو كارمەندانەی كە لە كەنالەكانی ڕاگەیاندنی سەر بە حیزبەكان كار دەكەن كە خزمەت بە حیزبەكانی خۆیان دەكەن كە هەموویان بە موچەی زەبەلاح لەسەر گیرفان و مالی میلەت خانەنشین كراوەن،بۆچی حكومەت تەنها بە فەرمانبەری ئاسایی و فەقیر دەوێری بۆ جورئەتی نیە دەست بۆ مافی یەك ئەندامی خۆیان ببەن كە ئەم هەموو موچە زەبەلاحە مانگانە دەچێتە كۆمیتە و لقەكان.
3- بۆ بیرێك لە خاڵە سنوریەكان ناكەنەوەوە كە چ گەندەڵیەك و دزیەك لەسەر باغەڵی ئەو خەڵكە لە خاڵ سنوریەكان ڕوودەدات بۆ باغەڵی خەڵكی خۆتان دزی نەما نەیكەن و گەندەڵی نەما نەیكەن لەو خاڵە سنوریانە.

4- ئەم حكومەتە تەنها بە خەڵكی فەقیر و بەش مەینەتی ئەم هەرێمە دەوێرێت و جورئەتی نیە كە یەك بەرپرسی گەندەڵی ئەم هەرێمە بداتە دادگا.

بەسە ئیتر ئەم میلەتە خێر لەخۆ نەدیوە بەش مەینەتە توانای ئەم هەموو قەیرانەی نەماوە، پێویستە بەرپرسە گەندەڵەكانی خۆتان بدەنە دادگا.

ڕوپاك احمد وەرتی
ئەندامی لیژنەی یاسایی پەڕلەمانی كوردستان-لە فراكسیۆنی كۆمەڵی ئیسلامی
هەینی 20ی ئاداری 2020

کوردستان

سبەینێ‌ لە سلێمانی گەڕەكێك بێ‌ كارەبا دەبێت

خەڵك- بەشی هەواڵ
لیژنەی سەرپەرشتیاری پڕۆژەی تۆڕی زیرەكی كارەبا لە سلێمانی ئاگاداری هاووڵاتیانی دانیشتووی گەڕەكی بەختیاری دەكات، كە سبەینێ‌ بەهۆی بەستنی پێوەری زیرەكەوە بێ‌ كارەبا دەبن.

لیژنەی سەرپەرشتیاری پڕۆژەی تۆڕی زیرەكی كارەبا لە سلێمانی لە ڕاگەیەنراوێكدا ئاماژەی بەوەكردووە، ئاگاداری دانیشتوانی گەڕەكی (بەختیاری) نزیك بەڕێوەبەرایەتی گشتی شارەوانیەكان، فیدەری (۱۹) دەكەین، سبەینێ پێنج شە‌ممە (6/8/2020) پێوەری زیرەكی كارەبایان بۆ دەبەسترێت.

دەشڵێت: “سبەینێ لە كاتژمێر (7 ی بەیانی بۆ 12ی نیوەڕۆ) كارەبای نیشتمانی و مۆلیدەیان نابێت، واتە مۆلیدەی ئەهلی سەر ئەو فیدەرە نابێت كار بكەن‌، ئەوەش لە پێناو سەلامەتی گیانی تیمەكانی كارەبا و هاووڵاتیان خۆیان”.

جەختیشی كردۆتەوە، بەستنی پێوەرەكە بێ بەرامبەر و هیچ بڕە پارەیەك لە هاووڵاتی وەرناگیرێت و خەرجییەكەی لەسەر حكومەتە.

ڕوونیشی كردۆتەوە، لە پێناو پاراستنی ئامێرە كارەباییەكان ئێوارە پێش لێدانەوەی كارەبا بۆ یەكەمجار هەموو ئامێرە كارەباییەكانیان بكوژێننەوە و دواتر لەدوای یەك هەڵیان بكەنەوە .

بەردەوام بە لە خوێندنەوە

کوردستان

لە نزیك پردی كۆبانێ‌ ئۆتۆمبێلێك ئاگری گرت

خەڵك- بەشی هەواڵ
هاتووچۆی سلێمانی ڕایدەگەیەنێت، كە لە نزیك پردی كۆبانێ‌ ئۆتۆمبێلێك لە جۆری تایبەت ئاگری گرتووە، بەڵام زیانی گیانی نەبووە.

بەڕێوەبەرایەتی هاتووچۆی سلێمانی لە ڕاگەیەنراوێكدا ئاماژەی بەوەكردووە، ئێوارەی ئەمڕۆ چوار شەممە ئۆتۆمبێلێك لەجۆری شۆفرلێت بلایزەر، لەسەر شەقامی بازنەیی مەلیك مەحمود نزیك پردی كۆبانێ ئاگری گرت و سووتا.

ڕاشیگەیاندووە، زیانی گیان بەدواوە نەبووە، تەنها زەرەری ماددی بەر ئۆتۆمبێلەكە كەوتووە.

بەردەوام بە لە خوێندنەوە

کوردستان

تووشبوانی كۆرۆنا زیادیان كردووە
پارێزگایەكی هەرێم ئاماژە بە سەپاندنەوەی قەدەغەكردنی هاتووچۆ دەكات

خەڵك- بەشی هەواڵ
پارێزگاری دهۆك ڕایدەگەیەنێت، پارێزگاكەیان پەنادەباتەوە بەر قەدەغەكردنی هاتووچۆ، گەر ژمارەی تووشبوانی كۆرۆنا ڕوو لە زیادبوون بكەن.

عەلی تەتەر، پارێزگاری دهۆك لە میانی سەردانێكیدا بۆ هەردوو قەزای ئاكرێ‌ و بەردەڕەش لە كۆنفرانسێكی ڕۆژنامەوانیدا داوای لە هاووڵاتیان كرد “پابەندبن بە ڕێنماییە تەندروستییەكان و بڕیارە حكومییەكان بۆ بەرگرتن لە بڵاوبوونەوەی زیاتری ڤایرۆسی كۆرۆنا”.

عەلی تەتەر، هۆشداریدا لەبارەی”گرتنەبەری سزای توند دژ بەوانەی سەرپێچی ڕێنماییەكان دەكەن”.

پارێزگاری دهۆك دەڵێت: “ئیدارەی پارێزگەكە پەنادەباتەوە بەر قەدەغەكردنی هاتووچۆ بۆ ماوەیەكی دیاریكراو، گەر ژمارەی تووشبوانی ڤایرۆسی كۆرۆنا ڕوو لە زیادبوون بكات”.

تائێستا ژمارەی ئەوانەی لە پارێزگەی دهۆك تووشی ڤایرۆسی كۆرۆنا بوون گەیشتۆتە 801 كەس و لەو نێوەندەشدا 6 كەس گیانیانلەدەستداوە و 376 كەسی تر چاكبوونەتەوە.

كۆی گشتی ژمارەی تووشبوان بە ڤایرۆسی كۆرۆنا لە هەرێمی كوردستان گەیشتۆتە 15173 كەس كە 586 كەسیان گیانیانلەدەستداوە و 9551 كەسی تر نەخۆشییەكەیان پەڕاندووە و چاكبوونەتەوە، 5036 كەسی تر تائێستا لە نەخۆشخانەدان و چارەسەر وەردەگرن.

بەردەوام بە لە خوێندنەوە

کوردستان