ئێمە لە تۆرە کۆمەڵایەتیەکان

راپۆرت

لەبارەی سەوزە و میوە دڵنیایی دەدرێت
هاووڵاتیان داوای چاودێریكردنی نرخ لە بازاڕەكانی هەرێم دەكەن


خەڵك-ئارام سەردار

تائێستا جێبەجێكردنی بڕیاری قەدەغەی هاتووچۆ لە هەولێر و سلێمانی بەردەوامە، بەڵام هاووڵاتیان نیگەرانن لەگران بوونی نرخی سەوزە و میوە لەگەڕەكەكان، سەرۆكی ئەنجوومەنی گومرگی هەولێریش ڕایدەگەیەنێت، هیچ گرفتێك لەهێنانی سەوزە و میوە نیە و ئاڵوگۆڕی بازرگانی لەسنوورەكان و نێوان شارەكان بەردەوامە.

نەبەز حەمید، هاووڵاتیەكە لەهەولێر ڕایگەیاند، دەست خۆشی دەكەین كەوا تائێستا گرفت نەبووە لەهەبوون و دابینكردنی سەوزە و میوە و پێویستیەكانی تری ڕۆژانەی هاووڵاتیان، بەڵام تێبینی دەكرێت لەهەندێ شوێن نرخ گرانە بەنموونە كیلۆی بیبەر بە ۲ هەزار و باینجان ۱٥۰۰ دینار و ئەوانەی تریش بەهەمان شێوە، بۆیە داوا دەكەین لێژنەكانی چاودێری بازاڕ بەدواداچوون بكەن بۆ نرخەكان و نرخیش دابنرێت لەسەر كاڵاكان.

هاوكات یەكێك لە فرۆشیارانی سەوزە و میوە بە(خەڵك)ی ڕاگەیاند، ئێمە ئەو كاڵایانەی دەیكڕین لە گومرگ بەگران دەیكڕین بۆیە گرانە هەر لەشوێنی خۆی، ئەوەتا تەماتە كیلۆی بە ۹۰۰ بۆ ۹٥۰ دینار دەكڕین كەچی لێرە بەهەزار دینار دەیفرۆشین، باینجان بە ۹۰۰ بۆ ۱۰۰۰ دینارە لەگومرگ بە ۱٥۰۰ دەیفرۆشین، ئێمەش حەز ناكەین نرخی هیچ شتێك گران بكەین ئەوەی هەیە تەنها كەمێك سوودە لەسەر نرخەكان زیادمان كردوە هەروەكو پێشتر.

لای خۆشیەوە ڕەجەب عەزیز، سەرۆكی ئەنجوومەنی گومرگی هەولێر بە(خەڵك)ی ڕاگەیاند، لەناو عەلوە هەروەكو پێشتر سەرجەم بابەتەكانی سەوزە و میوە هەن و بەردەوامیش دێن، ڕەنگە هەندێ جار كاڵا هەبێت ۱۰۰ دینارێك گران بێت ئەوەش ناكاتە گران بوون.

دەشڵێت: “لەبازاڕ پێویستە كۆنتڕۆڵی زیاتر بكرێت، چونكە لای ئێمە لە ۸٥٪ی كاڵاو سەوزە و میوە نرخەكان وەكو خۆیەتی، بەنموونە باینجانی عیراقی بە ۸۰۰ بۆ ۹۰۰ دینارە ئێرانیەكەی بە ٦۰۰ دینارە”.

لەبارەی دڵنیایی هاووڵاتیان لە هەبوونی پێویستیەكان وتی، “دڵنیایی بە هاووڵاتیان دەدەین كەوا هەموو پێویستیەكان ڕۆژانە دێن و حكومەتیش ئاسانكاری زۆری كردووە بۆ بازرگانەكان، مەرزەكانیش وەك پێشتر كراوەن بۆ ئاڵوگۆڕی بازرگانی، تەنها هەندێ بابەت وەك پیاز لەشوێنی خۆی گران بووە بۆیە ئێستاش گرانە، چونكە لەئێستادا ئەو بەرووبوومەی هەیە هەمووی هاوردەیە و هیچی بەرهەمی ناوخۆ نیە”.

سەبارەت چاودێری كردنی بازاڕ و نرخ عزەدین جەلال، جێگری بەڕێوەبەری بەڕێوەبەرایەتی چاودێری بازرگانی هەولێر بە(خەڵك)ی ڕاگەیاند، لەڕۆژانی پشووشدا لێژنەكانمان بەردەوام بوون لەچاودێری كردنی نرخ شمەك و كاڵا و پێداویستیەكانی هاووڵاتیان.

وتیشی، “هەرچەندە لەسەرەتا هەندێك شوێن هەوڵی قۆرغكاری نرخیان دابوو بەڵام سەرپێچیكاران ڕووبەڕووی سزا بوونەتەوە و هەریەكە بەبڕی ۱٥۰ هەزار بۆ ۲۰۰ هەزار دینار غەرامە كراون”.

دەشڵێت: “ڕەنگە لەهەندێ ماڕكێتی كۆڵانەكان نرخی هێلكە یان میوەیان گران كردبێ، بەڵام لەڕاستیدا لەگومرك (عەلوە) چەند نرخێكی سەوزە و میوە گران بووە بەبەراورد لەگەڵ هەفتەكانی ڕابردوو، ئەمەش هۆكارەكەی ئەوەیە تەماتە و باینجان و هەندێ پێداویستی لەخوارووی عیراق نایەن، هەروەها هەندێ كاڵاش لەئێران نایە، بۆیە ڕەنگە كەمێك نرخەكەیان گران بووبیت، بەڵام نرخی زۆربەی شتەكان وەك خۆیەتی و گران نەبووە”.

راپۆرت

داوایەك لە مەرجەعیەت دەكرێت
بەخاسپاردنی قوربانیانی كۆرۆنا لە عیراق كێشەیەكی گەورەی دروستكردووە


خەڵك- بەشی هەواڵ
وەزارەتی تەندروستی عیراق، داوا لە مەرجەعیەتی ئاینی دەكات، بێتەپێش و ئاسانكاریی بۆ پرۆسەی بەخاسپاردنی قوربانیانی ڤایرۆسی كۆرۆنا بكات لە عیراق.

بەپێی بەیاننامەیەك كە لەلایەن وەزارەتی تەندروستییەوە بڵاوكرایەوە”میكانیزمی كارپێكراو لە مامەڵەكردن لەگەڵ قوربانیاندا، پشت بە ڕێنماییەكانی ڕێكخراوی تەندروستی جیهانی دەبەستێت كە سەلامەتی بەخاسپاردنی لە هیچ گۆڕستانێك لەخۆدەگرێت، لەگەڵ ڕەچاوكردنی ڕۆیشتن لەگەڵ مردووەكە و گواستنەوەی و بەخاسپاردنی، بەڵام لەدوای بەخاسپاردنی هیچ زیانێكی نییە”.

هەر لە بەیاننامەكەدا هاتووە”داوا لە مەرجەعیەتی ئاینی دەكەین، بێتەپێش و ئاسانكاریی بۆ بەخاسپاردنی قوربانییەكان بكات، چونكە تائێستا ڕووبەڕووی ئاستەنگ دەبینەوە، وێڕای ئەو هەوڵانەی لەلایەن تێكڕای لایەنە پەیوەندیدارەكانەوە خراونەتەگەڕ”.

لای خۆیەوە عەتوان عەتوانی پەرلەمانتاری عیراقی، داوای لە شانەی قەیران كردبوو كە پەیوەندیدارە بە ڕووبەڕووبوونەوەی پەتای كۆرۆنا، شوێنێكی شیاو بدۆزێتەوە بۆ بەخاسپاردنی تەرمی قوربانیانی پەتاكە.

عەتوانی ڕایگەیاندبوو، تەرمەكان چەندان ڕۆژە هەر لە فەرمانگەی پزیشكی دادوەریین، بۆیە ترسی ئەوە هەیە بۆگەن بكەن و شیببنەوە و ببنە بۆمبێكی نەخۆشی و كۆمەڵگە تەفروتونا بكەن.

هەر لەو چوارچێوەیەدا، دكتۆر جاسب حەجامی بەڕێوەبەری فەرمانگەی تەندروستی ڕایگەیاندبوو، پیاوێك بۆ ماوەی هەفتەیەكە بە ڤایرۆسی كۆرۆنا گیانی لەدەستداوە و ڕێگەنادرێت بەخاكبسپێردرێت، ئایین لە كوێیە و ئیسلام لە كوێیە و ویژادان لەكوێیە و غیرەتی عیراقی لەكوێیە لەمەدا؟ ئایین و مرۆڤایەتی و ویژدانتان ڕێگەتان پێدەدات ڕێگە لە بەخاكسپاردنی تەرمی پیاوێك بگیرێت كە هەفتەیەك لەمەوبەر وەفاتی كردووە، لەكاتێكدا هاوسەر و كوڕی ئەو پیاوە تووشی كۆرۆنا بوون و لەئێستادا لەگەڵ هەموو ئەندامانی تری خێزانەكەیدا لە نەخۆشخانە كەرەنتینەكراون”.

ئەمڕۆ چوار شەممە، وەزارەتی تەندروستی عیراق، تۆماركردنی 30 حاڵەتی نوێی بە ڤایرۆسی كۆرۆنا ڕاگەیاند، بەمشێوەیە ژمارەی تووشبوان بە كۆرۆنا لە عیراقدا گەیشتە 346 كە تائێستا 29 كەسیان بەهۆی ڤایرۆسەكەوە گیانیانلەدەستداوە.

ڕێكخراوی تەندروستی جیهانی لە 11ی ئەم مانگەدا ڤایرۆسی كۆرۆنای بە پەتایەكی جیهانی پۆلێنكرد و تەئكیدی لەسەر تەشەنەكردنی خێرای ڤایرۆسەكە كردەوە، و نیگەرانی خۆشی بەرانبەر ئەگەری زیادبوونی ژمارەی تووشبوان دەربڕی.

بەردەوام بە لە خوێندنەوە

راپۆرت

“حوكمڕانی هەر دەركردنی ڕێنمایی نیە”
لەناو یەكێتی و گۆڕان دەنگی ناڕەزایی بۆ نەبوونی مووچە بەرزدەبێتەوە


خەڵك- بەشی هەواڵ
دواكەوتنی مووچە بەتەواوی فەرمانبەران نیگەران دەكات و حكومەتی هەرێمیش هۆكارەكەی بۆ قەدەغەی هاتووچۆ دەگەڕێنێتەوە بەهۆی ڤایرۆسی كۆرۆنا و سیستمی خۆپارێزی، بەڵام پەڕلەمانتارێكی یەكێتی دەڵێت: “حوكمڕانی هەر دەركرنی ڕێنمایی نیە، دابین كردنی ژیانی هاووڵاتیەكانیشیەتی”.

رێكەوت زەكی، ئەندامی ئەنجوومەنی پارێزگای سلێمانی لە فراكسیۆنی یەكێتی بۆ (خەڵك) دەڵێت: “دەرگاكانتان دابخەن، بەڵام دەمتان دامەخەن بۆ مووچەكانتان و مافەكانتان”.

دەشڵێت: “دەبێت فەرمانبەران ھەموو ئەو نوێنەرانەی لەكاتی بانگەشەی ھەلبژاردن بەڵێنی پێداویت، كە بەرگری لەمافی پێشێلكراوت بكات، ئێستا بیری بخەرەوە، فەرموو بێدەنگ مەبە”.

لای خۆشیەوە، عەباس فەتاح، ئەندامی پەڕلەمانی كوردستان لە فراكسیۆنی یەكێتی لەهەژماری خۆی لەفەیسبووك ڕایگەیاندووە،” سەرۆك و جێگری حكومەتی كوردستان، حوكمڕانی هەر دەركرنی ڕێنمایی نیە، دابین كردنی ژیانی هاووڵاتیەكانیشیەتی، تكایە مووچەی مووچەخۆران چیتر دوامەخەن و میكانیزمی گونجاو هەیە بۆ دابەشكردن گەر مەبەستانە”.

هاوكات، عەبدولڕەحمان موهەندیس، ئەندامی ئەنجوومەنی پارێزگای هەولێر، كە هاوكات سەرۆكی فڕاكسیۆنی گۆڕانە لە نووسینێكدا بۆ هەریەكە لە سەرۆكی حكومەت و جێگرەكەی و وەزیری دارایی ڕایدەگەیەنێت، خەڵك ئیلتیزامی بە ڕێنمایی و بڕیارەكانی حكومەت بۆ ڕووبەڕووبوونەوەی ڤایرۆسی كۆڕۆنا كردووە، خەڵك لەماڵەوەیە، لەكەسابەت دابڕێنراون، مووچەخۆران ئیستیحقاقی مووچەیان دوا كەوتووە، ئێوەش وەك ئەرك و ئیلتیزامی خۆتان، پێویسته پەلە بكەن لە دابەشكردنی مووچە، هەرلە ئێستاوە حیساب بۆ مانگی داهاتووش بكەن.

دەشڵێت: “خەمێك لە قەرەبووكردنەوەی ئەو كەسانە بخۆن، كە بژێویان لەسەر كاركردنی ڕۆژانەیانە، چونكە بە بەڕك و باخەلی بەتاڵ، باری ژیان و گوزەران تێك دەچێت و ئامرازێكی گرنگی شەڕ لە دژی كۆرۆناش پەكی دەكەوێت”.

بەردەوام بە لە خوێندنەوە

راپۆرت

دواكەوتنی مووچەی مامۆستایان و فەرمانبەران نیگەرانی لێدەكەوێتەوە


خەڵك- بەشی هەواڵ
زیاتر لە 45 ڕۆژ تێدەپەڕێت بەسەر دابەشكردنی مووچەی فەرمانبەران و مامۆستایانی و تا ئێستاش هیچ وادەیەك لەلایەن وەزارەتی داراییەوە بۆ پێدانی مووچەی مانگی 12ی ساڵی ڕابردوو دیاری نەكراوە و ئەمە نیگەرانی لێ‌ كەوتۆتەوە و سەرۆكی یەكێتی مامۆستایان-یش دەڵێت: “ئەوە مانای نیوە مووچەیە” و نوێنەرایەتی حكومەتی هەرێمیش لە بەغدا ئاشكرای دەكات، كە بەم زووانە پارەی مووچە دەگات.

مامۆستا ڕێبوار لە هەژماری خۆی لە فەیسبووك ڕایگەیاندووە، “وەكو لای هەمووان ئاشكرایە، كە نزیكەی 50 ڕۆژ دەبێت مامۆستایان و فەرمانبەرانی هەرێم مووچەی مانگی 12 ی ساڵی 2019 یان وەرنەگرتووە، كە ئەمەش وای كردووە مووچەخۆرانی هەرێم كیلۆ كیلۆ و دانەدانە شمەك بكڕن و ڕۆژانە پێویستیان بەوەیە سەردانی ماركێت و فرۆشگاكان بكەن”.

دەشڵێت: “هەرچی زووە پێویستە مووچەی سەرجەم ئەو وەزارەت و دەستانە دابەش بكرێت، كە جگە لەو پارەیەی بەناوی پاشەكەوتەوە لێیان زەوت كراوە ئەوا نزیكەی پێنج مانگی تری مووچەیان دەكەوێتە لای حكومەت”.

هاوكات مامۆستا تێكۆشەر لەهەژماری خۆی لەفەیسبووك نووسیویەتی، “لەنێو لیستی مووچەی تەواوی وەزارەتەكان، ئاسانترین دابەشكاری مووچە بریتیە لەوەزارەتی پەروەردە، چونكە بێ ئەوەی هیچ جەنجاڵی و قەڕەباڵغیەك دروست ببێت، ‌بێ ئەوەی هیچ كەسێك لەشارێكەوە بچێت بۆ شارێكی تر، مامۆستا و فەرمانبەرەكان دەتوانن لەشارەكەی خۆیان و بچوكتر لەگەڕەك و مەكتەبەكەی خۆیان مووچه وەربگرن”.

دەشڵێت: “بەم میكانیزمە نیە وەك ئەوەی، كە لە وەزارەتی ناوخۆ و پێشمەرگەدا بوونی هەیە، ئیتر نازانم بۆچی مووچەی وەزارەتی پەروەردە دابەشنەكرا”.

ئەحمەد گەرمیانی، سەرۆكی یەكێتی مامۆستایانی كوردستان لەبارەی كاتی دابەشكردنی مووچەی مامۆستایان بە (خەڵك)ی ڕاگەیاند، تائێستا لەپەیوەندیداین بزانین ئەنجامێكمان دەست دەكەوێت ئەمڕۆ یان نا، بەڵام بەپێی ڕیزبەند ئێستا لەدوای ئەو وەزارەتانەی مووچەیان دابەشكراوە دەبێت مووچەی وەزارەتی پەروەردە دابەشبكرێت، بۆیە لەهەوڵداین بزانین كەی دابەش دەكرێت.

دەشڵێت: “كێشەیەك هەیە ئەویش بەهۆی قەدەغەی هاتووچۆ بەتایبەت لەم دووڕۆژە كە بڕیارەكانی هاتووچۆ زۆر چڕكراوەتەوە، هەرچەندە ئەمە بیانوو نییە بۆ دابەشكردنی مووچە، بەڵكو پێمانخۆشە حكومەت ڕێگەیەك بدۆزێتەوە بۆ دابەشكردنی مووچە، چونكە خەڵك زۆر زۆر پێویستی بەپارەیە”.

ڕوونیشیكردەوە ، بۆ ماوەی ٤٥ ڕۆژ بۆ دوو مانگ دەڕوات مامۆستایان مووچەیان وەرنەگرتووە، بەدوو مانگ مووچەش واتا گەڕانەوەیە بۆ دەستكاری مووچە و نیوە مووچە.

لەهەمان كاتدا، فارس عیسا، سەرۆكی نوێنەرایەتی حكومەتی هەرێم لە بەغدا بۆ ماڵپەڕی فەرمی پارتی ڕایگەیاندووە، وەزیری دارایی حكومەتی عیراق واژۆی لەسەر ناردنی مووچەی فەرمانبەرانی هەرێمی كوردستان بۆ ئەم مانگەش كردووە و بڕیارە دوای تەواوكردنی ڕێكارەكان پارەكە ڕەوانەی هەرێمی كوردستان بكرێت بۆ ئەوەی دابەش بكرێت.

ڕاشیگەیاند، بەغدا بەردەوامە لە ناردنی مووچەی فەرمانبەرانی هەرێمی كوردستان و هیچ كێشەیەك نییە بۆ ئەوەی مووچەكە ڕەوانە بكرێت.

دەشڵێت: “ماردنی مووچە بەردەوام دەبێت تا بودجەی نوێ پەسەند دەكرێت و قەیرانی داراییش كاریگەری نابێت لەسەر ڕەوانەكردنی پارەكە لە لایەن بەغداوە”.

بەردەوام بە لە خوێندنەوە

کوردستان