ئێمە لە تۆرە کۆمەڵایەتیەکان

ژینگە

هاوسەنگی بەهار واتای چییە؟
ئەمڕۆ 20ی ئازار بووە یەكەم ڕۆژی بەهار

خەڵك- بەشی هەواڵ

لە ڕووی فەلەكییەوە، ئەمڕۆ یەكەم ڕۆژی بەهارە لەنیوەگۆی باكووردا و كەشناسی هەرێم دەڵێت: “شەو و ڕۆ لە یەكسان بوون نزیك دەبنەوە و پێی دەوترێت هاوسەنگبوونی بەهارە”.

ئەژی چەتۆ، لێپرسراوی بەشی پێشبینییەكانی كەشناسی هەرێم لە ڕوونكردنەوەیەكدا ئاماژەی بەوەداوە، ئەمڕۆ هەینی 20-3-2020، كاتژمێر 06:49 خولەك بە كاتی هەولێر زەوی گەیشتە یەكێ لە خاڵە هەرە ناودارەكانی خۆی لە كاروانی دوور و درێژی خولانەوەیدا بەدەوری خۆر، ئەویش خاڵی (هاوسەنگبوونی بەهاری)ە، كە لە هەمان كاتدا مانای نیمچە یەكسان بوونی تەواوی ماوەی نێوان شەو و ڕۆژ بۆ 12 بە 12 كاتژمێر دەگەیەنێت.

ڕاشیگەیاندووە، ماوەیەكی زۆریشە گومان لەوەدا نەماوە، كە لەكاتی خولانەوەی بە دەووری خۆردا، زەوی سێ خاڵ دروست دەكات و بریتین لە:
1- نزیكترین خاڵ، كە دەستپێكی زستانە لە نیوەگۆی باكوور و دەستپێكی هاوینە لە نیوەگۆی باشوور.
2- دوورترین خاڵ، كە دەستپێكی هاوینە لە نیوەگۆی باكوور و دەستپێكی زستانە لە نیوەگۆی باشوور.
3- دووری مامناوەند، كە لە نیوەگۆی باكووردا دەستپێكی بەهارە و لە نیوەگۆی باشووریشدا دەستپێكی پاییزە.

ئاماژەی بەوەشكردووە، بە پێوانە فەلەكییەكان ماوەی نێوان خۆر و زەوی لە كاتی گەیشتنی بە (دووری مامناوەند) دەگاتە 149 ملیۆن و 598 هەزارو 23 كیلۆمەتر.

سەبارەت بە هاوسەنگ بوونی بەهاری ڕوونیشی كردۆتەوە، لە 20 یان 21 یان بە دەگمەن لە 22ی ئاداری هەموو ساڵێك دووبارە دەبێتەوە، تیشكی خۆر تیایدا بە شێوەیەكی 100%ی دەكەوێتە سەر (هێڵی یەكسانی)، چونكە بەپێی لاری تەوەری خولانەوەی زەوی لەسەر خولگەكەی بەدەوری خۆردا بە ئاستی 23 پلە، تیشكی خۆر هەڵبەزین و دابەزین دەكات و لاربوونەوە و ستوونبوون لەسەر هەردوو نیوەگۆیەكانی باكوور و باشووردا بەخۆیەوە دەبینێ، بەمەش گۆڕانكاری بەرچاو لە پلەكانی گەرمادا سەرهەڵدەدەن و ماوەی شەو و ڕۆژ درێژبوونەوە و كورتبوونەوە بەخۆیانەوە دەبینن. ئابەم شێوەیە لەنیوەگۆی باكووردا (وەرزی بەهار) دەست پێدەكات و لەهەمان كاتدا (یەكسانبوونی پاییزی) لەنیوەگۆی باشووردا دەست پێدەكات، واتە لە وڵاتەكانی باشووری هێڵی كەمەری زەوی دەستپێكی پاییزە.

سەبارەت بە دانیشتوانی سەر ڕووی هەسارەكەمان دەڵێت: “لە 20 ی ئاداردا، خۆر ڕێك لەسەر خاڵی جوگرافی 90 پلەی ڕۆژهەڵاتەوە هەڵدێت، كە ئەمەش زۆر گرنگە بۆ ئەو كەسانەی دەیانەوێت بەشێوەیەكی زۆر ورد ئاڕاستەی ڕۆژهەڵات دەستنیشان بكەن، كە لەهەمان كاتدا لە هەمان خاڵی ڕۆژئاواشدا ئاوادەبێت و هەمان سوودی هەیە بۆ دۆزینەوەی وردی ئاڕاستەی ڕۆژئاوا.

ئاماژەی بەوەشكردووە، بۆ ئێمەی گەلی كورد و بەشێكی زۆری دیكەی نەتەوەكانی جیهان، بەجیاوازی كلتوور و داب و نەریتەكانیان، لە ڕۆژی 21ی ئاداری هەموو ساڵێك دەبێتە ئاهەنگی دەستپێكی وەرزی بەهار و بێگومانیش لای خۆشمان بە (نەورۆز) ناسراوە.

ژینگە

شەپۆلێكی بەفر و باران هەرێمی كوردستان دەگرێتەوە

خەڵك- بەشی هەواڵ
بەپێی پێشبینییە كەشناسییەكان، شەپۆلێكی باران و بەفر ناوچەكانی هەرێمی كوردستان دەگرێتەوە و چەند ڕۆژێك دەخایەنێت و پلەكانی گەرما ڕوو لە دابەزین دەكەن.

محەمەد كەمال، شارەزای كەشناسی بۆ (خەڵك) ڕایگەیاند، دوو نزمە پەستانی دەریای سور و ناوەڕاست ناوچەکانی کوردستان دەگرنەوە و و بارانی بەخوڕ دەبارێت ، لەناوچە شاخاویەکانیش بەفر دەبارێت و پلەکانی گەرما بەڕێژەیەکی زۆر نزم دەبێتەو.

ئاماژەی بەوەشكرد، لە ڕۆژی پێنج شەممە 2020/11/26 تاكوو ڕۆژی چوار شەممەی هەفتەی داهاتوو 2020/12/2 لەسەنتەری شارەكانی (دهۆك، هەولێر، سلێمانی، هەڵەبجە، كەركوك، ڕاپەڕین، گەرمیان) بارانی باش دەبارێت بەشێوەی ناوبەناو و هەندێك جاریش بارانی بەخوڕ دەبارێت و ئەگەری لافاو لەچەند شوێنێك هەیە.

ڕاشیگەیاند، بەهۆی هاتنی هەوایەكی ساردەوە، پێشبینی بەفر بارین دەكەین بۆ چۆمان و حاجی ئۆمەران و سیدەكان و كۆڕەك و چیاكانی دەوروبەری پێنجوێن و قەڵادزێ، هەروەها لەسەنتەری شاری سۆران بەفر و باران بەتێكەڵاوی دەبارێت.

بەردەوام بە لە خوێندنەوە

ژینگە

بەهۆی دابەشنەکردنی نەوتەوە مەترسی لەناوچوونی دارستانەکان هەیە

خەڵک – بەشی هەواڵ

دارستانەکانی هەرێمی کوردستان مەترسی لەناوچوونیان لەسەرە، بەتایبەت لەئێستادا کە حکومەتى هەرێم سوتەمەنی بۆ هاوڵاتییان دابینناکات، بەشێک لەهاوڵاتییان بۆ خۆگەرمکردنەوە لەوەرزی زستاندا داری دارستانەکان دەبڕنەوە.

 

ڕێبوار کەمال بەرپرسی  ڕێکخراوی ملەکەوە بۆ پاراستنی ژینگە بە(خەڵک)ی ڕاگەیاند، بڕینەوەی داری دارستانەکان بەمەبەستی سوتەمەنی، یەکێکە لەمەترسییەکانی سەر کەمبوونەوەى ڕێژەى سەوزایی، بۆ نمونە بەپێی ڕووپێوییەکی ساڵی ٢٠١٨ی وەزارەتی کشتوکاڵ، لەسەدا ٥٠ی دارستانەکانی هەرێم لەناوچوون، کە یەکێک لەهۆکارەکان بڕینەوەی دارەکانە.

 

وتیشی: بەداخەوە حکومەتى هەرێم چەندین ساڵە نەیتوانیوە سوتەمەنی پێویست بۆ هاوڵاتییان دابینبکات، تەنانەت لەوڵاتان گازی سروشتى لەجێگەی نەوت بەکاردێت، بەڵام ئەم کە گازە سروشتییەکە دابینناکات، نەوتەکەش دابەشناکات.

 

ئەوەشی خستەڕوو، بەشێک لەگوندنشینەکان خۆیان دەزانن چۆن دار ببڕنەوە و شێوەیەکی زانستییانە پەل وپۆ و دارە وشکەکان دەبڕنەوە، بەڵام ئەوەی کێشەیە هەندێک کەس بەمەبەستی بازرگانی کە ڕوودەکاتە دارستانێک هەموو دارەکان لەبنەوە بەسەوز و بەوشکەوە هەمووی دەبڕێتەوە، کە حکومەتیش نەیتوانییوە وەک پێویست ئەم کەسانە دەستگیربکات و سزایانبدات.

 

ئاماژەى بەئەوەشدا، خەڵک هەیە بە دە تاکو ٢٠ گەڵابە دار لەناوچەیەکی دیاریکراو دەبڕێتەوە، ئەمەش کاریگەری زۆر خراپ لەسەر ئەو ناوچەیە دروستدەکات.

 

باسی لەئەوەشکرد، بەداخەوە ئەو کەسانەى بەشێوەیەکی زۆر نامرۆڤانە ئەو دارانە بەڕیز هەمووی دەبڕنەوە، وادەکەن ناوچەکە ببێتە نیمچە بیابان.

 

ناوبراو لەبارەى مەترسییەکانی دیکەی سەر دارستانەکانی هەرێمی کوردستان وتی: سوتانی دارستانەکان یەکێکی دیکەیە لەهۆکاری لەناوچونی دارستانەکان، چونکە درەختە بچوکەکان بەتەواوی لەناودەبات، گەورەکانیش تووشی نەخۆشی و لاوازی دەبن، بەهۆی دووبارەبوونەوەی دارستانەکانیش ئەوە بەتەواوی دارستانەکە لەناودەچێت.

 

زیاتر ڕوونیکردەوە، بڕینەوەی داری دارستانەکان بۆ مەبەستی تایبەت، بۆ نمونە بۆ پڕۆژەیەکی وەبەرهێنان یان کشتوکاڵی یان ماڵ و ڤیلا دارەکان دەبڕدرێنەوە، ئەمەش مەترسییەکە تازە سەریهەڵداوە، بەشێوەیەک کەس هەیە سێ هەزار دار بەڕووی بڕیوەتەوە بۆئەوەی زەوییەکە بکاتە زەوی کشتوکاڵی.

بەردەوام بە لە خوێندنەوە

ژینگە

كەشوهەوای ئەمڕۆ و سبەینێی شارەكانی باشووری كوردستان

خەڵك-بەشی هەواڵ

بەڕێوەبەرایەتی گشتی كەشناسی و بومەلەرزەزانی هەرێمی كوردستان كەشوهەوای ئەمڕۆ و سبەینێی شارەكانی هەرێمی بڵاوكردەوە.

بەپێی پێشبینییەكانی كەشناسی، ئەمڕۆ سێ شەممە ئاسمان ساماڵ و پەڵە هەوری دەبێت.

هەر بەپێی پێشبینییەكان، سبەینێ چوار شەممە، ئاسمان ساماڵ دەبێت لەگەڵ هەندێك پەڵە هەور و دواتر دەگۆڕێت بۆ نیمچە هەور.

بەردەوام بە لە خوێندنەوە

کوردستان