ئێمە لە تۆرە کۆمەڵایەتیەکان

ژینگە

هاوسەنگی بەهار واتای چییە؟
ئەمڕۆ 20ی ئازار بووە یەكەم ڕۆژی بەهار

خەڵك- بەشی هەواڵ

لە ڕووی فەلەكییەوە، ئەمڕۆ یەكەم ڕۆژی بەهارە لەنیوەگۆی باكووردا و كەشناسی هەرێم دەڵێت: “شەو و ڕۆ لە یەكسان بوون نزیك دەبنەوە و پێی دەوترێت هاوسەنگبوونی بەهارە”.

ئەژی چەتۆ، لێپرسراوی بەشی پێشبینییەكانی كەشناسی هەرێم لە ڕوونكردنەوەیەكدا ئاماژەی بەوەداوە، ئەمڕۆ هەینی 20-3-2020، كاتژمێر 06:49 خولەك بە كاتی هەولێر زەوی گەیشتە یەكێ لە خاڵە هەرە ناودارەكانی خۆی لە كاروانی دوور و درێژی خولانەوەیدا بەدەوری خۆر، ئەویش خاڵی (هاوسەنگبوونی بەهاری)ە، كە لە هەمان كاتدا مانای نیمچە یەكسان بوونی تەواوی ماوەی نێوان شەو و ڕۆژ بۆ 12 بە 12 كاتژمێر دەگەیەنێت.

ڕاشیگەیاندووە، ماوەیەكی زۆریشە گومان لەوەدا نەماوە، كە لەكاتی خولانەوەی بە دەووری خۆردا، زەوی سێ خاڵ دروست دەكات و بریتین لە:
1- نزیكترین خاڵ، كە دەستپێكی زستانە لە نیوەگۆی باكوور و دەستپێكی هاوینە لە نیوەگۆی باشوور.
2- دوورترین خاڵ، كە دەستپێكی هاوینە لە نیوەگۆی باكوور و دەستپێكی زستانە لە نیوەگۆی باشوور.
3- دووری مامناوەند، كە لە نیوەگۆی باكووردا دەستپێكی بەهارە و لە نیوەگۆی باشووریشدا دەستپێكی پاییزە.

ئاماژەی بەوەشكردووە، بە پێوانە فەلەكییەكان ماوەی نێوان خۆر و زەوی لە كاتی گەیشتنی بە (دووری مامناوەند) دەگاتە 149 ملیۆن و 598 هەزارو 23 كیلۆمەتر.

سەبارەت بە هاوسەنگ بوونی بەهاری ڕوونیشی كردۆتەوە، لە 20 یان 21 یان بە دەگمەن لە 22ی ئاداری هەموو ساڵێك دووبارە دەبێتەوە، تیشكی خۆر تیایدا بە شێوەیەكی 100%ی دەكەوێتە سەر (هێڵی یەكسانی)، چونكە بەپێی لاری تەوەری خولانەوەی زەوی لەسەر خولگەكەی بەدەوری خۆردا بە ئاستی 23 پلە، تیشكی خۆر هەڵبەزین و دابەزین دەكات و لاربوونەوە و ستوونبوون لەسەر هەردوو نیوەگۆیەكانی باكوور و باشووردا بەخۆیەوە دەبینێ، بەمەش گۆڕانكاری بەرچاو لە پلەكانی گەرمادا سەرهەڵدەدەن و ماوەی شەو و ڕۆژ درێژبوونەوە و كورتبوونەوە بەخۆیانەوە دەبینن. ئابەم شێوەیە لەنیوەگۆی باكووردا (وەرزی بەهار) دەست پێدەكات و لەهەمان كاتدا (یەكسانبوونی پاییزی) لەنیوەگۆی باشووردا دەست پێدەكات، واتە لە وڵاتەكانی باشووری هێڵی كەمەری زەوی دەستپێكی پاییزە.

سەبارەت بە دانیشتوانی سەر ڕووی هەسارەكەمان دەڵێت: “لە 20 ی ئاداردا، خۆر ڕێك لەسەر خاڵی جوگرافی 90 پلەی ڕۆژهەڵاتەوە هەڵدێت، كە ئەمەش زۆر گرنگە بۆ ئەو كەسانەی دەیانەوێت بەشێوەیەكی زۆر ورد ئاڕاستەی ڕۆژهەڵات دەستنیشان بكەن، كە لەهەمان كاتدا لە هەمان خاڵی ڕۆژئاواشدا ئاوادەبێت و هەمان سوودی هەیە بۆ دۆزینەوەی وردی ئاڕاستەی ڕۆژئاوا.

ئاماژەی بەوەشكردووە، بۆ ئێمەی گەلی كورد و بەشێكی زۆری دیكەی نەتەوەكانی جیهان، بەجیاوازی كلتوور و داب و نەریتەكانیان، لە ڕۆژی 21ی ئاداری هەموو ساڵێك دەبێتە ئاهەنگی دەستپێكی وەرزی بەهار و بێگومانیش لای خۆشمان بە (نەورۆز) ناسراوە.

ژینگە

عەبدولڕەحمان سدیق پۆستێكی باڵای لە كابینەی نۆ وەرگرت

خەڵك – بەشی هەواڵ
نووسەر و ئەندازیار سیاسەتمەداری كوردو ئەندامێكی پێشووی سەركردایەتی یەكگرتووی ئیسلامیی كوردستان پۆستی سەرۆكی دەستەی پاراستن و چاككردنی ژینگە لە هەرێمی كوردستان وەرگرت و ئەمڕۆ سەرۆكی هەرێم واژۆی لەسەر كرد .

نێچیرڤان بارزانی، سەرۆكی هەرێمی كوردستان ئەمڕۆ دووشەممە 10/8/2020، فەرمانی هەرێمی بۆ عەبدولڕەحمان سدیق، نووسەر و ئەندازیار سیاسەتمەدار ی كورد واژۆ كرد تا وەك سەرۆكی دەستەی پاراستن و چاككردنی ژینگە لە هەرێمی كوردستان دەست بەكار بێت.

سەرۆكی هەرێمی كوردستان لە دوای واژۆكردنی دەستبەكاربوونەكەی ستایشی شارەزایی و خزمەت و هەوڵەكانی بۆ پاراستنی ژینگە و بڵاوكردنەوەی كولتووری ژینگەپارێزی عەبدولڕەحمان سدیق كرد، كە هەر لەدوای ڕاپەرینی ئازاری 1991ـەوەبەردەوام بووە و هیوای سەركەوتن بۆ خواست .

بیۆگرافیا :
عەبدولڕەحمان سدیق لە دایكبووی ٢ی ئازاری ١٩٦٢ شاری كەركوك، نووسەر و ئەندازیار سیاسەتمەدار ی كوردە، ئەندامی پێشووی سەركردایەتی یەكگرتووی ئیسلامیی كوردستان بووە و بڕوانامەی ئەندازیاری هەیە و چالاكوانێكی بواری ژینگەیە، لەماوەی ٢٠٠٣ تاكوو ٢٠٠٤ وەزیری ژینگەی عێراق بوو هاوكات ئەندامی ئەنجوومەنی نوێنەران (پەڕلەمان)ی عیراق بوو.

بەردەوام بە لە خوێندنەوە

ژینگە

پۆلیسی دارستان و ژینگەی سلێمانی؛ لە ماوەی ٧٢ كاتژمێری ڕابردوودا نزیكەی 2هەزار دۆنم پوش و پاوان سووتا

خەڵك – بەشی هەواڵ

بەڕێوەبەرایەتی پۆلیسی دارستان و ژینگەی پارێزگای سلێمانی ڕایدەگەیەنێت ، لە ماوەی ٧٢ كاتژمێری ڕابردوودا بەهۆی چەندین ڕوداوی ئاگركەوتنەوە نزیكەی 2هەزار دۆنم پوش و پاوان دارستان و ڕەزوباخی هاووڵاتیان سوتاون.

بەڕێوەبەرایەتی پۆلیسی دارستان و ژینگەی پارێزگای سلێمانی لە ڕاگەیەنراوێكدا، كە وێنەیەكی بۆ (خەڵك) هاتووە ڕایگەیاندووە، لە ماوەی 72 كاتژمێری ڕابردوودا لە چەند ناوچەیەكی جیاوازی سنورەكەمان ، كە لە هەریەكە لە (شارەدێی سیتەك، گوندی قامیش سەر بە شارۆچكەی ماوەت، چیای زمناكۆ لە دەربەندیخان، سەرای سوبحان ئاغا لە سەیدسادق، شارەدێی ئەڵڵایی) ئاگر كەوتۆتەوە .

ڕاشیگەیاندووە، ڕووداوەكانی سوتانیش بووەتە هۆی زیان گەیاندن بە نزیكەی 2هەزار دۆنم پوش و پاوان دارستان و ڕەزوباخی هاووڵاتیان، كە لە سەرجەم حاڵەتەكانیشدا كارمەندانی پۆلیسی دارستان بە مەبەستی كوژاندنەوەی ئاگرەكان بە زووترین كات خۆیان گەیاندۆتە شوێنی مەبەست و بە هاوكاری لەگەڵ دام و دەزگا پەیوەندیدارەكان و هاووڵاتیان توانیویانە ئاگرەكان كۆنتڕۆڵ بكەن و كوژێنراونەتەوە.

ئاشكراشیكردووە ، هۆكاری كەوتنەوەی ئاگرەكان بریتین لە بۆردومانی فڕۆكە و بوونی مین و تەقەمەنی و هەروەها خەمساردی هاووڵاتیان لە بەجێهێشتنی پاشماوەی ئاگر.

بەردەوام بە لە خوێندنەوە

ژینگە

وادەی یەكەم باران بارینی پاییزی ئەمساڵ دیاریكرا

خەڵك- بەشی هەواڵ
بەپێی ڕاپۆرتە كەشناسییەكان، پلەكانی گەرما ڕوویان لە دابەزین كردووە و شارەزایەكی كەشناسی-ش وادەی یەكەم باران بارینی پاییزی ئەمساڵ ئاشكرادەكات.

محەمەد كەمال، شارەزای بواری كەشناسی بۆ (خەڵك) ڕایگەیاند، بەگوێرەی لێكدانەوە و بەپێی نەخشەكان، كە لەبەردەستمانە پێشبینی دەكەین یەكەمین شەپۆلی بارانی ئەمساڵ بكەویتە مانگی 10 و بەتایبەتیش 5ی10 بۆ 10ی10 لە پاییزی ئەمساڵدا.

ڕاشیگەیاند، كە زۆرترین باران بارین لەناوچەكانی سنوری بادینان و هەولێر و سۆران و ڕانیە و قەڵادزێ دەبێت و ڕێژەكەش لەنێوان 5 بۆ 11 ملم دەبێت.

جەختیشی كردەوە، كە ئەمە پێشبینیە و ئەگەری گۆڕانكاری لەئارادایە.

بەهۆی ڕێكارەكانی خۆپارێزی لە ڤایرۆسی كۆرۆنا و داخستنی زۆربەی كارگە و شوێنە پیشەسازییەكان لە جیهاندا، كەشوهەوا و ژینگەی سەر گۆی زەوی پاكبۆتەوە و ڕێژەی پیسبووون زۆر كەمبۆتەوە و ئەوەش كاریگەری كردۆتە سەر گۆڕانی كەشوهەوا و فێنك بوون و دابەزینی پلەكانی گەرما.

بەردەوام بە لە خوێندنەوە

کوردستان